Αναμνήσεις από την κιβωτό

Προσπαθώ να φτιάξω με το νου μου ένα τόπο σαν κιβωτό. Να μαζεύω αναμνήσεις από παλιά για να μπορέσω να τις σώσω μέχρι να σταματήσει ο κατακλυσμός και αράξουμε πάλι στα κανονικά, να  βγει ο ήλιος και να μιλάμε πάλι σαν άνθρωποι μεταξύ μας. Η ατμόσφαιρα έχει γεμίσει μια κακή ακτινοβολία που στεγνώνει τους ανθρώπους τους αγριεύει και τους τρώει τις σάρκες. Και όλο και περισσότερο, όλο και περισσότερο φωνάζουν, δεν  έχει μείνει τίποτα να πουν, θυμός, θυμός και δεν τελειώνει επιτέλους α φτάσουμε κάπου. Εκεί που πάω έχει ένα μικρό σπιτάκι, σαν εκείνο που μέναμε στη Ρόδο που έχει πια γκρεμιστεί. Διώροφο και πάνω έμενε μια κυρία, που μοιραζόμασταν την ίδια αυλή και έρχονταν διστακτικά να τη δουν κάποιοι κύριοι περνώντας απαραιτήτως από εκεί που παίζαμε εμείς τα παιδιά. Κάναμε χάζι και συνεχίζαμε το παιχνίδι, δεν τους μάθαμε ποτέ, δεν μας παραξένεψε. Μόνο που έλεγαν μισόλογα οι μεγάλοι. Στην αυλή μας  ένας φίκος – δέντρο με μαγικές ιδιότητες που τον αγγίζαμε στα στρατιωτάκια αμίλητα και έδινε μιαν άλλη ιδιαίτερη ακινησία, πιο ισχυρή και αμετακίνητη. Ένας κήπος δίπλα που μας χώριζε ένας άσπρος τοίχος ψηλός αλλά όχι και τόσο ψηλός γιατί περνούσε η μπάλα και έπεφτε και  αλοίμονό μας τότε αν ήταν εκεί η Μαλτέζαινα. Εκείνης ήταν το σπίτι και ο κήπος και δεν ήθελε να πέφτει μέσα η μπάλα και την είχε τρυπήσει πολλές φορές. Αν πιστεύαμε ότι  έλειπε, κάποιος έμπαινε κρυφά κρυφά να τη φέρει και αν βλέπαμε ένα κουρτινάκι να κουνιέται του λέγαμε γρήγορα, γρήγορα… αν δεν προλάβαινε εκείνη έτρεχε να πιάσει την μπάλα για να την τρυπήσει. Δεν είχε σηκώσει χέρι σε παιδί, αλλά τη φοβόμασταν. 

Εκείνος ο τόπος έχει όλα τα αγαπημένα μου περιστατικά. Ανεξήγητα αλλά αληθινά που πρέπει να μεταφερθώ νοερά εκεί για να τα βρω. Ένα βγαλμένο νύχι που μελάνιασε όταν πιάστηκε στην καγκελόπορτα και βάλαμε ούζο, ένα δωμάτιο γεμάτο νεκρές πεταλούδες που πήγαινα να δω, ένα μικρό παιδί ο Μωϋσής Κοέν που κέρδισε  σε ένα διαγωνισμό γνώσεων στην τηλεόραση και τον είχαμε καμαρώσει όλοι γιατί μας εκπροσωπούσε – και δεν ήταν τόσο  παράξενο που τον έλεγαν Μωϋσή αλλά που την αδελφή του Μύριαμ γιατί οι Εβραίοι είχαν τα ίδια ονόματα αλλά κάπως διαφορετικά – Μαριάμ δεν λέγαν και την Παναγία; - αυτό δεν το συζητούσαμε μεταξύ μας, αλλά το είχα σκεφτεί μόνη μου και το έβρισκα ικανοποιητικό. Ο Μωϋσής ήταν μαθητής στο δημοτικό και ωστόσο δούλευε βοηθός σε ένα βιβλιοπωλείο. Κανείς δεν παραξενεύτηκε μικρό παιδί να δουλεύει. Μπορεί να διάβαζε εκεί τα βιβλία αλλά είχε και  πολλές άλλες  γνώσεις που είχαν σχέση με τα ποδοσφαιρικά αυτά δεν ξέρω πώς τα είχε μάθει. Θυμάμαι επίσης και αυτό απαραιτήτως το βάζω στην κιβωτό μου, που πηγαίναμε στο ενυδρείο και βλέπαμε τις υπόγειες στοές με τα ψάρια, ιπποκάμπους, σαλάχια, σαν το εσωτερικό του υποβρυχίου του κάπταιν Νέμο, είκοσι χιλιάδες λεύγες κάτω από την θάλασσα. Αυτό που με γοήτευε να βλέπω ήταν μια μικρή βαλσαμωμένη φάλαινα, με μια τρύπα στο κεφάλι, μαύρη, γυαλιστερή και σκληρή, ένα μεγάλο σαλάχι κι αυτό βαλσαμωμένο και μετά διάφορα ζώα που είχαν γεννηθεί διαφορετικά σε διάφορα μέρη του νησιού και τα είχαν φέρει εκεί να τα βλέπουμε. Ενα κατσικάκι με ένα μάτι, σαν μικρό κυκλωπάκι, ένα μοσχάρι με δυο κεφάλια και άλλα ζώα με έξι πόδια ή άλλα έμβρυα ζώων που είχαν σε γυάλινα βάζα, ασπρισμένα σαν διαφανή να επιπλέουν σε ένα υγρό, που δεν χόρταινα να βλέπω. Αυτά εξαφανίστηκαν αργότερα όταν πήγα τριάντα χρόνια μετά, πρέπει να τα έκρυψαν σε μια αποθήκη ή να καταστράφηκαν, δεν ξέρω. Είχε θυμάμαι και μια ζωντανή φώκια σε μια στέρνα στην πίσω αυλή που και αυτήν την βλέπαμε να βουτάει και να ξαναβουτάει και πότε πότε έβγαινε και ξάπλωνε στη σκιά, περπατώντας στα μπροστινά της πτερύγια, πιτσιλώντας νερό γύρω γύρω και κοιτώντας παράξενα τους επισκέπτες. Εγώ δεν βαρέθηκα ποτέ στο ενυδρείο.

(Συνεχίζεται)

Αυτές τις μέρες βλέπω τον πατέρα μου στο δρόμο

Αυτές τις μέρες βλέπω τον πατέρα μου στο δρόμο. Προχτές ερχόταν από μακριά προς το σπίτι μου  με τον χαρακτηριστικό του βήμα – όσοι τον ήξεραν μου λένε πως περπατώ κι εγώ κάπως με τον ίδιο τρόπο – μου φάνηκε ότι φορούσε τη μπλε ζακέτα που του είχαμε πάρει για τη γιορτή του, το ίδιο γκρι παντελόνι – όλα τα παντελόνια του ήταν γκρι ούτως ή άλλως, και  συνέχιζε να έρχεται προς το μέρος μου…
Είπα μέσα μου εκείνη τη στιγμή, πώς γίνεται, όλα είναι μια ψευδαίσθηση, δεκατρία τόσα χρόνια που νομίζω ότι πέθανε ήταν λάθος…Όσα συνέβησαν στο διάστημα αυτό δεν συνέβησαν.

Ο θάνατος δεν συνέβη…

Τώρα θα τα πούμε, θα μου εξηγήσει τι έγινε, ποιος μας έπαιξε αυτό το παιχνίδι…

Όσο πλησίαζε όλο και περισσότερο βεβαιωνόμουν. Τα μαλλιά, το χτένισμα, το μουστάκι, οι κινήσεις των χεριών. Η καρδιά μου άρχισε να χτυπά δυνατά και περίμενα να πλησιάσει. Φτάσαμε πολύ κοντά και τον κοίταξα επίμονα, ανυπόμονα. Εκείνος κοιτούσε μπροστά, σαν να μη με ξέρει και έκανα πίσω γιατί υπήρχε κάτι στην ομοιότητα που με διέψευδε. Το πρόσωπό του ήταν όμοιο αλλά σαν να το έχει φτιάξει κάποιος με τα ίδια υλικά, με τα ίδια χαρακτηριστικά, την ίδια έκφραση αλλά κάπως αλλιώς…Σαν να είχε βάλει το χέρι του ένας γλύπτης και να τέντωσε, να τράβηξε λίγο τα χαρακτηριστικά έτσι που να είναι αλλά και να μην είναι αυτά που θυμόμουν…Είχαν πάνω τους μια ξενότητα, που με έκαναν να μην του μιλήσω. Πέρασε από μπροστά μου, με κοίταξε, έριξε μια ματιά στο σπίτι  και μετά τράβηξε το βήμα του και χάθηκε από το δρόμο…

Την άλλη φορά τον είδα την ώρα που έβγαινα από το σουπερμάρκετ. Κεραυνοβολήθηκα! Ήταν όπως φαντάζομαι θα πρέπει να είναι  τώρα ο πατέρας μου από την τελευταία φορά που τον είδα ζωντανό. Φορούσε ένα μπερέ – κάτι που δεν συνήθιζε ποτέ – και το πρόσωπό του ήταν κάπως πρησμένο. Καταβεβλημένος από τα χρόνια, χλωμός...Τα μαλλιά του είχαν ασπρίσει περισσότερο και φορούσε γυαλιά…Τον κοίταζα και αναρωτιόμουν αν θα με αναγνωρίσει αυτή τη φορά..
Μια γυναίκα στην ηλικία μου  τον έπιασε από το χέρι και μπήκαν μαζί σε ένα αυτοκίνητο…

Την επόμενη φορά θα τον δω να κάθεται απέναντί μου στο μετρό και θα είναι νεότερος. Όπως τότε που πηγαίναμε οι δυο μας στις πρωινές παραστάσεις του σινεάκ  και έβγαινε τρέχοντας  στα διαλείμματα για να καπνίσει και μου έλεγε πως πρέπει να περιμένω να πήξει το μυαλό μου για να διαβάσω Ιούλιο Βερν και για χρόνια κουνούσα το κεφάλι μου απότομα δεξιά αριστερά για να βεβαιωθώ αν έπηξε…
Αυτή τη φορά δεν θα μου ξεφύγει. Θα μιλήσουμε. Θα έχω περισσότερο θάρρος. Ούτως ή άλλως τώρα τον έχω ξεπεράσει στα χρόνια και θα μιλήσουμε πολύ μέχρι να κατέβει στην επόμενη στάση…

14.04 2011

Εικόνα από

http://farm6.static.flickr.com/5201/5365382560_7ba1c4d369.jpg

Συνομιλία με την Πόλυ Χατζημανωλάκη

Με αφορμή τον Κάλβο συνομιλία με το περιοδικό People and Ideas


Συνομιλία με την Πόλυ Χατζημανωλάκη

Σαλβαντόρ και Ιζαμπέλ

Την γνωρίζουμε, την αγαπήσαμε για τα βιβλία της, μια πρώτα από όλα για «Το σπίτι των πνευμάτων»…Με τη μικρή Κλάρα των υπερφυσικών δυνάμεων, τον δυναμικό Εστεμπάν που αποφασίζει τελικά να κάνει οικογένεια, τι περίεργο ζευγάρι, το σίδερο και ο αέρας...


Τώρα βέβαια έχουν περάσει χρόνια από την ανάγνωση του βιβλίου και δεν μπορώ πια να ξεχωρίσω το πώς τους είχα στη φαντασία μου, από τις φυσιογνωμίες του Τζέρεμι Άιρονς και της Μέριλ Στρηπ στην ταινία. Μετά από το μαγικό παραμύθι των προβλέψεων, της τηλεκίνησης, και των συνομιλιών με τα πνεύματα και το υπερπέραν, το βιβλίο φτάνει στην σκληρή πραγματικότητα των αγνοουμένων στη χώρα της συγγραφέως, που είναι ανιψιά του Προέδρου Αλλιέντε, και φέρει το όνομά του, ό π ω ς και α υ τ ό ς το δ ι κ ό της, μια και ο πρόεδρος ονομάζονταν

Salvador I s a b e l i n o del Sagrado Corazón de Jesús Allende Gossens,
Σαλβαντόρ, Ισαμπελίνο της Αγίας Καρδίας του Ιησού

.
 
Σπουδαία και αγαπημένη συγγραφέας η Ιζαμπέλ Αλλιέντε που το έργο της δεν θα αποτιμήσω τώρα εδώ, μια και το κείμενο αυτό είναι αφιερωμένο στην ανάμνηση του Προέδρου της Χιλής. Αυτό που θα ήθελα να μοιραστώ σήμερα μαζί σας είναι μια σκηνή που έζησα και που θα θυμάμαι σε όλη μου τη ζωή: Πριν τριάντα περίπου χρόνια, στο Παρίσι, το 1982 δηλαδή, στο μεγάλο φεστιβάλ της Humanité, της εφημερίδας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γαλλίας, τότε που η Humanité μπορούσε να κάνει μεγάλο φεστιβάλ.


Περιηγούμαι το χώρο ακούω φωνές, συνθήματα και πλησιάζω κοντά στο περίπτερο της Χιλής, περίπτερο πολιτικών προσφύγων και φοιτητών και τι να δω…Μια μικροσκοπική πανέμορφη φιγούρα, η Ιζαμπέλ, χαμογελαστή, να περιστοιχίζεται από τους πατριώτες της, οι οποίοι φώναζαν ένα μόνο σύνθημα.

Πρεζιντέντ Αλλιέντε, πρεζέντε!
Ο πρόεδρος Αλλιέντε είναι παρών δηλαδή…
 
 

Φορούσε θυμάμαι η Ιζαμπέλ ένα σάλι, μια σάρπα τυλιγμένη γύρω της, όπως αυτή που φορά στη φωτογραφία, και χαμογελούσε γλυκά, στους συμπατριώτες της, οι οποίοι αποθέωναν τη διάσημη συγγραφέα αλλά και την συγγενή του νεκρού τους προέδρου.


Και αυτή ακίνητη, να μη μιλά, να το δέχεται.

Salvador και Isabel del Sagrado Corazon de Chile!
Σαλβαντόρ και Ιζαμπέλ, της Αγίας Καρδίας της Χιλής…


Αναρτήθηκε σήμερα το πρωί στο fb με αφορμή την επέτειο του θανάτου του Προέδρου Αλλιέντε

ΥΓ Αντιγράφω το σχόλιο της More Faith
 
Την Τρίτη, 11 Σεπτεμβρίου 1973 γίνεται συγχρονισμένη επίθεση από ξηρά και αέρα στο προεδρικό μέγαρο. Η δημοκρατία καταλύεται και στην εξουσία ανεβαίνει ο Πινοτσέτ. Λέγεται ότι ο Αλιέντε αυτοκτόνησε κατά την είσοδο των στρατιωτών στο προεδρι.κό μέγαρο.


Καλημερα.....
 
 
Φωτογραφίες από το ίντερνετ
http://image.absoluteastronomy.com/images/encyclopediaimages/s/st/stamp_salvador_allende.jpg
http://www.theclinic.cl/wp-content/uploads/2010/01/isabel-allende-photo.jpg
http://img.maniadb.com/images/album/118/118686_f_4.jpg

Το Άγιο Πνεύμα της μετάφρασης

Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης στην Κύπρο (στο Τρόοδος κοντά στην Κακοπετριά).

Η εκκλησία, βυζαντινή του 13ου αιώνα, ίσως άρχισε να οικοδομείται και από τον 11ο έχει χαρακτηριστεί – ευτυχώς – μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO.

Ο καλός φύλακας, τηρώντας το πνεύμα και όχι ανοήτως το γράμμα του νόμου, μου επέτρεψε να φωτογραφήσω χωρίς φλας μια τοιχογραφία στο ιερό.

Πρόκειται για τη σκηνή της Πεντηκοστής.

Το Άγιο Πνεύμα, σε ένα λευκό ημισφαίριο είναι στο πάνω μέρος της εικόνας και η συνάθροιση των Αποστόλων από κάτω. Λευκές δέσμες φωτός, πνεύματος, νερού – δεν ξέρω- εκπορεύονται από την άλω γύρω από το περιστέρι και καταλήγουν στις κεφαλές των Αποστόλων.

Ακριβώς όπως οι κρουνοί με το νερό που είδε ο Ντύρερ στο όνειρό του μια Πεντηκοστή του 1525…

Δεν θα ασχοληθώ εδώ με τη φώτιση και τη Πεντηκοστή, με το συμβολικό δηλαδή χαρακτήρα του θεϊκού αγγίγματος της κατάληψης που έχουν εμπνεύσει πολλούς πιστούς αλλά και επίδοξους ηγέτες που επικαλούνται αυτής ακριβώς την ικανότητα διαμεσολάβησης με μια ανώτερη δύναμη και έχουν παρασύρει τους οπαδούς τους σε σύγχρονες και πολύ δυναμικές αιρέσεις – κοινότητες πιστών που θεραπεύονται, μιλούν γλώσσες και διάφορα άλλα εντυπωσιακά και θαυμαστά που κρύβει μέσα του ο άνθρωπος…

Θα αναφέρω μόνο τη γλαφυρή περιγραφή της σκηνής - που εμπνέει την εικονογράφηση – από τις Πράξεις των Αποστόλων

«Και εγένετο άφνω εκ του ουρανού ήχος ώσπερ φερομένης πνοής βιαίας, και επλήρωσεν όλον τον οίκον ού ήσαν καθήμενοι. Κι ώφθησαν αυτοίς διαμεριζόμεναι γλώσσαι, ωσεί πυρός, εκάθισε τε εφ’ ένα έκαστον αυτών, και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου και ήρξαντο λαλείν ετέραις γλώσσαις καθώς το Πνεύμα εδίδου αυταίς αποφθέγγεσθαι…» Πράξεις 2-4

Που αποδίδει αυτή την εξωκοσμική παρέμβαση και θα σταθώ σε αυτό το

«ήρξαντο λαλείν ετέραις γλώσσαις καθώς το Πνεύμα εδίδου αυταίς αποφθέγγεσθαι…»

Στην ενεργοποίηση δηλαδή της ικανότητας των Αποστόλων να μιλούν και άλλες γλώσσες, γεγονός που σήμανε την εξάπλωση του Χριστιανισμού και στις κοινότητες των Εθνικών, πέρα από τα όρια του περιούσιου λαού δηλαδή.
Όχι πως υποτιμώ τη σημασία της εξάπλωσης της νέας θρησκείας…
Θα ήθελα όμως να μείνω σε αυτές τις άλλες γλώσσες…Στη δυνατότητα επικοινωνίας με τη γλώσσα του Άλλου που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν συμβολικά αποκλεισμένη μια και όπως περιγράφεται στο 11ο κεφάλαιο της Γένεσης, ο Θεός

«συνέχεε τα χείλη πάσης της γης»

Μιλάμε φυσικά για τον Πύργο της Βαβέλ (Συγχύσεως τον μεταφράζουν οι 70) που η αποκοτιά των ανθρώπων τους έκανε να τον κτίσουν ώστε να φτάνει η κεφαλή του «έως του ουρανού»… Και ενώ μέχρι τότε οι άνθρωποι μιλούσαν μια γλώσσα -

«Και ήν πάσα η γη χείλος εν και φωνή μια πάσι»

ο Θεός θεωρώντας ότι αν το κάνουν αυτό μετά τίποτε δεν θα τους εμποδίζει να κάνουν ότι και να θέλουν

«Ιδού γένος έν και χείλος εν πάντων, και τούτο ήρξαντο ποιήσαι, και νυν ουκ εκλείψει απ΄ αυτών πάντα όσα αν επιθώνται ποιείν»

Αποφάσισε λοιπόν να τους εμποδίσει – επλήγη από την ύβρη τους – και τους μπέρδεψε τη γλώσσα.

«Δεύτε και καταβάντες συγχέομεν αυτών εκεί την γλώσσαν, ίνα μη ακούσωσι έκαστος την φωνήν του πλησίον»

Έτσι λοιπόν η πολυμορφία των γλωσσών θεωρείται σύγχυσις, η διαφορά καταδίκη και η ανθρωπότητα καταδικασμένη να μην μπορεί να κάνει αυτό που επιθυμεί να κάνει…

Αυτό βέβαια σηκώνει πολύ συζήτηση, αν σκεφτούμε τις γλώσσες και τους κώδικες που οι ίδιοι οι άνθρωποι επιννόησαν στις μυστικές τους κοινότητες, αυτές που ιδρύονται συνήθως - αλλά όχι απαραίτητα - δίπλα σε απελευθερωτικά κινήματα ή σε συνθήκες πολέμου…

Να θυμηθούμε το εφοδιαστικό της Φιλικής Εταιρείας και τα σύμβολά της, τη γλώσσα των αδελφοτήτων των Ινδιάνων Σιου, τα Αλειφιώτικα – τη γλώσσα των καλαντζήδων της Ηπείρου με την οποία προστάτευαν την κοινότητά τους από εξωτερικές επιβουλές – τους κατά καιρούς κώδικες στους οποίους αναφέρονται ο Πόε στο Χρυσό Σκαραβαίο

και ο Ιούλιος Βερν στα Τέκνα του Πλοιάρχου Γκραντ, τη γλώσσα των Ινδιάνων Ναβάχο που χρησιμοποίησε ο Turing για την κωδικοποίηση των ευρημάτων της μηχανής του της Enigma κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ωστόσο, η σκηνή της Πεντηκοστής αποτελεί κυριολεκτικά και συμβολικά μια Νέα Διαθήκη. Από τον Τιμωρό Θεό που συγχέει τις γλώσσες και απαγορεύει την επικοινωνία σε Εκείνον της Κατανόησης και της επικοινωνίας.
Και δεν εννοώ φυσικά το Θεό της μιας γλώσσας, αλλά το Θεό της ανοχής, το Θεό της μετάφρασης…

Πηγές εικόνων από το διαδίκτυο:
http://mom3teach.files.wordpress.com/2008/12/tolerance.jpg
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjJ3Z1rVn3afIyXYqVVTdQ8-c9pl9Yh4w_hUQpag-ZhS3cXRu3JBH1LOrBcm5OdAw9RiHHGTRodgxA4Q0PrTDPc_4jYZJ5PRR05F3Z1zE5eVxLA64h3-a6urOA8GL0RDetxoP3hbmmJJGJ1/s400/vince+poe+front+web.jpg
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgUqScix9oETt-8uBNpHi57FCNvb4r0i8gM0LZ3_Ebk0bMivFR9IJSgC0QvbKoyRJSzYekIJRdUQJhU8xHqTK3qx9oGj8DHMNfDJwIhphGU6rfyilZm2cnRYm__8Sw97thPHyHZ8lmFuuzO/s400/140px-Symbols.jpg
http://morris108.files.wordpress.com/2009/12/tower-of-babel.jpg
http://scrapetv.com/News/News%20Pages/Everyone%20Else/images-5/the-tower-of-babel.jpg
http://godspace.files.wordpress.com/2008/04/mildorfer_pentecost340x600.jpg
http://thepopeofpentecost.files.wordpress.com/2009/05/yodi-full-gospel.jpg
http://www.kypriwnerga.com/uploads/museums/big/0203120606.jpeg
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh4o0OeM0E5-8BN7I8ybPv5AG0AWmQljE_Kx8jQ-tvLCqdvzTIPrE38BXBkIP1bvWhx57TK1kZYtyn_V9U4X7U5pElYFwIvvfKJ_3WbJFPpt4UuP90aqNUi4ggQ1CA-Rxp7-Xcu8z0KsEQW/s1600-h/12dream.jpg

...και μην το γράψεις, πάρε και φάγε το

(mappa beatina ειδικός τύπος αναπαράστασης του χάρτη του κόσμου, όπως προκύπτει από τις μικρογραφίες στα Σχόλια στην Αποκάλυψη του Beato di Liebana)


Το περασμένο Σάββατο(10/5),διάβασα στην “Άλλη όψη” στο ανάστροφο “επί-θετο” της Ελευθεροτυπίας το κείμενο του κ. Αντώνη Σουρούνη “Συγγραφή και μαγειρική” που αναφέρεται στη χρήση των μεταφορικών εκφράσεων που συνδέουν την συγγραφή ενός βιβλίου με την προετοιμασία του φαγητού. Η έκφραση της φίλης του της μαγείρισσας “ τι μαγειρεύεις;” όταν απευθύνεται στο συγγραφέα για το γραπτό του ή “ το φαϊ μου έγραψε” για το φαγητό της, επιβεβαιώνουν την εύστοχη χρήση του όρου (βλ. παρατήρηση της περασμένης ανάρτησης (29/4)) για την “κουζίνα του συγγραφέα” όπου κατά τη γνώμη μου η χρήση του όρου κουζίνα είναι εύστοχη σε αντιδιαστολή όπως πάντα με το “κουζίνα” του ιστορικού ή του ζωγράφου. Μου ήρθαν ακόμα στο νου οι πασίγνωστες μεταφορικές εκφράσεις “βιβλιοφάγος – βιβλιοφαγία” που συνδέουν την ανάγνωση με την κατανάλωση του φαγητού και φυσικά το καλύτερο, το περίφημο επεισόδιο στο τέλος του γνωστού μυθιστορήματος του Ουμπέρτο Έκο, όπου ο μισότρελλος καλόγερος Χόρχε καταβροχθίζει κυριολεκτικά το βιβλίο του Αριστοτέλη προφέροντας λόγια από την Αποκάλυψη:


“ ...Είπε, και με τα λιπόσαρκα και διάφανα χέρια του άρχισε να σκίζει αργά, σε κομμάτια και λωρίδες, τις μαλακές σελίδες του χειρόγραφου, και να βάζει τα κομμάτια στο στόμα του, μασώντας αργά σαν να έτρωγε κάποια όστια που ήθελε να την κάνει σάρκα από τη σάρκα του.
[...]
Σφράγισε αυτό που ελάλησαν οι επτά σάλπιγγες και να μην το γράψεις, πάρε και φάγε το, θα σου πικράνει την κοιλιά μα θα 'ναι γλυκό σαν μέλι στο στόμα σου. Βλέπεις; Τώρα σφραγίζω αυτό που δεν έπρεπε να ειπωθεί, μέσα στον τάφο που γίνομαι.”

Ξεσκόνισα λοιπόν (κυριολεκτικά) το “Όνομα του Ρόδου”, μετάφραση Έφης Καλλιφατίδη - εκδόσεις Γνώση 1985 και αντέγραψα το απόσπασμα από τις σελίδες 631 – 632. Τότε, πριν 23 χρόνια δηλαδή ήμασταν στις Βρυξέλλες και το πρώτο αντίτυπο του βιβλίου αυτού που είχα δει ήταν η γαλλική μετάφραση που διάβαζε μια φίλη. Θυμάμαι ότι έλεγε ότι είναι αστυνομικό αλλά όχι ακριβώς αστυνομικό έχει και άλλες προεκτάσεις. Μας παραξένευε τότε ένα τέτοιο βιβλίο. Δεν ήταν ο κόσμος γεμάτος μεσαιωνικό μυστήριο.


Η ελληνική έκδοση - σε αντίθεση με το ιταλικό πρωτότυπο - είχε μεταφρασμένα τα περισσότερα λατινικά αποσπάσματα. Ούτε η γαλλική έκδοση τα είχε μεταφρασμένα. Οι έλληνες αναγνώστες λοιπόν ήταν σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με τους Ιταλούς και τους Γάλλους (τουλάχιστον)
Θυμάμαι λοιπόν τους δύο Ιταλούς φίλους μας στις Βρυξέλλες, που μόλις είδαν ότι το “αντίγραφο” υπερτερεί του πρωτότυπου ενθουσιάστηκαν που επιτέλους θα καταλάβαιναν τα λατινικά παραθέματα και μας ζήτησαν να τους τα μεταφράσουμε (από την ελληνική μετάφραση). Θα ήθελα πολύ να το μάθαινε αυτό ο συγγραφέας αν γινόταν γιατί πιστεύω πως ή ήταν όσο δεν παίρνει ελιτιστής ή υπερεκτιμούσε τη λατινομάθεια των συμπατριωτών του.
Θυμάμαι ακόμα πως είχαμε πάει τότε να παρακολουθήσουμε μια διάλεξη του Umberto Eco για τα σχόλια στην Αποκάλυψη του μοναχού Beato di Liebana *, στις Βρυξέλλες. Καταλάβαμε τα μισά γιατί η μισή διάλεξη ήταν στα λατινικά. Σήκωνε το δεξί του χέρι – για να δηλώσει εισαγωγικά – και άρχιζε να μιλάει λατινικά. Μετά κατέβαζε το χέρι του και ξαναγύριζε στα γαλλικά που το ακροατήριο φυσικά μπορούσε να καταλάβει. Από ένα σημείο και μετά έπαψα να προσέχω και άρχισα να μετράω πόσες φορές σήκωνε και κατέβαζε το χέρι και μετά άρχισε η γνωστή καζούρα που κάνουν οι 'Ελληνες όταν διαφωνούν, οπότε από την ομιλία του 'Εκο θυμάμαι μόνο αυτό. Ούτως ή άλλως, το ότι είχα απολαύσει το όνομα του Ρόδου δεν σήμαινε ότι μπορούσα με τον ίδιο τροπο να παρακολουθήσω οποιοδήποτε κείμενο του Εκο για τη σημειολογία ή το Μεσαίωνα. Ακριβώς έτσι και η βασίλισσα Βικτωρία ενθουσιασμένη από την ανάγνωση της Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων ζήτησε από τους αυλικούς της να της φέρουν και τα υπόλοιπα βιβλία του Λ. Κάρολ. Αυτοί ακούμπησαν τότε στα πόδια της εμβρόντητης βασίλισσας μια στοίβα από βιβλία μαθηματικών.



(Ο κατακλυσμός του κόσμου, από τον κώδικα του Αγίου Σεβήρου (11ος αιώνας). Είναι παράδειγμα μικρογραφίας όπως αυτές στα Σχόλια στην Αποκάλυψη. Λέγεται ότι ενέπνευσε την Γκουερνικα του Πικάσσο.)


* Το κείμενο αυτό - “ Παλίμψηστο στον Beato” από το 1989 είναι διαθέσιμο στους Έλληνες αναγνώστες στην καλαίσθητη έκδοση του Εκδοτικού Οργανισμού Θεσσαλονίκης (απόδοση στα Ελληνικά Θεοδ. Ιωαννίδης) με τις υπέροχες μοζαραβικές μικρογραφίες.