Στο δυτικό Βερολίνο, τέλη της δεκαετίας του 80, μαζί με τους δυο αγγέλους τον Ντάμιελ και τον Κάσιελ που περιφέρονται στην πόλη, αόρατοι και με το χάρισμα να μπορούν να ακούν τις σκέψεις των ανθρώπων, ακολουθούσε και ο Γκάμπριελ. Παρά το ότι δεν ήταν νεότερος από αυτούς*, δεν ήταν ωστόσο αρκετά ασκημένος στο να κρατά τη θέση του και να μην παρεμβαίνει. Να μην υπερβαίνει δηλαδή το ρόλο και την αγγελική του αποστολή, που ήταν η κάτι ανεπαίσθητα περισσότερο από τη διακριτική παρατήρηση της ανθρώπινης κατάστασης σε αυτή την πόλη.
Οι σύντροφοί του επανέφερναν διακριτικά στη θέση του κάθε φορά που η στάση του ξεπερνούσε τα όρια της παρατήρησης. Μια νύχτα στην Potsdamer Platz άρχισε να γεμίζει με κρασί τα μπουκάλια των αστέγων που κάθονταν γύρω από τη φωτιά και αυτοί θα έχουν για όλη τους τη ζωή να θυμούνται την απερίγραπτη ευφορία και την αγάπη που ένιωσαν ο ένας για τον άλλο. Μια άλλη φορά άφησε τους συντρόφους του για μια βδομάδα, για να ακολουθήσει μια ομάδα καλλιτεχνών που ήθελαν να καλύψουν όλο το Τείχος με ζωγραφιές από σκηνές ειρήνης. Αυτός βέβαια ζωγράφιζε στην τύχη γιατί δεν μπορούσε να διακρίνει τα χρώματα. Το πάθος όμως από το κοινό εγχείρημα το ένιωθε ατόφιο. Ένα πρωί τον βρήκαν σε ένα μπαρ όπου είχε ξενυχτήσει – τρόπος του λέγειν γιατί οι άγγελοι δεν κοιμούνται - για να παρηγορήσει έναν απελπισμένο υπάλληλο που τον είχε εγκαταλείψει η αγαπημένη του. Όλα αυτά βέβαια γίνονταν κάπως σαν σε όνειρο γιατί κανείς από τους τρεις τους δεν μπορούσε ούτε να μιλήσει, ούτε φυσικά και να ακουστεί. Ήταν αόρατοι και δεν ένοιωθαν πόνο, κούραση ή γεύση. Δεν έβλεπαν όπως είπαμε τα χρώματα.
Παρά την πνευμάτινή τους φύση, και παρά τις αυστηρές αρχές τους οι άγγελοι δεν έχουν πέτρινη καρδιά. Και ακόμα και ο αυστηρός Ντάμιελ ένιωσε μέσα του κάποιου είδους προάγγελο αυτού του αισθήματος της επιθυμίας που ενώ είναι γήινο έχει σίγουρα συνάφεια και με την άυλη φύση των αγγέλων. Δεν ξέρουμε πώς ακριβώς το ένιωσε. Ίσως με ένα τρόπο πιο ολοκληρωμένο και αυτάρκη από ότι το νιώθουν οι άνθρωποι. Ακόμα και αυτό όμως διατάραξε την ψυχική του ισορροπία – αν μπορούμε να μιλάμε για την ψυχή μιας οντότητας που είναι όλο πνεύμα. Και κατάλαβε ο Ντάμιελ ότι του έλειπε αυτή η διαφοροποίηση σε σώμα και πνεύμα που χαρακτηρίζει όλους τους θνητούς και τη ζήτησε έντονα από τον Θεό για να μπορεί να νιώθει τον πόνο από την ένδεια του άλλου και να μπορεί να ενώνεται μαζί του σμίγοντας ερωτικά, ώστε να καλύπτει αυτή την ένδεια. Αυτό που συνέβη και το ξέρουμε από την ταινία του Βέντερς είναι ότι ο Ντάμιελ ερωτεύτηκε ως άγγελος μια όμορφη ακροβάτιδα, τη Μάριον. Σου έκοβε την ανάσα όταν έκανε τα ακροβατικά της. Ήταν σαν να πετά.
Εδώ τη βλέπουμε να κάθεται σε μια αιώρα. Έτσι λοιπόν συνέβη αυτό που θυμόμαστε από την ταινία. Ο Ντάμιελ απαρνήθηκε την αγγελική του φύση για να αποκτήσει θνητό σώμα ώστε να επιθυμήσει τη Μάριον και να ζήσει τον έρωτά του για αυτήν.
Η ταινία τελειώνει χωρίς να μας αποκαλύπτει την έκβαση αυτής της σκανδαλώδους απόπειρας. Τελειώνει με ένα «συνεχίζεται» που επισφραγίζει την πρώτη συνάντηση του ανθρώπου - Ντάμιελ με τη Μάριον.
Τι έγινε όμως μετά; Ο σκηνοθέτης δεν μπήκε στον κόπο να ασχοληθεί με μια ερωτική ιστορία, μια από τέτοιες είναι γεμάτος ο κινηματογράφος. Αυτό που δεν είδαμε λοιπόν είναι ότι ο Ντάμιελ ένιωσε πολύ γρήγορα να βαρύνεται και να πνίγεται από την επίγεια ζωή του. Ο ίδιος βέβαια δεν έκανε κάτι για να εμποδίσει τη φθορά. Χωρίς να της το επιβάλει, επηρέασε τη Μάριον να εγκαταλείψει το τσίρκο και τα ακροβατικά νούμερα που τόσο τον είχαν γοητεύσει όταν τη γνώρισε, από το φόβο ότι δεν θα μπορούσε πια να την προστατεύει. Έπιασε δουλειά σαν σταθμάρχης στα τραίνα και γυρνούσε αργά στο σπίτι κουρασμένος. Νύσταζε, πείναγε, ένιωθε κούραση, πονούσαν τα πόδια του, τον έτσουζαν τα μάτια δυσκολευόταν να διαχειριστεί όλες αυτές τις σωματικές δυσφορίες. Δεν είχε πια διάθεση να δει τη γυναίκα του ή να ασχοληθεί με το παιδί τους Η ιδέα του παιδιού ήταν φυσικά δική του γιατί ζήλευε και ανησυχούσε ότι η Μάριον θα αντιδράσει αν έμενε κλεισμένη στο σπίτι. Τα ατέλειωτα χρόνια που είχε περάσει ως ωτακουστής σκέψεων τον είχαν προϊδεάσει ότι κάτι τέτοιο ήταν ενδεχόμενο. Με το παιδί πίστευε ότι η Μάριον δεν θα είχε αρκετό ελεύθερο χρόνο για να αναπολεί τη ζωή της με τους ακροβάτες. Είχε γίνει ευερέθιστος γιατί αφού δεν μπορούσε να ακούσει τις σκέψεις της δεν μπορούσε να ξέρει αν του έλεγε αλήθεια. Έτσι απέφευγε να της μιλά γιατί ένιωθε ότι κάτι του κρύβει, κάτι έχει μέσα της και αυτός πια έχει αποκλειστεί από αυτήν για πάντα.
Ούτε την εφημερίδα του είχε καιρό να διαβάσει. Τον έπαιρνε ο ύπνος με μαύρες σκέψεις μπροστά στην τηλεόραση. Οι δυο του φίλοι, που είχαν συνηθίσει μετά την νυχτερινή περιδιάβαση στην πόλη να περνούν και από το διαμέρισμα του, άκουγαν με λύπη τις θλιβερές του σκέψεις, την απελπισία του και τη διάθεσή του να φύγει από όλα αυτά. Η μετάβαση όμως από την αγγελική στην ανθρώπινη ιδιότητα ήταν κάτι ανεπίστρεπτο. Ήδη είχε επηρεαστεί η ισορροπία του κόσμου.
Ο Γκάμπριελ, όταν έλειπε ο Ντάμιελ στη δουλειά, περνούσε από μόνος του και έβλεπε τη Μάριον και το μωρό.
Εκείνη φυσικά δεν μπορούσε να τον δει, ένιωθε όμως μια ηρεμία κοντά του που της θύμιζε την εποχή που ήταν μικρή και της είχε φτιάξει ο πατέρας της μια κούνια με σχοινί δεμένο σε ένα δέντρο για να παίζει. Είχε τον τρόπο του να κάνει το πιτσιρίκι να γελά και το απασχολούσε όσο η μητέρα του άπλωνε τα ρούχα ή μαγείρευε. Ο μικρός, που ήταν ένα πολύ χαριτωμένο και καλόβολο νήπιο, τον είχε αγαπήσει και του χάριζε απλόχερα τα πρώτα του αγκού και όλα τα τιτιβίσματα των μωρών με τα οποία χαζεύουν και ξεμωραίνονται οι γονείς τους.
Έτσι, όταν η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο, και ο Ντάμιελ εξόρκισε τον Κύριο να τον πάρει μαζί του, ήταν δηλαδή έτοιμος να δραπετεύσει από την άθλια ανθρώπινη κατάσταση, ο Γκάμπριελ , που ήταν εκεί την ώρα της τραγικής απόφασης, προσφέρθηκε να πάρει τη θέση του, να γίνει σύζυγος της Μάριον και να αναλάβει εκείνος την ανατροφή του μωρού της, σαν να είναι πατέρας του. Έτσι και έγινε.
Ανέλαβε μάλιστα να της το ανακοινώσει ο ίδιος, ότι από δω και πέρα αυτός θα ήταν ο άντρας της αν και αυτή τον ήθελε. Η Μάριον, έδειξε ότι συμμορφώνεται με το θέλημα του Θεού, αφού έτσι που είχαν γίνει τα πράγματα δεν είχε άλλη επιλογή. Στην πραγματικότητα, ένιωσε μέσα της μια απερίγραπτη ανακούφιση με αυτή την αλλαγή.
(*) Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς δημιουργήθηκαν οι άγγελοι, ίσως ταυτόχρονα ή ίσως αμέσως μετά τη δημιουργία του ουρανού. Πάντως σίγουρα πριν να δημιουργηθεί η γη. Αυτό το ξέρουμε γιατί στο βιβλίο του Ιώβ (38, 4-7) οι υιοί του Θεού αναφώνησαν με χαρά όταν δημιούργησε τη γη. Δεν ξέρουμε ακόμα και τον ακριβή τους αριθμό παρά μόνο ότι είναι πάρα πολλοί. (μυριάδες)
Εικόνες από το διαδίκτυο:
http://thephoenix.com/BLOGS/blogs/outsidetheframe/wings-of-desire.jpg
http://blogs.guardian.co.uk/film/solveig460.jpg
http://www.german-films.de/app/filmarchive/images/D_Himmel_ueber_Berlin.jpg
http://users.skynet.be/litterature/halloween/delvaux-paul-trains-du-soir.jpg
http://rlv.zcache.com/adoration_of_the_child_with_angel_sticker-p217610983973258432qjcl_400.jpg
http://cookies41.tripod.com/Angels/angel-child.jpg
Οι σύντροφοί του επανέφερναν διακριτικά στη θέση του κάθε φορά που η στάση του ξεπερνούσε τα όρια της παρατήρησης. Μια νύχτα στην Potsdamer Platz άρχισε να γεμίζει με κρασί τα μπουκάλια των αστέγων που κάθονταν γύρω από τη φωτιά και αυτοί θα έχουν για όλη τους τη ζωή να θυμούνται την απερίγραπτη ευφορία και την αγάπη που ένιωσαν ο ένας για τον άλλο. Μια άλλη φορά άφησε τους συντρόφους του για μια βδομάδα, για να ακολουθήσει μια ομάδα καλλιτεχνών που ήθελαν να καλύψουν όλο το Τείχος με ζωγραφιές από σκηνές ειρήνης. Αυτός βέβαια ζωγράφιζε στην τύχη γιατί δεν μπορούσε να διακρίνει τα χρώματα. Το πάθος όμως από το κοινό εγχείρημα το ένιωθε ατόφιο. Ένα πρωί τον βρήκαν σε ένα μπαρ όπου είχε ξενυχτήσει – τρόπος του λέγειν γιατί οι άγγελοι δεν κοιμούνται - για να παρηγορήσει έναν απελπισμένο υπάλληλο που τον είχε εγκαταλείψει η αγαπημένη του. Όλα αυτά βέβαια γίνονταν κάπως σαν σε όνειρο γιατί κανείς από τους τρεις τους δεν μπορούσε ούτε να μιλήσει, ούτε φυσικά και να ακουστεί. Ήταν αόρατοι και δεν ένοιωθαν πόνο, κούραση ή γεύση. Δεν έβλεπαν όπως είπαμε τα χρώματα.
Παρά την πνευμάτινή τους φύση, και παρά τις αυστηρές αρχές τους οι άγγελοι δεν έχουν πέτρινη καρδιά. Και ακόμα και ο αυστηρός Ντάμιελ ένιωσε μέσα του κάποιου είδους προάγγελο αυτού του αισθήματος της επιθυμίας που ενώ είναι γήινο έχει σίγουρα συνάφεια και με την άυλη φύση των αγγέλων. Δεν ξέρουμε πώς ακριβώς το ένιωσε. Ίσως με ένα τρόπο πιο ολοκληρωμένο και αυτάρκη από ότι το νιώθουν οι άνθρωποι. Ακόμα και αυτό όμως διατάραξε την ψυχική του ισορροπία – αν μπορούμε να μιλάμε για την ψυχή μιας οντότητας που είναι όλο πνεύμα. Και κατάλαβε ο Ντάμιελ ότι του έλειπε αυτή η διαφοροποίηση σε σώμα και πνεύμα που χαρακτηρίζει όλους τους θνητούς και τη ζήτησε έντονα από τον Θεό για να μπορεί να νιώθει τον πόνο από την ένδεια του άλλου και να μπορεί να ενώνεται μαζί του σμίγοντας ερωτικά, ώστε να καλύπτει αυτή την ένδεια. Αυτό που συνέβη και το ξέρουμε από την ταινία του Βέντερς είναι ότι ο Ντάμιελ ερωτεύτηκε ως άγγελος μια όμορφη ακροβάτιδα, τη Μάριον. Σου έκοβε την ανάσα όταν έκανε τα ακροβατικά της. Ήταν σαν να πετά.
Η ταινία τελειώνει χωρίς να μας αποκαλύπτει την έκβαση αυτής της σκανδαλώδους απόπειρας. Τελειώνει με ένα «συνεχίζεται» που επισφραγίζει την πρώτη συνάντηση του ανθρώπου - Ντάμιελ με τη Μάριον.
Τι έγινε όμως μετά; Ο σκηνοθέτης δεν μπήκε στον κόπο να ασχοληθεί με μια ερωτική ιστορία, μια από τέτοιες είναι γεμάτος ο κινηματογράφος. Αυτό που δεν είδαμε λοιπόν είναι ότι ο Ντάμιελ ένιωσε πολύ γρήγορα να βαρύνεται και να πνίγεται από την επίγεια ζωή του. Ο ίδιος βέβαια δεν έκανε κάτι για να εμποδίσει τη φθορά. Χωρίς να της το επιβάλει, επηρέασε τη Μάριον να εγκαταλείψει το τσίρκο και τα ακροβατικά νούμερα που τόσο τον είχαν γοητεύσει όταν τη γνώρισε, από το φόβο ότι δεν θα μπορούσε πια να την προστατεύει. Έπιασε δουλειά σαν σταθμάρχης στα τραίνα και γυρνούσε αργά στο σπίτι κουρασμένος. Νύσταζε, πείναγε, ένιωθε κούραση, πονούσαν τα πόδια του, τον έτσουζαν τα μάτια δυσκολευόταν να διαχειριστεί όλες αυτές τις σωματικές δυσφορίες. Δεν είχε πια διάθεση να δει τη γυναίκα του ή να ασχοληθεί με το παιδί τους Η ιδέα του παιδιού ήταν φυσικά δική του γιατί ζήλευε και ανησυχούσε ότι η Μάριον θα αντιδράσει αν έμενε κλεισμένη στο σπίτι. Τα ατέλειωτα χρόνια που είχε περάσει ως ωτακουστής σκέψεων τον είχαν προϊδεάσει ότι κάτι τέτοιο ήταν ενδεχόμενο. Με το παιδί πίστευε ότι η Μάριον δεν θα είχε αρκετό ελεύθερο χρόνο για να αναπολεί τη ζωή της με τους ακροβάτες. Είχε γίνει ευερέθιστος γιατί αφού δεν μπορούσε να ακούσει τις σκέψεις της δεν μπορούσε να ξέρει αν του έλεγε αλήθεια. Έτσι απέφευγε να της μιλά γιατί ένιωθε ότι κάτι του κρύβει, κάτι έχει μέσα της και αυτός πια έχει αποκλειστεί από αυτήν για πάντα.
Ούτε την εφημερίδα του είχε καιρό να διαβάσει. Τον έπαιρνε ο ύπνος με μαύρες σκέψεις μπροστά στην τηλεόραση. Οι δυο του φίλοι, που είχαν συνηθίσει μετά την νυχτερινή περιδιάβαση στην πόλη να περνούν και από το διαμέρισμα του, άκουγαν με λύπη τις θλιβερές του σκέψεις, την απελπισία του και τη διάθεσή του να φύγει από όλα αυτά. Η μετάβαση όμως από την αγγελική στην ανθρώπινη ιδιότητα ήταν κάτι ανεπίστρεπτο. Ήδη είχε επηρεαστεί η ισορροπία του κόσμου.
Εκείνη φυσικά δεν μπορούσε να τον δει, ένιωθε όμως μια ηρεμία κοντά του που της θύμιζε την εποχή που ήταν μικρή και της είχε φτιάξει ο πατέρας της μια κούνια με σχοινί δεμένο σε ένα δέντρο για να παίζει. Είχε τον τρόπο του να κάνει το πιτσιρίκι να γελά και το απασχολούσε όσο η μητέρα του άπλωνε τα ρούχα ή μαγείρευε. Ο μικρός, που ήταν ένα πολύ χαριτωμένο και καλόβολο νήπιο, τον είχε αγαπήσει και του χάριζε απλόχερα τα πρώτα του αγκού και όλα τα τιτιβίσματα των μωρών με τα οποία χαζεύουν και ξεμωραίνονται οι γονείς τους.
Έτσι, όταν η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο, και ο Ντάμιελ εξόρκισε τον Κύριο να τον πάρει μαζί του, ήταν δηλαδή έτοιμος να δραπετεύσει από την άθλια ανθρώπινη κατάσταση, ο Γκάμπριελ , που ήταν εκεί την ώρα της τραγικής απόφασης, προσφέρθηκε να πάρει τη θέση του, να γίνει σύζυγος της Μάριον και να αναλάβει εκείνος την ανατροφή του μωρού της, σαν να είναι πατέρας του. Έτσι και έγινε.
Ανέλαβε μάλιστα να της το ανακοινώσει ο ίδιος, ότι από δω και πέρα αυτός θα ήταν ο άντρας της αν και αυτή τον ήθελε. Η Μάριον, έδειξε ότι συμμορφώνεται με το θέλημα του Θεού, αφού έτσι που είχαν γίνει τα πράγματα δεν είχε άλλη επιλογή. Στην πραγματικότητα, ένιωσε μέσα της μια απερίγραπτη ανακούφιση με αυτή την αλλαγή.
Αυτό που ρώτησε το μελλοντικό της σύζυγο ήταν αν θα μπορούσε να κρατά το μικρό γιατί εκείνη σκόπευε να επιστρέψει στη δουλειά της και φυσικά ο Γκάμπριελ που την είχε κι αυτός ερωτευτεί, της είπε πως ήταν ελεύθερη να κάνει ότι θέλει και πως φυσικά θα μοιράζονταν οι δυο τους όλες τις ευθύνες της ανατροφής. Εκείνος, με την αλλαγή της φύσης του, πλημμύρισε ολόκληρος από τα μέχρι τώρα άγνωστα σε αυτόν χρώματα του κόσμου. Αποφάσισε να τα μελετήσει για να μπορεί να εκφράζει όλα τα καινούργια αισθήματα που ένιωθε με αυτά. Θα σου δώσω χαρτιά και κραγιόνια για να μάθεις να ζωγραφίζεις του είπε η αγαπημένη του Μάριον.
(*) Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς δημιουργήθηκαν οι άγγελοι, ίσως ταυτόχρονα ή ίσως αμέσως μετά τη δημιουργία του ουρανού. Πάντως σίγουρα πριν να δημιουργηθεί η γη. Αυτό το ξέρουμε γιατί στο βιβλίο του Ιώβ (38, 4-7) οι υιοί του Θεού αναφώνησαν με χαρά όταν δημιούργησε τη γη. Δεν ξέρουμε ακόμα και τον ακριβή τους αριθμό παρά μόνο ότι είναι πάρα πολλοί. (μυριάδες)
Εικόνες από το διαδίκτυο:
http://thephoenix.com/BLOGS/blogs/outsidetheframe/wings-of-desire.jpg
http://blogs.guardian.co.uk/film/solveig460.jpg
http://www.german-films.de/app/filmarchive/images/D_Himmel_ueber_Berlin.jpg
http://users.skynet.be/litterature/halloween/delvaux-paul-trains-du-soir.jpg
http://rlv.zcache.com/adoration_of_the_child_with_angel_sticker-p217610983973258432qjcl_400.jpg
http://cookies41.tripod.com/Angels/angel-child.jpg
