ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕΤΑΞΥ ΙΕΡΟΥ ΚΑΙ ΚΟΣΜΙΚΟΥ

Άρθρο του Claudio Mutti                                                                 

Μετάφραση: Ιωάννης Αυξεντίου

O όρος ‘γεωπολιτική’ είναι ένας από εκείνους τους όρους του οποίου η έννοια πρέπει πρώτα να διευκρινιστεί, διότι για αρκετά χρόνια έχει γίνει πραγματική κατάχρηση, αποδίδοντας σε αυτόν περιεχόμενο που δεν έχει και χρησιμοποιείται κυρίως ως συνώνυμο της ‘πολιτικής γεωγραφίας’, των ‘διεθνών σχέσεων’, της ‘εξωτερικής πολιτικής’, ‘γεωστρατηγικής’ κλπ. Στην πραγματικότητα, η γεωπολιτική είναι κάτι άλλο.

Φαίνεται ότι όρος εμφανίζεται για πρώτη φορά σε ένα ανέκδοτο χειρόγραφο του Gottfried Wilhelm Leibniz του 1679, την εποχή που ο φιλόσοφος ήταν σύμβουλος στην αυλή των Hannover και ενθαρρυμένος από τον πρίγκιπα Giovanni Federico στις πολιτιστικές και διπλωματικές του πρωτοβουλίες, εργαζόταν για να ευνοήσει τη θρησκευτική ειρήνη. Όμως, ως θεμελιωτές της γεωπολιτικής, υποδεικνύονται δύο μελετητές: ο Γερμανός γεωγράφος και εθνολόγος Friedrich Ratzel, ιδρυτής της ανθρωπογεωγραφίας και ο Σουηδός κοινωνιολόγος και γεωγράφος Rudolf Kjellén.

Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΘΕΑΣΗ ΤΟΥ HALFORD J. MACKINDER: ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΔΥΣΗΣ - ΡΩΣΙΑΣ

Άρθρο του Pasquale di Nuzzo                                                                                                                

Πηγή                                                                                                                                                 

Μετάφραση: Ιωάννης Αυξεντίου

 

Η.J.Mackinder

 Ο Halford John Mackinder ανέπτυξε τη σκέψη του κατά τη διάρκεια της Βικτωριανής Eποχής, τη στιγμή της μεγαλύτερης λάμψης της Μεγάλης Βρετανίας. Δίδαξε γεωγραφία στην Οξφόρδη από το 1887 και από το 1903 διεύθυνε τη London School of Economics and Political Science. Στις 25  Ιανουαρίου 1904, ο Mackinder έδωσε μία διάλεξη, στη Royal Geographic Society, υπό τον τίτλο The Geographical Pivot of History (Ο γεωγραφικός άξονας της ιστορίας), στην οποία υποστήριξε ότι υπαρχει μία ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των γεωγραφικών χαρακτηριστικών και των πολιτικών γεγονότων. Αυτό δείχνει το ενδιαφέρον του να βρει εκείνες τις τροχιές της ιστορίας που αναπτύσσονται ξεκινώντας από τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά των χωρών. Στη συνέχεια, δημοσίευσε το βιβλίο Democratic Ideals and Reality (1919). Τέλος, έγραψε το άρθρο The Round World and the Winning of the Peace, στο περιοδικό Foreign Affairs τον Ιούλιο του 1943. Αυτά αποτελούν τα τρία κυριότερα γραπτά του Mackinder, που αν και αντιπροσωπεύουν την εξέλιξη της σκέψης του, ωστόσο διατηρούν όλα μία εννοιολογική και μεθοδολογική συνέπεια. 

ΤΟ ΓΕΛOΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΑΜΑ ΤΡΑΓΙΚΟ ΣΟΟΥ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ.

Ἀρθρο του Manuel Freytas  

Μετάφραση-επιμέλεια Ιωάννης Αυξεντίου

Ήταν αναγκαίο να δημιουργήσουν μία νέα εκδοχή της 11ης Σεπτεμβρίου. Αυτή την φορά έπρεπε να την δημιουργήσουν στην Ευρώπη, για να ανακάμψουν από την στρατιωτική ήττα που τους επέφερε η Ρωσία,  καταστρέφοντας την τρομοκρατία στην Συρία. Η τρομοκρατική επιχείρηση που διαδόθηκε διαμέσου των μέσων ενημέρωσης και που αναπτύσσεται στην Γαλλία, τους χρησιμεύει για να συνεχίζουν να τροφοδοτούν το κλίμα φόβου έναντι της τρομοκρατίας, σε παγκόσμιο επίπεδο . Αυτό το κλίμα χρησιμεύει για να καθιστά  επίκαιρο τον πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας ως στρατηγική της εισβολής και της κατάκτησης, με στρατιωτικές σφαγές δικαιολογημένες από τον ''διεθνή  τρομοκρατικό κίνδυνο.”

Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ

Άρθρο  του  Claudio Mutti 

Μετάφραση & σχολιασμός: Ιωάννης  Αυξεντίου

Ναϊτες ιππότες παίζουν σκάκι

Η γεωπολιτική ως μέθοδος έρευνας, δεν περιορίζεται να εργάζεται πάνω στις διεθνείς σχέσεις και στα στρατιωτικά γεγονότα.Μεταξύ των παραγόντων που αυτή προσπαθεί να προσδιορίσει και να κατανοήσει, πρέπει να συμπεριληφθεί και ο θρησκευτικός παράγοντας. 

Εάν  τον 19ο αιώνα και ακόμη στο πρώτο μισό του 20ου  η εκκοσμικευμένη intelligencija της Δύσης  είχε υποθέσει την σταδιακή και αναπόφευκτη  εξαφάνιση της θρησκείας, ως τελικό αποτέλεσμα του οικονομικού και κοινωνικού εκσυγχρονισμού, το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα  έδειξε την αβασιμότητα αυτής της προσμονής.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΤΟΛΗ. ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΣΤΟΧΑΣΤΕΣ MΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Άρθρο του Alfonso Piscitelli. 

πηγή : Centro Studi La Runa                            

Μετάφραση-επιμέλεια: Ιωάννης Αυξεντίου

Οι Γερμανοί και οι Ρώσοι είναι οι δύο μεγάλοι λαοί της Ηπειρωτικής Ευρώπης, που κατά την διάρκεια του 19ου αιώνα συγκρούστηκαν όχι μία, αλλά δύο φορές,με αιματηρούς πολέμους  που υπονόμευσαν την ισορροπία της Γηραιάς Ηπείρου. 

Μία αδυσώπητη  μοίρα  εχθρότητας χωρίζει λοιπόν την Γερμανία και την Ρωσία; Η πρόσφατη ιστορία μας φανερώνει τις ενδείξεις πιθανών εναλλακτικών διαδρομών: στην αρχή του 19ου αιώνα, η πρόταση του Κάιζερ Γουλιέλμου Β’ για μία μεγάλη κοινή αγορά μεταξύ των εθνών της Τριπλής Συμμαχίας και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας• μετά, προς το τέλος της δεκαετίας του ΄30 το Σύμφωνο Molotov-Ribbentrop• στη δεκαετία του πενήντα η  πρόταση του Στάλιν να χορηγήσει στην Γερμανία τις ανατολικές περιοχές της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας, με αντάλλαγμα την ουδετερότητα. 

Στον 21ο αιώνα, έχοντας αρχειοθετηθεί η εποχή των μεγάλων ιδεολογικών συγκρούσεων, του ναζισμού και του κομμουνισμού, ο διάλογος μεταξύ των δύο μεγάλων εδαφικών οντοτήτων της ευρωπαϊκής Ηπείρου,  μπορεί να ξαναρχίσει πιο  ήρεμα και πιο αποδοτικά. Είναι χρήσιμο, γι αυτόν τον σκοπό, να θυμίσουμε τους μεγάλους Γερμανούς διανοητές που-υπερνικώντας ένα διαδεδομένο εθνικισμό που οδηγούσε στο να θεωρούνται οι σλάβοι ως ''κατώτεροι''-είχαν συλλάβει την ιδέα μιας  ενσωμάτωσης μεταξύ της Κεντρικής Ευρώπης και της Ρωσίας, και πιο γενικά είχαν αναπτύξει μία φιλοσοφία της ιστορίας σύμφωνα με την οποία η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών λαών μετά την εξάντληση της ατλαντικής-δυτικής φάσης στόχευε αποφασιστικά προς την Ανατολή.  

ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ, ΚΑΠΩΣ ΘΑ ΞΕΣΠΑΣΕΙ…

Γράφει ο  Ιωάννης Αυξεντίου

Ζούμε, τα τελευταία είκοσι χρόνια, μέσα σε μία κατάσταση συνεχούς ΥΒΡΕΩΣ: επιδεικνύεται μία πλήρης περιφρόνηση της κοσμικής νομοτέλειας και όλο το αξιακό σύστημα έχει αντιστραφεί. Κάθε φραγμός που η ίδια η φύση έθεσε , έχει διαρραγεί. Από το ανακάτεμα των διαφορετικών φυλών, δηλαδή το σπάσιμο των συνοριακών ορίων, τα οποία διαφύλατταν την πνευματική και φυσική υπόσταση κάθε έθνους, μέχρι την ένωση των ομοίων, δηλαδή την θεσμοθέτηση των ομοφυλοφιλικών συμβιώσεων. Όπως σωστά επισήμανε ο Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών  Κύριλλος: «Ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν έχει χρησιμοποιηθεί ο κρατικός νόμος για να δικαιολογηθεί η αμαρτία. Ούτε οι ειδωλολάτρες δεν είχαν κάτι τέτοιο (…) Ο Θεός έδωσε στους ανθρώπους νόμους, η παραβίαση των οποίων συνεπάγεται την καταστροφή της ανθρωπότητας».

21η ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1967 (ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ)

Με την ευκαιρία της γνωστής επετείου, ο Θεόδοτος δημοσιεύει αποσπάσματα των πρώτων κεφαλαίων σχετικής μελέτης (με έμφαση στην εξωτερική πολιτική του στρατιωτικού καθεστώτος των ετών 1967-1974) του κ. Δημήτρη Μιχαλόπουλου. Η μελέτη αυτή ήταν να κυκλοφορήσει με το φύλλο της Παρασκευής, 19ης Απριλίου, του Ελεύθερου Κόσμου, μα λόγω απροσδόκητων αλλαγών στον προγραμματισμό της εφημερίδας  δημοσίευσή του αναβλήθηκε για τον προσεχή Ιούνιο.

Η γεωπολιτική σημασία του ελλαδικού χώρου

Harold Mackinder

Η κατανόηση της Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας είναι τελείως αδύνατη, εάν δεν επιχειρηθεί πάνω στη βάση του δόγματος Mackinder: Εάν η Δύναμη η οποία κατέχει την καρδιά της Ευρασίας (=Ευρώπη+Ασία) επιτύχει πρόσβαση στα παράλια ειδικώς της Μεσογείου, τότε αυτομάτως αποκτάει ικανότητα παγκόσμιας κυριάρχησης. Τέτοια Δύναμη είναι κυρίως η Ρωσία… ‘Καθήκον’ κατά συνέπεια των φιλελεύθερων, δημοκρατικών Δυνάμεων της Δύσης…είναι να αποτρέψουνε αυτήν την κάθοδο. Και μια ματιά στον χάρτη είναι αρκετή, για να γίνει αντιληπτή η τεράστια, κολοσσιαία στην ουσία σπουδαιότητα του ελλαδικού χώρου όσον αφορά την εφαρμογή του δόγματος αυτού… Η Δύση, πράγματι [ελέγχοντας την Ελλάδα], είχε καταφέρει να κρατήσει τη Ρωσία μακρυά από τη Μεσόγειο. Η κατάσταση όμως έμελλε δραματικώς να μεταβληθεί το έτος 1967.

                         Η αραβοϊσραηλινή σύγκρουση και οι επιπτώσεις της

…Το ενδεχόμενο νέας σύρραξης μεταξύ του Ισραήλ και των αραβικών Κρατών της περιοχής ήτανε ορατό ήδη από το 1966. Και το ενδεχόμενο αυτό έπαιρνε διαστάσεις παγκοσμίως δραματικές, δεδομένου ότι η «δημοκρατική Δύση» υποστήριζε το Ισραήλ, ενώ αντίθετα η Σοβιετική Ρωσία τις αραβικές χώρες…

ΤΑ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Γράφει ο Αναστάσιος Γιαννάς

Η ιστορική έρευνα έχει αφιερώσει πολλές χιλιάδες σελίδες στην έρευνα των αιτιών του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Κατά περίεργο τρόπο, δεν συνέβη το ίδιο με τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Έχει σχεδόν ξεχαστεί , ενώ τα αποτελέσματά του είχαν καθοριστική σημασία για την παγκόσμια γεωπολιτική αλλά και πολιτιστική εξέλιξη. Πρώτα από όλα, χωρίς τις ανακατατάξεις που προκάλεσε, δεν θα ήταν δυνατό το ξέσπασμα του Δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Σημαντικά γεγονότα, όπως η διάλυση της Αυστροουγγαρίας και η επανάσταση των μπολσεβίκων στην Ρωσία, θα είχαν ίσως αποφευχθεί. Διαφορετικό θα ήταν επίσης, το γενικό πολιτικό και ιδεολογικό κλίμα της Ευρώπης. Σε αυτή λοιπόν την σύντομη μελέτη, θα προσπαθήσουμε να ρίξουμε φως σε εκείνες τις πτυχές του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, που η «επίσημη» ιστοριογραφία αποκρύπτει.

 

Xιουμοριστικός χάρτης της Ευρώπης λίγο πριν τον Α' ΠΠ

     Όταν τον Αύγουστο του 1914 άρχισε ο πόλεμος ,οι περισσότεροι αναλυτές, λογικά σκεπτόμενοι, πίστευαν ότι θα διαρκούσε το πολύ 3-4 μήνες. Θεωρούσαν ότι η Ρωσία θα είχε τεθεί γρήγορα εκτός μάχης, ενώ στην Δύση το αποτέλεσμα θα ήταν αβέβαιο, ίσως με μια ελαφριά υπεροχή της Γερμανίας. Οι Δυτικές δυνάμεις,   βρίσκοντας άσκοπο το  να υποστούν αμέτρητες  απώλειες για να υπερασπίσουν την ακεραιότητα της Ρωσίας, θα μπορούσαν να   διαπραγματευτούν με τη Γερμανία, η οποία  μη έχοντας επαρκείς λόγους για να  θέσει αξιώσεις στην Δύση, θα μπορούσε να αποζημιωθεί εκατονταπλάσια στην Ανατολή. Έτσι μία ειρήνη που θα συνέφερε όλα τα μέρη θα μπορούσε να συμφωνηθεί, χωρίς νικητές και νικημένους, με την  εξαίρεση της Ρωσίας, ένα μέρος της οποίας θα χωριζόταν  σε ζώνες επιρροής  που θα  εκχωρούνταν  σε καθένα από τα  εμπόλεμα μέρη. (Η εξουσία του Τσάρου όμως έμελλε να διατηρηθεί.)

       Όμως η λογική ανάλυση μπορεί  να βγάλει συμπεράσματα όταν έχει όλα τα δεδομένα· και τα φανερά και τα κρυφά .

Thomas Woodrow Wilson

      Όσοι πιστεύουν ότι η αιτία αυτού του μεγάλου πολέμου ήταν οι οικονομικοί και γεωστρατηγικοί  ανταγωνισμοί δεν κάνουν λάθος. Κάνουν λάθος όμως  εάν πιστεύουν ότι αυτοί οι ανταγωνισμοί ήταν καθοριστικοί για το ξέσπασμα  και την εξέλιξη του πολέμου. Η πραγματική αιτία του πολέμου ήταν η θέληση για την εσωτερική αλλαγή των κοινωνικών δομών και για την επέκταση της παγκόσμιας  ανατροπής, με άλλα λόγια,  ένα μεγάλο κτύπημα σε βάρος της παραδοσιακής, χριστιανικής Ευρώπης. Τις παρασκηνιακές δυνάμεις  που κατεύθυναν τα γεγονότα δεν τις απασχολούσε καθόλου το να δοθούν  Αλσατία και η Λωρραίνη στη Γαλλία, το Τρεντίνο στην Ιταλία ή το να  ανταμειφθεί η Αγγλία με έναν μεγαλύτερο αριθμό Νέγρων «υπηκόων» της Αυτού Μεγαλειότητος. Αυτές τις επιδιώξεις τις άφηναν στους τυφλούς εθνικισμούς. Η μεγάλη τους έγνοια ήταν να εξαφανίσουν τα τελευταία οχυρά που αποτελούσαν ένα εμπόδιο για την «πρόοδο της δημοκρατίας», όπως άλλωστε έμελλε να δηλώσει αργότερα οι ίδιος ο πρόεδρος  των ΗΠΑ, Τόμας  Γούντροου  Ουίλσον [i] .