"ΤΟ ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΛΩΝΙΖΕΙ ΕΠΕΙΔΗ ΔΕΝ ΦΟΒΑΤΑΙ ΝΑ ΑΛΩΝΙΖΕΙ" ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Η συνέντευξη παραχωρήθηκε στον δημοσιογράφο Ν.Χιδήρογλου και δημοσιεύθηκε στη σελ. 10 του φύλλου της 30ης Ιανουαρίου 2012 της εφημερίδας Ελεύθερη Ώρα.

Δημοσιογράφος: Πολλοί μιλούν για οικονομική κρίση, κάποιοι άλλοι όμως για πρωτίστως ηθική κρίση. Πως θα περιγράφατε εσείς την κατάσταση που επικρατεί;
  

Δ.Μιχαλόπουλος: Πάντοτε η ηθική κρίση επιφέρει την οικονομική. Με άλλα λόγια, τα δύο φαινόμενα είναι αλληλένδετα.

Δημοσιογράφος: Πόσο επίκαιρο είναι σήμερα, εποχή που βλέπουμε τις εθνικές κοινωνίες της Ευρώπης να αποδομούνται, το φιλοσοφικό ερώτημα «αίμα ή χρυσός»; Κάποιοι μάλιστα, έθεσαν, στους χαλεπούς καιρούς του εκσυγχρονισμού και ένα παρόμοιο δίλημμα: βούτυρο ή κανόνια... Πως μπορούν εν τέλει οι ευρωπαϊκοί λαοί να λυτρωθούν από τη δουλεία του χρυσού;

Δ.Μιχαλόπουλος: Το δίλημμα «βούτυρο ή κανόνια» υπήρξε ψεύτικο. Και τούτο, διότι και τα δύο αποτελούν στοιχεία που διασφαλίζουν την επιβίωση και ανέλιξη ενός Λαού. Ακόμη –και στον βαθμό τουλάχιστον που εγώ γνωρίζω- ο Γερμανικός Λαός τελικώς απέκτησε κανόνια χωρίς καθόλου να στερηθεί το βούτυρο. Επιπλέον, το ερώτημα που τώρα πια αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα καθόλου δεν είναι «αίμα ή χρυσός;» Είναι «χρυσός ή εργασία;» Και τούτο, διότι η αναγωγή του χρυσού σε βάση του πλούτου και συνακολούθως τής ευημερίας των Λαών εξοβελίζει την εργασία από τον δημόσιο και ιδιωτικό βίο των ανθρώπων – με αποτέλεσμα βραχυπροθέσμως την αποτελμάτωση των ανθρωπίνων κοινωνιών και μακροπροθέσμως τη θανατική τους καταδίκη. Κανείς δεν μπορεί, πράγματι, και να εργάζεται και να συσσωρεύει χρυσό. Ή το ένα ή το άλλο. Σήμερα γίνεται το δεύτερο, για αυτό και παρατηρείται η κοινωνική σήψη, στην οποία ήδη αναφερθήκατε.

Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ Δ.ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ

 Το παρόν κείμενο αποτελεί τον σκελετό της ομιλίας του Δ.Μιχαλόπουλου στην παρουσίαση του βιβλίου Χρυσός και Εργασία στη Παλαιά Βουλή, 18/12/2011

Κύριε Βουλευτά,

Κυρίες καὶ Κύριοι,

          Κατ’ἀρχὴν εὐχαριστῶ ὅλους σας γιὰ τὴν τιμὴ ποὺ μοῦ κάνατε: ἤλθατε σήμερα, χρονιάρα μέρα, στὴν ἐκδήλωση γιὰ τὴν παρουσίαση τοῦ βιβλίου ποὺ μετέφρασα. Καὶ ἐπειδὴ σέβομαι καὶ τὸν χρόνο σας ἀλλὰ καὶ τὴ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἤδη ἀρχίσαμε νὰ γιορτάζουμε, σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ ἔκανα κατάχρηση τόσο τῆς ὑπομονῆς σας ὅσο καὶ τῆς φιλοξενίας ποὺ γενναιόφρονα μᾶς παρέχει ἡ διεύθυνση τοῦ θαυμάσιου αὐτοῦ κτηρίου, ἐὰν δὲν ἤμουνα βέβαιος πὼς στὸ βιβλιαράκι μου αὐτὸ βρίσκεται κάτι πολὺ καλὸ ὄχι μόνο γιὰ τὴν Πατρίδα μας μὰ γιὰ ὁλόκληρη τὴν Εὐρώπη.

          Πρὶν ἀπὸ λίγες ἑβδομάδες, ἕνας παλιὸς πανεπιστημιακὸς δάσκαλος ποὺ τώρα, σὲ προχωρημένη ἡλικία, περιβάλλεται ἀπὸ γενικευμένο σεβασμὸ φίλων καὶ μαθητῶν του, ἔκανε –καὶ μάλιστα στὸ ἴντερνετ- τὴν ἀκόλουθη δήλωση: Τὰ κοινωνικὰ προβλήματα εἶναι ἄλυτα. Πάντα θὰ ὑπάρχουνε παράπονα – καὶ στεναγμοὶ καί, γενικῶς, δεινὰ θὰ μποροῦσε νὰ προσθέση κανεὶς ποὺ προερχονται ἀπὸ αἰτίες οἰκονομικὲς κατὰ βάση. Παραδόξως, στὴν ἴδια διαπίστωση κατέληξαν καὶ ἄλλοι πού, μάλιστα, θυσιάστηκαν προκειμένου νὰ προσφέρουνε λύση στὰ δεινὰ τῶν ἀνθρώπων. Σᾶς ὑπενθυμίζω ἐδῶ τὸν λοχία ποὺ εἶχε ὀργανώσει, κατὰ τὸν Μεσοπόλεμο,  τὴν ἀπόδραση τῶν ἔγκλειστων στὶς φυλακὲς Συγγροῦ κομμουνιστῶν ἡγετῶν. Σύμφωνα μὲ μία ἐκδοχή, δὲν θέλησε νὰ καταφύγη στὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση καὶ αὐτοκτόνησε στὸ Σούνιο, ἀφήνοντας γραπτὴ τὴν ἑξῆς δήλωση: Πεθαίνω γιὰ τὴ σοσιαλιστικὴ ἰδέα, ἂν καὶ πιστεύω πώς, ἐὰν ἐπικρατήση, ὁ κόσμος καὶ πάλι θὰ ἔχη παράπονα. Ἤ, γιὰ νὰ πᾶμε ἀκόμα πιὸ παλιά, σᾶς θυμίζω τί εἶπε ἕνας μεγάλος Φιλέλληνας, ποὺ σκοτώθηκε στὴ μάχη τοῦ Πέτα, τὸ 1822: Εἶχε τὴν προαίσθηση τοῦ θανάτου του καὶ τὴν παραμονὴ τῆς μάχης εἶπε στοὺς φίλους του: Χρόνια ὁλόκληρα πολεμάω κατὰ τῶν τυράννων, ἀλλὰ μόνο γιὰ ἕνα πρᾶγμα εἶμαι πιὰ βέβαιος· πουθενὰ κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιο δὲν ὑπάρχει τόπος χωρὶς στεναγμούς.

          Μετὰ ἀπὸ αὐτά, δὲν ἰσχυρίζομαι πὼς τὸ τέλος αὐτῆς τῆς διαχρονικῆς τραγωδίας ἔγκειται στὸ βιβλιαράκι ποὺ σήμερα σᾶς παρουσιάζουμε. Εἶμαι βέβαιος ὅμως ὅτι, ἐὰν τηρηθοῦνε οἱ κανόνες ποὺ σὲ αὐτὸ περιγράφονται, τὰ δεινὰ τὰ δικά μας καὶ τῶν παιδιῶν μας θὰ μειωθοῦνε κατὰ πολύ. Καὶ σπεύδω νὰ ἐξηγηθῶ:

          Ἡ βασικὴ αἰτία τῆς κοινωνικῆς ἀναταραχῆς ποὺ διατρέχει τοὺς αἰῶνες καὶ τὶς χιλιετίες ἔγκειται στὸ ὅτι ἡ πηγὴ τοῦ πλούτου εἶναι τελείως διαφορετικὴ ἀπὸ τὴ βάση  τοῦ πλούτου. Ἐνῶ, δηλαδή, πηγὴ τοῦ πλούτου εἶναι ἡ ἐργασία, βάση τοῦ πλούτου ἦταν καὶ παραμένει τὸ χρυσάφι, ἡ κτήση τοῦ ὁποίου ὅμως δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐργασία. Θεωρητικῶς, ἐφόσον δουλεύει κανείς, μπορεῖ νὰ ἀγοράσει χρυσάφι καί, ἔτσι, νὰ γίνη πλούσιος. Αὐτὸ ὅμως διαστρεβλώνεται τόσο πολὺ στὴν πράξη, ὥστε τὶς ἀνὰ τοὺς αἰῶνες κοινωνικὲς καταστάσεις μία καὶ μόνη βεβαιότητα τὶς διέπει: Ὅποιος δουλεύει ποτὲ δὲν γίνεται πλούσιος. Γιατί; Ἐξ αἰτίας μιᾶς πραγματικότητας τόσο φανερῆς, ποὺ τελικῶς παύει νὰ γίνεται ἀντιληπτή. Ἐφ’ὅσον ἡ πηγὴ καὶ τὸ μέτρο τοῦ πλούτου δὲν ταυτίζονται, τότε, μπορεῖ κανεὶς νὰ εἶναι πλούσιος, ἐφ’ὅσον δὲν δουλεύει - ἀρκεῖ νὰ ἔχη χρυσάφι. Καὶ τὸ -ἀπολύτως λογικὸ- συμπέρασμα εἶναι: Ἐὰν κανεὶς θέλει νὰ εἶναι πλούσιος, εἶναι πολὺ καλλίτερα, ἀντὶ νὰ δουλεύη, νὰ ψάξη νὰ βρῆ ἤ, ἔστω, νὰ ἁρπάξη χρυσάφι. Καὶ τὸ ἐπίσης λογικὸ συμπέρασμα, ποὺ πλήρως ἐφαρμόζεται εἰδικὰ στὶς ἡμέρες μας: Καλλίτερα κανεὶς νὰ κάνη κομπίνες παρὰ νὰ ἐργάζεται.

O MOΥΣΟΛΙΝΙ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ

 προδημοσίευση ἀπὸ τὸ ὑπὸ ἔκδοση βιβλίο Χρυσὸς καὶ ἐργασία.

 Δημήτρη Μιχαλόπουλου

Ο Μουσολίνι και η φασιστική Ιταλία ανασύρουν δυσάρεστους συνειρμούς για εμάς, τους Έλληνες. Τούτο, βεβαίως, οφείλεται στη σύγκρουση των ετών 1940-1941, που επέφερε την εμπλοκή της χώρας μας στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, στην Κατοχή που ακολούθησε, στον ανταρτοπόλεμο που λόγω της Κατοχής πυροδοτήθηκε και κράτησε έως το 1949 κ.λπ., κ.λπ. Η ιταλική κατά της Ελλάδας επίθεση αποτελεί γεγονός αναμφισβήτητο. Η συμβατική όμως παράσταση και προβολή των όσων έγιναν καλύπτει την αλήθεια σε βαθμό παραμόρφωσης. Όσο, πράγματι, παράδοξο και αν ακούγεται αυτό, ο Μουσολίνι δεν είχε, στην πραγματικότητα, την ευθύνη της ελληνοϊταλικής σύρραξης. Ακριβώς το αντίθετο μάλιστα: Μετά το επεισόδιο της Κέρκυρας (31 Αυγούστου-27 Σεπτεμβρίου 1923), ο Ηγέτης του ιταλικού Φασισμού, ραγδαία μα σταθερά, μεταβλήθηκε στον βασικότερο εγγυητή της ακεραιότητας της ελληνικής επικράτειας και, ακόμη, σε κύριο πόλο της εξωτερικής πολιτικής του Ελευθέριου Βενιζέλου. Έστω και αν δεν μπορεί κανείς με ασφάλεια να κάνει υποθέσεις στην Ιστορία, γνωρίζουμε σήμερα ότι, εάν ο Βενιζέλος δεν είχε εξοβελιστεί από την πολιτική σκηνή με το κίνημα του 1935, η θέση της χώρας μας κατά τον Β΄Παγκόσμιο πόλεμο θα ήταν στο πλευρό της Ιταλίας. Οφείλει όμως κανείς να πάρει τα πράγματα από την αρχή.

*   *   *

Τα σχετικά με τον Εθνικό Διχασμό που ανατάραξε τον  βίο των Ελλήνων κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20^ού αιώνα είναι γενικώς γνωστά. Ο ίδιος ο Βενιζέλος, αφότου έδιωξε από την Ελλάδα τον βασιλιά Κωνσταντίνο, τοποθέτησε την αρχή του Μεγάλου Δράματος στην περίφημη, κατά τον Οκτώβριο του 1912, στροφή προς τη Θεσσαλονίκη του Ελληνικού Στρατού. Το να εξεταστεί εδώ και τώρα το κατά πόσον η άποψη αυτή του τότε πρωθυπουργού ανταποκρίνεται στην αλήθεια και, ακόμα περισσότερο, να διαπιστωθεί εάν είχε δίκιο ο Κωνσταντίνος, ο οποίος κατά βάθος προτιμούσε να προελάσει προς το Μοναστήρι, δεν έχει νόημα. Νόημα, πράγματι, εν προκειμένω έχει το ότι οι Οθωμανοί προτίμησαν, για διάφορους λόγους, να παραδώσουν τη Θεσσαλονίκη στους Έλληνες με πρωτόκολλο το οποίο, κατά την επικρατέστερη εκδοχή, υπογράφηκε τις πρώτες ώρες της 27^ης Οκτωβρίου.

ΧΡΗΜΑ, ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Δημήτρη Μιχαλόπουλου 

"Προδημοσίευση τοῦ προλόγου τοῦ βιβλίου "Χρυσός καὶ Ἐργασία στὴ Νέα Οἰκονομία", στὸ ὁποῖο ἐπιχειρεῖται ἡ ἐπιστημονικὴ/ἱστορικὴ προσέγγιση τοῦ φαινομένου 'Φασισμός'῾

Η οικονομία είναι για τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος για την οικονομία. Αυτήν την απλή, θεωρητικώς αυτονόητη μα σήμερα ξεχασμένη αρχή ξαναφέρνει στην επιφάνεια το βιβλιαράκι Oro e lavoro nella nuova economia. Είχε εκδοθεί στην Ιταλία, από το Εθνικό Ινστιτούτο Φασιστικής Κουλτούρας, κατά το 1941, όταν δηλαδή είχε πια αρχίσει ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος. Ο συγγραφέας παραμένει άγνωστος. Έτσι, το μόνο που σχετικώς μπορεί να διαβεβαιώσει κανείς είναι ότι όσα  σε αυτό περιέχονται έχουνε σήμερα σημασία μεγαλύτερη από οποτεδήποτε άλλοτε. Και είναι ακριβώς η επικαιρότητα αυτή που καταδεικνύει ότι, πέρα από τα γενικώς γνωστά, βασικό αίτιο της σύρραξης των ετών 1939-1945 υπήρξε η οικονομία.

 Ο Φασισμός, πράγματι, ήταν η ευρωπαϊκή απάντηση στη μεγάλη κρίση που, κατά τα τέλη του 18^ου αιώνα, εκδηλώθηκε στη Γαλλία. Η τότε ανατροπή της βασισμένης στον φεουδαλισμό μοναρχίας έθεσε ξανά το πρόβλημα της ορθής διακυβέρνησης. Εφόσον η απολυταρχία είχε καταρρεύσει και εφόσον οι βασιλιάδες  έπαψαν πια να θεωρούνται, κατά την προσφυέστατη διατύπωση του δικού μας Κολοκοτρώνη, «όντα θεϊκά», ποιο θα μπορούσε να είναι το νέο καθεστώς που θα εξασφάλιζε τη συνοχή και ευημερία της κοινωνίας των ανθρώπων; Η παλινόρθωση τής σε βαθμό αποβλάκωσης διεφθαρμένης βασιλείας; Ούτε  συζήτηση. Μήπως καθεστώς  βασισμένο στον υλισμό και ατομικισμό που επαγγέλλονταν οι Ιακωβίνοι; Και βέβαια όχι, γιατί αυτοί οι τελευταίοι το μόνο που στάθηκαν ικανοί να ‘δημιουργήσουνε’ υπήρξε μια κατάσταση αιματηρού χάους, από το οποίο έσωσε τη Γαλλία μόνο ο Ναπολέων Βοναπάρτης. Ούτε οι –δήθεν- Χριστιανοί μονάρχες λοιπόν αλλά ούτε και οι «λυσσαλέοι» επαναστάτες. Θα έπρεπε λοιπόν να δομηθεί σύστημα όχι μόνο διακυβέρνησης αλλά και σκέψης, χάρη στο οποίο ο άνθρωπος θα μπορούσε δυναμικώς να ενταχθεί στον ιστορικό ρουν - μέσω του αγώνα στον οποίο αποδύεται προκειμένου να συντηρηθεί και να επιβιώσει. Ο αγώνας αυτός συνδέει τον άνθρωπο με το παρελθόν τής οικογένειας, του Λαού και του Έθνους του και τον κάνει ικανό να συμβάλει στη σφυρηλάτηση του μέλλοντος τόσο της χώρας όπου γεννήθηκε και ζη όσο και, ευρύτερα, ολόκληρου του κόσμου μας.

Χάρη στον αγώνα αυτόν, τέλος, ο άνθρωπος κατακτάει τη δυνατότητα να εναρμονίσει τον εαυτό του με εκείνη την ανώτερη αντικειμενική Θέληση, που συμβατικώς και παραδοσιακώς καλείται «Θεός». Αυτή ακριβώς η Θέληση, που κατά πολύ ξεπερνάει το άτομο και μπροστά στην οποία ο άνθρωπος συνειδητοποιεί τα όρια της  δικής  του πεπερασμένης ύπαρξης, είναι η μόνη ικανή να μεταβάλει το ανθρώπινο ον από ύπαρξη που βωλοδέρνει σε κόσμο ακατανοήτως χαώδη σε υπεύθυνο μέλος κοινωνίας πνευματικής. «Παραμένει γεγονός ότι [εμείς οι άνθρωποι] είμαστε δημιουργήματα άβουλα, αλλά πάνω από εμάς υπάρχει μία Δύναμη δημιουργική. Το να την αρνηθεί  κανείς αποτελεί παραλογισμό», είχε τονίσει ο Αδόλφος. Ο άνθρωπος, κατά συνέπεια, μπορεί να βρει τη σωτηρία του, «μόνο εάν γονατίσει μπροστά στη Θεία Πρόνοια» και σταματήσει  να επαναστατεί   ενάντια στους διαχρονικής εμβέλειας νόμους της φύσης. Η επίτευξη αυτής της σωτηρίας αποτελεί  τον ύψιστο σκοπό του Φασισμού. Να κάνει, συγκεκριμένα, αισθητό στον Λαό ένα κόσμο που, συνήθως, μόνο οι άγιοι και οι ήρωες είναι σε θέση να αντιληφθούν.