ΜΑΡΤΙΟΣ: ΜΗΝΑΣ ΠΟΙΗΣΗΣ 2025 /// 'ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ /// [ΘΑ ΣΕ ΔΩ ΞΑΝΑ ΣΤΟ ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ , απόσπασμα] του Σταύρου Σταυρόπουλου

ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

                                                                                    XVII.

Θα ‘ρθει μια μέρα

Που θα βρω όλο το λάθος

Στους βολβούς των ματιών σου

Θα το φυτέψω εκεί

Μέσα στην αλλοπρόσαλλη επιδειξιομανία του βλέμματος

Σε κάθε αθέατη εσοχή των Εξαρχείων

Θα διαβάζω ποίηση σε μετάφραση

Θα σου χαρίσω ένα μεταχειρισμένο λουλούδι

Και την ζωή των φυτών που δεν έζησες

Θα σε ξαναδιαβάσω

Με τις τελίτσες μιας επικίνδυνης αθωότητας

Θα σε Νάξω

Με τα ασύμφορα δευτερόλεπτα των στιγμών

Θα σε χωρέσω όλη σε μένα

Περισσεύοντας στο σώμα σου

Θρύψαλα

Από άγνωστο τσιμέντο αγάπης

Δεν θέλω άλλο τόπο

Άλλο πάρκο Μαρίας

Άλλο όνομα με το ίδιο όνομα

Εδώ που είμαι

Εδώ που θα είμαι

Αν μπορέσω να είμαι

Ακόμα να είμαι

Θα είμαι

Ακίνητος σε μένα

Για να σε κάνω να υπάρξεις χωρίς ρίγος

Από αυτό που θα προξενήσουν οι λέξεις μου

Είμαι ιδιαίτερα επιρρεπής στις λέξεις

Θέλω να μπορώ να ξέρω ότι μένω

Σ’ αυτήν την ταραγμένη επιφάνεια γης

Μοιράζοντας πράσινα και μπλε τριαντάφυλλα

Βαμμένα από σένα

Από την ευτυχία της όρασης σου

Γεννήθηκε ξανά

Ο γενναίος καιρός

Με τις αδίστακτες πεδιάδες

Και τις αδίστακτες θάλασσες

Διασύροντας τους δεσμούς μου με το νοητό

Και το γραμμένο

Κύκλοι άνοιγαν και έκλειναν διαρκώς

Αν μπορούσα θα εμφιάλωνα τα μι των ματιών σου

Θα τα κόλλαγα πάνω μου σαν ασημένια καρφίτσα

Σε κάθε βόλτα στην πόλη

Κάθε φορά που το παράλογο φως

Αποκτά ονοματεπώνυμο

Και δακτυλικά αποτυπώματα

Σαν δημόσιο κτίριο

Που εγκαταλείφθηκε στις κορδέλες του

Σαν ερείπιο ιστορικής σημασίας

Σε ακατάλληλη σχέση με την πραγματικότητα

Με το όριο ανάμεσα στον άνθρωπο και την εικόνα να μπερδεύεται

Να σβήνει σε καθρέφτες γυμνό

Να καταστρέφεται από ένα ξύλινο μάρμαρο

Με αδιάκριτη διαφθορά στήθους

Σε θαλάμους που χάνεται η κουλτούρα του σώματος

Ενώ δημοσιεύεσαι

Όπως βιβλίο που εκδίδεται

Και μετά πεθαίνει

Πεθαίνω σαν βιβλίο

(από το βιβλίο ΘΑ ΣΕ ΔΩ ΞΑΝΑ ΣΤΟ ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ, Σμίλη, 2022)

ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ //// ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

xxx

Τοποθέτησα τον εαυτό μου δίπλα σου
Σε μια φωτογραφία σου παλιά
Η ίδια πολύχρωμη θάλασσα
Που με έκανε
Τόσο ανθεκτικό στα ερείπια

Ήταν πρόσωπο

Σου έβαλα χέρια
Να αγκαλιάζεις
Καρδιά
Να αγαπάς κανονικά
Και σώμα από σκοινιά
Από κάδους πλοίων
Σαν θηλυκή θηλιά
Να μη φύγεις

Μετά σου αφαίρεσα
Την πράξη της διαίρεσης
Τη μυρουδιά των θνητών
Αρίθμησα στους βολβούς των ματιών σου
Για να σε κοιτάζω καλύτερα
Σου έβαλα ακεραιότητα
Όνειρο που δεν σβήνει
Και το τέλος εκείνου του κόσμου
που εκκρεμούσε σαν αρχή

'Επειτα ξάπλωσα δίπλα σου
Με υπομονή
Σώμα πάνω στο σώμα
Μέχρι που η φωτογραφία σου 
'Εγινε σπίτι
'Αναψαν φώτα προβολείς
Και ο διάδρομος που σχηματιζόταν εκεί
Στο παράξενο αυτό τούνελ
Από τα χώματα των ζωών μας
Κατοικήθηκε

Βούλιαξα εκεί
Μέσα στα σπλάχνα του ύπνου σου
Και κοιμήθηκα σαν μωρό

Από τότε
Δεν ξύπνησα ποτέ ξανά
Παρά μόνο μια φορά
Τελευταία
Για να σε κοιτάξω
Και να πω το όνομά σου

Λίγο πριν ξεψυχήσω στο φως.

*

ΧΧΧVI

Γεννιέσαι από αγάπη
Σε γεννάω εγώ
Μετά πεθαίνω
Και με γεννάς εσύ
Ξανά
Ανταποδίδοντας ένα μέρος του θανάτου
Στη γέννηση

Αυτό το αέναο θαύμα
Που συνεχίζεται
Το λένε αγάπη
Σπάνιους ήρωες

Ή αλλιώς εμείς

*

ΧΧΧVII

Aν μπορούσα να σταματήσω κάπου
Αυτή τη δημόσια διαδρομή φαντασμάτων
Ανάμεσά μας
Θα σταματούσα εσένα
Στο σημείο εκείνο
Που σταματάς εμένα

Που λες χωρίς
Και εννοείς μαζί

Αλλά δεν ακούγεται

*


ΧLII

Mέσα  απ' τις λέξεις μου αυτές υπάρχεις
Και θα υπάρχεις
Θα σε θυμάμαι πάντοτε
Ξεχνώντας σε
Και θα σε ξεχνάω
Και θα σε θυμάμαι
Και θα υπάρχεις

Θα συνεχίσεις να υπάρχεις

Όσο ανύπαρκτη κι αν είσαι 
Εσύ θα υπάρχεις

*
ΧLV

Nα θυμηθώ:

Nα σ΄ αγαπήσω καλύτερα
Στο τέλος
Και του επόμενου κόσμου

*

(Από το βιβλίο «So long,Marianne»Σμίλη 2017)

ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

ΠΟΥ;

Πού μου δίνεις αυτό το φιλί;
Στο μάγουλο ,πες μου,ή στο λαιμό;
Το ποίημά σου θα γράψεις ηχηρά ή αθόρυβα-ανάλογα.
Εσύ ξέρεις.

Μόνο μην δώσεις λάθος ερμηνεία στην αγάπη μας
Μόνο μην εφησυχαστώ
στης γλώσσας σου την παρηγοριά
Μην μεθύσω
με της χειρονομίας σου τη μέθη.


*

ΕΣΥ

Ορθώνεσαι ανερμήνευτος
'Αρρητη έλξη
Δοκιμάζω τη σιωπή
Τεντώνω το στήθος μου
-μόνη μου τέρψη
Κοιτάω κατάματα τη δική μου τη λέξη
Δεν με καταπίνει -ευτυχώς-
Κι είναι από πάντα δισύλλαβη:
Eσύ.

*

ΑΠΛΗ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ

'Οταν δεν μετράς τη σιωπή σωστά,
αυτό,
ισοδύναμο είναι του θανάτου.
Χρειάζομαι την απουσία των λέξεών σου
για να χτίσω το ποίημά μου.
Χρειάζομαι όμως και την παρουσία σου
για να χτίσω τη ζωή μου.
Να σε νιώθω κοντά
-και να είσαι.
Όταν χάνω το μέτρημα ,
να με διορθώνεις.

*

ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΠΟΥ ΖΗΤΑ 
ΝΑ ΤΟΥ ΔΟΘΕΙ ΥΠΟΣΤΑΣΗ

Εσύ καθόσουν σε μια πολυθρόνα
και διάβαζες ποίηση(W.H.Auden ήταν νομίζω)
Εγώ οκλαδόν στο πάτωμα
ακουμπούσα με τον αγκώνα μου το γόνατό σου
Χάζευα-δεν ξέρω- και σε κοιτούσα
Κανείς μας δεν μιλούσε.
(Αυτό,άπ΄ό,τι θυμάμαι είδα χθες βράδυ στο όνειρό μου)

*

ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ 

Αγάπη μου,
ποτέ δεν γράφεις βιβλία με καλό τέλος
Πάντα φοράς μόνο το σλιπάκι σου όταν κοιμάσαι
Δεν σου αρέσουν τα ρεμπέτικα τραγούδια
Το χιούμορ σου είναι εκλεπτυσμένο
και σου αρέσει να σε προσφωνούν «κύριε καθηγητά»
Και όταν σου μιλάω 
προσποιείσαι ότι μ' ακούς.

(Από το βιβλίο «Λίγη φθορά για γούρι»,Γαβριηλίδης 2017)

***

ΗΧΗΤΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ///ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ -ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ /// ΟΛΟΜΟΝΑΧΟΙ ΜΑΖΙ /// ΕRTOPEN 11-1-18

ΤΟ ΗΧΗΤΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΑΠO ΤΗΝ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΕΚΠΟΜΠΗ ΤΟΥ 

ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

https://www.mixcloud.com/sstavros/74-%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%87%CE%BF%CE%B9-%CE%BC%CE%B1%CE%B6%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%81%CF%84-open-11-1-2018-%CE%BC%CE%AF%CE%BD%CE%B1-%CE%BE%CE%B7%CF%81%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7/

           ΟΛΟΜOΝΑΧΟΙ ΜΑΖΙ 

         στην ΕRTOPEN  ,στις 11-1-2018

                                              ********

notationes/// ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2017 // ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ /// ΤαπεινωΣΗ (THIS IS NOT A LOVE SONG)

Photo by Laura Makabresku.

ΤαΠΕΙνΩΣΗ (THIS IS NOT A LOVE SONG)

                                     Για εκείνη τη νύχτα που ήταν γεμάτη σκοτάδι

Το δωμάτιο ήταν λίγο

Δεν χώραγε άλλα γράμματα

Κι άρχισε να φαγώνεται σιγά σιγά

Το πεντάγραμμο απ’ τα χρόνια της

Πρώτα βγήκαν τα μάτια

Πράσινα για να ξεγελούν

Γύρισαν

Σε αν-άποδα φεγγάρια

Η γλώσσα της έσταζε έως τη γη

Διπλωμένη στα τέσσερα

Μετά τα στήθη της

Στα χέρια του

Δύο άρρωστα παραμύθια

Η περιφέρειά της

Έμοιαζε με ρόδι που άνοιγε

Ή μεγάλο γκρεμισμένο βιβλιοπωλείο

Ακουγόταν ένα No clear mind

Πάνω από μια αφίσα του Τζάρμους

Χρησιμοποιημένη με όλους τους τρόπους

Το ουίσκι ήταν βήτα

Ο Σεπτέμβριος γάμα

Όλα τα άλλα δεν είχαν σημασία

Και άρχισαν να ξηλώνονται σιγά σιγά

Οι ραφές απ’ το σώμα της

Να τρίβεται η λεκάνη της ερωτευμένη

Στο πάτωμα

Σαν χαλασμένη βεντάλια

Ο άλλος μπήκε από πίσω της εύκολα

Με όλο το σύρμα της χρήσης

Που του επέτρεπε ο καθρέφτης

Προχωρώντας συνέχεια στα τυφλά

Μέχρι εκεί που ανοίγει τελείως το δέρμα

Και γίνεται τάφος

Λασπωμένο χώμα

Όνειδος

Μέχρι εκεί που δεν υπάρχει άνθρωπος

Με όνομα

Και τα κοράκια εισβάλλουν

Στα ασυγχώρητα τραύματα

Παριστάνοντας την αγάπη

Και ο κόσμος πηγαινοήρθε

Πολλές φορές

Σαν έμβολο

Από τη μέση και κάτω

Στο πίσω μέρος των στρογγυλών πολιτισμών

Μέχρι να σταθεροποιηθεί

Στο βυθό που του ανήκε

Να σταθεί σαν παγκόσμιο κουκούτσι

Ανάμεσα στις αμυγδαλές μου

Το φιλί ήταν ούτως ή άλλως εντόσθιο

Το γαμήσι χειρότερο

Κατάπια τα λέπια του άλλου

Έσπρωξα το άρρωστο σπέρμα

Και μπήκα

Αλλάζοντας γεύση στην απόγνωση

Καμία πόλη δεν μύριζε αγάπη

Άφησα τα τελευταία χειρόγραφα

Δίπλα στο λερωμένο σεντόνι

Τράβηξα τις κουρτίνες

Έφτυσα την αγάπη στο πάτωμα

Και έκλεισα πίσω μου την πόρτα

Λίγο μετά

Ήρθε ένα ασθενοφόρο

Είπα σε όλους πως δεν ήσουν ποτέ εδώ

Πως ήσουν ένα φανταστικό πρόσωπο

Ιδέα για βιβλίο

Σενάριο

Κινηματογραφική ταινία

Τους είπα πως δεν υπήρχες

Επειδή μόνο εσύ υπήρχες για μένα

Πριν τώρα και πάντοτε

Από την ποιητική συλλογή Πράξη εξαφάνισης

εκδόσεις Σμίλη 2016

****

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ /// ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ /// ΠΡΑΞΗ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗΣ

Παρασκευή 4 Νοεμβρίου, 8μμ

Polis Art Cafe

[ΠΡΟΛΟΓΟΣ]

Κι έπειτα επέστρεψες παιδική

Ήσουν δεν ήσουν 9 χρονών

Ακόμα δεν είχες περίοδο

Και φοβόσουν να περάσεις το χρόνο

 

Το ξίφος μου ήταν κίτρινο

Πλεγμένο απ’ τα μαλλιά σου

Και η διάβαση για τυφλούς ελεύθερη

Τα πόδια σου

Αν και ξύλινα

Θύμιζαν κάτι γνώριμο

Το μέλλον διαρκούσε πολύ

Το στόμα σου ήταν από μελάνι

 

Με φίλησες

 

Έβγαλα απ’ τη γλώσσα μου ένα κέρμα

Και το ακούμπησα μαλακά στη ζωή σου

Εκεί που παλιά υπήρχε φεγγάρι

Σαν καραμέλα

 

Άρχισες να τραγουδάς

 

Πάμε σου είπα

Ο καιρός ξεκίνησε

Τώρα πια

Μπορούμε να ζήσουμε

 

Ήμασταν και οι δύο νεκροί

Αλλά όμορφοι

(απόσπασμα από το βιβλίο)

ΤΟ VARELAKI ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ //// ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ //// ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ

                                                                          

Βραδιές στο Polis Art Café

Πεσμαζόγλου 5 Αίθριο Στοάς Βιβλίου

2103249588

                                                            

 

Είσοδος ελεύθερη

                                   
                 

 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

                                

Οι εκδόσεις Σμίλη παρουσιάζουν το νέο βιβλίο του Σταύρου Σταυρόπουλου ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ, την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, στις 9 το βράδυ, στο Polis Art Café.

Μιλούν:

 

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ – ΡΟΥΚ, ποιήτρια

 

ΚΩΣΤΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας

 

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΗΜΕΡΗΣ, κριτικός λογοτεχνίας

Αποσπάσματα από το βιβλίο θα διαβάσει η ηθοποιός και μουσικός παραγωγός ΘΕΚΛΑ ΤΣΕΛΕΠΗ.

***

Φράσεις και νύξεις, με αυτοτελή νοήματα ή σκόρπιες, αρνούμενες να αποτελέσουν έναν συμπαγή κορμό, χαραγμένες στον αγνώριστο ουρανό του τίποτα, για ό, τι δεν μπόρεσε, υγρές μες τη στεγνότητα του χαρτιού, που αφορούν κυρίως αυτό που δεν ήρθε, το βρώμικο εκείνου που δεν θέλησε να συμβεί, αλιευμένες όλες τον τελευταίο χρόνο από βιαστικές σημειώσεις σε κόλες ταβέρνας, σε πακέτα από τσιγάρα, σε ετικέτες κρασιών ανοιγμένων εις υγείαν, χωρίς τη συγκρότηση ενός σημειωματάριου ιδεών, χωρίς τη συγκατάθεση του επώνυμου αφορισμού, χωρίς ποιητική μάσκα, χωρίς σειρά, χωρίς ορθόδοξη ιδέα για τις ιδέες, απλώς έτσι, αφημένες πρόχειρα κάτω απ’ το χαλάκι, συνοδεία μουσικής, κρυμμένες κρυφά στο στρώμα, πεταμένες στο πρόσωπο του κόσμου για καληνύχτα, ένοχες γι αυτό που προσπάθησαν να διασώσουν, αθώες γι αυτό που ήλπισαν, πάντως ξυπόλητες, με πρησμένα μάτια και τις φτέρνες τους να ακουμπούν, ως μπαλαρίνα θανάτου, το τελευταίο αβέβαιο έδαφος, με την ουρίτσα τους να σκαλίζει τις τελευταίες ευχές στο δρόμο, σχεδιάσματα χωρίς νυφικό στην πόλη του πουθενά, ένοπλα ερωτήματα, έρημα πλάνα.

 

Βλέμματα στο ποτέ. Και στο πάλι.

 

Λέξεις. Απλώς. Ματαιόδοξες.

***

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Το προαύλιο του προσώπου σου έχει χαλάσει. Όσα κέρματα και να ρίξω τα τρώει. Αγγίζω με αγωνία το αχόρταγο στάδιο, εκεί που δίνονται οι μεγάλες θεατρικές παραστάσεις. Είναι μια λάθος τρύπα. Αντί για κέρματα πέφτουν σκορπιοί. Νεκροί σκορπιοί, μισοφαγωμένοι, δεμένοι ο ένας από το ποδαράκι του άλλου.

Από τα νύχια μου στάζουν παράφωνα οι θεατές.

Χθες στο κέντρο της πόλης ο κόσμος χωρίστηκε πάλι σε δυο στρατόπεδα : Μια πολύχρωμη γιορτή φίλων που αντιμιλούσε στο θάνατο κι ένας περιπλανώμενος θίασος μικροπωλητών που πάσχιζε μάταια να ακουστεί.

Όταν θα ηχογραφήσω όλες τις ιστορίες των ανθρώπων θα τις κλείσω μέσα σ’ ένα μπουκάλι. Μετά θα τους ζητήσω να μείνουν αθάνατες.

Δεν είμαστε τίποτε άλλο παρά λάθη κρεμασμένα στο παράθυρο του κόσμου.

Κι αν το ποίημα δεν είναι παρά η ωορρηξία τής στιγμής ενός πληθυντικού εαυτού που αγωνίζεται να υπάρξει ως ένας ; Αν ένα ποίημα δεν είναι παρά ένα ποίημα, μια δωρεά δηλαδή εν ζωή της θεάς λύπης και τίποτε άλλο ;
Αν αυτός που μιλά, λέγοντας ότι είμαι εγώ, έχει απλώς πάψει να διακινδυνεύει να ζει ;

Γράφοντας το ταξίδι με γιώτα είναι σαν να του στερείς τη μισή διαδρομή. Σαν να μην επιτρέπεις στα μάτια να αισθανθούν τους ανελέητους κραδασμούς της. Μέσα στις σχεδόν γυναικείες καμπύλες του έψιλον, εκεί, στους δυο ηδονικούς κόλπους τού φωνήεντος που συγκροτεί την τελική δίφθογγο του έψιλον γιώτα, βρίσκεται θαμμένη όλη η ηθική τής αναζήτησης.

Η σημερινή γραμματική επιμένει να λειαίνει τις αιχμηρές άκρες, να συνοψίζει την τραγωδία τού ονείρου, να περνά σε μια μεταγενέστερη περίληψη της φαντασίας. Αγαπώ τα λάθος πράγματα, τη λάθος στιγμή, για τον λάθος λόγο. Αγαπώ τη λογοτεχνία για τις ελλείψεις της, τη λάθος ανατομία της, τον αμήχανο λόγο της. Την αγαπώ ως γυναικεία λεκάνη του περασμένου αιώνα που επισκευάστηκε κάποτε απ’ τον Διόνυσο για να αποφύγει τους άπιστους πληθυντικούς.

Πραγματικά μάτια είναι μόνο τα τυπωμένα.

Χθες, για ένα νι χάθηκε η λύπη από την παραλία. Σκεπάστηκε με άμμο υπό τους ήχους των πνευστών.
Οι λέξεις απλώς κοίταζαν.

Κατά βάθος δεν με ενδιέφερε ποτέ η πράξη τής γραφής. Με ένοιαζε περισσότερο να δω τις λέξεις να χορεύουν σ’ ένα εικαστικό σφιχταγκάλιασμα του Μαρσέλ Ντυσάν, του Ιερώνυμου Μπος και του Μοντιλιάνι. Με τον Φουκώ, βέβαια, παρόντα, να επιβλέπει. Και να προσθέτει τη σκέψη που προηγήθηκε.

Χρόνος είναι η πρωτότυπη αποστασία τής βλάστησης.

Γράφω όπως καθαρίζει κανείς το μήλο του, στο μπαλκόνι. Με τη φλούδα νοτίζω το χαρτί, το αφήνω να σκεπάσει τον κενό χώρο. Κοιτάζω μετά το κομμένο φρούτο στα μάτια : Ανέγγιχτο. Όταν καταλαβαίνω ότι το μήλο είμαι εγώ, είναι αργά. Όμως για την απώλεια της σάρκας βαρύνονται πάντα οι άλλοι.

Δεν μπορείς ποτέ να αποχαιρετήσεις τη θάλασσα. Θα βρει έναν τρόπο να επιστρέψει.

Θέλω να σ’ αγαπήσω στις παράξενες γλώσσες, με όλες τις επιδερμίδες σκισμένες. Μέσα στα λείψανα ενός ζώου.
Τόσο γυμνοί δεν θα ξανασυναντηθούμε ποτέ.

Θέλω να πω, απλώς, ότι η αγάπη ζει, χωρίς γραμματική, εκεί που η μετοχή είναι απεριόριστη.  

                                                                    

                                    

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ //// ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ //// Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΣΠΑΣΕ

                    
                                         

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΣΠΑΣΕ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ 2015



ΓΡΑΦΕΙ Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ






                                       

Κάθε έργο, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, είναι προορισμένο να αποτύχει. Αυτή η ήττα, αυτή η παταγώδης καταβαράθρωση του εγώ, μπορεί να αποτελέσει τον προθάλαμο για μια σειρά από μεταγενέστερους θριάμβους που στην πορεία θα εξελιχτούν, και αυτοί με τη σειρά τους, σε γοητευτικές ήττες, ούτως ώστε η κυκλική ροή των πραγμάτων να συνεχιστεί. Η μεγάλη λογοτεχνία είναι μεταγενέστερη, δεν αφορά το τώρα. Αφορά το υποφωτισμένο κομμάτι, την πλήρη αμηχανία απέναντι στο τώρα, την οριακή έκπληξη του αύριο.
Δεν έχω πια καμιά σχέση με τα τέσσερα προηγούμενα βιβλία που έγραψα, εκτός απ’ το γεγονός ότι τα έγραψα. Ήμουν, απλώς, ο άνθρωπος που έζησε μαζί τους όλα τα χρόνια τους, ο εξαναγκασμένος ταχυδρόμος του μηνύματός τους, αυτός που μετέφερε τις αποσκευές τους, ο κοντινότερος συγγενής τους. Όλο αυτό, περιέχει μια τεράστια ερημιά, τολμώ να πω αποκλειστική. Η περιπέτεια της γραφής, αυτό το περίτεχνο, εγωπαθές, συμπλεγματικό, υπέροχο οπλοστάσιο στο ταξίδι για την αυτοπραγμάτωση δεν θα μπορούσε να σημαδεύεται παρά από μία μονάχα λέξη: Μοναξιά. 


Το πώς η ζωή παρεισφρέει ή εμφανίζεται αίφνης, τις περισσότερες φορές ως αντεστραμμένο είδωλο αυτής της πράξης – γιατί το να γράφεις δεν σημαίνει τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από το να πράττεις, να πράττεις καθημερινά, ακατάπαυστα, με όλες σου τις αποφάνσεις και τις αρνήσεις – είναι μια άλλη συζήτηση, άλλων διαστάσεων και πιθανότατα άλλης, μακρινής, εποχής. 

Μπορώ τώρα να ισχυριστώ ότι είμαι υπερήφανος μόνο για τα λάθη μου, για όλα όσα διέπραξα (και με διέπραξαν) με όλο μου το αίμα. Αυτές οι μικρές, ασύμπτωτες, παρορμήσεις, είναι μονομερώς, οι μόνες που θα μπορούσαν να έχουν σχέση με τον επόμενο καιρό, τον επόμενο άνθρωπο. Το σημερινό κεντρικό σκηνικό, η πολιτιστική πασαρέλα με τα πολίτικαλ κορέκτ αυτοεπιβεβαιωτικά σύνδρομα, έχει γεμίσει με καρτούν. Υπάρχει μια μακρινή σχέση μόνο με τον άνθρωπο. Μια μακρινή σχέση με τον καλλιτέχνη. 


Η σύγχρονη σκέψη στην λογοτεχνία έχει πιστεύω εκπληρώσει το τόξο των δυνατοτήτων της. Μια πιο αναλυτική σκέψη, όπως ας πούμε η φιλοσοφία, ίσως θα μπορούσε να συνεισφέρει περισσότερο, να προχωρήσει πέρα απ’ τα προαπαιτούμενα και τα αυτονόητα. Σε κάθε περίπτωση, τα μάτια και των δυο – και της λογοτεχνίας και της φιλοσοφίας – θα πρέπει να είναι στραμμένα μπροστά, στον αχαρτογράφητο χώρο του άγνωστου. Ούτε πίσω, για 
την άντληση και την αξιοποίηση περασμένης γνώσης, ούτε κάτω, από την αμήχανη ή διαχειριστική διάθεση αυτού που αποκαλούμε πνεύμα. Εδώ, θα ήθελα, αν μου επιτρέπετε, μιας και ανέφερα την λέξη πνεύμα, να προσθέσω, ότι η ταυτότητα της ψυχής έχει πολύ μεγάλη σημασία για μένα. Και το πνεύμα είναι ο καθρέφτης της καθαρής ψυχής, σύμφωνα με τους Ινδιάνους. 


Μεταβαίνοντας στα ποιήματα της τελευταίας συλλογής Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΣΠΑΣΕ (εκδ. Γαβριηλίδης) είναι σημαντικό να τονίσω πως πρόκειται, κυρίως, για ένα πολυαναμενόμενο και αυτονόητο ιδεολογικό μνημόσυνο του βασικού στάτους στο οποίο στηρίχτηκε όλη η τετραλογία, που υπήρξε ότι σημαντικότερο έχω καταθέσει έως σήμερα. Το νεκρό σώμα της γυναίκας που ήταν ο κόσμος – κοινού προσώπου και των τεσσάρων βιβλίων – υπάρχει εδώ περισσότερο ως αποτύπωση μιας ιστορικής αλληγορίας, αλλά και ως μια πασίδηλη ομολογία ήττας. Εννοώ πως το θεματικό έδαφος στο οποίο στεγάστηκε η ιδέα της «κοσμικής τετραλογίας» υποχώρησε, παρά την θέλησή μου. Κατέρρευσε. Για ποιο λόγο; Ίσως, γιατί δεν ήταν ποτέ στέρεο. Ίσως, γιατί δεν είχε λάβει σοβαρά υπ’ όψιν του όλες τις παρενέργειες μιας πιθανής απόκλισης. Ίσως, γιατί δεν είχε αναλύσει σωστά όλα τα δεδομένα του στρατηγικού του στόχου.


Γι αυτό τα ποιήματα του Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΣΠΑΣΕ είναι μπλουζ. Έχουν την μορφή ενός μουσικού ρέκβιεμ, θρηνούν την αποτυχία της ιδέας τους, την αποτυχία της ένωσης, την αποτυχία του τρόπου, την αποτυχία της μορφής, εν τέλει, την αποτυχία της αγάπης. Η εμφανής ή αφανής αναφορά σε παλιούς μπλουζίστες έχει περισσότερο να κάνει με την δύναμη και την ειλικρίνεια εκείνου του παλιού συναισθήματος και δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση φορμαλιστικό καταφύγιο ή αναδίπλωση. Η μουσική που ακούγεται – σε όλο το βιβλίο ακούγεται δυνατά μουσική – θρηνεί αυτό που πέρασε και δεν θα ξαναρθεί ποτέ. Αν αυτό που πέρασε είναι ένα έργο ζωής, καταλαβαίνετε ότι τα πράγματα δυσκολεύουν. Γιατί είναι μια δημόσια παραδοχή ήττας, μια λάθος κίνηση. Το βιβλίο αυτό είναι, αν θέλετε, ο ισχυρισμός ότι κάθε καλό ποίημα πρέπει να περιλαμβάνει την ιδέα της αποτυχίας του, πρέπει να φέρει αυτό το στίγμα της ματαίωσης πάνω του. Τα υφολογικά μέσα που το συγκροτούν έχουν σημασία, αλλά αυτό είναι περισσότερο δουλειά των κριτικών να τα ανακαλύψουν, όχι δική μου. Εγώ απλώς οφείλω την καθαρή στάση απέναντι στους αναγνώστες και μετά στην αυριανή μου σχέση με αυτό που δημιουργώ, με αυτό που θέλω να εκφράσω σε αξίες. Η ίδια η αξία, ως λέξη, είναι μια σπασμένη έννοια που έχει υποστεί πολλαπλούς βιασμούς από την Ιστορία. 


Η γλώσσα έχει μια τεταμένη σχέση με το σώμα και μέσα απ’ αυτή τη σχέση, που είναι μια πρώτη πηγή δυστυχίας, προσπαθεί να ανοίξει παράπλευρους δρόμους στην προσπάθειά της να καταστεί καθαρή. Το ποίημα μολύνει αυτή τη σχέση, προσπαθεί με κραδασμούς να διαταράξει την εκλογίκευσή της, να αγνοήσει θεμέλια και να απελευθερώσει την κυοφορία των «απαγορευμένων» που θα το διασώσουν και θα επιτρέψουν την αποστολή του να διασώσει τον κόσμο. Ο Νίτσε σε έναν καταπληκτικό αφορισμό γράφει ότι «μόνο σαν έργο τέχνης μπορεί, τελικά, να σωθεί ο κόσμος». Αυτό πιστεύω πια και εγώ και αυτό από μόνο του αποτελεί μια σοβαρή ομολογία ήττας, ένα οριστικό κλείσιμο του κύκλου. Το Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΣΠΑΣΕ σφραγίζει αυτή τη ρήση, προβάλλοντάς την στο μέλλον. Εκεί, που πολύ φοβάμαι ότι ο άνθρωπος θα έχει αναπόφευκτα συρρικνωθεί, για να μην πω, τελειώσει. 


Όμως, νοιώθω ότι ήδη είπα πολλά. Πρέπει να σταματήσω. Άλλωστε η ζωή είναι για τα μικρά όνειρα και η τέχνη για τα μεγάλα. Ο χρόνος θα σβήσει και τα δύο. Θα τα αντικαταστήσει με ταπεινότερα. Εν τω μεταξύ, η λογοτεχνία μπορεί να συνεχίσει – και είμαι βέβαιος ότι θα συνεχίσει – να απορεί με όλα.

 Πρωτίστως, με τον εαυτό της.



                          

PΗΟΤΟ: Κωνσταντίνα Φόρου