H ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΤΩΝ ‘ΘΕΩΝ’, ΜΙΑ ΟΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΕΚΑ ΙΔΕΕΣ

Άρθρο του Pierluigi Panza                                                                                     

Μετάφραση: Ιωάννης Αυξεντίου

Γύρω στο δέκα χιλιάδες πριν από το Χριστό, οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες προγονοί μας άρχισαν να εγκαθίστανται σε χωριά ψαράδων, να εκτρέφουν ζώα, να καλλιεργούν το σιτάρι και να υπερασπίζονται  εδάφη που περιβάλλοταν από μία περίφραξη. Έτσι, ξεκίνησε μία ιδέα οργάνωσης που τελειοποιόταν με την ανάπτυξη της γραφής, που μας παράδωσε πάνω σε πέτρες ή ρολά τα ονόματα των θεών, των μύθων και των νόμων της κοινότητας. Οι θεοί -κάθε πολιτισμός είχε τους δικούς του αλλά είναι συγκρίσιμοι- μπορεί να ερμηνευθούν ως αρχέτυπα που συνθέτουν ταυτότητες, νόμους, ήθη και παραδόσεις των εγκατεστημένων κοινωνιών και δείχνουν τα ανυπέρβλητα όρια της γνώσης και των τεχνικών εφαρμογών, πέραν των οποίων υπάρχει η Ύβρις, δηλαδή η αλαζονική πρόκληση στο άπειρο. 

Η ερώτηση που το τελευταίο βιβλίο του Marcello Veneziani θέτει είναι η ακόλουθη: με ποια χαρούμενη ασυνειδησία η σύγχρονη κοινωνία εγκατέλειψε αυτή τη μορφή ανθρώπινης ανάπτυξης που άρχισε πριν από 12 χιλιάδες χρόνια. Αυτό το δοκίμιο πάνω στα ‘ουσιαστικά και αποφασιστικά πράγματα’, συνοψίζει σχεδόν όλη τη διαδρομή του κριτικού της κουλτούρας Marcello Veneziani. Για το συγγραφέα, η παράδοση, η κοινότητα και η πνευματική αξία της ζωής είναι συνθήκες – συμβολισμένες  από τους θεούς- οι οποίες τίθενται ως επαναστατικές για τη σύγχρονη, μηδενιστική, πραγματιστική και ατομικιστική κοινωνία, η οποία κρατιέται ενωμένη μόνο από το εργαλείο της παγκοσμιοποίησης, το χρήμα. Όποιος δεν πιστεύει στις ίδιες αξίες πιστεύει στο χρήμα ως το ενοποιητικό μέσο ανταλλαγής, περισσότερο από τις θρησκείες και τις αυτοκρατορίες. Οι ‘θεοί’, δηλαδή οι δέκα λέξεις-κλειδιά του Δεκάλογου στις οποίες ο Veneziani κοιτά με νοσταλγία, είναι μίσχοι που μπορούν να προσανατολίσουν μία μελλοντική αρχαία ανάπτυξη του κόσμου.

ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΕ ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ

  

Άρθρο του Ιωάννη Αυξεντίου

Τα μαντεία είναι βουβά

 Καμία φωνή ή ψίθυρος τρομακτικός 

            Καταλήγει μέσα από αψιδωτές οροφές σε απατηλές λέξεις 

  Ο Απόλλων απ’ το ιερό του Δεν μπορεί πια νa προφητεύη 

 Αφήνοντας με μάταιη κραυγή τους απόκρημνους Δελφούς   

        Ούτε νυκτερινές εκστάσεις ή μαγεμένες πνοές  

 Εμπνέουν απ’ το προφητικό κελί τον ιερέα με τα χλωμά μάτια 

 Διαμέσου των μοναχικών βουνών Και των αντηχούντων ακτών   

Ακούγεται μία κλαμένη φωνή και οξύς θρήνος  

 Απ’ τις στοιχειωμένες πηγές, απ’ τις κοιλάδες περιβλημένες με κιτρινισμένες λεύκες

                                                                   Το Πνεύμα πρέπει να φύγει αναστενάζοντας το αντίο…

   

                                                                 John Milton, On the Μorning of Christ’s 

                                                               Nativity. (Κατά την πρωία της γέννησης του Χριστού)

 

                   

H Ανατροπή του Απόλλωνα και Παγανιστικών Θεών

161 μ.Χ. : Ο Μάρκος  Αυρήλιος Αντωνίνος Αύγουστος γίνεται αυτοκράτορας της Ρώμης.

313 μ.Χ. : Ο Μέγας Κωνσταντίνος υπογράφει το Διάταγμα των Μεδιολάνων.

Η περίοδος ανάμεσα σε αυτές τις δύο χρονολογίες χαρακτηρίστηκε από τον Ιρλανδό φιλόλογο Eric R. Dodds ως η Eποχή της αγωνίας. Στην πραγματικότητα, τα πρώτα σημεία αυτής της ιδιαίτερης εποχής είχαν αρχίσει να διαφαίνονται μετά την κατάκτηση των βασιλείων της ελληνιστικής  Ανατολής από τη Ρώμη το 146 π.Χ. Όλη η δομή του αρχαίου κόσμου είχε υποστεί βαθιές αλλαγές, η πόλις-κράτος δεν υπήρχε πλέον, και κατά συνέπεια, η πολιτιστική παράδοση που με αυτή ήταν άμεσα συνδεδεμένη είχε αλλοιωθεί. Ταυτόχρονα, παρατηρούνται έντονη πληθυσμιακή κινητικότητα και μεταναστευτικές ροές, το εισόδημα των κατωτέρων κοινωνικών τάξεων ελαχιστοποιείται, μειώνονται οι γεννήσεις, οι βαρβαρικές επιδρομές δημιουργούν συνεχείς πολέμους και ξεσπούν επιδημίες. Τα μαντεία έχουν από καιρό σιωπήσει και ο Πλούταρχος, ιερέας του Απόλλωνος στους Δελφούς, προσπαθώντας να δικαιολογήσει αυτή τη σιωπή, την αποδίδει στη φθορά του χρόνου, στο τέλος ενός κύκλου, αν και παραδέχεται ότι σαφή εξήγηση δεν έχει. 

OI ΚΡΥΦΕΣ ΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΚΩΝ ΕΟΡΤΩΝ

Υποθέτω ότι ένας τέτοιος τίτλος άρθρου στο Θεόδοτο, θα δημιουργήσει έκπληξη και απορία στους αναγνώστες. Σκοπός μας είναι να δείξουμε ότι πέραν των συνηθισμένων κοινωνιολογικών και ιστορικών ερμηνειών των λαϊκών εορτών, υπάρχει μία άλλη μορφή ερμηνείας,  πιο βαθειά και αποκαλυπτική, η οποία μας προσφέρει χρήσιμα στοιχεία για την κατανόηση των κοινωνικών φαινομένων. 

Κείμενο του René Guènon 

Μετάφραση-επιμέλεια: Ιωάννης  Αυξεντίου

Σατουρνάλια

Σχετικά με μία ''θεωρία της εορτής'' διατυπωμένη από έναν κοινωνιολόγο, είχαμε επισημάνει ότι αυτή η θεωρία είχε, μεταξύ των άλλων ελαττωμάτων, εκείνο να θέλει να μειώσει όλες τις εορτές σε έναν μόνον τύπο, αποτελούμενο από εκείνες που μπορεί να αποκαλεστούν ''καρναβαλικές εορτές'', έκφραση που μας φαίνεται αρκετά σαφής για να είναι εύκολα κατανοητή από όλους, επειδή το καρναβάλι πράγματι αντιπροσωπεύει αυτό που απέμεινε από αυτές (τις εορτές) στη Δύση.

ΤΟ ΨΗΦΙΔΩΤΟ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ

      
Γράφει ο Αναστάσιος  Γιαννάς

Θα ήθελα μία αυθόρμητη και ειλικρινή απάντηση στο ακόλουθο ερώτημα: Αν κάποιος παρατηρήσει το ψηφιδωτό που βρέθηκε στον τύμβο της Αμφιπόλης, και αμέσως μετά κάνει μία επίσκεψη στα σύγχρονα μουσεία τέχνης, ποιο θα είναι το συμπέρασμα στο οποίο  θα  καταλήξει; 

Απαντώ για λογαριασμό σας:  Ότι στην Αμφίπολη υπήρχε μία υψηλή μορφή πολιτισμού, ενώ η εποχή μας χαρακτηρίζεται από την απουσία πολιτισμού. Αυτή η δήλωση μου δεν βασίζεται  στην σύγκριση της τεχνικής αρτιότητας ή της απλής ομορφιάς του εν λόγω ψηφιδωτού, με τα σύγχρονα έργα τέχνης. Βασίζεται σε κάτι πολύ πιο βαθύ : στο πνευματικό κάλλος  που αναδύεται μέσα από αυτό το έργο. Ένα πνευματικό κάλλος τόσο αφανισμένο από την εποχή μας , ώστε το ψηφιδωτό της Αμφίπολης να φαντάζει ως κάτι ξένο προς εμάς, κάτι σχεδόν… απόκοσμο.

ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ

Γράφει ο Βαρόνος Μυνχάουζεν:

Παρεξηγήσεις γίνονται συχνά, ιδιαίτερα όταν κυριαρχούν απόψεις που δε βασίζονται σε μελέτη και γνώση παρά μόνο στο συναίσθημα. Όσον αφορά τον Πλάτωνα αυτό πλέον έχει αρχίσει να γίνεται επιδημία. Αυτή η επιδημία βασίζεται σε κακή κατανόηση του έργου του «Πολιτεία» για το οποίο θα γίνει εδώ μια απλή παρουσίαση.

Δικαιοσύνη:

Το θέμα του βιβλίου είναι η δικαιοσύνη, συγκεκριμένα η ουσία της, δηλαδή το τι είναι πραγματικά. Η βάση στο οικοδόμημα δίνεται από την αντιπαράθεση του Σωκράτη στο σόφισμα ότι η δικαιοσύνη είναι μόνο ότι θέλει ο ισχυρός. Η ανάλυση οδηγεί στη μελέτη του τέλεια δίκαιου ανθρώπου, ο οποίος θα κάνει πάντα το σωστό και το δίκαιο ενώ θα γεύεται μόνο αδικίες και συμφορές. Η ανάλυση αυτή καθώς η ανάλυση για το άλλο άκρο, δηλαδή του ανθρώπου που μόνο αδικεί, δεν αδικείται ποτέ και ποτέ δεν τιμωρείται για τις πράξεις του, δεν οδηγουν πουθενά, οπότε αποφασίζει να αναλύσει τη δικαιοσύνη μέσω της κοινωνίας.

Η ΣΙΩΠΗ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

Ο Θεόδοτος καλεί τους αναγνώστες του να διαβάσουν, ή καλύτερα, να απολαύσουν  αυτό  το  ξεχωριστό  άρθρο  το  οποίο θα έπρεπε να διδάσκεται στα λύκεια και τα πανεπιστήμια της  χώρας  μας. Ποιοι όμως να το διδάξουν;

Άρθρο του Maurizio Blondet 

Μετάφραση -επιμέλεια Αναστάσιος  Γιαννάς

Στις ρίζες του Δυτικού πολιτισμού η Σπάρτη και η Αθήνα αντιπαρατίθενται σαν δύο διαφορετικά αρχέτυπα. Η Αθήνα είναι η συζήτηση, η Σπάρτη η σιωπή. Η Αθήνα μας άφησε τον Παρθενώνα, το Ερέχθειο, τα ανάγλυφα του Φειδία• η Σπάρτη μερικές βουβές πέτρες (δεν είχε άλλα τείχη, όπως λεγόταν, από τα στήθη των πολιτών της).

Η Αθήνα είναι η αγορά της πολιτικής διαμάχης, η Σπάρτη ένα αυταρχικό σύστημα, όπου ο καθένας ανήκει στο κράτος. Η Αθήνα είναι η ελευθερία, η Σπάρτη η στρατιωτική πειθαρχία. Η Αθήνα δίνει, κατά μία έννοια, αρχή στην νεωτερικότητα και στην κοσμική θέαση του ανθρώπου, εικάζει πάνω στους θεούς και αμφιβάλει-ενώ η Σπάρτη μένει ακίνητη σε μία ιεροτελεστική και πολεμική αντίληψη της πόλεως. Η Αθήνα κατοικείται από άτομα, η Σπάρτη από μία αρχαϊκή και συμπνέουσα φάλαγγα.   

        

Προπάντων: Η Αθήνα παρήγαγε μία τεράστια ποσότητα και ποιότητα λέξεων-λόγος• διάλογοι, φιλοσοφία, σοφίσματα, γενικά αυτό που εμείς ονομάζουμε «κουλτούρα», «ιστορία», «έκφραση», «κριτική»• η Σπάρτη μία αινιγματική και μονολιθική σιωπή: μόνον κάποιο ρυθμικό πολεμικό άσμα του Τυρταίου.      

ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ

γράφει ο Αναστάσιος Γιαννάς   
           

Αναπαράσταση του Πλατωνικού Σπηλαίου

Οι διάφοροι αναλυτές και ερμηνευτές του Πλάτωνα, έχουν ασχοληθεί διεξοδικά με όλες σχεδόν τις φιλοσοφικές εμβαθύνσεις αυτού του μεγάλου φιλοσόφου και μας έχουν παρουσιάσει αναλυτικά  τις μεγάλες αλήθειες του για την φύση του ανθρώπου και του κόσμου. Υπάρχει όμως μία αναφορά του Πλάτωνα που νομίζω ότι δεν έχει επισημανθεί όσο θα έπρεπε, ενώ είναι ζωτικής σημασίας τόσο για τις ανθρώπινες κοινωνίες όσο και τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. 

Στο έβδομο βιβλίο της Πολιτείας λοιπόν,  παρατίθεται ο μύθος του Σπηλαίου, μέσα στο οποίο οι άνθρωποι που κατοικούν εκεί δεν μπορούν να δουν την πραγματική φύση των πραγμάτων, αλλά μόνον τις σκιές τους, δηλαδή αντιλαμβάνονται έναν κόσμο ψεύτικο και ουσιαστικά ανύπαρκτο. Τελειώνοντας λοιπόν ο Πλάτωνας την διήγηση του,  λέει το εξής συγκλονιστικό: Αν αυτός που απελευθερώθηκε από τα δεσμά του μέσα στο σπήλαιο και ανέβηκε στην επιφάνεια, αντικρίζοντας έτσι την αληθινή φύση των πραγμάτων, επιστρέψει μέσα σε αυτό και θελήσει να πει την αλήθεια στους  φυλακισμένους του σπηλαίου, αυτοί θα μπορούσαν ακόμη και να τον σκοτώσουν.  Δηλαδή, ο Πλάτωνας με αυτές τις φράσεις μας εξηγεί ότι οι άνθρωποι δεν επιθυμούν να γνωρίσουν την αλήθεια, η αλήθεια τους τρομάζει και προτιμούν έτσι να ζουν μέσα στις ψευδαισθήσεις τους. Μα θα μου πείτε, οι διάφοροι ερμηνευτές του Πλάτωνα έχουν ασχοληθεί με τον μύθο του σπηλαίου, δεν μας λες κάτι νέο. Ναι, το γνωρίζω αυτό, εγώ όμως επικεντρώνομαι ιδιαιτέρα σε εκείνο το απόσπασμα που περιγράφει την εξαιρετικά βίαιη αντίδραση των ανθρώπων, ενάντια σε αυτόν που θέλει να τους ανοίξει τα μάτια: Επιθυμούν να τον σκοτώσουν. Λοιπόν αυτή την μανία και την επιθετικότητα των ανθρώπων που δεν θέλουν να δουν την αλήθεια, μπορεί κάποιος να την καταλάβει, να την νοιώσει, μόνον αν την έχει βιώσει στην ζωή του, δηλαδή να έχει πέσει θύμα ο ίδιος αυτής της επιθετικής μανίας. Εκτός του ότι είναι μία βίαιη αντίδραση, είναι συνάμα απρόσμενη και ξαφνική. Δεν είναι πράγματι συγκλονιστικό; Γιατί άραγε να συμβαίνει αυτό; Γιατί να μην δείξουν προθυμία, λέγοντας, ναι, πες μας αυτό που είδες, πες μας αυτό που μπορεί να υπάρχει και εμείς δεν το βλέπουμε. Θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε αυτό το φαινόμενο γιατί εκτός της σημασίας που έχει για την προσωπική μας ζωή και εξέλιξη, παίζει καθοριστικό ρόλο και στην διαμόρφωση των κοινωνιών. Η ανάλυσή μας θα αναπτυχθεί σε τρία επίπεδα: 

ΘΕΟΣ ΤΩΝ ΟΡΓΙΩΝ, ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Έχουν μεγάλη σημασία τα άρθρα του κ. Α. Γιαννά. Ας θεωρηθεί βέβαιο πάντως ότι η παρουσία ενός άρθρου στο Θεόδοτο δεν σημαίνει πάντοτε πως με αυτό συμφωνεί κι όλο το επιτελείο του μπλογκ σε όσα το άρθρο αναφέρει. Θεωρούμε όμως ότι και μόνο η έναρξη των σχετικών συζητήσεων αποτελεί μεγάλο βήμα για την καθημαγμένη από την ανοησία και αρλουμπολογία Ελλάδα μας. 

      

Γράφει ο Αναστάσιος Γιαννάς



Μάσκα του Διονύσου

Όπως ασφαλώς γνωρίζετε, στην αρχαιότητα όλα είχαν ένα θεό-προστάτη: Η θεά της σοφίας ήταν η Αθηνά, η θεά του κυνηγιού η Άρτεμις, η θεά της γης η Δήμητρα, κλπ. Έτσι και η δημοκρατία  είχε τον δικό της θεό-προστάτη και θεό-δημιουργό - αν και αυτό το γεγονός πάντα κρατήθηκε καλά «χωμένο μέσα στην γη», κάτι που ανταποκρίνεται εξάλλου και στην φύση αυτού του  θεού, αφού ανήκει στην κατηγορία των χθόνιων (=υπόγειων). Όταν ο Πλάτων, κατηγορούσε το δημοκρατικό σύστημα και τα δημοκρατικά ήθη,  το έκανε για τρείς λόγους: Πρώτον διότι ήταν ο ίδιος μάρτυρας της πνευματικής και πολιτικής παρακμής που έφεραν τα δημοκρατικά συστήματα. Δεύτερον, διότι νοσταλγούσε την Ομηρική Ελλάδα, την εποχή δηλαδή των ηρωικών βασιλέων και των  σοφών Ιερέων, την εποχή  κατά την οποία δέσποζε το Απολλώνιο πνεύμα. Ο τρίτος λόγος της εχθρότητάς του προς τη δημοκρατία προερχόταν από το ότι γνώριζε το μεταφυσικό παρασκήνιο της έλευσης της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Ακριβώς γι’ αυτό το παρασκήνιο θα μιλήσουμε τώρα.

ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ...ΠΑΛΙΟΙ ΚΑΙ ΝΕΟΙ

                

Γράφει ο Θεόδωρος Λάσκαρης

δημοκράτες στην συγχρονη Αθήνα

    Ο Πλάτων στο όγδοο βιβλίο της Πολιτείας, παρουσιάζει με έξοχο τρόπο τα παρακμιακά κοινωνικά φαινόμενα που δημιουργεί ο δημοκρατισμός. Αυτή η αναφορά του δεν είναι μόνον προϊόν του φιλοσοφικού του στοχασμού, αλλά  είναι και το αποτέλεσμα των διαπιστώσεών του πάνω στην Αθηναϊκή κοινωνία της εποχής του. Η περιγραφή του είναι τόσο επίκαιρη που επιβεβαιώνει με τον καλύτερο τρόπο το  ότι τα ίδια αίτια οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στα ίδια αποτελέσματα.

«... Μετά περιφρονήσεως απέρριπταν την μετριοπάθεια, ως έλλειψη ανδρισμού [...] Την αυθάδεια αποκαλούν ευγενή ανατροφή και την αναρχία ελευθερία και την ασωτία μεγαλοσύνη και την αναισχυντία τόλμη[...] Ο Πατήρ έχει  συνηθίσει να κατέρχεται εις το επίπεδο των υιών του και να τους φοβάται και ο υιός να ίσταται εις το αυτό επίπεδο με τον πατέρα του, μη εντρεπόμενος, ουδέ φοβούμενος τους γονείς του[...] Ο διδάσκαλος φοβάται και κολακεύει τους μαθητές του και οι μαθητές περιφρονούν τους διδασκάλους και τους παιδαγωγούς τους [...] Ενώ οι γέροντες έρχονται στην ίδια θέση με τους νέους και όλο κάνουν αστεία και χαριεντισμούς, κατά μίμηση των νέων, για να μην δείχνουν ότι είναι αποκρουστικοί και αυταρχικοί[...] Όσο για τις γυναίκες παρ’ολίγο να ξεχάσουμε να πούμε πόση ισότητα και ελευθερία έχουν σε σχέση με τους άνδρες, όπως και οι άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες[...] Οι πολίτες εξάπτονται αν θιγούν εις το παραμικρό από την εξουσία, δεν έχουν καθόλου υπομονή[...] Γιατί στο τέλος ξέρεις γενικά πως ούτε τους γραπτούς νόμους  φροντίζουν ούτε τους άγραφους, για να μην υπάρχει σε καμία περίπτωση κανένας αφέντης πάνω από το κεφάλι τους....»         

ΟΤΑΝ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΝΕΙ ΤΗΝ ΥΛΗ

                   

Γράφει ο Αναστάσιος Γιαννάς

    Ίσως να φανεί ασυνήθιστο σε μπλογκ που ασχολείται με την πολιτική να γίνεται δημοσίευση άρθρου όπως αυτό εδώ. Όμως, ουσιαστικά, νομίζω ότι αυτός πρέπει να είναι και ο απώτερος σκοπός της πολικής:  Να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την μετουσίωση των κοσμικών διαδικασιών σε πνευματική ανάβαση. 

Σε αυτό το άρθρο, δεν θα εκφραστούμε ιδιαίτερα με το γραπτό λόγο, αλλά περισσότερο με τις Μορφές. Σε προηγούμενα  γραπτά μας, επισημάναμε την σημερινή πολιτισμική παρακμή, λέγοντας ότι, πολιτισμός δεν είναι τα καλλιτεχνικά θεάματα και οι «διανοουμενίστικες» συζητήσεις αλλά η πραγματική πνευματική υπόσταση του κάθε πολίτη. Αυτή η πνευματική υπόσταση αντανακλάται στα πρόσωπα των ανθρώπων: είναι η εσωτερική ακτινοβολία που φωτίζει και πλάθει την ανθρώπινη μορφή.

Από τον 4ο αιώνα πΧ, ένα μεγάλος αριθμός Ελλήνων είχε μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, μεταφέροντας εκεί τις καλλιτεχνικές, φιλοσοφικές και θρησκευτικές τους παραδόσεις. Η συγχώνευση αυτών των παραδόσεων με τις αντίστοιχες αιγυπτιακές έγινε πιο έντονη κατά την διάρκεια της κυριαρχίας των Ρωμαίων. Στην όαση του Φαγιούμ, κατά την εποχή της βασιλείας του Πτολεμαίου Φιλάδελφου, δημιουργήθηκε μία μεγάλη Ελληνική κοινότητα με ιδιαίτερες  πνευματικές  ευαισθησίες. Όπως αναφέραμε, η θρησκευτική μυστηριακή ζωή που ακολουθούσαν είχε προκύψει από τη σύντηξη των δικών τους δοξασιών με αυτές των Αιγυπτίων. Έτσι, κατά την διάρκεια των τριών πρώτων αιώνων μετά Χριστόν, άρχισαν να ζωγραφίζουν τα πορτραίτα των νεκρών που έπρεπε να τοποθετηθούν πάνω στα ταριχευμένα σώματα. Τα πορτραίτα αυτά αποτελούν μία συγκλονιστική μαρτυρία, για τις πνευματικές διαδρομές εκείνων των Ελλήνων.

ΠΡΟΓΟΝΙΚΗ ΣΟΦΙΑ, ΕΛΠΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ.

Γράφει ο Αναστάσιος  Γιαννάς

Έρημος και κενό. Έρημος και κενό. Σκοτάδια στο χείλος της αβύσσου.

Αυτά έγραφε ο  Τ. Σ. Έλιοτ.

Στην εποχή μας, αυτή  η  ευγενής απελπισία έγινε δυστυχώς καθημερινό και τραγικό βίωμα.

Όλοι ψάχνουν να βρουν τις αιτίες, και συνήθως περιστρέφονται γύρω από αυτές, χωρίς να μπορούν ή να θέλουν να τις αντικρίσουν κατάματα· αναλίσκονται σε φλυαρίες για την έλλειψη ηθικών κανόνων, τον καταναλωτισμό, τον ατομικισμό. Χωρίς λοιπόν  να  χάνουμε και εμείς τον καιρό μας με παρόμοιες  περιστροφές και κοινότυπες ηθικολογίες, ας διακηρύξουμε τη μία και μοναδική αιτία όλων των δεινών του  σημερινού ανθρώπου:

 Ο σύγχρονος πολιτισμός έχασε την αίσθηση εκείνων των μεγάλων αξιών που, στην αρχαία και μεσαιωνική εποχή αλλά ακόμη και στους πρώτους αιώνες της σύγχρονης εποχής, αποτελούσαν σημεία ουσιαστικής αναφοράς στον τρόπο ζωής και σκέψης.

Aριστοτέλης

    Ίσως το πιο έντονο χαρακτηριστικό της σημερινής παρακμής είναι ΤΟ ΠΡΟΣΚΑΙΡΟ: Όλες οι δραστηριότητες του ανθρώπου, πολιτικές, οικονομικές, εκπαιδευτικές, πολιτιστικές, ακόμη και ερωτικές, διακρίνονται ακριβώς από τον πρόσκαιρο χαρακτήρα τους. Όλα γίνονται για το τώρα. Η αίσθηση της αιωνιότητας έχει πλέον χαθεί. Αυτές λοιπόν οι μεγάλες αξίες των αρχαίων και μεσαιωνικών χρόνων, όλες μαζί, μπορούν να συνοψιστούν στις ακόλουθες φράσεις του Αριστοτέλη:

Δεν πρέπει, εξ άλλου, να υπακούουμε σ'εκείνους που μας παροτρύνουν να έχουμε ανθρώπινα φρονήματα, επειδή είμαστε άνθρωποι, ούτε να σκεπτόμαστε με τρόπο που ταιριάζει σε θνητούς, επειδή είμαστε θνητοί, αλλά πρέπει αντίθετα όσο μας είναι δυνατόν, να αποβάλλουμε την θνητή μας φύση και να αποβλέπουμε στην αθανασία και να προσαρμόζουμε όλες τις πράξεις της ζωής μας σ'εκείνο που είναι ανώτερο απ'όσα έχουμε μέσα μας, διότι αυτό είναι μικρό σε μέγεθος, όμως υπερέχει απ'όλα τα άλλα κατά πολύ σε δύναμη και αξία.(Εννοεί ο Αρχαίος Σοφός το Θεϊκό στοιχείο που υπάρχει μέσα στην ανθρώπινη φύση.)

     Με αυτό τον τρόπο, οι αποφάσεις μας, οι πράξεις μας, οι  κατακτήσεις  μας, δεν συμβαίνουν στο τώρα, αλλά, αντανακλώμενες πάνω στο Θείο κάτοπτρο, εκσφενδονίζονται  στα πέρατα του χρόνου και γίνονται αιώνιες. Αυτή η ώθηση προς την αιωνιότητα ήταν που δημιούργησε τον Παρθενώνα, αυτή επικράτησε στην μάχη των Θερμοπυλών, αυτή κρύβεται πίσω από τους καθεδρικούς ναούς, αυτή ζωγράφισε τα βιτρώ, αυτή έδωσε το κουράγιο στον ιππότη να αντέξει κάθε κακουχία, να υπερβεί το ανθρώπινο, να βρει το Γκράαλ.

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ

Δημοσιεύουμε το παρακάτω κείμενο με ιδιαίτερη χαρά καθώς σαφώς αντικατοπτρίζει τις ιδέες όλων των συνεργατών του μπλογκ και ελπίζουμε και των επισκεπτών του. Είναι μορφή ιδεολογικού Μανιφέστου που, μάλιστα, αναφέρεται στο κρισιμότερο ζήτημα της εποχής μας.

                                                                                                                                                      Θεόδοτος

 Γράφει ο Αναστάσιος Γιαννάς

  Μερικές φορές πιέζω τον εαυτό μου να παρακολουθήσει τις συζητήσεις των διαφόρων πολιτικών στις συνεδριάσεις του κοινοβουλίου. Όχι, δεν το κάνω επειδή διακατέχομαι από μαζοχιστικό σύνδρομο. Προσπαθώ να καταλάβω από πού έρχονται αυτοί οι άνθρωποι, εννοώ μέσα από ποια πολιτιστικά και κοινωνικά περιβάλλοντα. Πράγματι ,είναι να απορεί κανείς για τους διανοητικούς και πνευματικούς διαδρόμους μέσα από τους οποίους πέρασαν. Για παράδειγμα, ακούς έναν εκπρόσωπο της αριστεράς και διερωτάσαι : μα αυτοί οι άνθρωποι , εκτός από τον διαλεκτικό υλισμό , δεν έχουν διαβάσει τίποτα άλλο; δεν τους συγκίνησε τίποτα άλλο; Πέρασαν από αυτή την γη τόσοι ιδρυτές θρησκειών, τόσοι φιλόσοφοι, τόσοι ασκητές του πνεύματος, κανείς από αυτούς δεν τους προκάλεσε το ενδιαφέρον , την αναζήτηση;  Πέρασαν επίσης ανθρωπολόγοι, βίο-κοινωνιολόγοι· ούτε σε αυτούς βρήκαν κάτι που άξιζε της προσοχής τους; Μετά παρατηρώ τους εκπροσώπους των λεγόμενων αστικών κομμάτων και διακρίνω... το τίποτα (είναι και αυτό επίτευγμα της εποχής μας: το τίποτα να παίρνει μορφή). Θυμίζουν βαριεστημένους υπαλλήλους  σε δημόσιο οργανισμό που πρέπει να αρχειοθετήσουν κάποια παραπεταμένα έγγραφα. Άλλοι πάλι, σου φέρνουν στο μυαλό σπιναρισμένους νέο – γιάπηδες έτοιμους για το μεγάλο άλμα στην πολυεθνική που δουλεύουν. Όλοι αυτοί λοιπόν βγήκαν από τα σχολεία μας, από τις μικρές κοινωνίες μας, από τα πανεπιστήμιά μας. Εκεί διαμορφώνεται ο άνθρωπος, αποκτά εμπειρίες, εξασκεί το μυαλό του, δέχεται ερεθίσματα και συγκινήσεις. Ας θυμηθούμε  λοιπόν τις υποστάσεις από τις οποίες αποτελείται το ανθρώπινο ον: Την νόηση, τα αισθήματα, τα ένστικτα. Κάθε μία από αυτές τις υποστάσεις έχει έναν έμφυτο παράγοντα, βιολογικό, που δεν αλλάζει , και ένα παράγοντα που μπορεί να μεταβληθεί, να καλυτερέψει ή να χειροτερέψει , να υποστεί τελειοποίηση, να ελεγχθεί ή να αφεθεί αχαλίνωτος κλπ. Ακριβώς γι αυτό το λόγο οι  αρχαίοι μας σοφοί φρόντισαν να βρουν εκείνους τους κανόνες που πρέπει να διέπουν την παιδεία και τις κοινωνικές δομές ,έτσι ώστε ο άνθρωπος από την παιδική του ηλικία να αρχίσει να παίρνει Μορφή. Από αυτή την λέξη προέρχεται και η λέξη Μόρφωση - μόνο που σήμερα έχει  αποκτήσει μία τελείως ρηχή έννοια : σημαίνει την απόκτηση πληροφοριών και δεξιοτήτων. Για  τους αρχαίους, ο ανθρώπινος εσωτερικός κόσμος  έπρεπε να πάρει Μορφή, δηλαδή να μειώσει την εσωτερική του εντροπία και έτσι από την αταξία και την χαώδη κατάσταση να οδηγηθεί στην τάξη και την αρμονία. Γνώριζαν δηλαδή  ότι ο άνθρωπος μέσα του δεν έχει μόνον ευγενή και υψηλά στοιχεία, αλλά κρύβει και  ένα μικρό ή μεγάλο ζωολογικό κήπο μέσα στον οποίο υπάρχει κάθε είδους ζώο. Είναι ανάγκη λοιπόν το καθένα από αυτά  να έχει το δικό του κλουβί, να υπάρχει ο έλεγχος του πότε βγαίνει και πότε μπαίνει στο κλουβί, πότε αυτό το ζώο πρέπει να ξυπνά και πότε να κοιμάται. Έτσι ο Αριστοτέλης, ο Πλάτων, ο Πλούταρχος και οι άλλοι σοφοί μας  βρήκαν ότι υπάρχουν οκτώ παράγοντες που βοηθούν τους νέους στην απόκτηση  Μορφής :  η μίμηση προτύπων , η ενατένιση του Θείου, η πειθαρχία στους νόμους, η αυτογνωσία, η αισθητική καλλιέργεια , η σωματική άσκηση,  η μουσική καλλιέργεια, και η ενάρετη ζωή. Τι από όλα αυτά εφαρμόζεται σήμερα στα σχολεία και στα κοινωνικά περιβάλλοντα, πραγματικά και ουσιαστικά; ΚΑΝΕΝΑ! Αντίθετα  υποχρεώνουν τους νέους να ασχολούνται με άχρηστες(για την διαπαιδαγώγησή τους) εξειδικευμένες πληροφορίες με τις οποίες θα έπρεπε να ασχοληθούν στις πανεπιστημιακές σχολές και όχι στα γυμνασιακά και λυκειακά χρόνια .Ας εξετάσουμε λοιπόν καθένα από τους παραπάνω αναγκαίους οκτώ  παράγοντες για την απόκτηση Μορφής :

ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΜΟΡΦΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ - ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

Ζητούμε συγγνώμη για την σύντομη διακοπή αναρτήσεων που προηγήθηκε, αλλά ωφειλόταν σε αιτίες τελείως ανεξάρτητες από τη θέληση μας

                                                                                                                                                  Θεόδοτος

   Αναστασίου  Γιαννά                                                    

                                                                                   Πῶς Πλάτων ἔλεγε τὸν θεὸν ἀεὶ γεωμετρεῖν

                                                                                    Πλούταρχος, Συμποσιακά,Πρόβλημα Β.

Ο Χριστός Γεωμετρεί τη Γη

Κάποιοι νοιώθουν έκπληξη όταν οι πολιτικοί κάνουν τις λεγόμενες «κωλοτούμπες», δηλαδή, αλλάζουν κόμμα από την μια μέρα στην άλλη. Άλλοι πάλι εκπλήσσονται από τις ιδιομορφίες του Rudolf  Ηess  και του  H. Himmler, ή από τις σφαγές του Στάλιν. Αισθανόμαστε αμήχανα, όταν μαθαίνουμε ότι ο υπουργός που ψηφίσαμε, έπαιρνε μίζες. Και  όμως, όλες αυτές οι  εκπλήξεις θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Με ποιο τρόπο, θα  γίνει κατανοητό παρακάτω.

Το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα εισήγαγε μία έννοια με τεράστια φιλοσοφική, μεταφυσική και ανθρωπολογική σημασία : την έννοια της  Μορφής. Οι υλικές μορφές, κατά τον Πλάτωνα, αποτελούν είδωλα ή αντίγραφα των αρχετυπικών μορφών που βρίσκονται στον άυλο κόσμο των Ιδεών. Για τους Πυθαγόρειους, η λέξη Κόσμος σήμαινε τάξη και αρμονία, γι αυτό και ονόμαζαν το σύμπαν, Κόσμο. Aυτές οι  ιδιότητες(τάξη και αρμονία), μπορούν να εκφραστούν μόνον διαμέσου της Μορφής. (Aς σκεφτούμε την γεωμετρία των μορφών μέσα στην φύση: από την νιφάδα του χιονιού, μέχρι τα φύλλα των δένδρων και τα  λουλούδια.) Επίσης μόνον διαμέσου της Μορφής, μπορεί να εκφραστεί και η ιδιότητα που τόσο υμνήθηκε από τον Πλάτωνα, δηλαδή το Κάλλος. Έτσι λοιπόν η α-μορφία είναι το αντίθετο της τάξης, της αρμονίας και του κάλλους. Και άρα και της Καλοκαγαθίας. Εν ολίγοις, όσο περισσότερα μη αρμονικά στοιχεία παρουσιάζει μία μορφή, τόσο περισσότερο αυτή θα τείνει προς το χάος  και την αταξία .Όμως η μορφή είναι απαραίτητη και για ένα άλλο λόγο: ξεχωρίζει την μία ύπαρξη από την άλλη. Οριοθετεί την ψυχική και νοητική οντότητα, και ταυτόχρονα την ‹‹φανερώνει››. Και αυτή είναι μία απαραίτητη προϋπόθεση για τον Πλατωνικό έρωτα : μία ατομικότητα  που  έλκεται προς μία  άλλη διαφορετική ατομικότητα. Εξαιτίας λοιπόν όλων των παραπάνω, οι αρχαίοι έδωσαν μορφή στους θεούς τους μία μορφή που φρόντισαν να διέπεται από κανόνες αρμονίας, οι οποίοι συναποτελούν τη χρυσή τομή.Πράγματι, αν θέλουμε να διακρίνουμε την βαθύτερη πηγή από την οποία πηγάζει μία θρησκεία, πρέπει να κοιτάξουμε την θρησκευτική της τέχνη : Στον Ινδουισμό και τον Βουδισμό συναντάμε τερατόμορφα αγάλματα ή ζωγραφικές αναπαραστάσεις. Αν τώρα κάποιος πει ότι αυτά είναι συμβολισμοί, την απάντηση την δίνει ο Εrnest Renan : Συγκρίνοντας, ο Renan, τη θρησκευτική φαντασία των Ελλήνων με εκείνη των ανατολικών λαών, παρατηρεί πόσο είναι διαφορετικές οι πλαστικές τους ιδιότητες• ειδικότερα επισημαίνει ότι στους θεούς της Ανατολής, «δημιουργημένους πέρα από κάθε αναλογία», η καθαρότητα των μορφών πνίγεται από μία σύνθετη και βαριά τάση προς την αλληγορία :  Η Ινδία - υπογραμμίζει ο Renan - δεν γνωρίζει άλλο μέσο, για να δώσει έμφαση στους θεούς της, από το να στοιβάζει σημεία πάνω σε σημεία, σύμβολα πάνω σε σύμβολα. Αντίθετα, η Ελλάδα, με ανώτερη έμπνευση, τους πλάθει με την δική της φαντασία

ΗΡΟΣΤΡΑΤΟΣ –ΣΥΡΜΟΣ & ΔΙΑΣΥΡΜΟΣ

Θεολόγη Θωμά

απεικόνιση του Ηρόστρατου

Η Λυδία ήταν χώρα της Μικράς Ασίας. Ο τελευταίος βασιλιάς της, δηλαδή ο Κροίσος, ήταν πασίγνωστος για τα αμέτρητα πλούτη του. Επιδιώκοντας ν΄ αφήσει το όνομά του ανεξίτηλα γραμμένο στην ιστορία, το 560 π.χ. πρόσταξε να οικοδομήσουν στην Έφεσο ένα ναό, που όμοιό του να μην έχει δει ποτέ το φώς του ήλιου! Μέσα σε λίγα χρόνια ορθώθηκε ένα μεγαλοπρεπέστατο οικοδόμημα επιφανείας 10.349 τετραγωνικών μέτρων!

Το κύριο τμήμα του στηριζόταν πάνω σε 120 κίονες, ύψους 20 μέτρων ο καθένας! (Δηλαδή είχε το ύψος μιας σημερινής εξαώροφης πολυκατοικίας). ‘Όλος ο ναός διακοσμήθηκε με υπέροχες γλυπτές παραστάσεις και στο μέσον τοποθετήθηκε ένα επιβλητικό μαρμάρινο άγαλμα της Αρτέμιδος. Μ΄ αυτόν τον μεγαλοπρεπή τρόπο ετίμησαν την αδελφή του Απόλλωνα και θυγατέρα του Διός και της Λητούς. Σ΄ αυτόν τον αξεπέραστο ναό κατοίκησε η θεά του κυνηγίου, των ναυτιλλομένων και της αγνότητας που  θεωρήθηκε δικαίως ως ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου!

Το 356 π.χ., πάνω που ο ναός της Εφεσίας Αρτέμιδος πλησίαζε τους δύο αιώνες ζωής, ένας χρησμός του Μαντείου των Δελφών είχε προφητεύσει τη γέννηση του Μ. Αλεξάνδρου, καθώς και ότι θα γινόταν κοσμοκράτωρ! Ο χρησμός αυτός δεν άρεσε καθόλου στον Ηρόστρατο, ένα μωρόσοφο της εποχής εκείνης ,προπομπό των σημερινών γυμνοσκελών, γυμνόστερνων και κενόφρονων απογόνων του και προκειμένου να γίνει περιβόητος πριν από τον Μ. Αλέξανδρο, πυρπόλησε τον ναό της Εφεσίας Αρτέμιδος και τον μετέτρεψε σε στάχτη! Έτσι εγκαινιάστηκε μια αρρωστημένη αντίδραση κατά της ομαλότητας. Οι ανώμαλοι κληρονόμοι την μετέτρεψαν σε συρμό, οι δε Νεοέλληνες τη βάφτισαν «μόδα», προκειμένου να μην είναι ορατός δια γυμνού οφθαλμού ο διασυρμός τους!....