Η επιχείρηση "Αυγή της Οδύσσειας" και η ροδοδάκτυλη Ηώ του Ομήρου

Χτες το βράδυ πληροφορήθηκα online στο facebook από σχόλιο της φίλης Αθανασίας Χρόνη για την έναρξη της επιχείρησης των Νατοϊκών δυνάμεων, του Σαρκοζί κατά του Καντάφι…με αντιφατικά συναισθήματα, όπως όλοι μας φαντάζομαι…

Σε κανένα δεν αρέσει μια στρατιωτική επέμβαση ξένων δυνάμεων σε άλλη χώρα...Αυτό  και την διαπλοκή των συμφερόντων των ισχυρών που μύρισαν πετρέλαιο, πρέπει να έχουμε κατά νου, κάθε φορά που ίσως ανυπομονούμε που δεν επεμβαίνει η Διεθνής Κοινότητα.

Αυτά, τα εντός της κοινής λογικής έχω να σχολιάσω και την αγωνία μου για το τι θα συμβεί και πόσες θα είναι οι «παράπλευρες απώλειες» από την επέμβαση όπως συμβαίνει κάθε φορά...Ήδη 48 είναι οι νεκροί από την πρώτη νύχτα…

Δεν είναι όμως αυτός ο λόγος του ποστ...

Με παραξένεψε που η επιχείρηση ονομάστηκε Αυγή της Οδύσσειας…Η Ροδοδάχτυλη Ηώς του Ομήρου, «ἦμος δ᾽ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς» αρχίζει η β΄Ραψωδία και αυτό επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε μέρα στις αφηγήσεις με τα ίδια περίπου λόγια…

Η προπομπός του Ήλιου, η Αυγή που συνοδεύει την αρχή της μέρας στις ραψωδίες του Ομήρου, δίνει το όνομά της σε μια στρατιωτική επέμβαση…

Γιατί;

Ποιος λόγιος σύμβουλος, ελληνοσπουδαγμένος μάλλον, το  ενεπνεύσθη αυτό και τα γεράκια το υιοθέτησαν;

Προσπάθησα να σκεφτώ πιθανές εξηγήσεις…

Και δεν είναι ότι το ξημέρωμα με την Ηώ να έρχεται κάθε αυγή  στην Οδύσσεια  για  να προαναγγείλει πολεμικές επιχειρήσεις…όχι…η έλευσή της είναι απλά αναπότρεπτη…

Είναι μάλλον,  που η Ηώ, ανοίγει τη «Θύρα της Ανατολής» στο μύθο για να βγει ο Ήλιος…Η Ηώ καταδιώκει το σκότος, υποτίθεται με όλους τους ολισθηρούς συμβολισμούς που μια τέτοια οριενταλιστική αντίληψη μπορεί να οδηγήσει…Η θύρα της ανατολής έχει παραβιαστεί βέβαια πλειστάκις, αλλά ο συμβολικός χαρακτήρας της παραβίασης  παραμένει…

Σκέφτηκα ακόμα, ότι η Αυγούλα είναι κάπως, πώς να το πώ, αν όχι επιθετική, πάντως ξέρει να παίρνει αυτό που θέλει…Για αυτό την βλέπουμε σε μελανόμορφους αμφορείς, φτερωτή όπως πάντα, να κυνηγά το αντικείμενο του πόθου της, τον Τιθωνό…

Για την ιστορία αυτή, της Αυγής και του Τιθωνού, που η Αυγή δηλαδή έκλεψε τον Τιθωνό σας παραθέτω ένα όμορφο ποίημα της Σαπφούς, που ο μεταφραστής αρχαίας ελληνικής λυρικής ποίησης Martin West αποκατέστησε και δημοσίευσε κάποτε στο Times Litterary Supplement.

Στις Mούσες με τα βιολετιά ενδύματα, νιές μου να ενδώσετε,
στούς ήχους της χελωνόκαυκης λύρας να δοθείτε τoυς γλαυκούς
Όσο για μενα,δροσάτο, λυγερό ήταν το κορμί μου, πάνε χρόνια
Τώρα με κυρίεψαν τα γηρατειά, κι ασπρίσαν τα κατάμαυρα μαλλιά μου
Βαριά η καρδιά μου, ασήκωγη· πια τα πόδια μου δεν με σηκώνουνε,
κι ας σέρναν τότε ανάλαφρα χορό σαν ελαφάκια σβέλτα.
Θρηνώ κι αναστενάζω. Aλλά, προς τι;Τίποτα δεν αλλάζει.
Κανείς που να γεννήθηκε θνητός δεν νίκησε το γήρας.
Λένε πως κάποτε η Hώς η ροδοδάχτυλη έκλεψε τον Tιθωνό,
κι' έτσι στα πέρατα του κόσμου ο έρωτάς της τον οδήγησε.
Όμορφος ήταν. Λάμπαν τα νιάτα του. Μόνο που ο χρόνος έφερε
τα γκρίζα γηρατειά και τον σπαράξανε,κι' ας ήταν η συμβία του απέθαντη.

Εικόνες από:

https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh-XfOQjHalBRzRb-B3a1bEKT389ZdiwLqyBEWjoxz66Pr6-fIt-H6-SUIzKO-Gtdifs96ev0QkVcK3X0qkFleR1ybNM9Hzp92mxEG3TByPGpkViRmPs6hj2jphZuBsa8xtI-vaxOFBvFs/s1600/newsappho.jpg

http://www.thebest.gr/news/index/viewStory/59745

http://www.madata.gr/epikairotita/world/96391.html

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Tithonos_Eos_Louvre_G438.jpg

http://www.bestpriceart.com/shop-online/images/vault/wgart_-art-g-guercino-0-aurora.jpg

To άγαλμα του Φαραώ καμακιστή στο Μουσείο του Καϊρου

Ο Τουταγχαμών, ως ξύλινο άγαλμα, στέκεται όρθιος σε μια βάρκα και τεντώνει το καμάκι του έτοιμος να το ρίξει...Προς τι να στρεφόταν άραγε η βολή αυτή, ώστε να αρμόζει σε ένα βασιλέα της 18ης δυναστείας; Να ήταν το ψάρεμα στο Νείλο μια ασχολία περιπετειώδης και διασκεδαστική όπως το κυνήγι; Να καταδεχόταν ο βασιλιάς να ψαρέψει την περίφημη Πέρκα του Νείλου (Niloticus Lates) ή να επρόκειτο για ένα πιο επικίνδυνο θήραμα;Αυτό το γνωρίζουν φυσικά οι ειδικοί του Μουσείου του ΚαΪρου...αυτό που τους απασχολεί τώρα είναι πώς επιτήδειοι τρύπωσαν από την έξοδο πυρκαγιάς του Μουσείου τις μέρες της λαϊκής εξέγερσης στην πλατεία Ταχρίρ και σπάζοντας βιτρίνες με εκθέματα έκλεψαν πολύτιμες αρχαιότητες, ανάμεσα σε αυτές και τον Φαραώ καμακιστή...Την ώρα δηλαδή που ο Αιγυπτιακός λαός έδινε τη μάχη για το μέλλον του, κάποιοι αχρείοι του αφαιρούσαν πολύτιμα κειμήλια από το παρελθόν του

Η είδηση εδώ:

http://www.news.com.au/world/king-tutankhamun-statue-stolen-from-egypt-museum/story-e6frfkyi-1226005480398

Η Βασίλισσα Μέλισσα της Ελεύθερνας: πραγματοποιώντας τη γαμήλια πτήση για την αιωνιότητα

To κόσμημα, μήκους τριών εκατοστών, ηλικίας 2.700 παριστάνει μέλισσα με πρόσωπο και χαρακτηριστική κόμμωση εποχής και βρέθηκε στην ανασκαφή της Αρχαίας Ελεύθερνας στην Κρήτη.

Σύμφωνα με το σημερινό άρθρο των Νέων, που περιγράφει τις λεπτομέρειες της ανασκαφής (1), οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι πρόκειται για μοναδική απεικόνιση της Μέλισσας ως θεάς.

Υποθέτω ότι αυτό συμβαίνει γιατί παρά το ότι μέλισσες από τη Μινωική εποχή έχουμε δει στα καταπληκτικής Τέχνης και τεχνικής κοσμήματα, αυτό που διακρίνει αυτό το κόσμημα είναι το ανθρώπινο πρόσωπο που έχει το έντομο.

Αντίθετα δηλαδή με το Μινώταυρο, ΄το γνωστό υβριδικό μυθικό ον,  που έχει ανθρώπινο σώμα και κεφάλι Ταύρου, όπως το έχουμε δει σε αναπαραστάσεις αγγείων από την Αρχαιότητα,

 ή  την ανατολίζουσα εκδοχή της Σειρήνας, με σώμα γυναίκας και αποτρόπαιο πρόσωπο τέρατος,  η Μέλισσα της Ελεύθερνας υπακούει σε μια  αντίστροφη μορφολογία. Αυτή των κενταύρων και των σειρήνων που διατηρούν το σώμα από την τάξη του ζώου, άλογο ή πουλί αλλά το κεφάλι  τους είναι ανθρώπινο.

Δεν ξέρω πως θα ήταν αντίστροφα και αν θα μας άρεσε η Βασίλισσα Μέλισσα αν είχε σώμα ανθρώπου και κεφάλι εντόμου.

Ο  Κάφκα στην περίφημη  " Μεταμόρφωσή " του, πραγματεύεται μια περίπτωση μετάβασης από την ανθρώπινη ιδιότητα σε αυτήν του εντόμου, αλλά και πάλι, δεν μας δίνει λεπτομέρειες. Ο ήρωάς του, ο Γκρέγκορ Σάμσα «ξύπνησε μια μέρα και είχε μεταμορφωθεί σε έντομο».

Επειδή το κεφάλι του εντόμου, με την εξαγωνική όραση και το κυκλώπιο μάτι θα φαίνεται αποτρόπαιο για την ανθρώπινη αισθητική, μπορούμε να υποθέσουμε ότι

στη φαντασία του ο Μινωίτης απέδιδε ανθρώπινο πρόσωπο στη Μέλισσα - Θεά.


Με τον ίδιο τρόπο που ο εικονογράφος της Μεταμόρφωσης δίνει το κεφάλι ανθρώπου, του ίδιου του Φραντς Κάφκα νομίζω στα έντομα που απεικονίζουν τον Γκρέγκορ Σάμσα της Μεταμόρφωσης.

Όχι πως δεν έχουμε δει τέτοιες φιγούρες στα σύγχρονα κόμικ και τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας, όπως για παράδειγμα το predator, όπου η ανατομία του εντόμου ανακατεύεται με μυς του ανθρώπου…

Από τη στιγμή που το παιχνίδι αρχίζει, από τότε που στη φαντασία του ανθρώπου οι γιοι του θεού πήγαν με τις κόρες των ανθρώπων, από τότε που η Πασιφάη ερωτεύτηκε τρελά τον Ταύρο και μπήκε στη ξύλινη αγελάδα για να σμίξει μαζί του, η ύβρις έκανε την εμφάνισή της και οι χίμαιρες, τα υβρίδια, οι ημίθεοι γέμισαν τις ιστορίες και τους μύθους.

Η βασίλισσα Μέλισσα της Ελεύθερνας…με την παράξενη κόμμωση…γονιμοποιεί τους ρόδακες που βρίσκονται πλάι μας λένε οι αρχαιολόγοι…Να υποθέσουμε ότι οι ρόδακες είναι οι κηφήνες και ότι στο μινωικό τάφο με τη Βασίλισσα – Μέλισσα εν τω μέσω ενός πλήθους από ρόδακες, που σαν πυγολαμπίδες ήταν διάσπαρτοι πάνω στο σάβανο που κάλυπτε τα ανθρώπινα σώματα του τάφου, σφραγίστηκε με άλλα ίσως μυστικά, μια σκηνή γαμήλιας πτήσης για την αιωνιότητα…

(1) Το άρθρο των Νέων εδώ:

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=4596391

Εικόνες από το διαδίκτυο
http://www.wfu.edu/biology/faculty/fahrbach/12bee_head.jpg
http://litwits.edublogs.org/files/2009/11/ew323r1.jpg

http://api.ning.com/files/3YgXys*TwR0exZANuuXhxnj0cW7Lmb4UxU4DnuuMqQn3kboK9ziJKg-iZgp-U71jS9Rtz-WTXDFw3kklIFeVpLk1I1dpVHGO/franzkafka.jpghttp://html.rincondelvago.com/000762270.jpg

http://www.historyforkids.org/learn/greeks/religion/myths/pictures/minotaur.jpg

μελανόμορφο αγγείο Αθήνα 550 π.Χ.

http://en.wikipedia.org/wiki/File:Amphora_with_Theseus_slaying_the_Minotaur.jpg

ερυθρόμορφος αμφορέας (460 π.Χ)

ttp://traumwerk.stanford.edu/philolog/2009/10/homers_odyssey_in_art_sirens_f.html

http://www.louvre.fr/media/repository/ressources/sources/illustration/autres/image_59954_v2_m56577569830623305.jpg

https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi_bf-re-Y-eRTVHU0aFOzWY1HPVvL2aXSpPsKd5-dcsQg0qJvEt5-Ep4sjdNTzNvGFG6ZOMs2I4-i-66vGY_HvqxQKxkZY18OFUwGXuSWmABc09-A7CCczPl1BVEgFmkhPhwF46M46ylxd/s320/Minoan-bees.jpg

Ο κλεμμένος πίνακας του Van Gogh επιστρέφει στο Μουσείο του Καΐρου, οι "Παπαρούνες" του όμως πάντα θα ξεφεύγουν

Οι έρευνες της Αιγυπτιακής Αστυνομίας απέβησαν αποτελεσματικές (1) καθώς βρέθηκε τελικά στο αεροδρόμιο του Καΐρου, ο πίνακας του Βαν Γκογκ, « Βάζο με Παπαρούνες».

Είχε κλαπεί από το Μουσείο Μαχμούτ Χαλίλ και λέγεται ότι η αξία του ανέρχεται στα πενήντα εκατομμύρια δολάρια.

Οι παπαρούνες είχαν ξανακλαπεί και ξαναβρεθεί στο παρελθόν, από ότι φαίνεται. Δεν θα επανέλθω φυσικά στην «τιμή» των έργων τέχνης όπως αυτή διαμορφώνεται στο χρηματιστήριο των αξιών της εποχής. Συζήτηση κοινότοπη στην οποία δεν έχω τίποτε να προσθέσω...


Συμβαίνει όμως κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, που αξίζει ναπροσέξουμε.

Οι κλοπές των έργων τους, ανεβάζουν τις μετοχές των μεγάλων ζωγράφων όπως ο Βαν Γκογκ, ο Βερμέερ, ο Ρέμπραντ και στα βιβλία λογοτεχνίας με θέματα εμπνευσμένα από τη τέχνη ή τη ζωή τους. Εκεί το έργο ενός ζωγράφου έχει μια δεύτερη ευκαιρία να έλθει σε επαφή με το κοινό καθώς λεπτομέρειες των Κριτικών που θα ενδιέφεραν μόνο ειδικούς, ή στοιχεία της βιογραφίας του γίνονται μέροςτης πλοκής και αρχίζουν να ενδιαφέρουν περισσότερο το κοινό.


Για παράδειγμα η ψυχική του κατάσταση κοντά στην διπολικότητα και την τρέλα, ανατέμνεται μια και μια χαρακτηριστική αυτοπροσωπογραφία του, εκεί δηλαδή που ο ίδιος εικονίζεται με τον επίδεσμο στο ακρωτηριασμένο του αυτί είναι το αίνιγμα στο βιβλίο του Jeffrey Archer «Το αίνιγμα του Βαν Γκογκ».

Ο πίνακας αυτός (2), είχε την τύχη να πέσει θύμα κλοπής – απαγωγής ίσως είναι η καλύτερη έκφραση γιατί ζητώνται λύτρα και στέλνεται και ένακομμένο αυτί - στο μυθιστόρημα του πρώην βουλευτή των Τόρυς Jeffrey Archer, πρώην καταδικασμένου για απάτες και τροφίμου των βρετανικών φυλακών – που θησαύρισε όμως με τα ημερολόγια της φυλακής που εξέδωσε - . Το μυθιστόρημα κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις BELL. (και φυσικά το έχω διαβάσει...)


«Το αίνιγμα του Βαν Γκονγκ», αν και ευπώλητο, μπαίνει επαξίως στη σειρά των – αστυνομικών και όχι μόνον - μυθιστορημάτων που αντλούν την έμπνευσή τους από την Ιστορία της Τέχνης.


Η παράδοση όμως περιέχει αριστουργήματα του είδους.

Θυμήθηκα προσφάτως – ήταν και η επέτειος της δολοφονίας του Τρότσκι για την οποία ο φίλος ο Νίκος ο Παπαγεωργίου έκανε στο fb μια σχετική ανάρτηση – το καναρίνι του Βερμέερ, από το βιβλίο του Χόρχε Σεμπρούν (3) «Ο δεύτερος θάνατος του Ραμόν Μερκαντέρ. Πρόκειται για μια ιστορία κατασκοπίας, Ανατολικογερμανών πρακτόρων με πρωταγωνιστή έναν άνθρωπο που «ονομαζόταν» Ραμόν Μερκαντέρ, όπως και ο δολοφόνος του Τρότσκι.

Στο κέντρο του μυθιστορήματος είναι ο πίνακας του Βερμέερ «Η άποψη του Ντελφτ» και..είμαι σχεδόν σίγουρη, ένα καναρίνι σε κάποιον πίνακα του Ολλανδού ζωγράφου...

Περισσότερο γνωστά είναι τα βιβλία του Όλιβερ Μπανκς που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Άγρα, ο «Χαμένος πίνακας του Ρέμπραντ» και η «Μανία με τον Καραβάτζο» ...

Εδώ ο συγγραφέας έχει σπουδάσει Ιστορία της Τέχνης και μπορεί και απογειώνει την αστυνομική λογοτεχνία σε ύψη τέτοιας αισθητικής απόλαυσης και πλοκής που κατά τη γνώμη μου πρέπει τα βιβλία αυτά να περιλαμβάνονται στον κανόνα αυτών που ενδιαφέρονται να μελετήσουν σοβαρά αυτόν τον τομέα. ..

Και τώρα κάπου στο Κάιρο, ένα ζευγάρι Ιταλών μας προσγειώνει απότομα στην πραγματικότητα, αφού μας θυμίζειότι ο Βαν Γκογκ δεν είναι το αλφάβητο των χρωμάτων του, δεν είναι το πνεύμα πουθέλει να βγει από το κλουβί του, όπως γράφει στον αδελφό του Τεό, δεν είναι τοπάθος για το κίτρινο, είναι τα πενήντα εκατομμύρια δολάρια του σταρ σύστεμ της τέχνης.

Ευτυχώς, ο πίνακας βρέθηκε φαντάζομαι σύντομα θα ξαναμπείστη θέση του. Ενας πίνακας περίφημος βέβαια, πολύ διαφορετικός από τα άλλα έργατου Van Gogh. Διάβασα στο Ίντερνετ (1) ότι οι «Παπαρούνες» είναι «χαρακτηριστικές της επιρροής της πρωτοπορίας της αβαν – γκαρντ, όταν ο ζωγράφος συνειδητοποιούσε τα αποτελέσματατου να βυθίζεσαι σε ένα νέο κόσμο χρωμάτων».
29 μήνες πριν την αυτοκτονία τουστα τριαντεπτά του χρόνια, ο πίνακας αυτός, λένε η ειδικοί, δεν δείχνει παρά μια ισορροπημένη διάθεση «χάριτοςκαι περιεκτικότητας»...

Οι «παπαρούνες» ή αλλιώς«Λουλούδια σε ανθοδοχείο» είναι μέρος μιας ανθοδέσμης με μαργαρίτες και σπάρτα, σε μια ανθισμένη σύνθεση, με το ανθοδοχείο μπροστά από μια ολάνθιστη ταπισερί, όπου οι μωβ ίριδες δεξιά δεν διακρίνεται αν ανήκουν στη σύνθεση ή στηνταπισερί, μια και πρόκειται για μια ηθελημένη σύγχυση του βάθους του πεδίου ,ώστε τα λουλούδια και τα μοτίβα της ταπισερί να συμμετέχουν στη σύνθεση και τα άνθη της σύνθεσης βαθμιαία να αιωρούνται σαν να ανήκουν στο υπόβαθρο... Τα χρώματα στη βάση αποχρώσεις του μπλε και του μωβ, είναι πιο ψυχρά, πιο βαριά και σταθερά, η γωνία πίσω δηλώνει την τρίτη διάσταση του χώρου, και τα μοτίβα, κάτι θαλάσσιο μου φαίνεται, είναι και οι αποχρώσεις του μπλε, μοιάζουν πιο οργανωμένα, πρόκειται για πάλι για κάποιο ύφασμα...


Και αυτό σχετικό είναι γιατί όπως γέρνουν τα σπάρτα προς την μπροστινή πλευρά του βάζου, γίνονται πιοβαριά, πιο σγουρά, σαν τη βλάστηση δίπλα στο νερό, και τα μοτίβα εκεί κοντά μοιάζει να φεύγουν από την παράλληλη παράταξη, σαν να αναδεύονται...




(1) http://thenewschronicle.com/van-goghs-poppy-flowers-vase-flowers-stolen-recovered/082206867/

(2) http://www.jeffreyarcher.co.uk/FI-article.htm

(3) Ο Χόρχε Σεμπρούν είναι Ισπανός συγγραφέας, υπουργός Πολιτισμού της κυβέρνησης σοσιαλιστών της Ισπανίας και σεναριογράφος ταινιών του Κώστα Γαβρά


Άλλες εικόνες από το ίντερνετ
http://www.essentialvermeer.com/catalogue/view_of_delft.jpg