Τhomas Piketty: Ο Καρλ Mαρξ του 21ου αιώνα

H απήχηση του «Capital in the 21st century» στις ΗΠΑ είναι πρωτοφανής για βιβλίο πολιτικής οικονομίας κι οι εφημερίδες συγκρίνουν τον συγγραφέα με τον Adam Smith και τον Keynes, ενώ ο Paul Krugman κάνει λόγο για μικρή επανάσταση στην οικονομική θεωρία.

Το βιβλίο του Γάλλου οικονομολόγου για την ανισότητα βρέθηκε πριν από λίγες εβδομάδες στην πρώτη θέση με τα ευπώλητα της Amazon και στην τέταρτη θέση της σχετικής λίστας των Νew York Times. Σε λιγότερο από δύο μήνες έχουν πουληθεί περισσότερα από 80.000 αντίτυπα και 12.000 e-books, ενώ ο εκδοτικός οίκος Harvard Press ετοιμάζει ήδη τις επόμενες πέντε εκδόσεις.

Oι NYT χαρακτηρίζουν το βιβλίο blockbuster, το Marketwatch μιλάει για το νέο αστέρι των οικονομικών, ο Economist και το Time μιλούν για τον νέο Μαρξ και ο Guardian για το φαινόμενο Piketty. Tην ίδια ώρα, το Bloomberg επισημαίνει ότι ακόμα και οι εκατομμυριούχοι λατρεύουν το βιβλίο του 42χρονου Γάλλου, αναφερόμενο στο tweet με το οποίο ο διάσημος επενδυτής Carl Ichan ανακοίνωσε πως πέρασε το Σαββατοκύριακο «διαβάζοντας το νέο μεγάλο βιβλίο Capital in the 21st century από τον Thomas Piketty».

H λίστα με τους διάσημους αναγνώστες του βιβλίου είναι μεγάλη και περιλαμβάνει ονόματα από τον χώρο της πολιτικής, των επιχειρήσεων, των κοινωνικών επιστημών και των μέσων ενημέρωσης. Πριν από δύο εβδομάδες προστέθηκε και αυτό της επικεφαλής της Fed, Janet Yellen, η οποία παραδέχτηκε «δεν μπορώ να πω ότι έχω διαβάσει ολόκληρο το βιβλίο, αλλά το έχω κοιτάξει».

Ανεξάρτητα από το πόσοι πραγματικά το έχουν διαβάσει, το βέβαιο είναι πως το «Capital in the 21st century» έχει βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας σφαίρας. Και ο λόγος δεν είναι μόνο η πρωτοτυπία της σκέψης του Piketty και το βάθος της εμπειρικής έρευνας, αλλά και το ότι η ανισότητα είναι το καυτό κοινωνικό πρόβλημα της εποχής.

Ιδίως στις ΗΠΑ, η εκτόξευση της εισοδηματικής ανισότητας και του 1% αναδείχθηκε μετά την κρίση του 2008 σε μείζον κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα που επηρέασε καθοριστικά τον δημόσιο διάλογο. Οικονομολόγοι όπως ο Stiglitz και ο Krugman επέκριναν την άνιση ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας, πολιτικοί άρχισαν να συζητούν για ένα νέο Νew Deal και το κίνημα Occupy εναντιώθηκε στην ασυδoσία της Wall Street με σύνθημα «είμαστε το 99%». Ακόμα και το ΔΝΤ και ο ΟΟΣΑ δημοσίευσαν έρευνες για τη σχέση μεταξύ ανισότητας και ανάπτυξης, ενώ πρόσφατα ο Πάπας Φραγκίσκος απηύθυνε έκκληση για μια νόμιμη αναδιανομή του πλούτου.

To βιβλίο του Piketty υποστηρίζει ότι η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης δεν είναι ένα πρόσκαιρο φαινόμενο που διογκώθηκε από την κρίση του 2008, αλλά μια τάση των τελευταίων σαράντα ετών που αντανακλά βαθύτερες δυνάμεις των καπιταλιστικών κοινωνιών. Το βασικό συμπέρασμα του βιβλίου είναι ότι την τριακονταετία 1945-1975 οι εφαρμοζόμενες πολιτικές στις ανεπτυγμένες κοινωνίες περιόρισαν τις εισοδηματικές ανισότητες, αλλά από το 1980 και έπειτα το χάσμα της μεσαίας τάξης με την οικονομική ελίτ έχει διευρυνθεί σε προπολεμικά επίπεδα. Ως εκ τούτου, το «Capital in the 21st century» αποτελεί μια πολύτιμη πηγή επιχειρημάτων για όσους θεωρούν ότι δεν υπάρχει κάποιο αόρατο χέρι που θα κλείσει αυτόματα την ψαλίδα και επιμένουν να ζητούν τη λήψη μέτρων από τις κυβερνήσεις.

H έρευνα του Piketty 

To «Capital in the 21st century» βασίζεται στην πολυετή έρευνα του Piketty σε φορολογικά αρχεία και καταγράφει την ιστορική εξέλιξη στη συγκέντρωση του κεφαλαίου και του εισοδήματος από την έναρξη της βιομηχανικής επανάστασης μέχρι σήμερα.

H έρευνα του Piketty δείχνει ότι τoν 18ο και τον 19ο αιώνα οι βιομηχανικές κοινωνίες χαρακτηρίζονταν από υψηλή εισοδηματική ανισότητα, ο ιδιωτικός πλούτος ήταν συγκεντρωμένος στα χέρια λίγων πανίσχυρων οικογενειών και υπερέβαινε κατά πολύ το ετήσιο εθνικό εισόδημα.

Τα κέρδη του κεφαλαίου αυξάνονταν, ενώ οι μισθοί των εργατών παρέμεναν σταθεροί σε χαμηλά επίπεδα. Oι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι διατάραξαν την ισορροπία αυτή και ως το 1950 η ανισότητα είχε περιοριστεί σημαντικά, με τη συγκρότηση του κράτους πρόνοιας και την αύξηση των φόρων στα ανώτερα εισοδήματα και στον πλούτο. Οι μισθοί της μεσαίας τάξης αυξήθηκαν και ο λόγος του κεφαλαίου προς το εθνικό εισόδημα υποχώρησε. Ωστόσο, η τάση μείωσης των ανισοτήτων κράτησε μόνο στη λεγόμενη χρυσή τριακονταετία του καπιταλισμού. Από το 1975 η οικονομική ελίτ αυξάνει σταθερά το εισόδημά της, ενώ η μεσαία τάξη βρίσκεται σε στασιμότητα και έχει επωφεληθεί ελάχιστα από την αύξηση του ΑΕΠ των ανεπτυγμένων οικονομιών.

Η ανάλυση εστιάζει σε δύο δυνάμεις που οδηγούν στην αύξηση των ανισοτήτων. Η πρώτη δύναμη αφορά τη δυνατότητα των ανώτατων μισθωτών να διαχωρίζουν τη θέση τους από τους υπόλοιπους εργαζομένους. Ο Piketty αναφέρεται κυρίως στα ανώτατα στελέχη των μεγάλων επιχειρήσεων, τους super managers. Η δεύτερη δύναμη, την οποία ο Γάλλος οικονομολόγος εκφράζει με τη μορφή του θεμελιώδους νόμου r>g, αφορά τη σχέση του κεφαλαίου προς το εθνικό εισόδημα. Σύμφωνα με τον Piketty, το ποσοστό κέρδους του κεφαλαίου (r) τείνει να είναι μακροπρόθεσμα μεγαλύτερο από τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας (g).

Η σχέση αυτή σημαίνει ότι ο ο κληρονομημένος πλούτος αναπτύσσεται με ταχύτερο ρυθμό από το εισόδημα. Οι άνθρωποι με κληρονομημένο πλούτο χρειάζεται να αποταμιεύσουν μόνο ένα μικρό μέρος των κερδών από το κεφάλαιό τους για να δουν το κεφάλαιο αυτό να μεγαλώνει πιο γρήγορα από το σύνολο της εθνικής οικονομίας. «Υπό τις συνθήκες αυτές, είναι σχεδόν αναπόφευκτο ότι ο κληρονομημένος πλούτος θα κυριαρχήσει με μεγάλη διαφορά του πλούτου που έχει αποκτηθεί από την εργασία μιας ολόκληρης ζωής και η συγκέντρωση του κεφαλαίου θα φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα, πιθανότατα ασύμβατα με τις αξιοκρατικές αρχές και αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης, που είναι θεμελιώδεις στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες» γράφει ο Piketty.

O συγγραφέας παρουσιάζει την εξέλιξη των ανισοτήτων στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, βασιζόμενος στην πρώτη και στη δεύτερη δύναμη αντίστοιχα.

Στις ΗΠΑ, το ανώτατο 1% απολάμβανε ως το 1940 πάνω το 45% του εθνικού εισοδήματος. Το 1970 το μερίδιο του πλουσιότερου 1% υποχώρησε λίγο χαμηλότερα από το 30% και το 2010 επανήλθε πάνω από το 45%.

Στη Γαλλία, στη Γερμανία και στη Βρετανία, το κεφάλαιο ήταν επτά φορές υψηλότερο από το ετήσιο εθνικό εισόδημα από το 1700 ως το 1910. Στη συνέχεια ο λόγος του κεφαλαίου προς το εθνικό εισόδημα σημείωσε μεγάλη πτώση, υποχωρώντας το 1950 στο 1,5 στη Γερμανία, στο 2,5 στη Γαλλία και στο 3 στη Βρετανία. Από το 1970 άρχισε και πάλι να αυξάνεται, φτάνοντας το 2010 λίγο πάνω από το 5 στη Βρετανία και λίγο κάτω από το 6 στη Γαλλία. Στη Γερμανία βρίσκεται κάπου στο 4.

Σημειώνεται ότι στο κεφάλαιο (έννοια που χρησιμοποιεί εναλλάξ με αυτήν του πλούτου) ο Piketty περιλαμβάνει στοιχεία ενεργητικού όπως γη, μηχανές, ρευστό, ομόλογα, μετοχές, πνευματική ιδιοκτησία και για την εποχή της νόμιμης δουλείας ακόμα και ανθρώπους.

Oι κληρονόμοι «ραντιέρηδες» και η επέλαση των «super managers»

Η επιλογή του Piketty να παρουσιάσει την εξέλιξη των ανισοτήτων στις ΗΠΑ μέσα από τη θέση του ανώτατου 1% και στην Ευρώπη μέσα από τον λόγο του κεφαλαίου (πλούτου) προς το εισόδημα δεν είναι τυχαία.

Όπως γράφει, η πρώτη δύναμη διεύρυνσης των ανισοτήτων εμφανίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες στις ΗΠΑ. Η αμερικάνικη κοινωνία είναι κοινωνία των super stars ή των super managers, που χαρακτηρίζεται από μεγάλη ανισότητα, η οποία έχει δημιουργηθεί κυρίως μέσω εισοδημάτων από εργασία και όχι από πλούτο. Αυτοί που βρίσκονται στην κορυφή της πυραμίδας, το 1%, βρέθηκαν εκεί μέσω υψηλών μισθών και απολαβών.

Αντίθετα η δεύτερη δύναμη διεύρυνσης των ανισοτήτων διαμόρφωσε τις ευρωπαϊκές κοινωνίες στην Βelle Epoque. Πρόκειται για τις κοινωνίες του πατρογονικού καπιταλισμού και των «ραντιέρηδων», όπου η κληρονομιά είναι πολύ σημαντική και η συγκέντρωση του πλούτου υπερβολικά υψηλή.

Πίσω στη χρυσή εποχή του καπιταλισμού

Η βασική θέση του Piketty για τις δυνάμεις διεύρυνσης των ανισοτήτων και η επιλογή να χρησιμοποιήσει τη λέξη «Κεφάλαιο» για τον τίτλο δεν πρέπει να οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τάσσεται υπέρ της εγκατάλειψης του μοντέλου της ελεύθερης αγοράς για κάποια άλλη μορφή οικονομίας.

Σε συνέντευξή του στο ΝewStatesman δήλωσε ότι δεν έχει διαβάσει ποτέ πραγματικά το «Κεφάλαιο» του Μαρξ και ότι η σκέψη του Γερμανού φιλοσόφου δεν είχε καμία επίδραση στο έργο του. Σε αντίθεση με τον Μαρξ ο Piketty δεν πιστεύει στο αποκαλυπτικό τέλος του καπιταλισμού και υποστηρίζει ότι υπάρχει μια μέση οδός για τη μείωση των ανισοτήτων και την επίτευξη μεγαλύτερης αρμονίας μεταξύ των τάξεων.

«Δυστυχώς για τους ανθρώπους που παγιδεύτηκαν σε αυτά τα ολοκληρωτικά πειράματα, το πρόβλημα ήταν πως η οικονομία της αγοράς και η ιδιωτική περιουσία δεν χρησιμεύουν μόνο στη διασφάλιση της κυριαρχίας του κεφαλαίου πάνω σε αυτούς που δεν έχουν να πουλήσουν τίποτε άλλο πέρα από την εργατική τους δύναμη. Διαδραματίζουν και έναν σημαντικό ρόλο στην οργάνωση των ενεργειών εκατομμυρίων προσώπων και δεν είναι τόσο εύκολο να κάνουμε χωρίς αυτές. Οι ανθρώπινες καταστροφές του σοβιετικού τύπου κεντρικού σχεδιασμού το δείχνουν αυτό ξεκάθαρα» γράφει ο Piketty.

Στο τελευταίο μέρος του «Capital in the 21st century» προτείνει μέτρα όπως η αύξηση της φορολογίας για τα ανώτατα εισοδήματα και η επιβολή ενός προοδευτικού φόρου περιουσίας.

Συγκεκριμένα, ο Piketty τάσσεται υπέρ μιας προοδευτικής φορολογίας εισοδημάτων, με τον ανώτατο φόρο να αγγίζει ως και το 80% για το κορυφαίο 1% ή 0,5%. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας τόσο υψηλός φόρος σε εισοδήματα από $500.000 ως $1 εκατ. όχι μόνο δεν θα μείωνε την ανάπτυξη, αλλά θα οδηγούσε σε πιο δίκαιη διανομή. Η έρευνα του Piketty δείχνει ότι οι υπερβολικά υψηλές αμοιβές των στελεχών μετά τη δεκαετία του 1980 δεν δικαιολογούνται από την αύξηση της παραγωγικότητας.

Η ιδέα πίσω από έναν τέτοιο φόρο δεν είναι ότι θα αποφέρει πολλά έσοδα στην κυβέρνηση, αλλά ότι θα περιορίσει τα κίνητρα των στελεχών να ζητούν υπερβολικά υψηλές αμοιβές και θα οδηγήσει αυτόματα σε αύξηση των αμοιβών στις κατώτερες μισθολογικές βαθμίδες, από τη στιγμή που δεν θα υπάρξει κάποια επίπτωση στην ανάπτυξη.

Παράλληλα, ο Piketty προτείνει την επιβολή ενός παγκόσμιου φόρου στο κεφάλαιο. O φόρος θα ξεκινά από πολύ χαμηλά για μικρές περιουσίες και θα φτάνει στο 5% - 10% για περιουσίες που ανέρχονται σε δισεκατομμύρια δολάρια. Κατά τον ίδιο, ο φόρος στο κεφάλαιο είναι η καλύτερη απάντηση στην ανισότητα του r>g.

Οι επικρίσεις από «αριστερά» και «δεξιά»

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία για το «Capital in the 21st century» είναι ο πραγματικά τεράστιος αριθμός των κριτικών που δημοσιεύτηκαν το τελευταίο διάστημα σε εφημερίδες, ακαδημαϊκά περιοδικά και blogs.

Την άποψή τους για το βιβλίο κατέθεσαν σχεδόν όλα τα μεγάλα ονόματα της οικονομικής επιστήμης, από τον Krugman και τον Rogoff, μέχρι τον James Galbraith και τον νομπελίστα Robert Solow. Στην πλειονότητά τους οι κριτικές είναι από θετικές ως διθυραμβικές.

Ωστόσο είναι πολλοί αυτοί που έχουν εντοπίσει σημαντικές αδυναμίες στο «Capital in the 21st century» και έχουν παρουσιάσει επιχειρήματα ενάντια στις θέσεις του Piketty. Από τα επιχειρήματα αυτά, είναι ενδιαφέρον να διακρίνει κανείς αυτά που προέρχονται από τα «αριστερά» και από τα «δεξιά». Η διάκριση αυτή είναι φυσικά απλώς ενδεικτική και έχει ως στόχο να καταγράψει τον πολιτικό αντίκτυπο που έχει το βιβλίο του Piketty.

O χρηματοοικονομικός τομέας και ο ευρύτερος ρόλος του κράτους

Η κριτική του Paul Krugman στους NYT για το «Capital in the 21st century» μόνο διθυραμβική μπορεί να χαρακτηριστεί. Ο νομπελίστας οικονομολόγος αναφέρει ότι ο Piketty έγραψε ένα εξαιρετικά σημαντικό βιβλίο, το οποίο μεταμόρφωσε την ακαδημαϊκή συζήτηση για τον πλούτο και την ανισότητα.

Αλλά ο Krugman επισημαίνει πως ανεξάρτητα από το πόσο σημαντικό είναι το βιβλίο, ο Piketty δεν δίνει όση βαρύτητα θα έπρεπε στον ρόλο του χρηματοοικονομικού τομέα στην αύξηση των ανισοτήτων.

Σε συνέντευξή του στο περιοδικό NewStatesman o Piketty δέχεται την κριτική του Krugman. «Ναι πιστεύω πως έπρεπε να δώσω μεγαλύτερη έμφαση στα χρηματοοικονομικά, αν και μίλησα για τη χρηματοοικονομική απορρύθμιση. Ίσως έπρεπε να κάνω κάτι παραπάνω. Ο Paul Krugman έχει δίκιο σε αυτό. Ένα ζήτημα είναι η αύξηση των απολαβών στον χρηματοοικονομικό τομέα. Το άλλο ζήτημα έχει να κάνει με το γεγονός ότι η απορρύθμιση έχει αυξήσει την ανισότητα στην πρόσβαση καλών ποσοστών κέρδους», ανέφερε.

Ωστόσο, η πιο συχνή αντίρρηση στο βιβλίο του Piketty δεν αφορά τον ρόλο του χρηματοοικονομικού τομέα, αλλά την πρότασή του για έναν παγκόσμιο φόρο στο κεφάλαιο (ή στον πλούτο). Πολλοί υποστηρίζουν πως η πρόταση αυτή δεν είναι ρεαλιστική και δεν μπορεί να εφαρμοστεί στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο. Από τη στιγμή που όσοι έχουν συσσωρεύσει πλούτο έχουν και μεγαλύτερη πολιτική επιρροή θεωρούν ότι είναι ουτοπικό να πιστεύει κανείς πως μπορεί να εφαρμοστεί ένας τέτοιος φόρος. Παράλληλα εκφράζουν την άποψη ότι ο Piketty εστιάζει υπερβολικά στη φορολογία και αγνοεί τον ευρύτερο ρόλο που μπορεί να έχει η κυβέρνηση στην προώθηση πιο εξισωτικών αποτελεσμάτων.

Μια άλλη ένσταση κατά του Piketty έχει να κάνει με τη θέση του ότι το ποσοστό κέρδους του κεφαλαίου θα συνεχίσει να αυξάνεται περισσότερο από τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Robert Solow έγραψε ότι ο Piketty προσφέρει ιστορικά στοιχεία για τις τάσεις που έχουν επικρατήσει μέχρι σήμερα, αλλά δεν αποδεικνύει γιατί αυτό θα ισχύσει και στο μέλλον.

Μια άλλη κριτική από τα αριστερά εστιάζει στον ορισμό του κεφαλαίου από τον Piketty. Οικονομολόγοι όπως ο James Galbraith ασκούν κριτική στον νεοκλασικό ορισμό του κεφαλαίου από τον Piketty, ως ένα άθροισμα φυσικών αντικειμένων. Σύμφωνα με τον Galbraith ο ορισμός αυτός δεν συλλαμβάνει την ουσία του κεφαλαίου, η οποία είναι «η εξουσία που δίνει στους καπιταλιστές να λαμβάνουν αποφάσεις και η υπεραξία που λαμβάνουν από την εργασία».

Η αξία των super managers και oι αναπτυσσόμενες χώρες

Ένα βιβλίο για την ανισότητα που προτείνει αύξηση των φόρων για τα ανώτερα εισοδήματα είναι λογικό να προκαλέσει αντιδράσεις από τη «δεξιά». Πέρα από τις φωνές πανικού που προειδοποιούσαν για τη μόλυνση του δημόσιου λόγου από μαρξιστές επαναστάτες, οι αντιδράσεις αυτές μπορούν να συνοψιστούν στα εξής σημεία:

Πρώτον, oι υψηλές αμοιβές των ανώτατων στελεχών είναι δικαιολογημένες και αντανακλούν την παραγωγικότητα και τα ταλέντα τους. Οι πολύ υψηλοί μισθοί δεν είναι το αποτέλεσμα μεγαλύτερης επιρροής στα διοικητικά συμβούλια, αλλά της αξίας των super managers σε μια σύγχρονη επιχείρηση. Καταλυτικός εδώ θεωρείται ο ρόλος της ψηφιακής τεχνολογίας. Η ψηφιακή τεχνολογία αυξάνει το οριακό προϊόν των πιο ικανών σε όλα τα επιχειρηματικά πεδία, δημιουργώντας μια παγκόσμια ελίτ super stars που ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους χάρη στα ταλέντα τους.

Δεύτερον, ο Piketty υποτιμά τη συμβολή που θα έχουν στην παγκόσμια οικονομία αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, η οποία μπορεί να κρατήσει τον ρυθμό ανάπτυξης υψηλότερα για την επόμενη εκατονταετία.

Tρίτον, το «Capital in the 21st century» δεν λαμβάνει υπόψη άλλους λόγους για τους οποίους αυξάνεται το ποσοστό κέρδους του κεφαλαίου και η ανισότητα, όπως η μαζική εισροή φθηνής εργασίας από αναπτυσσόμενες χώρες στις παγκόσμιες αγορές ή χρήση νέου τύπου ρομπότ στην παραγωγή.

Τέταρτον, ο Γάλλος οικονομολόγος κατηγορεί τον καπιταλισμό για αύξηση των ανισοτήτων, αλλά εστιάζει μόνο στις ανεπτυγμένες χώρες. Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο οι ανισότητες έχουν συρρικνωθεί και αυτό οφείλεται στον καπιταλισμό. «Η ίδια μηχανή που έχει αυξήσει τις ανισότητες στις πλούσιες χώρες έχει κάνει το παιχνίδι πιο δίκαιο για δισεκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο» γράφει ο Kenneth Rogoff στην κριτική του για το βιβλίο.

H διαμάχη με τους Financial Times 

Tην περασμένη εβδομάδα ο οικονομικός συντάκτης των F.T. Chris Giles υποστήριξε πως το βιβλίο περιέχει λάθη στη μέθοδο ανάλυσης των στατιστικών στοιχείων. To δημοσίευμα προκάλεσε αμέσως αντιδράσεις.«Όχι τόσο γρήγορα με αυτό το νόμπελ» έγραψε στο twitter o συνάδελφος του Giles στους F.T. Clive Crook. «Αυτό είναι μεγάλο λαβράκι αν είναι αλήθεια: Λάθος τα δεδομένα του Piketty;» έγραψε ο Τim Fernholz του Quarz.

Σύμφωνα με τον κ. Giles τα λάθη αυτά υπονομεύουν το συμπέρασμα του Piketty ότι η οικονομική ανισότητα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ οδεύει σε επίπεδα που δεν έχουν εμφανιστεί από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά την διόρθωση των λαθών αυτών, «τα βασικά συμπεράσματα του βιβλίου -ότι η εισοδηματική ανισότητα έχει αρχίσει να αυξάνεται τα τελευταία 30 χρόνια και ότι οι ΗΠΑ έχουν πιο άνιση διανομή του πλούτου από την Ευρώπη- δεν φαίνεται να ισχύουν» γράφει ο κ. Giles.

O συντάκτης των F.T. χρησιμοποίησε τα υπολογιστικά φύλλα του excel που έχει δημοσιεύσει ο Piketty στην ιστοσελίδα του.

Σε επιστολή του στη βρετανική οικονομική εφημερίδα ο κ. Piketty έγραψε πως δημοσίευσε τα στοιχεία «για να προωθήσει έναν ανοιχτό διάλογο για αυτά τα σημαντικά και ευαίσθητα ζητήματα υπολογισμού».

Σε mail του στο Bloomberg χαρακτήρισε την ανάλυση των F.T. απλώς γελοία και τόνισε πως δεν υπάρχει κάποιο λάθος στη δουλειά του. Στο AFP ανέφερε ότι «εκεί που οι F.T. δεν είναι ειλικρινείς είναι όταν υποστηρίζουν ότι αυτό αλλάζει κάτι στα συμπεράσματα που βγάζω, όταν στην πραγματικότητα δεν αλλάζει τίποτα.
Οι πιο πρόσφατες μελέτες απλώς επιβεβαιώνουν τα συμπεράσματά μου, χρησιμοποιώντας διαφορετικές πηγές».

Στις 28 Μαΐου ο κ. Piketty δημοσίευσε μια ολοκληρωμένη απάντηση 4.400 λέξεων στην κριτική των F.T. Στην απάντηση αυτή αναφέρει μεταξύ άλλων: «Πρώτον, δεν βρήκα την κριτική των F.T. ιδιαίτερα εποικοδομητική. Οι F.T. υποστηρίζουν ότι έκανα λάθη και σφάλματα στους υπολογισμούς μας, το οποίο είναι απλώς λάθος, όπως δείχνω. Οι διορθώσεις που προτείνουν οι F.T. (και με τις οποίες διαφωνώ) είναι ως επί το πλείστον επουσιώδεις και δεν επηρεάζουν τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις και τη γενικότερη ανάλυσή μου, αντίθετα από ό,τι υποστηρίζουν οι F.T. Eπιπλέον, οι διορθώσεις των F.T. που είναι κάπως πιο σημαντικές βασίζονται σε μεθοδολογικές επιλογές που είναι κάπως (μην πω τουλάχιστον) συζητήσιμες».

Ο κ. Krugman έγραψε στο blog του στους NYT πως ο κ. Piketty οφείλει να απαντήσει στις ερωτήσεις που θέτει ο συντάκτης των F.T., αλλά σε καμία περίπτωση δεν τίθεται θέμα για τα συμπεράσματα του Γάλλου οικονομολόγου. 

«Είμαι σίγουρος ότι τέτοια λάθη συμβαίνουν όλη την ώρα. Τις περισσότερες φορές είναι έντιμα λάθη που δεν αλλάζουν τα βασικά συμπεράσματα» ανέφερε ο Dani Rodrik, καθηγητής στο Princeton.

«Πιστεύω ότι ο Piketty πρέπει να εξηγήσει κάποια πράγματα, όπως γιατί έγιναν οι προσαρμογές», υποστήριξε ο Branko Milanovic, επισκέπτης καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και οικονομολόγος στην Παγκόσμια Τράπεζα.

http://www.euro2day.gr/specials/topics/article/1214854/thomas-piketty-o-karl-marx-toy-21oy-aiona.html

_________________________________________

Το σημείωσα όταν πρωτοέγραψα για τον Πικετύ:

Στην Ελλάδα αναπαράγεται εδώ και δεκαετίες το ακόλουθο κλισέ

"Για να βγάλεις λεφτά πρέπει είτε να κληρονομήσεις είτε να καλοπαντρευτείς ή να κλέψεις (νόμιμα ή όχι)"

Όσον αφορά τον Μαρξ, υπάρχουν σημερινοί μελετητές του, πχ ο Wolff, ο οποίος ήταν και καθηγητής των Παπανδρέου - Σαμαρά, που έχουν δημιουργήσει τις βασικές καμπύλες και διακρίνεται το μοτίβο που περιγράφει ο Πικετύ: "κάτι συνέβη" από τη δεκαετία του '70 και από τότε η αμοιβή της εργασίας δεν ακολουθεί την παραγωγικότητά της.

ας μην συνεχίσουμε με υποανάπτυκτα πράγματα όπως πετρέλαιο και χρέος

Foxconn: Βλέπει μεταφορά παραγωγής από Κίνα σε... ΗΠΑ

Η ταϊβανέζικη Foxconn Technology Group, ένας από τους βασικότερους προμηθευτές της Apple για την κατασκευή των iPad και των iPhone, δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο μεταφοράς της παραγωγής της στις ΗΠΑ καθώς η ετικέτα «Μade in China»  εξελίσσεται σε τροχοπέδη.
Ο πρόεδρος Terry Gou μιλώντας στους εργαζόμενους την Κυριακή έκανε λόγο για αύξηση του κόστους παραγωγής και επεσήμανε τον αναβρασμό που καταγράφεται στην εργατική τάξη της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου. Κατέληξε ότι η εταιρεία πρέπει να διαφυλάξει τα περιθώρια κερδοφορίας και να διατηρήσει το προβάδισμα από τους ανταγωνιστές της.
«Οι ΗΠΑ είναι αγορά στην οποία πρέπει να βρεθούμε» δήλωσε συμπληρώνοντας ότι και η Ινδονησία αποτελεί προτεραιότητα ως πιθανή βάση παραγωγής λόγω του ελκυστικού κόστους.
«Η Foxconn δεν έχει άλλη επιλογή από το να προχωρήσει» εξηγεί ο Ντάνι Λι, της Mega Financial Holdings και συμπληρώνει «Η Κίνα δεν είναι πλέον κόμβος για τον κλάδο μεταποίησης παγκοσμίως, ειδικότερα για τον κλάδο των ηλεκτρονικών υπολογιστών».  Αντιθέτως, στις ΗΠΑ, θυγατρικές του ομιλου όπως η Hon Hai Precision, η FoxConn Industry και η FIH Mobile μπορούν να εκμεταλλευθούν τη γεωγραφική θέση και να ανοίξουν νέες συμφωνίες με εταιρίες όπως η Apple
«Νομίζω ότι εξετάζουν προ προσεκτικά τις ΗΠΑ ώστε να μετακινηθούν στις ΗΠΑ ώστε να είναι πιο κοντά στους μεγαλύτερους πελάτες. Ο πρόεδρος Ομπάμα πραγματικά πιέζει για επιστροφή της μεταποίησης στις ΗΠΑ ώστε να υπάρξει ενίσχυση της απασχόλησης» εξηγεί ο Κuo Ming Chi της KGI Securities.

http://www.euro2day.gr/news/world/article/1177661/foxconn-vlepei-metafora-paragoghs-apo-kina-se.html

Πώς θα είναι η Ευρωζώνη ύστερα από 10 χρόνια

Τέσσερις κορυφαίοι οικονομολόγοι προβλέπουν το μέλλον και το ΔΝΤ προτείνει δημοσιονομική ενοποίηση

Των Λεωνιδα Στεργιου και Κωνσταντινου Καρκαγιαννη

Η Ευρωζώνη το 2020 δεν θα μοιάζει σε τίποτα με αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Στην καλύτερη περίπτωση θα είναι πιο μικρή και αντιμέτωπη με σοβαρά δημογραφικά προβλήματα, ενώ στη χειρότερη θα βρίσκεται αντιμέτωπη με αλλεπάλληλες κρίσεις χρέους, πτωχεύσεις που θα την οδηγήσουν σε διάλυση. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα τεσσάρων κορυφαίων οικονομολόγων που πήραν μέρος σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης του think tank Centre for EuropeaReform σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης μέχρι το 2020.

Ο Πολ ντε Χράουβε, καθηγητής οικονομικών στο LondoSchool of Economics πιστεύει πως το πρόβλημα ξεκινάει από την αλόγιστη παροχή δανείων προς τις ελλειμματικές χώρες του Νότου πριν από το ξέσπασμα της κρίσης το 2009. Σήμερα, το πρόβλημα διατηρείται εξαιτίας της επιμονής των πιστωτριών χωρών του Βορρά να λάβουν στο ακέραιο τα χρήματα που έχουν δανείσει σε Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία και Ιρλανδία.

Ο γνωστός οικονομολόγος Τζορτζ Μάγκνους επισημαίνει ότι η Ευρωζώνη οδηγείται σε αδιέξοδο, καθώς η Γερμανία προσπαθεί να επιβάλει ένα οικονομικό μοντέλο το οποίο προς το παρόν λειτουργεί αποτελεσματικά μόνο για τη δική της οικονομία. Η πιο ριζοσπαστική πρόταση-πρόβλεψη προέρχεται από τον Γερμανό οικονομολόγο και σύμβουλο της Deutsche Bank Τόμας Μάιερ: Ευρωζώνη δύο ταχυτήτων με την κυκλοφορία δύο ευρώ είναι αναπόφευκτη εξέλιξη. Επανίδρυση σε σωστές βάσεις προτείνει ο οικονομολόγος Χόλγκερ Σμέντινγκ από το think tank του Berenberg στο Λονδίνο. Πιστεύει ότι η Ευρωζώνη και το ευρώ ξεκίνησαν σε λάθος βάση από την αρχή. Απαιτούνται ριζικές αναδιαρθρώσεις σε όλους τους τομείς -από το δημογραφικό μέχρι το ευρωσύστημα- προκειμένου να διασωθεί η Ευρωζώνη. Αν γίνει κάτι τέτοιο, τότε το μέλλον της θα εξασφαλιστεί από τους σημερινούς κινδύνους: τη Γαλλία και τη Βρετανία.

Βόρειοι και Νότιοι

Σύμφωνα με τον Ντε Χράουβε, το Βερολίνο και οι υπόλοιπες πιστώτριες χώρες επέβαλαν, με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πολιτική λιτότητας στις χώρες του Νότου. Στόχος της πολιτικής λιτότητας είναι η επίτευξη μεγάλων πρωτογενών πλεονασμάτων από τα οποία θα αποπληρωθούν τα εξωτερικά χρέη. Ομως, τα χρέη αυτά είναι τόσο μεγάλα που απαιτούνται δεκαετίες για να αποπληρωθούν. Για παράδειγμα, η Ελλάδα θα χρειαστεί 30% αν πετύχει πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών 3% του ΑΕΠ και 22 χρόνια με πλεόνασμα 4%. Ποια οικονομία και πολιτικό σύστημα μπορεί να αντέξει τρεις δεκαετίες με λιτότητα, ύφεση, ανεργία και ένα περιβάλλον που δυνητικά αυξάνει το χρέος; Ο ίδιος δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα χρεοκοπήσουν χώρες του Νότου όπως η Ελλάδα ή η Πορτογαλία. Ομως, πιστεύει ότι αν είναι να πτωχεύσουν, θα πρέπει να γίνει το γρηγορότερο δυνατό καθώς θα βγουν από τον φαύλο κύκλο της λιτότητας και οι πιστωτές θα αναγκαστούν να διαγράψουν μέρος των χρεών.

Ο Μάγκνους πιστεύει ότι το πρόβλημα ξεκινά από την ανεπάρκεια της Ευρωζώνης να βρει λύση στο δημογραφικό (γήρανση πληθυσμού), στην ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και στη χρηματοδότηση της οικονομίας. Παραθέτει μεγέθη που δείχνουν ότι οι νέοι στην Ευρωζώνη θα έχουν μειωθεί κατά 1,5% μέχρι το 2020, ενώ θα περάσει στην τρίτη θέση, πίσω από την Κίνα, στην έρευνα και την ανάπτυξη μέχρι το 2030-35. Επίσης, οι μη πτυχιούχοι θα είναι πέντε φορές περισσότεροι από ό,τι στις ΗΠΑ. Ενα τέτοιο μοντέλο είναι καταδικασμένο, ισχυρίζεται ο Μάγκνους. Και το μοντέλο της Γερμανίας να εξάγει μόνο στις αναδυόμενες επίσης δεν έχει μέλλον ούτε ταιριάζει σε όλες τις οικονομίας. Για πολλούς λόγους, ένας εκ των οποίων είναι ότι δεν μπορεί όλες οι οικονομίες να είναι πλεονασματικές. Ο Μάγκνους προτείνει πολιτικές για ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης και ανάσχεση της ύφεσης, σε συνδυασμό με την τραπεζική ενοποίηση, αλλά με τρόπο που να απαιτηθούν λιγότερες ανάγκες για την ανακεφαλαιοποίηση και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των αγορών.

Δύο νομίσματα

Ο Μάγιερ πιστεύει ότι η κυκλοφορία δύο ευρώ (ένα για την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη και ένα για τον Νότο) είναι αναπόφευκτη. Η πιστωτική κρίση του 2008 αντικατέστησε τον τραπεζικό δανεισμό από τον κρατικό, με αποτέλεσμα να εκτιναχθούν ελλείμματα και χρέη, απειλώντας το «οικοδόμημα» του ευρώ που στηρίζεται στη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Επομένως, ο Νότος θα πρέπει να υιοθετήσει ένα δικό του νόμισμα και μία νομισματική πολιτική που θα διευκολύνει τη δημοσιονομική. Ετσι θα αποκατασταθεί η ανταγωνιστικότητα του Νότου και θα αμβλυνθούν οι ανισορροπίες με τον Βορρά.

Ανατρεπτικό σενάριο

Σήμερα η Ευρωζώνη είναι χωρισμένη σε δύο ομάδες: πιστωτές και δανειολήπτες. Οι πρώτοι από τη θέση του τιμωρού πιέζουν τους Νότιους για μεταρρυθμίσεις. Το αποτέλεσμα είναι οι Νότιοι να προηγούνται σε μεταρρυθμίσεις. Η μόνη που μένει πίσω είναι η Γαλλία και στη συνέχεια η Γερμανία, διότι βρίσκεται στη θέση του τιμωρού. Αν η Γαλλία προωθήσει σοβαρές μεταρρυθμίσεις χωρίς ιδιαίτερη βιασύνη, τότε μαζί με τη Βρετανία το 2020 θα έχουν εκτοπίσει τη Γερμανία από την πρώτη θέση στην τρίτη μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ολα αυτά υπό την προϋπόθεση ότι η Βρετανία θα παραμείνει στην Ε.Ε. μετά το 2017.

Ανταγωνιστικότητα

Η διαφορά ανταγωνιστικότητας και δομής των οικονομιών μεταξύ Νότου και Βορρά στην Ευρωζώνη φαίνεται στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η Ελλάδα έχει περιορίσει σημαντικά το έλλειμμα εξαιτίας της δημοσιονομικής προσαρμογής (προκάλεσε κατακόρυφη μείωση της εγχώριας ζήτησης και, κατά συνέπεια μείωση των εισαγωγών) και όχι λόγω αντίστοιχης αύξησης της ανταγωνιστικότητας. Επίσης, στη συρρίκνωση του ελλείμματος συνέβαλε και η αύξηση του τουρισμού.

Οι παρενέργειες

Η πιστωτική κρίση αντικατέστησε την τραπεζική χρηματοδότηση με την κρατική. Τα ελλείμματα εκτινάχθηκαν και με τη σειρά του το δημόσιο χρέος των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Οι υπερχρεωμένες οικονομίες του Νότου αναδείχθηκαν οι αδύναμοι κρίκοι. Ισπανία και Πορτογαλία προσέφυγαν σε πακέτα διάσωσης τα οποία, ωστόσο, αύξησαν περισσότερο το δημόσιο χρέος, προκαλώντας έναν φαύλο κύκλο λιτότητας, ύφεσης και βιωσιμότητας του χρέους.

Κόστος εργασίας

Τα μέτρα λιτότητας για τη δημοσιονομική προσαρμογή μέσω της «εσωτερικής υποτίμησης» προκάλεσαν κατακόρυφη πτώση του εργατικού κόστους στις χώρες που προσέφυγαν στους μηχανισμούς στήριξης. Αυτό όμως δεν ήταν αρκετό να αντισταθμίσει τις απώλειες θέσεων εργασίας που προκάλεσε η ανεργία λόγω της ύφεσης. Η μελέτη του CER καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι χώρες που δέχθηκαν βοήθεια πραγματοποίησαν τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις.

Αντίθετη πορεία

Την περίοδο που o αδύναμος Νότος πραγματοποιούσε μεγάλη προσαρμογή του εργατικού κόστους (εσωτερική υποτίμηση), οι οικονομίες του Βορρά ακολουθούσαν αντίθετη πορεία, παρουσιάζοντας αύξηση του μισθολογικού κόστους. Για παράδειγμα, το κόστος εργασίας ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος στην Ελλάδα από το 2009 έως το 2012 μειώθηκε κατά περίπου 8%. Την ίδια χρονική περίοδο το μισθολογικό κόστος στη Γερμανία αυξήθηκε κατά περίπου 2%.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_29/09/2013_535076

Ωρα για τη δημιουργία ενός κεντρικού προϋπολογισμού

Οι χώρες της Ευρωζώνης θα πρέπει να είναι έτοιμες να παραχωρήσουν κυριαρχικά δικαιώματα επί της σύνταξης του προϋπολογισμού, να καταβάλουν χρήματα για να φτιάξουν μηχανισμούς ασφάλισης και να προχωρήσουν στην έκδοση ευρωομολόγων, σύμφωνα με την άποψη οικονομολόγων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Προκειμένου να αποφύγουν την επανεμφάνιση κρίσεων, τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης θα πρέπει να ενισχύσουν τους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας και να δημιουργήσουν Ταμεία μέσω των οποίων θα μεταφέρονται πόροι από χώρα σε χώρα προτού χτυπήσει η κρίση, σύμφωνα με μελέτη οικονομολόγων του ΔΝΤ. «Αν και το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών προβλημάτων των κρατών-μελών θα πρέπει να είναι ο σχηματισμός μεγαλύτερων εθνικών αποθεματικών, η ένταση των κρίσεων καθώς και η δυνατότητα να προκαλέσουν «πάγωμα» των αγορών σημαίνει ότι πρέπει να υπάρξει ένας μηχανισμός ασφάλισης για ολόκληρη την Ευρωζώνη. Η δημοσιονομική ενοποίηση δεν μπορεί να είναι αυτός ο μηχανισμός», αναφέρεται στη μελέτη. Το έργο που επείγει περισσότερο, σύμφωνα με το ΔΝΤ, είναι η δημιουργία ενός ταμείου διάσωσης των τραπεζών, θέμα το οποίο, μαζί με το ζήτημα ποιος θ’ αποφασίζει και θα πληρώνει για την εκκαθάριση προβληματικών τραπεζών, έχει προκαλέσει σοβαρές τριβές μεταξύ των κρατών-μελών και μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε. Προκειμένου να προχωρήσει το σχέδιο, τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης θα πρέπει να συμφωνήσουν να παραχωρήσουν εξουσίες επί του προϋπολογισμού τους, σύμφωνα με το ΔΝΤ. «Η Ευρωζώνη δεν έχει την πολυτέλεια να επιτρέψει την επανάληψη ασύνετων δημοσιονομικών και οικονομικών πολιτικών από ορισμένες χώρες. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι εφαρμόζονται οι δημοσιονομικοί κανόνες, πρέπει να δοθούν τα κατάλληλα κίνητρα αλλά και να υπάρχουν αξιόπιστες απειλές στην περίπτωση που τα κράτη-μέλη δεν συμμορφώνονται». Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη και η εφαρμογή αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων θα επιτρέψουν στα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης να συνεισφέρουν από κοινού πόρους για τη δημιουργία ενός ασφαλιστικού ταμείου ή ακόμη και ενός πλήρους προϋπολογισμού, υποθέτουν οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ.

Το επόμενο βήμα για τη δημιουργία μιας δημοσιονομικής ένωσης θα μπορούσε να είναι η από κοινού έκδοση ομολόγων με εγγύηση τα έσοδα που θα συνεισφέρουν τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης στον κοινό προϋπολογισμό, σύμφωνα με την άποψη των οικονομολόγων του ΔΝΤ. Η έκδοση ευρωομολόγων θα χρησίμευε για τη χρηματοδότηση προσωρινής μεταφοράς πόρων προς κράτη-μέλη της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν οικονομικές κρίσεις ή ακόμη και για τη χρηματοδότηση του ταμείου διάσωσης τραπεζών, καταλήγει η μελέτη των οικονομολόγων του ΔΝΤ. Σημειώνεται ότι η εν λόγω μελέτη αποτελεί προσωπική άποψη των οικονομολόγων και όχι του διοικητικού συμβουλίου του ΔΝΤ. Ενδεχομένως ν’ απηχεί τις απόψεις του Ταμείου, όπως έχουν εκφραστεί κατά καιρούς και από τη γενική διευθύντριά του Κριστίν Λαγκάρντ, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί επίσημη πολιτική του ΔΝΤ.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_29/09/2013_535075

Οι δύο εναλλακτικές, η εξής... μία: στάση πληρωμών

Η προσπάθεια των χωρών του Νότου να εφαρμόσουν την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης, με τεράστιο κόστος όσον αφορά τη μείωση του ΑΕΠ και την αύξηση της ανεργίας, δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη πολιτική εσωτερικής ανατίμησης στις χώρες του Βορρά, γεγονός που σημαίνει ότι ολόκληρο το βάρος της οικονομικής προσαρμογής πέφτει αποκλειστικά στις χώρες του Νότου. Σύμφωνα με τον Ντε Χράουβε, η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Ευρωζώνη είναι η ίδια με αυτή που επικράτησε στη Γερμανία μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, διότι τα υπερχρεωμένα κράτη του Νότου είναι υποχρεωμένα να πληρώνουν επί δεκαετίες μεγάλα ποσά στις πιστώτριες χώρες. «Μια τέτοια παρατεταμένη περίοδος μεταφοράς πόρων σε ξένα έθνη θα έρθει σε σύγκρουση με την έλλειψη πολιτικής νομιμοποίησης, όπως έγινε και στη Γερμανία. Κανένα πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει αν θεωρηθεί ότι ενεργεί σύμφωνα με τα συμφέροντα ξένων εθνών και όχι των ίδιων των πολιτών του», υποστηρίζει ο Ντε Χράουβε.

Κατά τον Ντε Χράουβε, η Ευρωζώνη διαθέτει τρεις επιλογές αν θέλει να αποφύγει την άτακτη χρεοκοπία των χωρών του Νότου. Πρώτον, να υιοθετήσει συμμετρική δημοσιονομική πολιτική. Δηλαδή, οι χώρες του Βορρά να αντισταθμίσουν, εν μέρει, την πολιτική λιτότητας στις χώρες του Νότου υιοθετώντας επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, η οποία θα ενισχύσει τη ζήτηση και την ανάκαμψη της Ευρωζώνης και ταυτόχρονα θα περιορίσει τις ανισορροπίες του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μεταξύ Βορρά και Νότου. Κοντολογίς, οι χώρες της περιφέρειας θα μειώσουν τα ελλείμματά τους εφαρμόζοντας λιγότερα μέτρα λιτότητας. Δεύτερη επιλογή είναι η ΕΚΤ να αγοράσει σημαντικό μέρος του υπάρχοντος δημοσίου χρέους των χωρών του Νότου και να προχωρήσει σε μερική διαγραφή του. Η μερική διαγραφή χρέους δεν θα έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις στις χώρες του Βορρά, παρά μόνο θετικό αντίκτυπο στις χώρες του Νότου. Οι χώρες του Βορρά δεν θα χάσουν χρήματα διότι η ΕΚΤ διαγράφοντας τα χρέη θα τα αντικαταστήσει αυξάνοντας τη νομισματική βάση, δηλαδή τυπώνοντας νέο χρήμα. Μακροπρόθεσμα, εξηγεί ο Ντε Χράουβε, οι χώρες του Βορρά μπορεί να χάσουν χρήματα εξαιτίας της ανόδου του πληθωρισμού που τελικά θα προκαλέσει το τύπωμα νέου χρήματος, αν και μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα περιορίζοντας τη ρευστότητα στο σύστημα και την πιστωτική επέκταση. «Ιδανικά, η Ευρωζώνη θα συνδυάσει τη συμμετρική δημοσιονομική πολιτική με μερική διαγραφή χρέους από την ΕΚΤ. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά απίθανο ότι θα επιλεγεί μια από τις δύο εναλλακτικές, πολύ περισσότερο ο συνδυασμός τους. Η συναισθηματική αντίσταση προς τέτοιες στρατηγικές παραμένει πολύ ισχυρή στον Βορρά της Ευρώπης. Οπότε απομένει μόνο μία λύση: οι χώρες της Νότιας Ευρώπης να προχωρήσουν σε στάση πληρωμών» εξηγεί ο Ντε Χράουβε.

Η επιμονή των χωρών του Βορρά για πλήρη αποπληρωμή των χρεών καθιστά πιθανότερες μεγαλύτερες και άτακτες χρεοκοπίες, ενώ θα ήταν προς το συμφέρον και των δύο πλευρών η μερική ελάφρυνση του χρέους ώστε να είναι δυνατή εξυπηρέτησή του. «Ατυχώς... σε πολλές χώρες του Βορρά επικρατούν μανιχαϊκές απόψεις περί καλού και κακού, γεγονός που οδηγεί στη συναισθηματική επιθυμία για κολασμό του κακού. Με αυτή τη νοοτροπία οι πολιτικοί των χωρών του Βορρά δυσκολεύονται να επιλέξουν τη λογική λύση που θα ήταν επωφελής για όλους» καταλήγει ο Ντε Χράουβε.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_29/09/2013_535074

Το τέλος του κράτους πρόνοιας στην Ευρώπη

Σε τηλεοπτική του ομιλία ενώπιον της Ολλανδικής Βουλής την περασμένη Τρίτη, ο βασιλιάς Βίλεμ-Αλεξάντερ δήλωσε πως το κράτος πρόνοιας του 20ού αιώνα έχει τελειώσει και πως θα πρέπει να αντικατασταθεί από μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι δημιουργούν τα δικά τους δίχτυα κοινωνικής και οικονομικής προστασίας με λιγότερη βοήθεια από το κράτος.
Το κεντρικό σημείο της ομιλίας, η οποία γράφτηκε για τον βασιλιά από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαρκ Ρουτ, ήταν ότι τα τρέχοντα επίπεδα στα οποία το κράτος καταβάλλει επιδόματα ανεργίας και επιδοτεί τον τομέα της υγείας δεν είναι βιώσιμα εν μέσω των συνεχιζόμενων οικονομικών προβλημάτων της Ευρώπης.
Αν και η ομιλία του δεν προμηνύει απαραίτητα το τέλος του κράτους πρόνοιας στην Ολλανδία, αποτέλεσε μια σχετικά σπάνια αναγνώριση της σοβαρότητας της ευρωπαϊκής κρίσης από την ελίτ της ηπείρου.
Τα λόγια του βασιλιά ήταν πολύ συμβολικά για διάφορους λόγους. Το κράτος πρόνοιας, όπου διασφαλίζεται η ευημερία του πληθυσμού του από τη γέννηση μέχρι τον θάνατό του, αποτελεί κυρίως ευρωπαϊκό δημιούργημα.
Εμφανίστηκε στην αρχική μορφή του στα τέλη του 19ου αιώνα στη Γερμανία του Μπίσμπαρκ, και ρίζωσε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου έγινε κεντρικό στοιχείο των δημοσιονομικών και των οικονομικών πολιτικών σε όλη τη δυτική Ευρώπη, αν και τα συστήματα διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Σήμερα, το κράτος πρόνοιας αποτελεί μέρος της ραχοκοκαλιάς της σύγχρονης Ευρώπης.
Αν και οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν με το πέρασμα των δεκαετιών ήταν περιορισμένες, η ευρωπαϊκή ελίτ -είτε από την κεντροδεξιά είτε από την κεντροαριστερά- αντιστάθηκε στην αμφισβήτηση του κράτους πρόνοιας, αφού αποτελεί μέρος του κοινωνικού συμβολαίου μεταξύ των ηγετών και των κυβερνώμενων. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή κρίση απειλεί τη μακροπρόθεσμη επιβίωση του συστήματος και τα οικονομικά προβλήματα προακλούν σοβαρά ερωτήματα αναφορικά με τη βιωσιμότητά του, αλλά και για τον ίδιο τον ορισμό του έθνους-κράτους στην Ευρώπη.
Η κακή κατάσταση στην οποία βρίσκεται η Ευρώπη στην πραγματικότητα είναι συνδυασμός πολλών κρίσεων σε θέματα από τον ανταγωνισμό μέχρι τα δημογραφικά. Στις έξι δεκαετίες που ακολούθησαν το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Ευρωπαίοι έχτισαν τεράστια, βαριά έθνη-κράτη, που σταδιακά έγιναν οικονομικά μη βιώσιμα.
Πριν από τη χρηματοοικονομική αναταραχή, που ξεκίνησε το 2007, οι περισσότερες κυβερνήσεις της δυτικής Ευρώπης κάλυπταν τις διαρθρωτικές τους ελλείψεις με την έκδοση χρέους. Αυτό έδινε τη δυνατότητα στα κράτη να καθυστερήσουν τις επώδυνες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τις εκλογικές αντιδράσεις που πιθανότατα θα ακολουθούσαν. Η εισαγωγή του ευρώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 περιέπλεξε ακόμα περισσότερο την κατάσταση, αφού οι χώρες δεν είχαν πλέον τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τη νομισματική πολιτική για να αντισταθμίσουν την απώλεια ανταγωνιστικότητάς τους.
Τώρα, η ευρωπαϊκή κρίση αναγκάζει τις περισσότερες χώρες της δυτικής Ευρώπης να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της ανικανότητάς τους να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις. Για δεκαετίες, οι Ευρωπαίοι απολάμβαναν τα οφέλη του κράτους πρόνοιας ουσιαστικά χωρίς να αντιμετωπίζουν τα κόστη του. Όμως, η κρίση έχει επιταχύνει την έλευση της ημέρας της κρίσης που φαινόταν αναπόφευκτη, αφού η μείωση και η γήρανση του ευρωπαϊκού πληθυσμού (που θα μειώσει σημαντικά το εργατικό δυναμικό και τα φορολογικά έσοδα της Ευρώπης) θα ανάγκαζαν τις περισσότερες κυβερνήσεις να εφαρμόσουν ούτως ή άλλως κάποια στιγμή διαρθρωτικές αλλαγές.
Από αυτήν την άποψη, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποφασίζουν εάν θα ανοίξουν μεγαλύτερες διαμάχες αναφορικά με το μέλλον του μπλοκ και τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις, ή εάν θα συνεχίσουν να τις καθυστερούν με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή η Ευρώπη θα ανακάμψει από την κρίση χωρίς σημαντικές αλλαγές πολιτικής.
Ορισμένα κράτη έχουν αποφύγει τέτοιου είδους συζητήσεις, δίνοντας ταυτόχρονα αντιφατικές υποσχέσεις διεύρυνσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης χωρίς να υπάρχει απώλεια εθνικής κυριαρχίας. Ομοίως, οι ψηφοφόροι ακούνε συνήθως ότι η Ευρώπη μπορεί να επιστρέψει στην προ κρίσης ευημερία της χωρίς σημαντικές αλλαγές.
Στην Ολλανδία, όμως, που ιστορικά είναι κράτος ναυτικών και εμπόρων που συνδέεται με τις γερμανικές αγορές από ξηράς και με τις βρετανικές από θαλάσσης, η κατάσταση φαίνεται πως αντιστρέφεται. Από την εμπορική τους ιστορία, οι Ολλανδοί κατανοούν πως η επιτυχία απαιτεί από μια χώρα να είναι και επιφυλακτική και ενεργητική και η ακινησία είναι πολύ συχνά η χειρότερη πολιτική. Έτσι, δεν αποτελεί και ιδιαίτερη έκπληξη που οι Ολλανδοί είναι μεταξύ των πρώτων που αναγνωρίζουν δημοσίως τη νέα πραγματικότητα της Ευρώπης. Καθώς η οικονομική κρίση πλήττει τη βόρεια Ευρώπη, οι Ολλανδοί έχουν αρχίσει σταδιακά να επανεκτιμούν τη θέση της οικονομίας τους και τη θέση τους στην Ευρώπη, σε μια προσπάθεια να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για τη μεταβαλλόμενη πολιτική και οικονομική κατάσταση της Γηραιάς Ηπείρου. Η ανεργία για εκείνους παραμένει χαμηλότερη από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, όμως αυξάνεται σταθερά τα τελευταία δύο χρόνια καθώς η χώρα βυθίζεται στην ύφεση.
Αν και η ομιλία του Ολλανδού βασιλιά από μόνη της δεν θα φέρει ένα νέο σύστημα στην Ολλανδία, δείχνει πως έχει αρχίσει μια νέα φάση εθνικής συζήτησης. Η ολλανδική κυβέρνηση καταλαβαίνει πως οι δύσκολες μεταρρυθμίσεις που έχει μπροστά της θα προκαλέσουν βαθύτατη κοινωνική δυσαρέσκεια εάν δεν συνοδεύονται από ευρεία δημόσια συζήτηση αναφορικά με το μέλλον του έθνους - και ακόμα και τότε, θα πρέπει να αναμένεται κοινωνική αναταραχή. Η κυβέρνηση της Χάγης δεν είναι δημοφιλής και ήδη βρίσκεται υπό πίεση για να χαλαρώσει τις πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής και έτσι οι όποιες επιπλέον μεταρρυθμίσεις θα είναι αμφιλεγόμενες.
Για πρώτη φορά από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το κοινωνικό συμβόλαιο στην Ευρώπη κινδυνεύει να σπάσει. Εάν τα θέματα δεν διευθετηθούν, και εάν οι ελίτ της Ευρώπης δεν καταφέρουν να συμφιλιώσουν τα συμφέροντά τους με τις προσδοκίες των ψηφοφόρων, τότε τα πολιτικά θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνεχίσουν να διαβρώνονται.

http://www.euro2day.gr/specials/topics/article/1138539/to-telos-toy-kratoys-pronoias-sthn-evroph.html

_______________________________________

αν και το άρθρο δίνει μια πολύ στρογγυλεμένη εικόνα, μπορείτε να φανταστείτε μια χώρα όπου οι φόροι να έχουν αυξηθεί κατά 40% αλλά οι παροχές κράτους πρόνοιας να έχουν μειωθεί κατά - επίσης - 40%, και με τάση για περαιτέρω μείωση

Η λιτότητα ήταν η μόνη δυνατότητα για την Ελλάδα

Δεν είναι καλό μοντέλο για τη χώρα σας η Γερμανία, επειδή δεν έχετε βιομηχανική βάση

O Ντάνιελ Γκρος πιστεύει ακράδαντα στην οικονομική λογική. Γερμανός στην καταγωγή αλλά με θητεία στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, στο ΔΝΤ και στην επιτροπή Ντελόρ, ο διευθυντής του Centre for European Policy Studies ανήκει στη «συνομοταξία» των οικονομολόγων που υπηρετούν περισσότερο μια υπερεθνική ιδέα -τη νεοφιλελεύθερη τάξη πραγμάτων- παρά κάποια στενά εθνικά συμφέροντα. Μάλιστα στην ομιλία του την Τετάρτη στον πολυχώρο The Hub Events, οργανωμένη από το ΙΟΒΕ και το Ιδρυμα Konrad Adenauer, είπε ότι στο Βερολίνο τον θεωρούν «επικίνδυνο Ευρωπαίο».
Πριν από την ομιλία του, η «Κ» τον συνάντησε για να μάθει πώς βλέπει την εξέλιξη της ελληνικής και της ευρωπαϊκής κρίσης. Ορμώμενοι από ένα σχετικό πρόσφατο κείμενό του, ξεκινήσαμε ρωτώντας με ποιον τρόπο η Γερμανία είναι -και με ποιον τρόπο δεν είναι- μοντέλο για τις χειμαζόμενες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου καθώς προσπαθούν να σταθούν ξανά στα πόδια τους.
Ειδική περίπτωση
«Η Γερμανία σίγουρα δεν είναι καλό μοντέλο για την Ελλάδα, παρότι μπορεί να είναι για άλλες χώρες του Νότου», σημειώνει ο Γκρος. «Η Ελλάδα είναι ειδική περίπτωση, γιατί δεν έχει πραγματικά βιομηχανική βάση. Η ανάκαμψη της Γερμανίας βασίστηκε σε χαμηλούς μισθούς στη βιομηχανία και κάποια -όχι μεγάλη- αύξηση της παραγωγικότητας στις βιομηχανικές μονάδες. Δεν προήλθε δε από πολιτικές της κυβέρνησης, αλλά από συμφωνία των κοινωνικών εταίρων, υπό έντονη πίεση από τους διεθνείς ανταγωνιστές της γερμανικής βιομηχανίας», εξηγεί. Αντίθετα, «η Ελλάδα πρέπει να ζήσει από τις υπηρεσίες και ο τομέας των υπηρεσιών στη Γερμανία» -εδώ ο συνομιλητής μας επιτρέπει στον εαυτό του έναν μικρό καγχασμό- «δεν φημίζεται για την παραγωγικότητά του».
Ωστόσο, υπάρχει, κατά τον Γκρος, μια πτυχή της γερμανικής οικονομικής πολιτικής που, αν την είχαν ακολουθήσει χώρες όπως η Ελλάδα, θα είχαν γλιτώσει τα χειρότερα. «Στις καλές εποχές, το γερμανικό πολιτικό σύστημα έδρασε αποτελεσματικά και μείωσε τις δημόσιες δαπάνες, ως ποσοστό του ΑΕΠ, από επίπεδα ελαφρώς πάνω από το μέσο όρο της Ευρωζώνης στις 7 μονάδες κάτω από τον μέσο όρο. Αυτό ήταν ζωτικής σημασίας».
Η συζήτηση φτάνει στην εποχή της κρίσης, και στο αναπόφευκτο ζήτημα: τη λιτότητα. Τον ρωτάμε αν πιστεύει ότι τα υπερβολικά αυστηρά προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής υπονομεύουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, καθώς περιορίζουν τη θετική επίδρασή τους στην οικονομία και τις συνδέουν, στο μυαλό των ψηφοφόρων, με περικοπές και πόνο. Τα γκριζογάλανα μάτια του Γκρος σπινθηρίζουν. Είναι φανερό ότι δεν έχει ιδιαίτερη υπομονή με τους επικριτές της λιτότητας. Η αίσθηση που αποπνέει είναι ότι τα επιχειρήματά τους είναι ανάξια απάντησης, καθώς στερούνται οικονομικής λογικής.
Φυσικό επακόλουθο
«Ο πραγματικός περιορισμός στα ελλείμματα ενός κράτους προκύπτει από τη διάθεση των πολιτών του κράτους αυτού να του δανείσουν. Αν αυτή η δυνατότητα είναι περιορισμένη, όπως στην Ελλάδα, η λιτότητα δεν είναι επιλογή - είναι φυσικό επακόλουθο της άρνησης των ξένων, των αγορών, να σε χρηματοδοτήσουν». Αν όμως τα δημοσιονομικά προγράμματα που επέβαλλαν οι επίσημοι δανειστές ήταν λιγότερο επιθετικά, δεν θα έδιναν περισσότερο χώρο για την επιτυχημένη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων; «Τουναντίον», απαντά ευθέως ο συνομιλητής μας, για να περάσει στην αγαπημένη του σύγκριση: μεταξύ του ευρωπαϊκού Νότου και των χωρών της Βαλτικής.
«Στην Εσθονία, για παράδειγμα», όπως το περιγράφει, «υπήρχαν υψηλοί δείκτες ανάπτυξης, χρηματοδοτούμενοι από ξένες τράπεζες. Μετά τη Lehman, η χώρα αντιμετώπισε πραγματική πιστωτική ασφυξία και η κυβέρνηση επέβαλε δημοσιονομικά μέτρα ύψους 7% του ΑΕΠ μέσα σε ένα έτος, με την ύφεση να φτάνει το 14%. Σε 18 μήνες, χωρίς να δημιουργηθεί νέο χρέος, η κρίση είχε παρέλθει». Πρόκειται για την πεμπτουσία της μεθόδου Γκρος: ότι είναι προτιμότερη μία «ρευστοποίηση των πάντων» που θα φέρει πολύ πόνο αλλά θα επιταχύνει την οικονομική ανάκαμψη, παρά μία μακρά καθίζηση, με πιο ελεγχόμενα ποσοστά ύφεσης αλλά και πιο ασθενή κίνητρα για την αναδιάρθρωση της οικονομίας. Είναι μια θέση με ισχυρή (όχι πάντως ακλόνητη) οικονομική λογική. Κατά πόσο είναι πολιτικά εφικτή ή ηθικά επιθυμητή είναι ένα άλλο ζήτημα.
 
Προς το παρόν, όσο περισσότεροι άνεργοι τόσο το καλύτερο
Προ τριών ετών, ο Πολ Κρούγκμαν είχε παρατηρήσει στο blog του: «Στις μέρες μας, σχετικά λίγοι οικονομολόγοι είναι διατεθειμένοι να δηλώσουν ευθέως ότι θεωρούν την επίμονα υψηλή ανεργία ως κάτι καλό». Ενας από αυτούς είναι ο Ντάνιελ Γκρος.
«Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, με υψηλό εξωτερικό χρέος και μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, απαιτείται η ανακατανομή των οικονομικών πόρων από τον τομέα των μη εμπορεύσιμων στα εμπορεύσιμα, στις εξαγωγές. Αυτή η αλλαγή δεν γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού από την κυβέρνηση. Γίνεται όταν οι άνθρωποι χρεοκοπούν, απελπίζονται και αναζητούν κάτι καινούργιο που θα τους αποφέρει ένα εισόδημα», παρατηρεί ο Γερμανός οικονομολόγος. Αρα -τον ρωτάμε- δεν υπήρχε άλλη επιλογή για την Ελλάδα για να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο εκτός από την οικονομική καταστροφή, με τις στρατιές των ανέργων;
«Θα γίνω πολύ αντιπαθής: προς το παρόν, όσο περισσότεροι άνεργοι τόσο το καλύτερο», απαντά. «Υπερβολικά πολλοί εξακολουθούν να απασχολούνται σε μη εξαγωγικούς κλάδους και άρα δεν βοηθούν στην έξοδο από την κρίση». Μάλιστα, για τον κ. Γκρος, αν υπάρχει κάποιο όφελος από τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα, είναι ακριβώς ότι αυξάνει την ανεργία. Οπως εξηγεί, σε μια χώρα με μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις και χωρίς ευελιξία στην αγορά εργασίας, όπως ήταν μέχρι πρόσφατα η Ισπανία, η απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων μπορεί να συμβάλει ουσιωδώς στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και στην προσέλκυση επενδύσεων. Στην Ελλάδα, «όπου η τυπική νομοθεσία για τα εργασιακά δεν είχε και τόση σημασία», η αγορά εργασίας «δεν ήταν το κεντρικό πρόβλημα». Ωστόσο, όπως παρατηρεί, η απελευθέρωσή της «δεν κάνει κακό», καθώς δημιουργεί τις συνθήκες εκείνες -τη ρευστοποίηση του υφιστάμενου μοντέλου- που θα επιτρέψουν την ανάκαμψη σε νέες βάσεις. Λίγη ώρα αργότερα, στην ομιλία του ενώπιον νυν και πρώην στελεχών του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, ο Ντ. Γκρος θα τόνιζε ότι η έκθεση των ελληνικών τραπεζών σε εταιρείες που ανήκουν στον τομέα των μη εμπορεύσιμων και η απροθυμία τους να καταγράψουν τις ζημίες από τα δάνεια στις εταιρείες αυτές αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα για την ανάκαμψη. Μάλιστα, όπως παρατήρησε, προξενώντας τη δυσαρέσκεια του ακροατηρίου του, αν οι τράπεζες βρίσκονταν σε ξένα χέρια, η αναγκαία αναδιάρθρωση του επιχειρηματικού δανεισμού θα προχωρούσε πιο γρήγορα.
 
Οι μικροί καταθέτες στον Νότο δεν χρειάζεται να νιώθουν ανασφαλείς
Μεγάλο μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε στις τράπεζες της Ευρώπης, η αδυναμία των οποίων -και ο στρουθοκαμηλισμός των ευρωπαϊκών αρχών σε σχέση με αυτή την αδυναμία- είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τη μεγάλη υφεση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ζητήσαμε από τον κ. Γκρος να συγκρίνει την αδράνεια της Ε.Ε. με την αποτελεσματική πυροσβεστική δράση των αμερικανικών αρχών μετά την πτώχευση της Lehman Brothers.
«Οι Αμερικανοί, κατά μία έννοια, στάθηκαν τυχεροί. Αφησαν μια τράπεζα να καταρρεύσει, είδαν το χάος που επακολούθησε και ύστερα επενέβησαν πολύ αυστηρά στις τράπεζές τους», εξηγεί ο συνομιλητής μας. «Στην Ευρώπη, το μάθημα που αντλήσαμε ήταν ότι καμία τράπεζα δεν πρέπει να αφεθεί να χρεοκοπήσει. Κοιτώντας πίσω, πιστεύω ότι ήταν εσφαλμένη απόφαση». Κατά την άποψή του, μια μεγαλύτερη διάθεση να καταγραφούν οι ζημίες των τραπεζών θα είχε οδηγήσει μεν σε πιο οξεία ύφεση, αλλά θα ήταν πιο σύντομης διάρκειας.
Αφού μας αναλύει συνοπτικά τις άφρονες επιλογές των γερμανικών Landesbank, ειδικότερα στην αμερικανική αγορά subprime, πάντα με την ασφάλεια που παρέχουν οι εγγυήσεις του γερμανικού Δημοσίου, περνάμε στην τρέχουσα συγκυρία. «Η ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος εξαρτάται από την ανθεκτικότητα του πιο αδύναμου μέρους», παρατηρεί ο κ. Γκρος. «Με όποιον υπουργό Οικονομικών και να μιλήσεις, θα σου πει ότι το τραπεζικό σύστημα στη χώρα του είναι μια χαρά και ότι το πρόβλημα είναι αλλού. Αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα συλλογικής δράσης».
Εκεί εντοπίζεται και η αδυναμία της τραπεζικής ένωσης, όπως διαμορφώνεται – ότι οι εθνικές αρχές δεν είναι διατεθειμένες να παραχωρήσουν τη δικαιοδοσία τους επί των τραπεζών τους σε έναν υπερεθνικό ρυθμιστή. «Ακριβώς. Αυτό θα αλλάξει, αλλά με πολύ αργούς ρυθμούς – υπερβολικά αργούς για να βοηθήσει στην τρέχουσα κρίση».
Αναγκαία συνθήκη για μια ουσιώδη τραπεζική ένωση, κατά τη γνώμη των περισσότερων ειδικών, είναι κάποια μορφή πανευρωπαϊκής εγγύησης καταθέσεων. Η εκτίμηση του κ. Γκρος είναι ότι «θα ξεκινήσουν χωρίς την κοινή εγγύηση των καταθέσεων, αλλά αργότερα θα προστεθεί κι αυτή» στο θεσμικό πλαίσιο. Ο διευθυντής του CEPS έχει μάλιστα υποβάλει συγκεκριμένη πρόταση για τον τρόπο εφαρμογής της εγγύησης. «Η ιδέα μου είναι πολύ απλή: θα υπάρχουν εθνικά ταμεία, αλλά τα ταμεία αυτά θα πρέπει να αντασφαλιστούν έναντι ενδεχόμενων μεγάλων κινδύνων», μας λέει. Ο αντασφαλιστικός οργανισμός που θα παρέχει τη δεύτερου επιπέδου εγγύηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος μπορεί να υπαχθεί στον ESM ή σε κάποιο άλλο σώμα, εξηγεί ο κ. Γκρος, ο οποίος εμφανίζεται αρκετά αισιόδοξος ότι η πρότασή του έχει σοβαρές προοπτικές υλοποίησης.
 
Ενωση μεταβιβάσεων
Μιλώντας για τις τράπεζες, δεν μπορούσαμε να αγνοήσουμε τον νέο όρο που έχει περάσει στην καθομιλουμένη και έχει απλώσει ένα πέπλο ανησυχίας στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, μετά τα γεγονότα της Κύπρου: το bail-in. Η νέα προσέγγιση απέναντι στις προβληματικές τράπεζες, ισχυρίζονται πολλοί, βαθαίνει το χάσμα μεταξύ Βορρά και Νότου, δίνοντας κίνητρο στους καταθέτες στην Ελλάδα και την Ισπανία να μεταφέρουν τα χρήματά τους σε πιο ασφαλείς προορισμούς, όπως η Γερμανία. «Οι μικροί καταθέτες στον Νότο δεν χρειάζεται να νιώθουν ανασφαλείς», σημειώνει ο κ. Γκρος. «Οι μεγάλοι καταθέτες πρέπει να νιώθουν ανασφαλείς αλλά, μετά την Κύπρο, δεν έχουν μείνει και πολλοί. Αρα δεν ανησυχώ ιδιαίτερα για φυγή κεφαλαίων από τον Νότο».
Το χάσμα Βορρά - Νότου, φυσικά, δεν είναι μόνο τραπεζικό, αλλά και πολιτικό. Προς το τέλος της κουβέντας μας, ρωτήσαμε τον κ. Γκρος αν, πέρα από και παρά τις επώδυνες προσπάθειες των χωρών της ευρωπαϊκής περιφέρειας να μειώσουν τα δημοσιονομικά και εμπορικά τους ελλείμματα, μπορεί να επιβιώσει το ευρώ χωρίς κάποιου είδους ένωση μεταβιβάσεων. «Είναι η λάθος ερώτηση», απαντά. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα των ΗΠΑ, λέει ότι οι ομοσπονδιακές μεταβιβάσεις εκεί καλύπτουν μόνο το 10% των απωλειών εισοδήματος που προκύπτουν από ένα ξαφνικό οικονομικό σοκ. Με άλλα λόγια, όπως εξηγεί, αν υπήρχε στην Ευρώπη ένωση μεταβιβάσεων αντίστοιχη της αμερικανικής, οι απώλειες εισοδημάτων στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της κρίσης θα ήταν μικρότερες μόνο κατά 1/10 σε σχέση με αυτές που σημειώθηκαν.
Το μήνυμα είναι σαφές: μια ένωση μεταβιβάσεων θα ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, ένα σχετικά ανίσχυρο παυσίπονο. Και όπως μας δόθηκε να καταλάβουμε από τη γενικότερη ροή της συζήτησης, ο πόνος έχει τις οικονομικές του «χρήσεις».
 
Η συνάντηση
Συναντηθήκαμε με τον Ντάνιελ Γκρος στο ξενοδοχείο Divani Caravel στο κέντρο της Αθήνας, ώρα απογευματινή. Εκείνος παρήγγειλε λαχανικά στη σχάρα και μία Coca-Cola, εγώ τοστ και ελληνικό καφέ (μέτριο). Ο λογαριασμός ανήλθε στα 34,50 ευρώ.
 
Oι σταθμοί του
1955
Γεννιέται στο Βισμπάντεν της Γερμανίας.
1980-84
Λαμβάνει μεταπτυχιακό και διδακτορικό στα Οικονομικά από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου.
1983-86
Εργάζεται ως οικονομολόγος στο ευρωπαϊκό τμήμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
1986
Γίνεται μέλος του Κέντρου Σπουδών για την Ευρωπαϊκή Πολιτική (CEPS). Τα βασικά ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι η ευρωπαϊκή νομισματική ενοποίηση και η μετάβαση της Ανατολικής Ευρώπης στην οικονομία της αγοράς.
1988-90
Σύμβουλος νομισματικών υποθέσεων στην επιτροπή Ντελόρ, όπου συμμετείχε στον σχεδιασμό της ΟΝΕ.
2000
Διορίζεται διευθυντής του CEPS.
2001-3
Μέλος του γαλλικού Συμβουλίου Οικονομικής Ανάλυσης, που συμβουλεύει τον πρωθυπουργό της Γαλλίας. Εχει επίσης συμβουλεύσει τις κυβερνήσεις της Ρωσίας, της Ουκρανίας, της Τσεχίας, της Βουλγαρίας και του Μαυροβουνίου.
2005
Διορίζεται αντιπρόεδρος της Eurizon Capital Asset Management.
2009
Διορίζεται μέλος του εποπτικού συμβουλίου της Κεντρικής Τράπεζας της Ισλανδίας. Παράλληλα, είναι σήμερα σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής και μέλος της Ομάδας Euro 50 επιφανών Ευρωπαίων οικονομολόγων.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100024_14/07/2013_526736

_______________________________________________

η συνέντευξη αυτή πρέπει να διαβαστεί από όλους - μαζί με μια προηγούμενη ανάρτηση
εκτός από απόψεις που μπορεί να χαρακτηρίζονται προοδευτικές, έχουμε και υπερσυντηρητικές, εκφραζόμενες από τον ίδιο άνθρωπο
τουλάχιστον ο Γκρος διατηρεί μια συνολική λογική

ας σημειώσω εδώ κάτι σημαντικό:
τι λέει ο Γκρος:
"Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, με υψηλό εξωτερικό χρέος και μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, απαιτείται η ανακατανομή των οικονομικών πόρων από τον τομέα των μη εμπορεύσιμων στα εμπορεύσιμα, στις εξαγωγές. Αυτή η αλλαγή δεν γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού από την κυβέρνηση. Γίνεται όταν οι άνθρωποι χρεοκοπούν, απελπίζονται και αναζητούν κάτι καινούργιο που θα τους αποφέρει ένα εισόδημα"

η λογική αυτή έχει και μία διαφορετική διάσταση, η οποία όμως φτάνει στο ίδιο (επιθυμητό) αποτέλεσμα
αντί να έχουμε εσωτερική χρεοκοπία, μπορούμε να έχουμε εξωτερική χρεοκοπία, δηλαδή έναντι των αλλοδαπών / ξένων
ο μηχανισμός θα παρέμενε ο ίδιος "όταν οι άνθρωποι χρεοκοπούν, απελπίζονται και αναζητούν κάτι καινούργιο που θα τους αποφέρει ένα εισόδημα", η διαφορά θα ήταν μόνο "έναντι ποιού θα κηρυσσόταν η στάση πληρωμών"

αφιερωμένο σε όσους νομίζουν ότι υπάρχουν δύο (2) διαφορετικοί (πραγματικοί) δρόμοι!
μόνο επιμέρους διαφορές υπάρχουν, με κυριότερη το τρόπο αναδιανομής του εισοδήματος, ήτοι τις επιπτώσεις της χρεοκοπίας, οι οποίες είναι δεδομένο ότι μπορούν να διαχυθούν με διαφορετικό τρόπο από τον ακολουθούμενο

Γκρος vs Χαρδούβελης: ας vs εάν λιμοκτονήσουν οι ελληνικές τράπεζες

Μπορεί η επανάσταση να πάει στα… σαλόνια; Μάλλον ναι, αν εννοούμε πως η επανάσταση γίνεται, πλέον, κεντρικό θέμα συζήτησης σ’ αυτά.

Του λόγου το αληθές ο επικεφαλής oικονομολόγος της Eurobank, κος. Γκίκας Χαρδούβελης δήλωσε χθες πως «θα γίνει επανάσταση σ’ ένα χρόνο από τώρα στην Ελλάδα αν λιμοκτονήσουν οι τράπεζες» 

Η… επαναστατική αυτή απειλή του κου. Χαρδούβελη δεν διατυπώθηκε σε κάποιο ακαδημαϊκό ή άλλο «πηγαδάκι», αλλά από το βήμα της ανοιχτής εκδήλωσης που συνδιοργάνωσαν χθες στο Γκάζι η ελληνική αντιπροσωπεία του Ιδρύματος «Κόνραντ Αντενάουερ» το οποίο πρόσκειται στο κυβερνών κόμμα της κας. Άνγκελα Μέρκελ (Konrad Adenauer Stiftung-ΚΑS) και το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ).

Θέμα της εκδήλωσης ήταν το «περιεχόμενο της ανάπτυξης» γενικά και στην Ελλάδα ειδικότερα.

Η συζήτηση, όμως, εν τέλει επικεντρώθηκε στο… περιεχόμενο των ελληνικών τραπεζών.

Κύριος αποδέκτης της προειδοποίησης Χαρδούβελη για τις «επαναστατικές» συνέπειες μιας καθολικής κατάρρευσης των ελληνικών τραπεζών τους επόμενους δώδεκα μήνες ήταν ο γερμανικής καταγωγής οικονομολόγος κος. Ντάνιελ Γκρος ο οποίος ήταν ο βασικός ομιλητής της ελληνο-γερμανικής εκδήλωσης.

Ο κος. Γκρος είναι ο διευθυντής του Κέντρου Σπουδών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS), το οποίο αποτελεί το επίσημο think tank της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει ασχοληθεί κατά κόρον με την ελληνική κρίση.

Ντάνιελ Γκρος: Κάν’ τε το όπως η… Λετονία!

Η «απειλή» του κου. Χαρδούβελη –ο οποίος μίλησε από το βήμα της εκδήλωσης μετά τον κο. Γκρος- ήλθε όταν ο Γερμανός οικονομολόγος ανέφερε πως «δεν πρέπει να δοθούν άλλα λεφτά στις τράπεζες» και πως πρέπει να αφεθούν στη «λιμοκτονία» 

Λίγο νωρίτερα ο κος. Γκρος είχε τονίσει πως πρέπει να συνθλιβεί η ιδιωτική κατανάλωση. Και αυτό γιατί έχει… αυξηθεί σαν ποσοστό του ΑΕΠ ακόμα και εν μέσω βαθιάς ύφεσης, γεγονός που σημαίνει πως απορροφά οικονομικούς πόρους που διοχετεύονται στην ανάπτυξη της ελληνικής εξαγωγικής βιομηχανίας. 

Η τελευταία, παρότι έχει αυξήσει την προσφορά της στο ελληνικό ΑΕΠ εξακολουθεί να υπολείπεται δραματικά σε σχέση με το μέσο όρο όχι μόνο της ευρωζώνης αλλά και χωρών όπως η Πορτογαλία.

Πρότυπο της Ελλάδας, είπε ο κος. Γκρος, πρέπει να είναι η Λετονία, η «πέτυχε» να ξεπεράσει την κρίση της, όπως φάνηκε από την είσοδο της στην ευρωζώνη πριν λίγες μέρες. Η μακρινή βαλτική χώρα κατάφερε, σύμφωνα με τον κο. Γκρος να έχει πιστωτική επέκταση ακόμα και μετά το κραχ του 2008-9, χωρίς να αυξηθεί η κατανάλωση σαν ποσοστό του ΑΕΠ, όπως έχει γίνει στην Ελλάδα τόσο πριν όσο και μετά το Μνημόνιο. Παράλληλα αύξησε εντυπωσιακά τις εξαγωγές της, όπως έχουν κάνει σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ο,τι η Ελλάδα, εξάλλου, και οι άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.

Γκίκας Χαρδούβελης: Η Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει Λετονία

Από τη μεριά ο κος. Χαρδούβελης, χωρίς να διαφωνεί με την επιτακτικότατα της αύξησης των εξαγωγών, αντέκρουσε κάθε δυνατότητα «λετονοποίησης» της χώρας, μιας και στην εν λόγω βαλτική χώρα «ήξεραν και πριν από φτώχεια», ενώ στην Ελλάδα όχι.

Επισήμανε πως πρέπει να σταματήσει άμεσα η λιτότητα και η ύφεση στην Ελλάδα και πως το βασικό πρόβλημα της εθνικής οικονομίας είναι ο κρατικός τομέας της. «Είναι πιο δύσκολο, όμως, να φτιάξει κανείς κάτι ξεκινώντας από το μηδέν –όπως συνέβη δηλαδή στην περίπτωση των πρώην χωρών του ανατολικού μπλοκ- παρά να διορθώσει κάτι χαλασμένο –όπως συμβαίνει στην Ελλάδα»

Συμφώνησαν στην «έλλειψη ικανής διακυβέρνησης» στην Αθήνα

Το δεύτερο σημείο στο οποίο επέμεινε ο κος. Γκρος κατά την ομιλία του –και στο οποίο δεν διαφώνησε ο κος. Χαρδούβελης- ήταν η έλλειψη ικανής διακυβέρνησης στην Ελλάδα. Χωρίς την αντιμετώπιση αυτή της έλλειψης, καμία διαρθρωτική μεταρρύθμιση δεν πρόκειται να προχωρήσει, επισήμανε ο Γερμανός οικονομολόγος.

http://www.capital.gr/news.asp?id=1833456

__________________________________________

πρόκειται για βασικό τρόπο σκέψης ξένων σε σχέση με το ελληνικό ζήτημα

ο Γκρος στέκεται στον αργό ρυθμό ενσωμάτωσης της εφαρμοζόμενης πολιτικής, όπως ακριβώς τόνισα στο προηγούμενο ποστ, βασικά τη διαμόρφωση συνθηκών πληθωρισμού και ύφεσης από τα μέσα του 2010 και μετά
αυτό που και εγώ ονόμασα "παραλογισμό"

στο γράφημα αποτυπώνονται δύο διαφορετικές εφαρμογές οικονομικής πολιτικής, σημασία έχει μόνο αυτή που έχει επιλεγεί να εφαρμοστεί σήμερα
τα αποτελέσματά της είναι εμφανή

ο παραλογισμός (Q3/4 2010 - Q4 2012)
χρειάστηκε να διανυθεί το ανωτέρω χρονικό διάστημα ώστε ο πληθωρισμός να συμπιεστεί από το 5.5% στο 0.5%
στο ίδιο χρονικό διάστημα, ο ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ, από το κατώτατο σημείο του σχεδόν -9%, βρέθηκε μόλις στο -5.7%

Οι εκλογές στην Ευρώπη δεν παίζουν πια σχεδόν κανένα ρόλο

Με θέμα το μέλλον της δημοκρατίας και κομβικά σημεία τις αγκυλώσεις της στην Ευρώπη της κρίσης αλλά και στις ΗΠΑ, μίλησε ο Νόαμ Τσόμσκι σε ειδική εκδήλωση του Global Media Forum της DW στη Βόννη.

«Χάραξη πορείας προς ένα δίκαιο κόσμο-Ανανοηματοδοτώντας τη δημοκρατία». Αυτός ήταν ο τίτλος της πολυεπίπεδης διάλεξης του αμερικανού πολιτικού φιλοσόφου και ομότιμου καθηγητή Γλωσσολογίας στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT) Νόαμ Τσόμσκι στο Global Media Forum της Deutsche Welle στη Βόννη. Στη σκιά της ευρωκρίσης και των διαδηλώσεων στην Τουρκία αλλά και με φόντο την επίσκεψη Ομπάμα στο Βερολίνο, ο αμερικανός φιλόσοφος σχολίασε «όλα εκείνα τα θέματα που θα έπρεπε να βρίσκονται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων αλλά καταλήγουν τελικά να γίνονται ψιλά γράμματα». Αποφεύγοντας τα κλισέ και τις ακαδημαϊκές μακρηγορίες, ο 85 ετών πλέον διανοητής ανέλυσε με ενάργεια πτυχές της κρίσης του κοινοβουλευτισμού, τις στρεβλώσεις της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας σε ΗΠΑ και ΕΕ αλλά και του ρόλου των ΜΜΕ. Δε δίστασε να μιλήσει με οξεία γλώσσα κατά της αμερικανικής «ρητορείας της τρομοκρατίας» που έχει γίνει το βασικότερο «εξαγώγιμο προϊόν» των ΗΠΑ από το 1945 και μετά, ασκώντας δριμεία κριτική στην εξωτερική πολιτική του Μπαράκ Ομπάμα και των προκατόχων του.

Η Ευρώπη στο έλεος της μακροοικονομίας

 

«Χάραξη πορείας προς ένα δίκαιο κόσμο-Ανανοηματοδοτώντας τη δημοκρατία» το θέμα το Ν. Τσόμσκι

 

Σημείο εκκίνησης ήταν η γηραιά ήπειρος, στο συγκείμενο της οικονομικής κρίσης. «Για τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών το ζητούμενο είναι η εργασία. Για τους υπερεθνικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όμως, το διακύβευμα έγκειται στη μείωση των ελλειμμάτων. Τα ελλείμματα διαμορφώνουν πλέον την πολιτική. Και ως προς αυτό η Ευρώπη βρίσκεται σε αλγεινότερη κατάσταση σε σχέση με τις ΗΠΑ», είπε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον Τσόμσκι το κέντρο βάρος στην ευρωπαϊκή ήπειρο έχει μετατοπιστεί ανεπιστρεπτί από την πολιτική στην οικονομία, η οποία αποτελεί το αδιαπραγμάτευτο πρόταγμα. Στις χώρες της κρίσης ήρθαν αίφνης στο προσκήνιο τα ασαφή όρια μεταξύ σύγχρονης αριστεράς και δεξιάς ως προς την κατάστρωση πολιτικών, ώστε οι βασικοί ιδεολογικοί διαχωρισμοί να καθίστανται πλέον δυσδιάκριτοι. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα για αυτό ανέφερε την Κύπρο και τις πρόσφατες περιπέτειές της. Η άρση των διαφορών και η σύγκλιση εν τέλει αριστεράς και δεξιάς έγκειται στο γεγονός ότι «οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεσμεύονται να ακολουθούν προγράμματα μακροοικονομικής φύσης, τα οποία θέτει η Κομισιόν». Αυτό συνεπάγεται την επιλογή σκληρής λιτότητας και αύξησης των φόρων σε βάθος χρόνου, ανεξαρτήτως «πολιτικού χρώματος». Ο αμερικανός διανοητής εκτιμά πως οι χειρισμοί στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης είναι αποτυχημένοι και πως η αναγωγή τους στην αυθεντία διεθνών οργανισμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, είχε αρνητικές επιπτώσεις. Κατά τον Τσόμσκι, «το θεωρητικό μοντέλο των λεγόμενων συστημικών κινδύνων, κατά το οποίο εάν αποτύχει μία οικονομική διαπραγμάτευση, το συνολικό σύστημα καταρρέει» είναι προβληματικό και δρα εις βάρος της παραγωγικής οικονομίας.

«Τρίτο κόσμο» θυμίζουν τα κοινοβούλια της Ευρώπης

 

Κατάμεστη η αίθουσα της ολομέλειας του πρώην γερμανικού κοινοβουλίου

 

Όλες αυτές οι μεταμορφώσεις στα σύγχρονα μοντέλα διακυβέρνησης έχουν βέβαια και ένα υψηλό τίμημα: «την σταδιακή απώλεια της δημοκρατίας». Η αντιπροσώπευση εξαντλείται -στην Ευρώπη προσφάτως ενώ στις ΗΠΑ σχεδόν εξ υπαρχής -στην εκπροσώπηση οικονομικών συμφερόντων. «Μόλις του 1/10 του 1%, στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας, καταφέρνει να παίρνει αυτό που θέλει. Αυτό σημαίνει πως καθορίζουν την πολιτική. Έτσι η δημοκρατία μετατρέπεται σε πλουτοκρατία» με συνέπεια να παρατηρείται μία συνεχής «παρακμή των δικαιωμάτων των πολιτών». Στις ευρωπαϊκές χώρες της κρίσης, παρατηρεί ο Τσόμσκι, «οι εκλογές δεν παίζουν πια σχεδόν κανένα ρόλο, ακριβώς όπως και στις χώρες του Τρίτου Κόσμου που διοικούνται από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα» υπογραμμίζοντας ωστόσο σκωπτικά πως «η ίδια η Ευρώπη επέλεξε να γίνει έτσι. Δεν ήταν υποχρεωμένη να το κάνει».
Ο Tσόμσκι αναφέρθηκε και σε πρόσφατο δημοσίευμα της Wall Street Journal περί «εξαφάνισης της δημοκρατίας από την Ευρώπη», σύμφωνα με το οποίο: «Γάλλοι, Ισπανοί, Ιρλανδοί, Ολλανδοί, Πορτογάλοι, Έλληνες, Σλοβάκοι, Σλοβένοι και Κύπριοι έχουν, ο καθένας στο δικό του μέτρο, καταψηφίσει πολλά από τα μέτρα που επιβλήθηκαν στη βάση του οικονομικού μοντέλου της ευρωζώνης από τότε που ξέσπασε η κρίση. Εντούτοις οι οικονομικές πολιτικές έχουν αλλάξει ελάχιστα σε σχέση με τις διαδοχικές εναλλαγές στην εξουσία περισσότερων κομμάτων».
Η πραγματική συναίνεση και τα ΜΜΕ

Aπό το Global Media Forum της DW στη Βόννη

Ο Νόαμ Τσόμσκι δεν φάνηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για το μέλλον της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, η οποία δίνει την εντύπωση να πορεύεται σπασμωδικά, δεχόμενη κλυδωνισμούς από εξωπολιτικά κέντρα λήψης αποφάσεων. Το ίδιο παρατηρεί και στις ΗΠΑ αλλά και σε όλες τις δυτικές δημοκρατίες του «υπαρκτού καπιταλισμού», όπως τις αποκαλεί. Από την άλλη πλευρά, οι εξελίξεις στην Πλατεία Ταξίμ της Κων/πολης στέλνουν, για τον αμερικανό φιλόσοφο, ένα θετικά μήνυμα υπέρ της διασφάλισης μίας δημοκρατικής δημόσιας σφαίρας, η οποία θα υπερτερεί από οποιοδήποτε οικονομικό συμφέρον. Στην κάλυψη της απόστασης μεταξύ πολιτών και όλων όσων χαράσσουν κυβερνητική πολιτική, σημαντικός είναι ο ρόλος των ανεξάρτητων ΜΜΕ, του πλέον καθοριστικού παράγοντα σήμερα στη διαμόρφωση και συχνά επιβολή πολιτικής και ηθικής νόρμας. Τα ΜΜΕ καλούνται να συνδράμουν υπεύθυνα στη διαμόρφωση πραγματικής και όχι πλασματικής συναίνεσης, παρουσιάζοντας στους πολίτες μόνο «την αλήθεια για όλα τα σημαντικά γεγονότα. Κάτι το οποίο είναι σχετικά εύκολο».

http://www.dw.de/%CE%BF%CE%B9-%CE%B5%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AD%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CE%AF%CE%B6%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%80%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%B5%CE%B4%CF%8C%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%BF/a-16893278

Διαχείριση της αυταπάτης ή κόψιμο του γόρδιου δεσμού;

του Αλέκου Παπαδόπουλου
(έντονα geokalp)

Το συμφέρον της Ελλάδας είναι να παραμείνει στην Ευρωζώνη. Ταυτόχρονα, είναι πεποίθησή μου ότι το πρόγραμμα οικονομικής και λειτουργικής ανάταξης, που συγκρότησε και επέβαλε ο τριμερής Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος, σε συνδυασμό με την απουσία εθνικής αυτενέργειας, την οδηγεί, παρά τα κύματα εισαγόμενης και εδωδίμως καλλιεργούμενης εσχάτως αισιοδοξίας, σε “πλήρες τέλμα” εντός της επόμενης τριετίας. Παρά την σημερινή ρητορική του διεθνούς παράγοντα ότι η Ελλάδα δεν θα εκδιωχθεί από την Ευρωζώνη, εκτιμώ ότι αυτή τη στιγμή οι πιθανότητες να αχθεί μόνη της εκτός αυτής είναι πολύ μεγαλύτερες από την παραμονή της. Η συνεχιζόμενη εγγενής αδυναμία της να κατανοήσει το βάθος του προβλήματός της και να προσαρμοστεί στις σημερινές αλλά και στις μέλλουσες οικονομικές συνθήκες ανταγωνισμού που θα επικρατήσουν στην Ευρώπη και όχι μόνο θέτουν εξαρχής το όλο θέμα της παραμονής της στην Ευρωζώνη.

Το «τέλος» του μνημονίου;

   Η συμφωνία του 2010, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, ανάμεσα στη χώρα μας και στο Τριμερές Σχήμα για την χρηματοπιστωτική διάσωσή της, καθώς και τα κάθε μορφής μέτρα που περιελάμβανε - και ανεξάρτητα από τις όψιμες θεωρίες και άλλοθι, που εν τω μεταξύ αναπτύχθηκαν, περί “λάθους υπολογισμού του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή” - ήταν απολύτως αναγκαία και επιβεβλημένη για τη διατήρησή της στο Ευρώ και την απαλλαγή της από παραμορφώσεις και δυσλειτουργίες, οι οποίες την οδήγησαν σε κατάσταση “χρεοστασίου”.

   Παρά τα κάποια θετικά και εξυγιαντικά αποτελέσματα από την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας (μνημόνιο), τα οποία δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς λογικός άνθρωπος, το πρόγραμμα αυτό, εκτός από τις ιδεοληψίες του και τα προβλήματα που δημιούργησε κυρίως στα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα, έπαυσε να οικοδομεί ουσιαστικές προϋποθέσεις δημιουργίας νέων διατηρήσιμων οικονομικών συνθηκών. Είναι πλέον ανεπαρκές, ατελές και εμβαλωματικό. Εξελίσσεται τελικά σαν λογιστικό μοντέλο πάνω σε μια αποξηραμένη παραγωγική βάση και σε μια καχεκτική οικονομία. Μια οικονομία που πριν την κατάρρευσή της ήταν απλώς “μεγενθυμένη” από δάνεια κεφάλαια και περιορισμένα “ανεπτυγμένη”, αφού την αποβιομηχανοποίηση του ’70 και του ’80 ακολούθησε η αποβιοτεχνοποίηση κυρίως των τελευταίων χρόνων της κρίσης. Ήταν ήδη, ούτως ή άλλως, μια μικρομεσαία οικονομία που επέζησε κυρίως χάριν της φοροδιαφυγής.

Η ενσκήψασα «αισιοδοξία» - Ζητήματα Εθνικής Αξιοπρέπειας

   Που όμως οφείλεται παρ’ όλα αυτά η ξαφνική επέλαση του κλίματος δοξαστικής αισιοδοξίας, και μάλιστα όταν επικρατούν συνθήκες συνεχούς περιορισμού της οικονομικής δραστηριότητας και παρατεταμένου οικονομικού παγετώνα; Νομίζω καταρχάς ότι σε κάποιους προέκυψε η ανάγκη ενός ακόμα “ιαματικού ψεύδους”, το οποίο δεν αφορά στις υποθέσεις της χώρας, αλλά στις εφήμερες εντυπώσεις μιας αμήχανης και εξαντλημένης πλέον διαχείρισης της κρίσης. Αυτό όμως κάνει μια μεγαλύτερη ζημιά. Καλλιεργεί ψευδαισθήσεις και υπονομεύει την επίπονη, αλλά άκρως αναγκαία, διαδικασία που οδηγεί στην βαθειά κατανόηση του προβλήματος και της πραγματικής κατάστασης, ώστε να δημιουργηθούν ουσιαστικές προϋποθέσεις εξόδου από την κρίση.

   Παιχνιδίζει ο οπτιμισμός με το αίσθημα του ατομικού κινδύνου και της ατομικής ελπίδας. Δεν αφήνει να αναπτυχθεί στην ελληνική κοινωνία η αίσθηση του συλλογικού κινδύνου, ώστε να ληφθούν στέρεες εθνικού χαρακτήρα αποφάσεις και όχι ν'αναπτυχθούν λογικές ατομικής αυτοπροστασίας από τις συνέπειες της κρίσης. Η ελπίδα και η αισιοδοξία δομούνται, δεν διακηρύσσονται.

   Όσοι λοιπόν επιμένουν να υποδύονται τους "αισιόδοξους", μοχλεύοντας επικοινωνιακά σε κάποια πράγματι θετικά αποτελέσματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του μνημονίου, ή όσοι άλλοι θέλουν να πιστεύουν γενικώς στην τελική διάσωση της χώρας, οφείλουν να γνωρίζουν ότι η "αισιοδοξία" τους αυτή, αλλά και η "απαισιοδοξία", μπορεί να είναι μια σεβαστή ατομική τους επιλογή, αλλά στην πολιτική δεν έχει καμιά αξία ούτε σαν ατομικό γνώρισμα, ούτε σαν μεταφυσικό φαινόμενο πίστης, ούτε σαν ειδύλλιο.

   Στην πολιτική υπάρχει μόνο η "δύσκολη αισιοδοξία" που οικοδομείται μόνο με σκληρή συλλογική προσπάθεια, με σχέδιο και θυσίες, με ρεαλισμό, ορθολογισμό και με κοινωνική δικαιοσύνη.

διαβάστε τη συνέχεια

__________________________________

Φλεβάρης ήταν όταν αντελήφθην την αλλαγή του κλίματος!

μια νέα εικόνα (21-Φεβρ-2013)

είχα βάλει και ημερομηνία, τόσο μπαμ έκανε

από τα δεξιά δεν πρόκειται να διαβάσεις κάτι σχετικό με το σχέδιο που προτείνει ο πολιτικός εκτός εάν περιμένεις να ..ξυπνήσεις με χρυσό!

από αριστερά έχεις σίγουρα συριζα και κκε, αλλάζεις μερικές βαριές λέξεις σε κάτι άλλο και έχεις ακριβώς μια τέτοια έκφραση όπως ο Αλέκος Παπαδόπουλος

πασοκ και δημάρ και νδ δίνουν την ευκαιρία σε μόνο καθυστερήσεις και μικρές παρεμβάσεις στο βασικό κείμενο του μνημοσύνουνίου, είναι πολύ μεγάλοι για να ασχοληθούν με τέτοιες λεπτομέρειες όπως συνολικό σχέδιο

τα σχόλια των αναγνωστών στο λινκ του Βήματος ειναι εκτός κειμένου, άλλοι στυλ Καπουτζίδη γράφουν ότι είναι ακαταλαβίστικα ή γενικόλογα άλλοι συμφωνούν επί λέξη

επί της ουσίας πιο πάνω ένας γράφει "με το ευρώ καλύτερα" με δικαιολογητικά την χαμηλή αποταμίευση και την υπερπένδυση στην οικοδομή

και τα υπόλοιπα σχόλια έχουν ενδιαφέρον, και ελιτ και κάμποσα προσωπικά

είναι δύσκολο να κοιτιέσαι στο καθρέπτη και σίγουρα είναι ακόμα δυσκολότερο να στήσεις νέα εθνοσυνέλευση για να διαμορφωθεί νέο σύνταγμα, όπως οι ψαράδες Ισλανδοί

εκείνοι έστειλαν πρωθυπουργό εμείς εδώ έχουμε περισσότερους, ούτε αυτό δεν έγινε

νομίζω ότι έχει τελειώσει η κρίση 

yield curve 2012 vs 2013 via @YiannisMouzakis