Το εκκλησάκι Της Αγ.Παρασκευής των Ντιναίων.

  

 

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος α’.

Τὴν σπουδήν σου τῇ κλήσει κατάλληλον, ἐργασαμένη φερώνυμε, τὴν ὁμώνυμόν σου πίστιν εἰς κατοικίαν κεκλήρωσαι, Παρασκευὴ ἀθλοφόρε· ὅθεν προχέεις ἰάματα, καὶ πρεσβεύεις ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Τα Ντινέϊκα

Nτινέικα :

 Σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από το Πανόπουλο -έδρα του Δήμου Λασιώνος- και την 111 που συνδέει την Πάτρα με την Τρίπολη, βρίσκονται τα Ντινέικα.

Ο συνοικισμός ανήκει διοικητικά στην πρώην κοινότητα Κακοταρίου, στο σχολείο και στην εκκλησία του οποίου φοίτησαν και λειτουργήθηκαν αντίστοιχα όλοι οι Ντιναίοι και οι Αναγναίοι που κατοικούν τον συνοικισμό για περισσότερα από 180 χρόνια. Οι γνώμες για την ακριβή καταγωγή μας διίστανται.

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι έλκουμε την καταγωγή από το Αρκουδόρεμα Αρκαδίας,- λέγεται μάλιστα ότι κάποιος «Ντίνος» ανήκε στα πρωτοπαλλήκαρα του Κολοκοτρώνη- και άλλοι λένε ότι είμαστε Τσιπιαναίοι που εγκατασταθήκανε στην περιοχή που προσφερόταν για ποιμνιοστάσια και βοσκοτόπια.( βρισκόμαστε ήδη στα όρια των κοινοτήτων Κακοταρίου-Τσιπιάνων). Αν οι Τσιπιαναίοι ήσαν η «μετοίκησις» των κατοίκων του κάστρου της Οχιάς η Ωρειάς κατά τον αρχαιολόγο Cooper και αν το κάστρο λεγόταν κατά μιαν άλλη εκτίμηση Zippiana, τότε κατά αυτήν την εκδοχή είμαστε Zippanei Ωρειοκαστρίτες.

Τα σπίτια του συνοικισμού είναι χτισμένα στην αριστερή πλευρά του Πηνειού ποταμού σε μια από τις πλαγιές του Ερυμάνθου και σε υψόμετρο 700 μ. περίπου. Απέναντι από τον συνοικισμό, βορειότερα βέβαια, και στην δεξιά πλευρά του Πηνειού βρίσκεται το κάστρο που ανέφερα, και ο ιστορικός συνοικισμός Ζωδότι, ο οποίος βρίσκεται μέσα στην ευρύτερη περιοχή του κάστρου.

Εκεί στο Διπόταμο κάτω από το κάστρο και για τρία συνεχή καλοκαίρια ο κ. Cooper είχε κατασκηνώσει με την πανεπιστημιακή του ομάδα ερεύνης και αναζητούσε την μορφή και την ιστορία του κάστρου μέσα στο ομιχλώδες φυσικό και ιστορικό του τοπίο. Ο ίδιος αναζητούσε και την ιστορία στο « Σταυράκι» εκεί που βρίσκεται και η γνωστή σε όλους μας, “του Τουρκοπαναή η σπηλιά.

O συνοικισμός Ντινέικα με τον συνοικισμό Ζωδότι, με τους κατοίκους του οποίου είχαμε και έχουμε συγγενικές και φιλικές σχέσεις, συνδέεται οδικά μέσω του γνωστού Δερβινέικου δρόμου που περνά από το Πετρωτό και πάνω από το πέτρινο γεφύρι μας (είναι το μεγάλο μας αρχαιολογικό καμάρι). Πάνω από το συνοικισμό βρίσκεται το οροπέδιο Γερακαρίου oπου πριν από 30-40 χρόνια ζούσε μια πολυμελής οικογένεια Αναγναίων και πολλοί –κυρίως την άνοιξη- φιλοξενούμενοι τσοπάνηδες με τα κοπάδια τους .

Από το Γερακάρι η θέα είναι καταπληκτική, όπως εξ΄ άλλου καταπληκτικοί και φιλόξενοι είναι και οι κάτοικοι όλης της ευρύτερης περιοχής. Το Πανόπουλο ήταν και είναι ακόμη για τους Ντιναίους το πλησιέστερο εμπορικό -τώρα- και διοικητικό κέντρο, λόγω εύκολης πρόσβασης σ΄ αυτό και λόγω συγκοινωνιακής κάλυψης. Ήδη είναι ο κόμβος της περιοχής, μέσα στο μοναδικής ομορφιάς δρυοδάσος της Φολόης η Κάπελης. Για το λόγο αυτό πολλοί Ντιναίοι χτίσανε σπίτια και μένουν μόνιμα στο Πανόπουλο.

Η σύνδεσή μας με το Κακοτάρι και κυρίως τον χειμώνα όπου το ποτάμι ήταν αδιάβατο, εξασφαλιζόταν από το « Μύλο» δηλαδή το δρόμο που περνούσε δίπλα από το μύλο όπου υπάρχει κι άλλο ιστορικό πέτρινο γεφύρι. Ο μύλος μας, ο μύλος όλης της περιοχής έχει ερειπωθεί, θύμα κι΄αυτός του σύγχρονου πολιτισμού που κατέστρεψε έναν άλλον πολιτισμό μη περιγράψιμης –για μένα- γοητείας.

Για τους λάτρεις της περιοχής μας και των φυσικών της ομορφιών ( συγχωρήστε μου την υπερβολή όπου υπάρχει), παραθέτω αρκετές φωτογραφίες και ευχαριστώ τον φίλο και συμμαθητή μου Κώστα Παπαντωνόπουλο για το βήμα που μου έδωσε στην καταπληκτική ιστοσελίδα που δημιούργησε και προβάλει τον ιερό μας τόπο.

Ι.Β.Ντινόπουλος 

 

 

(Το αρθρο μου αυτό και οι φωτογραφίες απο το αρχειο μου, φιλοξενούνται στην ιστοσελίδα του φίλου και συμμαθητού μου κ.Κώστα Παπαντωνόπουλου). www.antroni.gr/

Κακοτάρι Ηλείας

Το Κακοτάρι όπως φαίνεται από το Στρογγύλισμα, από το Καψαλέϊκο αλώνι.

Χάρτης του Δήμου Λασιώνος από τη σελίδα Leader της Ηλείας .

Το Κακοτάρι όπως φαίνεται από το δορυφόρο !

 

Το Κακοτάρι όπως φαίνεται από τη στροφή του Αγίου Νικολάου στη Μπουκούτα.

Πάνω δεξιά ο συνοικισμός Ντινέϊκα και στο βάθος, μετά το οροπέδιο του Γερακαρίου, φαίνεται το Μισοβούνι, το Κάστρο του οποίου καταχωρίστηκε στη μελέτη του αρχαιολόγου κ. Cooper το 1993. (Θα παρουσιάσω τη μελέτη του αργότερα)

Κι άλλη φωτογραφία τα Ντινέϊκα, όπου διακρίνεται και το οροπέδιο Γερακαρίου

Το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου, λίγο πιο πάνω απο το Μύλο, αριστερά πάνω σε μικρό λόφο.

Ο Μύλος μας, η ό,τι απέμεινε απ'αυτόν, για να θυμίζει ότι εκεί υπήρχε κάποτε ζωή και λαϊκός πολιτισμός. Εδώ λειτουργούσε και νεροτριβή, η οποία εκάλυπτε τις ανάγκες όλης της ευρύτερης περιοχής, όπως και ο μύλος. (Κύριε Δήμαρχε, ευχή εκφράζω και δεν κάνω υπόδειξη, κάντε το ένα λαογραφικό μουσείο ! !)

Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη πάνω από το γεφύρι. Δείχνει τη στροφή του παλιού περιβολιού του Μύλου, με πολύ λίγο νερό. Το νερό του κεφαλόβρυσου το πήρε η Αμαλιάδα για ύδρευση.

Το γεφύρι του Κακοταρίου που κατασκευάστηκε- όπως λέει η παράδοση- με χρήματα του προεπαναστατικού ήρωα του Ωλονού Γιαννιά, τάμα του Στην Παναγία των Νοτενών.

Η πινακίδα του Δήμου Λασιώνος μας ειδοποιεί ότι φτάσαμε στό χωριό.

Λίγo εξω από το χωριό το ποιμνιοστάσιο και τα πρόβατα κάποιου συγχωριανού μας στη θέση "Λαγκάδα"

Το σπίτι του μακαρίτη του μπάρμπα-Λιά και του μακαρίτη του Κιτσάκου , μόλις μπαίνουμε στο χωριό αριστερά, που απετέλεσε αντικείμενο μελέτης για τον καθηγητή αρχαιολόγο κ.Cooper και την ομάδα του το καλοκαίρι του 1993.

Το αρχοντικό της αείμνηστης Δασκάλας μου. Η ανακαίνισή του έκανε το χωριό πιό ομορφο.

Η παλιά πετρόχτιστη εκκλησία του Κακοταρίου, ο Αγιος Γεώργιος.

Φωτογραφίες: Ιωάννης Β.Ντινόπουλος
(εκτός από την Εκκλησία που είναι απο το αρχείο του Χρήστου του Γιαννόπουλου)

Κακοτάρι και η γύρω περιοχή....

Φωτογραφία απο το Διπόταμο: Ι.Ντινόπουλος

Για ψαγμένους ταξιδιώτες

Σάββατο, 04.10.08

Mικροί καταρράκτες, ρείκια και κουμαριές, πεύκα κι έλατα, η εναλλαγή των τοπίων είναι συναρπαστική στην πορεία από τον Ερύμανθο ως το Κακοτάρι, τα Τσίπιανα, την Κρυόβρυση, τη Δίβρη και τον Αστρά, από τις πιο ανεξερεύνητες και λιγότερο γνωστές ορεινές διαδρομές στο Νομό Ηλείας. Μικρά χωριά με παραδοσιακά πέτρινα σπιτάκια παρεμβάλλονται στο δρόμο μας καθώς οδεύουμε προς τη Λαμπεία ή Δίβρη. Χωμένο μέσα στα έλατα και τις καρυδιές, σημείο συνάντησης ανάμεσα σε τρεις νομούς του Μοριά, το κεφαλοχώρι της βορειοανατολικής Ηλείας στους πρόποδες των Λάμπειων ορέων, σε υψόμετρο 900 μέτρων, μάς υποδέχεται απλωμένο σε επτά μαχαλάδες, ο καθένας κι η βρύση του. Μουσική υπόκρουση ο ήχος του νερού καθώς ο παραπόταμος του Ερύμανθου συνεχίζει το αέναο ταξίδι του στη ρεματιά των αηδονιών, αθέατος μες στην πυκνή φυλλωσιά των δέντρων. Ιχνη αγριογούρουνου στις όχθες του ποταμού θυμίζουν ότι βρισκόμαστε στον τόπο που γέννησε το μύθο του Ερυμάνθιου κάπρου και φανταζόμαστε κάπου εδώ τον Ηρακλή να κυνηγά τον τεράστιο αγριόχοιρο της θεάς Αρτεμης για να εκτελέσει με επιτυχία τον άθλο του.

Από τις παρυφές του χωριού παίρνουμε το βατό χωματόδρομο για το ελατόδασος στα 1.100 μέτρα, ως την ιστορική μονή της Χρυσοπηγής 450 ετών, με το κρυφό σχολειό να σώζεται από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ψαγμένοι weekenders, εραστές της τετρακινητήριας περιπέτειας, ενσκήπτουν εδώ με την πρώτη ευκαιρία για off-road διαδρομές με τα τζιπ μέσα στα έλατα και το χιόνι.

Το κόκκινο των κεραμιδιών στις στέγες έρχεται σε αντίθεση με το πράσινο τριγύρω, κλωσσόπουλα στις αυλές, τα ξύλα για τη σόμπα έτοιμα για το χειμώνα, κάποια καμινάδα καπνίζει ήδη στο χωριό κι ας είμαστε ακόμα στο φθινόπωρο. Διαβαίνουμε το κατώφλι της βυζαντινής εκκλησίας της Αγίας Τριάδας στη συνοικία Γκρουστάδες και, μέσα στο μισοσκόταδο θαυμάζουμε το διάκοσμο με αγιογραφίες του 12ου αιώνα. Δωρεά του Ανδρέα Συγγρού, το δημοτικό σχολείο μοιάζει βγαλμένο από παλιά γκραβούρα. Διάσπαρτα στις πλαγιές τα πέτρινα αρχοντικά, έργα ξακουστών Λαγκαδινών μαστόρων και πελεκητών της πέτρας που έφερε στα μέρη ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν οραματιζόταν να υλοποιήσει εδώ την εγκάρσια οδό Αρχαίας Ολυμπίας-Αθηνών αλλά τον πρόλαβε ο πόλεμος στη Μικρά Ασία.

Στον κεντρικό δρόμο του χωριού, στο καφενείο της κυρα-Στέλλας, ο καιρός κυλά σε ρυθμούς slow, με τσιπουράκι δίπλα στο τζάκι και γλυκό του κουταλιού καρυδάκι, ρεμβάζοντας έξω τις κορυφογραμμές.

ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥ ΖΕΦΗ

Ελεύθερος Τύπος

Κακοτάρι- Ενα αρχοντικό ξαναβρήκε την αίγλη του

Φωτογραφία: Ιωάννης Ντινόπουλος
 

Εδώ και αρκετά χρόνια το θυμάμαι γκρίζο, μελαγχολικό, θλιμμένο, αφημένο στη φθορά του χρόνου...

Εικόνα πλήρους εγκατάλειψης...
Η ιστορία του μεγάλη...

Θυμάμαι κάποιο γέροντα που μου ΄λεγε κάποτε... 
-Παιδάκι μου και τα "άψυχα" έχουν ψυχή, κυρίως τα σπίτια, γιατί είναι ποτισμένα με τα συναισθήματα των ιδιοκτητών και των ενοίκων τους.
Και το συγκεκριμένο "κουβαλάει" πολλά συναισθήματα...

Φέτος, Της Παναγίας στις 23 Αυγούστου, το είδα όμορφο, φωτεινό, ανανεωμένο, γιορτινό, σαν να έβγαλε τα πένθιμά του ρούχα, χωρίς να μειώνει την ιστορία του και την αρχοντιά του...
Το ιστορικό αρχοντικό του χωριού μου ανακαινίστηκε !

Μπράβο Τασία, έκανες το Κακοτάρι πολύ πιό ομορφο !..
(Ι.Β.Ντινόπουλος)

ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΟΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΕΡΑΣΜΕΝΩΝ ΔΕΚΑΕΤΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ

(Η φωτογραφία ειναι από τη σελίδα της Διβρης http://www.mydivri.gr/)

Ανάμεσα στο Κακοτάρι, το Πανόπουλο, τα Ντινέικα και το Ζωδότι και σε μια έκταση λίγων χιλιάδων στρεμμάτων, κατέγραψα εκατό και πλέον τοπωνύμια και είμαι σίγουρος ότι έχω ξεχάσει αρκετά ακόμη.

Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι της περιοχής μας –της κάθε περιοχής- όταν έσφυζε από ζωή –και όταν η ασχολία τους ήταν η αγροτοκτηνοτροφία, χαρτογραφούσαν το χώρο τους βάζοντας σημάδια με ονόματα που γίνανε κοινά αποδεκτά, αντέξανε στο χρόνο και ακούγονται ως σήμερα, έστω κι αν δεν ανταποκρίνονται στον αρχικό τους σκοπό. Τα σημάδια αυτά ,δηλαδή τα τοπωνύμια, που δεν θέλουμε να ξεχαστούν, ήσαν σταθερά σημεία αναφοράς, όπως μεγάλα δέντρα, βρύσες, πέτρες, δρόμοι, ρέματα κ.λ.π. και κυρίως ονόματα ή παρατσούκλια ιδιοκτητών των χωραφιών και των κτημάτων. 
Ήσαν δηλαδή ένα είδος μικρού άτυπου κτηματολογίου με νοητά αλλά σαφή όρια μεταξύ των κτημάτων και άρα ένας τρόπος αρμονικής συμβίωσης των γειτόνων κτηματιών. Κάποιες φορές η αλληλοβοσκή ή η κακή φύλαξη του κοπαδιού του ενός εις βάρος του άλλου ήσαν στοιχεία καλής γειτονίας, άλλες όμως φορές αντικείμενο αντιδικίας που λυνόταν στα τοπικά αγρονομικά δικαστήρια. 
Όταν κάποιος δεν ήθελε ξένο κοπάδι στα χωράφια του επειδή ήθελε να τα βοσκήσει το δικό του το κοπάδι ή από γινάτι να τιμωρήσει το γείτονα, τότε τα «κουτρούλιαζε». Τα κουτρούλια ήσαν μικροί λοφίσκοι ( σωροί) από φρεσκοσκαμμένο χώμα με καμιά «λούρα» στην κορυφή που σήμαιναν ότι το χωράφι «αμποδιέται», δηλαδή φυλάσσεται και άρα απαγορεύεται η είσοδος ξένου κοπαδιού μέσα σ΄ αυτό. Ο αγροφύλακας ήταν ο τοπικός άρχοντας και εκαλείτο να επιβάλει την τάξη.

Κάποια άλλα τοπωνύμια δοθήκανε για άλλους λόγους π.χ. ιστορικά γεγονότα, ιστορικά πρόσωπα, ιδιαίτερες τοπικές καταστάσεις κ.λ.π. Αυτούς τους λόγους και τις μικρές ιστορίες με τα ιδιαίτερα τοπικά χαρακτηριστικά που κρύβονται πίσω από τα τοπωνύμιά μας αναζητούμε σ΄ αυτήν την μικρή έρευνα και ζητάμε από τους μεγαλύτερους να μας διηγηθούν ό,τι γνωρίζουν. Αν προσφέρουμε μια μικρή συγκίνηση στους συντοπίτες μας ή έστω ένα μικρό ενδιαφέρον στους νεώτερους και εάν διατηρήσουμε την τοπική μας φυσιογνωμία, τότε η προσπάθειά μας θα έχει κατ΄ ελάχιστο ευοδωθεί. 
Ακολουθεί κατάσταση με τα τοπωνύμια, ένα σπάνιο έντυπο της δεκαετίας του ΄20 , όπου οι κτηνοτρόφοι έπρεπε να δηλώσουν τα κοπάδια τους, τους σμίκτας «σέμπρους» και τα λιβάδια που θα βοσκούσαν το καλοκαίρι έτσι ώστε να πληρώσουν τον αναλογούντα φόρο, και μια κλήση «εν ονόματι του νόμου» για αγρονομική παράβαση που εκδικάστηκε στο Αντρώνι το 1962 . 

Η Αλοβά, η Αρκουδιά, η Αραπόλιμνα, η Απάνου-αγραπιδούλα, η Απάνου-σκαφίδα, η Αμμουδερόστανη, η Αγία Μαρίνα, η Αγία Παρασκευή, το Αλωνάκι, του Αλεξάκη, ο Αλογόπορος, του Αρνιακού, ο Άρμιτσος, οι Ακουμπήστρες. Της Βασίλως η βρύση, της Βασίλως το ίσωμα, του Βγένιου το πουρνάρι, ο Βούξος, της Βήτας το χωράφι, τα Βρυσούλια. Του Γαβρά η λίμνα, το Γερακάρι, τα Γούπατα, Τα Δέντρα, οι Διασέλες, το Διάσελο, ο Δερβινέικος δρόμος, το Διπόταμο, Της Ζωίτσας τα κοφίνια, Τα Θανασέικα πλάγια, ο Θοδωρέικος λόγγος, Του Κουρούτη το πουρνάρι, του Καψάλη, του Καραμπέλα τα γαλάρια, του Κασκαβέλη η αγραπιδιά, το Κεφαλόβρυσο, οι Κορδέλες, η Κυλημένη πέτρα, η Κουμαριά, το Κρυφοθήλι, ο Καλογεροβίκος, τα Κομμένα δέντρα. Η Λύριζα, ο Λυκοχορός, του Λιά το πλάι, τα Λινίσια, τα Λιθαράκια, οι Λουρίδες, η Λιθαρόστρουγγα, το Λιβάδι, η Λαγκάδα, του Λιβαδιού το ρέμα, του Λάπα το χωράφι, η Λιμπόλακκα, του Μπαρτζόκα η αγραπιδιά, ο Μπρινιάς, το Μεγαλάκωμα, του Μουγγου η κοτρόνα, η Μπουκούτα, η Μαλόταινα, ο Μύλος. Του Ντερντίνη, ο Νταβιλάς, το Νησί, Το Ξύβουνι, Η Οξοφωλιά, Του Πανουτσόπουλου, το Παναγέικο αλώνι, η Παλιοφυτειά, τα Πλατανάκια, το Πετρωτό, η Πιλαλήστρα, οι Παλιοκαρυές, του Παπά η μάντρα, του Παπά το πουρνάρι, της Παπαδιάς το χωράφι, οι Πλακολήθρες, το Πολυτρίχι, του Παθιάνου το λαγκάδι, η Παναϊτσα, οι Πορτούλες, του Παδέλα το περιβόλι,. Του Στάθη το καταράχι, το Σταυροπιό, του Σταυρακιού το ρέμα, το Σφερδουκλάκι, η Στρουμπουλή αγραπιδιά, το Σέλιτσο, ο Σαλμός, οι Σκάλες, η Στερφόλιμνα, του Σουρλή το ζωνάρι, οι Συκιές, το Στρογγύλισμα, το Σταυράκι, η Σκαφιδιά, Το Τριλάγκαδο, το Τσερεγούνι, η Τρούπα, του Τουρκοπαναή η σπηλιά, το Τσούμπι, το Τρουμπάλι, Τα Φρατζάτα, Η Χοντρή πέτρα.

Ι.Β.Ντινόπουλος

ioannis_dinos@yahoo.gr
Απο τη σελίδα του Κωστα Παπαντωνόπουλου http://www.antroni.gr/

Κακοτάρι - Απο την ομάδα του καθηγητού κ.Cooper

Φωτογραφία: Ιωάννης Ντινόπουλος
 Το σπίτι του μακαρίτη μπαρμπα-Λιά και του μακαρίτη του Κιτσάκου, λίγο πρίν μπούμε στο χωριό, αριστερά απο το δρόμο.

...Έτσι το είδαν και έτσι ακριβώς ήταν, μέχρι πρίν από λίγο, ένα παλιό σπίτι στο χωριό μου. Έτσι λοιπόν το "φωτογράφισαν" με την αρχιτεκτονική τους πένα, (η ομάδα του αρχαιολόγου κ. Cooper), και το στείλανε στην ιστορία...

Στη φωτογραφία κάτω ο καθηγητής κ. Frederic Cooper, ο οποίος για τρία συνεχή καλοκαίρια είχε κατασκηνώσει στο Διπόταμο (199ο-1993), με την ομάδα του από το πανεπιστήμιο της MINNESOTA, καταγράφοντας τα ερείπια του κάστρου της Οχιάς και την αρχιτεκτονική της περιοχής ( Στην εργασία του αυτή, που με τιμά ως Ηλείο και Ακρώρειο, θα επανέλθω).

Ι.Β.Ντινόπουλος