Μήν κάνετε τό ἴδιο λάθος μέ τόν Ἐλ. Βενιζέλο, κύριε Πρωθυπουργέ!!!

 

Ὁ ὁποῖος μᾶς ἐνέπλεξε στόν πόλεμο τῆς Οὐκρανίας τό 1919 – Ἀναθεωρῆστε, πρίν εἶναι ἀργά, τήν παροχή ἐκπαιδεύσεως γιά τά F-16, πού θά βομβαρδίζουν τήν Ρωσσία – Ἡ Ἑλλάς δέχεται ὑβριδικές ἐπιθέσεις μέ φωτιές σέ ὅλην την χώρα

Γνωρίζουν, ἄραγε, οἱ κυβερνητικοί ἀξιωματοῦχοι, οἱ ὁποῖοι μέ περισσή ἐπιπολαιότητα ἔχουν ταχθεῖ «μέ τήν σωστή πλευρά τῆς Ἱστορίας», ὅτι πρό ἑκατό καί πλέον ἐτῶν (τό 1919) ἕνα ἐκστρατευτικό σῶμα πού ἐστάλη στήν Οὐκρανία, εἶχε κοστίσει πολύ ἀκριβά στήν Ἑλλάδα;

Ἡ ἐπιλογή τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου νά ἀποσταλεῖ τό Α΄ Σώμα Στρατοῦ νά πολεμήσει στό πλευρό τῶν «Λευκῶν» κατά τῶν «Ἐρυθρῶν» (τῶν Μπολσεβίκων), κατέληξε στήν καταστροφή τῶν ἑλληνικῶν κοινοτήτων στίς παρευξείνιες περιοχές καί σέ ἕνα πρῶτο κῦμα προσφύγων. Κατέληξε σέ ἕνα πρελούδιο τῆς Μικρασιατικῆς Καταστροφῆς, πού ἀκολούθησε τρία χρόνια μετά. Δέν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἦταν καί εἶναι στό στρατόπεδο τῶν θαλασσίων δυνάμεων τοῦ κόσμου. Αὐτό, ὅμως, δέν σημαίνει ὅτι πρέπει νά ἀκολουθεῖ ἀκρίτως καί νά ὑπερθεματίζει, ἐνίοτε, σέ ζητήματα τά ὁποῖα δέν μᾶς ἀφοροῦν καί ἄμεσα. Πρέπει νά ὑπάρχουν ὅρια. Καί πρέπει νά εἴμεθα ἰδιαιτέρως προσεκτικοί, ἀκόμη καί ὅταν οἱ μεγάλες χῶρες μέ τίς ὁποῖες διατηροῦμε συμμαχικούς δεσμούς, ἐπιμένουν νά ἐμπλακοῦμε βαθύτερα.

Οἱ Γάλλοι, μέ τούς ὁποίους καί σήμερα ἔχουμε ἀποκαταστήσει μία σχέση μέ ὑποχρέωση «ἀμοιβαίας ἀμυντικῆς συνδρομῆς», ἦσαν αὐτοί πού τό 1919 ἔπεισαν τόν Ἐλευθέριο Βενιζέλο νά ἐμπλέξει τήν Ἑλλάδα στόν πόλεμο τῆς Οὐκρανίας. Οἱ Γάλλοι, ὅμως, ἦσαν πού ἐγκατέλειψαν πρῶτοι τό μέτωπο, ἀφήνοντας ἐκτεθειμένες τίς ἑλληνικές καί βρεταννικές δυνάμεις, οἱ ὁποῖες ὑποχρεώθηκαν νά ὑποχωρήσουν.

Ἄς διαβάσει, λοιπόν, τήν Ἱστορία ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος –εἴμαστε βέβαιοι– ἔχει λάβει διαβεβαιώσεις ἀπό τούς συμμάχους γιά τά ἀνταλλάγματα τά ὁποῖα θά ἔχουμε ὅταν τά πράγματα εὐοδωθοῦν. Ἀνάλογες διαβεβαιώσεις, ὅμως, εἶχε λάβει τότε καί ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Καί, ἐν τέλει, τό τίμημα ἦταν βαρύ, ἀφοῦ δέν ἦλθε ἡ ὑποστήριξις τήν ὁποία προσδοκούσαμε στήν ἀνατολική Θράκη καί τήν Μικρά Ἀσία.

Δέν θεωροῦμε ὅτι ἡ ὑποστήριξις τῶν Μπολσεβίκων πρός τόν Μουσταφᾶ Κεμάλ ἦταν ἀποτέλεσμα ἀποκλειστικῶς τῆς ἐμπλοκῆς μας στήν Οὐκρανία. Ὡς ἠπειρωτικές δυνάμεις, ἡ Ρωσσία καί ἡ Τουρκία εἶχαν πάντα μία εἰδική σχέση καί ἕνα ἐπίπεδο κατανοήσεως, στό ὁποῖο ποτέ δέν θά μπορούσαμε νά ὑπεισέλθουμε. Ἀλλά αὐτό δέν σημαίνει ὅτι τήν ἐχθρότητα πρέπει νά τήν καλλιεργοῦμε καί νά τήν βαθαίνουμε. Διότι αὐτό σημαίνει ἡ ἐμβάθυνσις τῆς ἐμπλοκῆς μας σήμερα στήν Οὐκρανία. Ποιός μᾶς λέγει ὅτι ὁ ὑβριδικός πόλεμος τόν ὁποῖο ἀντιμετωπίζει σήμερα ἡ Ἑλλάς, εἶναι ἄσχετος μέ τίς ἀποφάσεις πού λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις;

Σήμερα δέν ἔχουμε ἀποφασίσει τήν ἀποστολή στρατευμάτων. Οὐδεμία χώρα τοῦ ΝΑΤΟ καί τῆς ΕΕ δέν τό ἔχει πράξει ἄλλως τε. Ἔχουμε, ὅμως, στείλει πολεμικό ὑλικό, ἐνῷ ἡ Ἀλεξανδρούπολις ἔχει ἀναχθεῖ στόν κόμβο διοικητικῆς μερίμνης καί ὑποστηρίξεως τῶν οὐκρανικῶν δυνάμεων. Εἶναι τυχαῖο ὅτι ἐκεῖ ἐκδηλώνονται οἱ ὑβριδικές ἐπιθέσεις; Καί, ἀλήθεια, γιά αὐτές ἔχουμε κάνει τίποτε;

Ἔχει κινητοποιηθεῖ ἡ Ἐθνοφυλακή τοῦ Ἕβρου; Μήπως παραείμαστε ἀπερίσκεπτοι;

Γιά αὐτό καί ἀπευθύνουμε ἔκκληση στόν κ. Μητσοτάκη: Ἀναθεωρῆστε, κ. Πρωθυπουργέ. Ἀναθεωρῆστε τήν στάση σας ἀπέναντι στόν πόλεμο τῆς Οὐκρανίας. Ἀναθεωρῆστε τήν ἐμβάθυνση τῆς ἐμπλοκῆς μας. Δέν θά προτείνουμε, βεβαίως, τήν διάρρηξη συμμαχικῶν δεσμῶν μέ τήν Δύση. Πρέπει, ὅμως, νά τεθοῦν ὅρια. Ὑπάρχουν πράγματα πού γίνονται καί πράγματα πού δέν γίνονται.

Αὐτά πρέπει μέ σαφήνεια νά προσδιορισθοῦν.Μᾶς ἐνημέρωσε προχθές ὁ κ. Ζελέσκυ (γιατί δέν μᾶς τό εἶπε ὁ Ἕλλην Πρωθυπουργός;), ὅτι Οὐκρανοί πιλότοι θά ἐκπαιδευθοῦν στήν Ἑλλάδα νά πετοῦν μαχητικά F-16. Ἔχει συναίσθηση τί σημαίνει αὐτό; Πόσο χρόνο ἀπαιτεῖ αὐτή ἡ ἐκπαίδευσις; Γιά νά πετάξει ἐπιχειρησιακά ἕνας πιλότος F-16, πρέπει νά ἐκπαιδεύεται τοὐλάχιστον πέντε χρόνια. Πού σημαίνει ὅτι πρέπει νά ἔχει ἡ Οὐκρανία ἐκπαιδευμένους πιλότους, πού θά τούς στείλει στήν Καλαμάτα γιά προκεχωρημένη καί ἐπιχειρησιακή ἐκπαίδευση. Νά πολεμήσουν θέλουν μέ τά F-16, δέν θά τά πετοῦν «εὐθεῖα ὁριζόντια». Καί σημειώνουμε ὅτι πρίν λίγους μῆνες ὁ ἀρχηγός τῆς Οὐκρανικῆς Ἀεροπορίας εἶχε ἀναφέρει ὅτι οἱ περισσότεροι πιλότοι του ἔχουν σκοτωθεῖ. Ποιούς προτίθεται νά στείλει, λοιπόν, γιά ἐκπαίδευση στήν Καλαμάτα;

Σχεδιάζουν, δηλαδή, οἱ Σύμμαχοί μας παράταση τοῦ πολέμου γιά πέντε χρόνια ἀκόμη; Διότι σέ αὐτό τό συμπέρασμα ὁδηγεῖ ὁ σχεδιασμός παραχωρήσεως μαχητικῶν F-16 στήν Οὐκρανία.

Ἔχει, ἄραγε, σκεφθεῖ τίς παραμέτρους καί τίς προοπτικές σέ τέτοιο βάθος χρόνου ἡ Ἑλληνική Κυβέρνησις; Ἤ βαδίζει τυφλά σέ μία πολεμική ἐμπλοκή, πού γίνεται ὅλο καί πιό ἐπικίνδυνη; Ὅπως τυφλά ἐνεπιστεύθη τούς Γάλλους καί ἔστειλε τό ἐκστρατευτικό σῶμα στήν Ὀδησσό τό 1919 ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος;

https://www.estianews.gr/

ΕΛΛΑΔΑ-ΤΟ ΚΑΛΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΧΑΝΕΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ

Την  28 Ιουλίου 1920 (10 Αυγούστου 1920 με το νέο ημερολόγιο), υπεγράφη στην πόλη Σεβρ της Γαλλίας η περιβόητη Συνθήκη των Σεβρών. Στόχος της, ο καθορισμός των όρων της ειρήνευσης ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τις συμμαχικές και τις σχετιζόμενες δυνάμεις μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Εως σήμερα η θεσμική προπαγάνδα από τα σχολικά βιβλία, τα ΜΜΕ και την πνευματική νομενκλατούρα δεν έχει πάψει να μιλάει για το «μέγα επίτευγμα» αυτής της συνθήκης, το οποίο πιστώνουν ολοκληρωτικά στον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον μοιραίο για το έθνος άνθρωπο, που, για να γίνει πρωθυπουργός της Ελλάδας, έπρεπε να προηγηθεί βομβαρδισμός της Αθήνας και του Πειραιά από τους Αγγλογάλλους (στα λεγόμενα Νοεμβριανά του 1916).
Η πικρή αλήθεια είναι ότι η Συνθήκη των Σεβρών είχε μικρότερη αξία κι από το χαρτί που καταναλώθηκε για να συνταχθεί και να τυπωθούν τα μεταφρασμένα αντίτυπά της. Δεν κυρώθηκε σε κανένα Κοινοβούλιο - ούτε καν στο ελληνικό. Ουσιαστικά, αποτελεί το πιο κακόγουστο και ακριβοπληρωμένο διπλωματικό ανέκδοτο. Η Ελλάδα πλήρωσε πανάκριβα τη Συνθήκη των Σεβρών, καταβάλλοντας δυσβάσταχτο φόρο αίματος και εδάφη.
Η υπέρμετρη φιλοδοξία του Ελευθέριου Βενιζέλου, η δουλοπρέπειά του απέναντι στις Μεγάλες Δυνάμεις (στις οποίες όφειλε και τη δανεική εξουσία του) και η εμπιστοσύνη που έδειξε αυτός ο ολέθριος πολιτικός στις λεκτικές και αόριστες... διαβεβαιώσεις τους κατέληξαν στη Μικρασιατική Καταστροφή.Τα παραπάνω τα έχει γράψει η Ιστορία και δεν πρόκειται να σβηστούν από τις δέλτους της, ακόμα κι αν οι εκάστοτε ιθύνοντες «βαφτίσουν» ακόμα χίλιες λεωφόρους με το όνομα του Βενιζέλου ή τυπώσουν μερικές δεκάδες χιλιάδες βιβλία με ύμνους για τον «φλογερό πατριώτη», που «μεγάλωσε την Ελλάδα». Ο Βενιζέλος μάς ενέπλεξε σε μια θανάσιμη περιπέτεια, από την οποία δεν μπορούσαμε να βγούμε νικητές, και το έκανε για να εξυπηρετήσει τους ξένους, στους οποίους όφειλε τα πάντα.Η αγιάτρευτη πληγή που άνοιξε το 1922 με τη Μικρασιατική Καταστροφή δεν συνέβη ξαφνικά. Η λάμα που τεμάχισε το όνειρο μιας Μεγάλης Ελλάδας ακονιζόταν πάνω στις πέτρες της υποτέλειας και της τυφλής εξυπηρέτησης των σχεδίων της Αντάντ. Αν η πατρίδα μας δεν κυβερνιόταν από μωροφιλόδοξους ή ακόμα και ύποπτων κινήτρων ανθρώπους, που έβαζαν το συμφέρον των Μεγάλων Δυνάμεων πάνω από το ελληνικό, δεν θα είχαμε κατρακυλήσει τόσο χαμηλά στου κακού τη σκάλα.Οι ξένοι έχουν κάθε λόγο να ασκούν τις πολιτικές τους με έξοδα της πατρίδας μας κι εμείς, από την πλευρά μας, πρέπει να μένουμε συγκεντρωμένοι στα του οίκου μας. Ο ρόλος του «καλού παιδιού», που στο τέλος αμείβεται για τη στάση του, ισχύει μόνο στο σινεμά, όχι στη ζούγκλα της πολιτικής.https://www.dimokratianews.gr/.../kalo-paidi-poy-hanei-ta...

---------

-*Ακολουθει ένα σχόλιο του Σίμου και αφήνω και συνδεσμο για την επέμβαση τής ΑΝΤΑΝΤ...μην βαρεθείτε να το διαβάσετε,,,ειναι καλό να γνωρίζουμε την ιστορία μας ,-που επαναλαμβάνεται τραγικά-,διότι ετσι βλέπουμε καθαρά το παρόν και μπορούμε να διαμορφώσουμε το μέλλον

Σίμος Σταυρακίδης

H «δημοκρατία» όπως την εννοούν οι τοκογλύφοι μας επιβλήθηκε δια βομβαρδισμών και εμπάργκο. Και φυσικά ο αρχιπράκτορας των τοκογλύφων που μας επιβλήθηκε ως ηγέτης ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Οι Βενιζελικοί καθάρισαν το τοπίο μεθοδικά από τους αντιφρονούντες κι έτσι ... η Ελλάδα δεν ξαναέπαθε «εμφύλιο» αλλά λειτουργεί με θαυμαστή ομοψυχία σε ότι αφορά τα συμφέροντα των ξένων τοκογλύφων και του Ισραήλ . Αν οι τοκογλύφοι απαιτήσουν Τραπεζίτη για Πρωθυπουργό βάζουν όλοι πλάτη . Αριστεροί και δεξιοί με μία ψυχή παραδίδουν την εξουσία στον Τραπεζίτη Ζολώτα ή στον Τραπεζίτη Παπαδήμο ...με αξιοθαύμαστη διάθεση συνεργασίας. Διαβάστε την παρακάτω σύνοψη στα Νοεμβριανά του 1916 ... και θα καταλάβετε για ποιους δουλεύουν όλοι τους... και τι σημαίνει δημοκρατία στον πλανήτη των τοκογλύφων. Τους αφέντες μας οι πράκτορες-ιστορικοί τους αποκαλούν «συμμάχους» ... για να μην καταλάβουμε ποτέ την πραγματική σχέση ανάμεσά σ'εμάς και αυτούς.
Η Ελλάδα έγινε ξαφνικά αντιβασιλική ... μετά από βομβαρδισμό που πραγματοποίησε το Βασιλικό Ναυτικό της Αγγλίας...αν μας λέει κάτι αυτό ...
Δεν είναι τυχαίο που όλοι οι Έλληνες δημοσιογράφοι στάζουν μέλι όταν μιλούν για τη Βασιλική Οικογένεια της Αγγλίας ... που οι Rothschild παίζουν στα δάχτυλα εδώ και 250 χρόνια.

---------------
>>>Tον Νοέμβριο του 1916 η Ελλάδα βρίσκεται διχασμένη ανάμεσα στο κράτος των Αθηνών με επικεφαλής το βασιλιά Κωνσταντίνο και το κράτος της Εθνικής Αμύνης στη Θεσσαλονίκη με επικεφαλής τον Ελ. Βενιζέλο. Αφορμή αποτέλεσε η στάση ουδετερότητας της χώρας κατά τον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία οδήγησε σε στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και Αγγλογαλλικών δυνάμεων.
Στις 18 Νοεμβρίου, λαμβάνει χώρα η απόβαση των συμμαχικών αγημάτων στο Φάληρο και ακολουθούν συγκρούσεις με τον ελληνικό στρατό. Ο Βενιζέλος ακολουθούσε πολιτική συμπαράταξης με τους συμμάχους εναντίον των Κεντρικών Δυνάμεων, ενώ ο βασιλιάς Κωνσταντίνος πολιτική ουδετερότητας που ευνοούσε τη Γερμανία και την Αυστροουγγαρία.
Οι δυνάμεις της Αντάντ, που ήταν στο πλευρό του Βενιζέλο, στις 3 Νοεμβρίου αξιώνουν την παράδοση τεράστιων ποσοτήτων πολεμικού υλικού από την κυβέρνηση των Αθηνών. Παρά την αρχική συμφωνία, μετά από τέσσερις μέρες το αίτημά τους απορρίπτεται, όταν στρατιωτικοί παράγοντες με την υποστήριξη 20.000 επίστρατων πείθουν τον Κωνσταντίνο να την παραβιάσει με το επιχείρημα, ότι η κοινή γνώμη έβλεπε αυτή την απαίτηση ως επέμβαση στα εσωτερικά της χώρας. Η απάντηση δεν άργησε να έρθει.
Ο συμμαχικός στόλος με επικεφαλής τον ναύαρχο Φουρνιέ αποβιβάζεται στις 18 Νοεμβρίου στο Φάληρο. Περίπου 3.000 Γάλλοι και Βρετανοί κατευθύνονται στην Αθήνα όπου βρίσκεται μεγάλος αριθμός επίστρατων ενόπλων. Ακολουθούν συγκρούσεις σύμμαχων με τον ελληνικό στρατό ενώ η πόλη δέχεται τα μαζικά πυρά του συμμαχικού στόλου. Το ίδιο βράδυ, ο Κωνσταντίνος έρχεται σε συμφωνία με τους πρεσβευτές της Αντάντ και ο βομβαρδισμός σταματά.
Ο απολογισμός εκείνης της βραδιάς ήταν δεκάδες νεκροί και τραυματίες που προέρχονταν και από τις δύο πλευρές. Τις επόμενες μέρες οι συμμαχικές δυνάμεις αποσύρονται ενώ οι «βενιζελικοί» δέχονται επιθέσεις από τους υποστηρικτές του βασιλιά. Ακολουθούν λεηλασίες σε καταστήματα, σπίτια και καταστροφές σε εγκαταστάσεις εφημερίδων. Χαρακτηριστική η δήλωση του πρωθυπουργού Σπυρίδωνα Λάμπρου «τακτοποιούμε τα του οίκου μας».
Στις 25 Νοεμβρίου, η προσωρινή κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης («Τριανδρία») κηρύσσει με ειδικό διάγγελμα έκπτωτο το βασιλιά Κωνσταντίνο. Παράλληλα, ως απάντηση στα γεγονότα τις 18ης Νοεμβρίου οι δυνάμεις της Αντάντ επιβάλλουν γενικό αποκλεισμό που παραλύει την αγορά.διάγγελμα έκπτωτο το βασιλιά Κωνσταντίνο. Παράλληλα, ως απάντηση στα γεγονότα τις 18ης Νοεμβρίου οι δυνάμεις της Αντάντ επιβάλλουν γενικό αποκλεισμό που παραλύει την αγορά.<<<

 

«Νοεμβριανά» 1916: Ο Βενιζέλος, ο βασιλιάς και η επέμβαση της Αντάντ στο Φάληρο

https://www.in.gr/2018/11/29/plus/features/o-ethnikos-dixasmos-ta-noemvriana-tou-1916/?fbclid=IwAR2DP_BtTi2XH8bUaAvR8cmegZJrT5nDc9n1oFftRVX2nrpwWs1tfWQ7Y_k

ΕΝΑΣ ΤΥΡΑΝΝΟΣ,ΜΙΑ ΕΛΙΑ ΚΑΙ Η ΑΙΩΝΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ...

 Γράφει η Αθηνά Ταρλά    Ένας τύραννος, μία Ελιά και η Αιώνια Επιστροφή.

«Κι αν μια μέρα ή μια νύχτα, ερχόταν ένας δαίμονας και γλιστρούσε μέσα στην υπέρτατη μοναξιά σου και σού ‘λεγε: «Αυτή τη ζωή, όπως την έζησες και την ζεις ως τα τώρα, θα πρέπει να την ξαναζήσεις άλλη μια φορά και αναρίθμητες ακόμα φορές˙ χωρίς τίποτα το καινούργιο˙... Δεν θά’πεφτες κατάχαμα, δεν θά ’τριζες τα δόντια σου και δεν θα καταριόσουν τον δαίμονα που θα σου έλεγε αυτά; Ή μήπως θα ζούσες μία φοβερή στιγμή όπου θα του απαντούσες: «Είσαι θεός˙ ποτέ μου δεν άκουσα τόσο θείο λόγο!»  - Fr. Nietzsche

Με λίγα λόγια, άξιζε η ζωή μας τον κόπο;  Η αποκάλυψη πως τα πάντα υπόκεινται σε μία αιώνια επιστροφή, ίδια και απαράλλαχτα, μας χαροποιεί ή μας θλίβει; Και δεν είναι μόνο η δική μας ζωή. Είναι και όσα κάνουμε για τις ζωές των άλλων, οι συλλογικές μας αποφάσεις. Το ενδεχόμενο της επανάληψης της εθνικής μας ιστορίας είναι ένα υπέροχο όνειρο ή εφιάλτης;  Η ιστορία είναι γεμάτη επαναλήψεις που περιμένουν να μας διαφωτίσουν. Είναι οι επαναλήψεις που αφήνουμε να συμβούν, είτε γιατί δεν μελετήσαμε τα γεγονότα κατά την προηγούμενη εμφάνισή τους είτε γιατί δεν αντιλαμβανόμαστε τη δική μας συμβολή στην εξέλιξή τους.
Υπάρχει, λοιπόν, ένα προηγούμενο, μία περίοδος της ελληνικής ιστορίας που κάνει αυτά που ζούμε σήμερα να μοιάζουν με φάση της δικής μας αιώνιας επιστροφής. Ορθολογισμός και συναίσθημα σε ένα πολιτικό σκηνικό, που αν δεν είχε την τραγική κατάληξη που είχε, θα ήταν το κωμικό μας αριστούργημα! Ηρωισμοί, συνθήματα, σενάρια συνωμοσίας, οικονομική κρίση, μέτρα για την προστασία της δημόσιας τάξης και πόλεμος! Κι επειδή σήμερα αισθανόμαστε ότι ζούμε σε συνθήκες (οικονομικού) πολέμου, ας κάνουμε μιαν αναδρομή και τον παραλληλισμό, τηρώντας τις αναλογίες. Και ας αποφασίσουμε αν επιθυμούμε την επανάληψη.  

Η Ελλάδα το 1920
Μετά από χίλια βάσανα και καυγάδες,  η Ελλάδα (που τότε, χονδρικά, ήταν μονάχα η Ρούμελη και ο Μοριάς) πολέμησε τα δύο τελευταία χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο πλευρό της Αντάντ κι εναντίον των δυνάμεων της Γερμανίας και της Τουρκίας. Σε αντάλλαγμα οι σύμμαχοι υποσχέθηκαν σημαντικές εδαφικές παραχωρήσεις. Στο εσωτερικό της χώρας, όμως, η κατάσταση ήταν τραγική. Ο κόσμος ήταν μοιρασμένος σε δύο στρατόπεδα που προσπαθούσαν, εδώ και χρόνια, να εξοντώσουν το ένα το άλλο. Ο διπολισμός της εποχής. (Διαβάστε εδώ, δύο λόγια για τα γεγονότα που προηγήθηκαν.)
Τώρα, μετά το τέλος του πολέμου και ενώ η Ελλάδα περιμένει να λάβει το μερίδιό της από τον διαμελισμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ο διχασμός θα δείξει τα δόντια του και οι αυτοκαταστροφικές δυνάμεις, που δεν έλειψαν ποτέ σε αυτή τη χώρα, θα απελευθερωθούν.

Οι συνέπειες της χρεοκοπίας του 1897, η επιβολή Διεθνούς Ελέγχου, του Παγκοσμίου Πολέμου, των Βαλκανικών, της Μικρασιατικής Εκστρατείας που ήταν σε εξέλιξη και της σύγκρουσης με τις συμμαχικές δυνάμεις, δεν θα μπορούσαν να μην επηρεάσουν την οικονομική κατάσταση της χώρας. Όλοι είναι δυσαρεστημένοι από τις συνεχείς αυξήσεις στις τιμές των ειδών πρώτης ανάγκης και τα επίσης αυξανόμενα κρούσματα αισχροκέρδειας, ενώ πάλευαν με θανατηφόρες επιδημίες. Πολύ χειρότερα από σήμερα, δηλαδή. Οι κοινωνικές ανισότητες έχουν ενταθεί και ήδη το σοσιαλιστικό κίνημα έχει κάνει την εμφάνισή του με στόχο να τις εξαφανίσει.
Οι Δημόσιοι υπάλληλοι είναι δυσαρεστημένοι εξαιτίας των μικρών μισθών και της άρσης του καθεστώτος μονιμότητας που έριξε πολλούς στην ανεργία, ενώ στον ιδιωτικό τομέα πολλοί (κυρίως καπνεργάτες και οικοδόμοι) αναγκάζονται να αλλάξουν επάγγελμα. Στη δημόσια διοίκηση επικρατεί χάος και αυθαιρεσία, ειδικά στην επαρχία. Κάποιοι δημόσιοι υπάλληλοι φυτοζωούν και κάποιοι άλλοι πλουτίζουν από επιδόματα και έκτατες αμοιβές που αυθαίρετα προσφέρουν οι επικεφαλής των υπηρεσιών. Στον ιδιωτικό τομέα, αν και εμφανίζονται νέες επιχειρήσεις, δυσκολεύονται να ανθήσουν, κυρίως λόγω της αστάθειας του συναλλάγματος, του κρατικού προστατευτισμού και της έλλειψης ρευστότητας. Ναι, θυμίζει τα σημερινά, αλλά ήταν πολύ χειρότερα.

Το πολιτικό σκηνικό. Η κυβέρνηση και ο Συνασπισμός της Αντιπολίτευσης.
Τον Μάιο του 1920, την ίδια μέρα που ο Βενιζέλος αναγγέλλει στη Βουλή  τη νίκη του ελληνικού στρατού στη Δυτική Θράκη, ο υπουργός Δικαιοσύνης Τσιριμώκος καταθέτει προς συζήτηση νομοσχέδιο «περί αδικημάτων κατά της ασφαλείας της Χώρας», το οποίο βουλευτές της αντιπολίτευσης χαρακτηρίζουν με ευκολία αντισυνταγματικό και τυραννικό, συνήθεια που δεν έχουμε ακόμα εγκαταλείψει. Ο υπουργός ισχυρίζεται πως το νομοσχέδιο αυτό συμπληρώνει τον νόμο περί εξύβρισης της βασιλείας, ώστε να αντιμετωπιστούν έκτακτες και πρωτοφανείς περιπτώσεις. Ο Βενιζέλος θεωρεί επικίνδυνη την προπαγάνδα της αντιπολίτευσης υπέρ της επιστροφής του έκπτωτου Βασιλιά, εφόσον αυτό θα προϋπέθετε μεταβολή του Πολιτεύματος, ενέργεια που ήθελε με κάθε τρόπο να αποφύγει σε περίοδο πολέμου. Για να εξασφαλίσει την επιδιωκόμενη τάξη, επαναφέρει τον στρατιωτικό νόμο που είχε νωρίτερα αποσύρει, ελπίζοντας να περιορίσει αυτούς που, όπως ισχυριζόταν, «ζητούν να εγκαθιδρύσουν εις την Ελλάδα τον χείριστον Μοναρχισμόν και Δεσποτισμόν», και κυρίως τον Τύπο. (Ομιλία στη Βουλή, Μάιος 1920). Άλλωστε, η εμπειρία του 1916, είχε αποδείξει πως ο Τύπος μπορούσε να κάνει μεγάλη ζημιά στα εθνικά ζητήματα, όταν απροκάλυπτα αμφισβητεί το δικαίωμα της κυβέρνησης να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις, ενώ οι συνεχείς συμπλοκές και αιματοχυσίες ανάμεσα στους οπαδούς των δύο πολιτικών παρατάξεων, καθιστούσαν τη λήψη μέτρων αναγκαία. Κι αυτό το ζούμε.

Σύσσωμη η αντιπολίτευση αντιδρά και επιμένει στην τακτοποίηση του Δυναστικού Ζητήματος, δηλαδή στην επιστροφή του Κωνσταντίνου. Το κόμμα των Εθνικοφρόνων, το Συντηρητικό Κόμμα και το Μεταρρυθμιστικό μαζί με άλλα μικρότερα, συνασπίζονται σε ένα κοινό μέτωπο εναντίον των Φιλελευθέρων του Βενιζέλου. Η Ηνωμένη Αντιπολίτευση, με έμβλημα την ελιά (άκου σύμπτωση!), θα αφήσει προσωρινά στην άκρη τις κομματικές διαφορές και θα απαιτήσει εκλογές και αλλαγή του Συντάγματος, με την ελπίδα να βγάλει από τη μέση τον μεγάλο αντίπαλο. Εθνικιστές και αριστεροί (εκτός από τους κομμουνιστές του ΣΕΚΕ), ξεσηκώνουν τον κόσμο με το παράδοξο σύνθημα «Ελιά, στεφάνι, σφυρί, δρεπάνι». Αυτό στις μέρες μας δεν το έχουμε δει ακόμα επισήμως, αλλά προσπάθειες για αταίριαστα πολιτικά παντρέματα γίνονται συνεχώς.

Ο Βενιζέλος ερμηνεύει αυτή την ανακίνηση του Δυναστικού ζητήματος ως κακοήθη προσπάθεια πρόκλησης εμφυλίου, με μοναδικό στόχο τον κλονισμό της εμπιστοσύνης των ξένων δυνάμεων, που αντιπαθούσαν τον γερμανόφιλο Κωνσταντίνο και των οποίων τη φιλία είχε άμεση ανάγκη η Ελλάδα προκειμένου να λάβει τα ανταλλάγματα που της είχαν υποσχεθεί και για τα οποία είχε χύσει αίμα.  Επιδιώκουν τη ματαίωση της αναμενόμενης σύναψης της Συνθήκης των Σεβρών, λέει ο Βενιζέλος, ώστε να παρουσιάσουν τα καταστροφικά αποτελέσματα ως αποτυχία της κυβέρνησης, για λόγους ψηφοθηρικούς. Με τα δικά του λόγια: « ...τας εθνικάς επιτυχίας τας κρίνουν ως καταδίκην της πολιτικής των και δια τούτον δεν έχουν τη διάθεσιν ουδέ καν να τας χαιρετίσουν. Είπατέ μου αν είδατε δύο λέξεις καν δι’αυτά τα εθνικά κατορθώματα...είναι έτοιμοι να εξαπολύσουν όλας τας φρικαλεότητας του εμφυλίου πολέμου μόνον και μόνον δια να καταφανή μέχρι τέλους ότι οι αντίπαλοι αυτών είχον άδικον...». Τα ίδια και τώρα!

Η ώρα του λαού πλησιάζει
Η κυβέρνηση Βενιζέλου θα συνεχίσει να έχει στραμμένη την προσοχή της στη Μ. Ασία, όπου τα ελληνικά στρατεύματα συνεχίζουν τις επιχειρήσεις. Τον Ιούλιο συνάπτεται η Συνθήκη των Σεβρών, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα θα αποκτούσε τη Θράκη, την Τένεδο και την Ίμβρο και τα έως τότε ιταλικά Δωδεκάνησα κατόπιν δημοψηφίσματος (εκτός από τη Ρόδο και την Κάρπαθο, που θα δινόταν μόνο αν και η Βρετανία παραχωρούσε στην Ελλάδα την Κύπρο). Τέλος, η Σμύρνη, που θα παρέμενε για πέντε ακόμα χρόνια στην κατοχή των Οθωμανών, αλλά με Έλληνα Αρμοστή, με τη λήξη της πενταετίας θα μπορούσε, μετά από δημοψήφισμα, να προσαρτηθεί στην Ελλάδα. Ο Βενιζέλος θέλει να πάει σε εκλογές για να επιβεβαιώσει τη στήριξη του εκλογικού σώματος στο πρόγραμμά του (η κυβέρνηση αυτή δεν ήταν εκλεγμένη, δείτε εδώ).
Εν αναμονή, λοιπόν της κατοχύρωσης της Συνθήκης από τα κοινοβούλια των συμμαχικών χωρών, ο Βενιζελισμός και ο Κωνσταντινισμός, το μεγάλο  δίλημμα της εποχής, θα συνοδεύσει τον ελληνικό λαό στις κάλπες της 1ης Νοεμβρίου 1920. Σήμερα δεν έχουμε Δυναστικό ζήτημα ούτε μη εκλεγμένη κυβέρνηση, έχουμε όμως αντιπολίτευση που θέλει συνεχώς και πάντα εκλογές.

Τους μήνες που θα ακολουθήσουν και μέχρι την ημέρα των εκλογών, οι δυο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για τρομοκράτηση των ψηφοφόρων. Το ρεύμα της Ελιάς είναι ισχυρό και το υποστηρίζει πλήθος κόσμου που οραματίζεται τη λήξη του πολέμου και την επιστροφή στον ειρηνικό βίο, αλλά και μικροαστοί, που δεν επιθυμούν την διεύρυνση της ελληνικής επικράτειας, επειδή φοβούνται τον εμπορικό ανταγωνισμό. Υπόσχονται ότι θα αποκαταστήσουν την εθνική κυριαρχία, που ο Βενιζέλος είχε παραχωρήσει στους συμμάχους, ότι θα αποκαταστήσουν την ομαλή λειτουργία του Συντάγματος, ότι θα επαναφέρουν στις θέσεις τους όλους τους απολυμένους δημοσίους υπαλλήλους και τη μονιμότητα και ότι θα τιμωρήσουν τους «τυράννους». Τα γνωστά!
Εντωμεταξύ, ο έκπτωτος Κωνσταντίνος δηλώνει ότι ποτέ δεν παραιτήθηκε από τον θρόνο και πως είναι διατεθειμένος να επιστρέψει μετά τη λήξη του πολέμου και αφού ο λαός εκφράσει ελεύθερα τη θέλησή του. Ο αγγλικός τύπος δημοσιεύει άρθρα υπέρ του Βενιζέλου και εναντίον των υποστηρικτών του Κωνσταντίνου, θεωρώντας την επανενθρόνισή του επικίνδυνη και αφορμή για εμφύλιο, ενώ ο Γούναρης (ηγέτης του συνασπισμού της Ελιάς) δηλώνει πως η επιλογή του βασιλιά επαφίεται στην κρίση του ελληνικού λαού. Παράλληλα κατηγορεί τον Βενιζέλο πως δεν σέβεται την θέληση του λαού, αλλά χρησιμοποιεί τον θεσμό της Βασιλείας ανάλογα με το συμφέρον του. Στους προεκλογικούς του λόγους ο Γούναρης υπόσχεται στους ψηφοφόρους τη σύσταση δεύτερου σώματος, εκτός της Βουλής, που θα αποτελείται από εργαζομένους, εργοδότες και αγρότες με στόχο την επίλυση των προβλημάτων τους. Γενικά, η αντιπολίτευση φαίνεται να μην έχει κατανοήσει τη σοβαρότητα της κατάστασης στο εξωτερικό, καθώς είναι εγκλωβισμένη στις εμμονές της.
Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου στη Λυών και τη δολοφονία του Ίωνα Δραγούμη (δες Ιουλιανά), οι δύο πλευρές φανατίζονται και η κατάσταση φτάνει στα άκρα.

Το αιματοκύλισμα
Όπως συνηθίζεται σε εξαιρετικά δύσκολες περιόδους, συμβαίνει το αναπάντεχο που δυσκολεύει ακόμα περισσότερο τα πράγματα. Αιφνιδιαστικά, ο βασιλιάς Αλέξανδρος (που βασιλεύει στη θέση του έκπτωτου Κωνσταντίνου) πεθαίνει από δάγκωμα μαϊμούς!
Οι εφημερίδες που υποστηρίζουν την Ελιά (όπως η «Αστραπή») κυκλοφορούν σενάρια περί δολοφονικής ενέργειας των βενιζελικών. Η κυβέρνηση καλεί τον αδελφό του νεκρού, τον διάδοχο Παύλο να αναλάβει τον θρόνο και συνιστά στον Κωνσταντίνο να τον ενθαρρύνει να δεχτεί. Ο Παύλος αρνείται και ο Βενιζέλος αποφασίζει να αφήσει την επίλυση του ζητήματος για μετά τις εκλογές, που μετατίθενται για την 1η Νοεμβρίου, ορίζοντας προσωρινό αντιβασιλέα τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη.

Οι τελευταίες δέκα μέρες μέχρι τις εκλογές είναι εκρηκτικές! Οι υποστηρικτές της αντιπολίτευσης πληθαίνουν και καταλαμβάνονται από μανία υπέρ της επιστροφής του Κωνσταντίνου, ξεχύνονται στους δρόμους φωνάζοντας συνθήματα, προσκυνώντας φωτογραφίες του έκπτωτου και τραγουδώντας «του αητού ο γιος». Στα μέσα Οκτωβρίου, στο καφενείο Αθήναιον της Ομόνοιας συγκεντρωμένοι απότακτοι που προπαγάνδιζαν την επιστροφή του Κωνσταντίνου, επιτίθενται φραστικά εναντίον δύο αξιωματικών του φρουραρχείου. Κατά τη συμπλοκή μεταξύ τους, οι αξιωματικοί με επικεφαλής τον υπολοχαγό Α. Μεταξά, πυροβόλησαν και τραυμάτισαν θανάσιμα τον απότακτο λοχαγό Β. Βαλάκη, για να ξυλοκοπηθούν αγρίως, στη συνέχεια, από τους αντιβενιζελικούς.  Η κυβέρνηση καταγγέλλει μεθοδευμένες ενέργειες με στόχο την πρόκληση επεισοδίων και η αντιπολίτευση ισχυρίζεται πως η αστυνομία επιτίθεται στους διαδηλωτές χωρίς λόγο. Οικείο κι αυτό.
Οι πολιτικοί της Ελιάς κατηγορούνται, επίσης, από τους αντιπάλους τους για την επιβολή του ναυτικού αποκλεισμού πριν από μερικά χρόνια, που προκάλεσε πρόβλημα επισίτισης και τους θεωρούσαν υπεύθυνους, τόσο για τις θηριωδίες των Βουλγάρων στην Αν. Μακεδονία όσο και για υποκίνηση στάσεων στον ελληνικό στρατό κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Κατηγορούνται, δηλαδή, ότι σαμποτάρουν συνεχώς κάθε ενέργεια της κυβέρνησης μόνο για να κάνουν αντιπολίτευση!
Το βασικό, όμως, επιχείρημα των κυβερνητικών στις προεκλογικές τους ομιλίες, είναι πως, σε περίπτωση επικράτησης των αντιπάλων της, η υποστήριξη των συμμάχων θα αρθεί, με καταστροφικές για τη χώρα συνέπειες. Για το ζήτημα του βασιλιά δηλώνουν πως θα τακτοποιηθεί με τρόπο που αρμόζει στη διεθνή θέση της χώρας. Σαν να λέμε, η Ελλάδα είχε απόλυτη ανάγκη τους συμμάχους, ενώ εκείνοι θα τα κατάφερναν μια χαρά και χωρίς την Ελλάδα.

Ο Τύπος είναι επίσης διχασμένος. Λίγες μέρες πριν από τις εκλογές, η εφημερίδα «Ακρόπολις» παρακινεί: « Άσπρο στην Άγκυρα, μαύρο στην εληά» (Άγκυρα, το σύμβολο των βενιζελικών). Οι φιλοβενιζελικές εφημερίδες επαναλαμβάνουν τακτικά το επιχείρημα της κυβέρνησης πως η συμπαράσταση των συμμάχων παρέχει ασφάλεια, ώστε να τακτοποιηθούν χωρίς περισπασμούς και τα εσωτερικά ζητήματα που είχαν παραμεληθεί. Κατηγορούν δε την Ελιά ως αντιεθνικό μόρφωμα, κυρίως επειδή πολιτικοί αυτού του συνασπισμού ονόμαζαν τη Μ. Ασία αποικία και τη συνθήκη με τη Σερβία κουρελόχαρτο. Μπροστά στη Μ. Ιδέα των Βενιζελικών, η «Μικρά και έντιμος Ελλάς» της Ηνωμένης Αντιπολίτευσης φαντάζει οπισθοδρόμηση, όπως και η εμμονή τους στην επαναφορά του βασιλιά Κων/νου.
Ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης, με τη σειρά του, διαβεβαιώνει δια του Τύπου τον λαό πως τα συμφέροντα των Βρετανών και των άλλων δυνάμεων δεν είναι δυνατόν να εξυπηρετηθούν αν απομονώσουν την Ελλάδα. Άρα, δεν υπήρχε κανένας φόβος και η ξενόδουλη κυβέρνηση απλά το αποκρύπτει. Μπλοφάρει! - Déjà-vu

Ο λαός αποφάσισε. Κάτω οι ξένοι, Ψωμί, Ελιά και Κώτσο βασιλιά! 
Οι Φιλελεύθεροι, αν και έλαβαν 1700 περίπου περισσότερες ψήφους, ηττήθηκαν στις εκλογές και ο Βενιζέλος δεν εξελέγη καν βουλευτής. Η Πηνελόπη Δέλτα τον συναντά δύο μέρες μετά τις εκλογές και καταγράφει τα λόγια που της είπε:
«Επλανήθηκα», μας είπε. «Ενόμιζα πως αλήθεια είχα το λαό μαζί μου, πως στο μεγάλο αυτό έργο που γίνηκε, με ακολουθούσε ο λαός. Επλανήθηκα ο λαός κουράστηκε, βαρέθηκε. Δεν κακίζω το λαό, του ζήτησα θυσίες μεγαλύτερες από τις δυνάμεις του. Εγώ δεν υπολόγισα καλά τις δυνάμεις του, τον παρέσυρα σε έργο πολύ βαρύ.
Είμαι συντριμμένος, δεν έχω πια δυνάμεις ν' αντιπαλαίσω' είχα σχηματίσει τ' όνειρο πως ο ελληνικός λαός μ' ακολουθεί στην κατάκτηση των ελληνικών μερών' μα ο ελληνικός λαός δε μ' ακολουθεί' πήγε διά της βίας... Του πήρα το παιδί του για πολλά χρόνια' δεν αντέχει πια στις θυσίες ο κουρασμένος λαός. Και δεν είναι αυτό το χειρότερο' το χειρότερο είναι που ο κόσμος δεν ενδιαφέρεται. Προ 30 ετών υπήρχε ακόμη η Μεγάλη Ιδέα' τότε ακόμα ο κόσμος θα δέχουνταν τις μεγάλες θυσίες για τη Μεγάλη Πατρίδα. Σήμερα πια την παράτησε τη Μεγάλη Ιδέα. Το ξέρω πως η Ελλάδα κακοδιοικήθηκε' μα τους είπα πως τώρα που τελειώνουν τα εξωτερικά προβλήματα, θα στρέψω στα εσωτερικά. Το ξέρουν πως ποτέ δεν είπα ένα πράμα και δεν το έκανα' πίστευα πως θα μου δώσουν δυο μήνες για να κάνω και την εσωτερική αναδιοργάνωση. Μα δε με πίστωσαν με δυο μήνες, δε με πίστεψαν' ή δεν τους ενδιέφερε αρκετά το εξωτερικό ζήτημα ώστε να δεχθούν την προσωρινή κακή διοίκηση. Δεν τους μέλει' δεν καταλαβαίνουν οι αντίθετοι τι θα πει Σμύρνη! Ακούν Σμύρνη και σου λεν Σύρα, Μύκονος, και το βλέπουν ένα πράμα. Δε βλέπουν, δε βλέπουν τη σημασία της! Δε νιώθουν τι θα πει η κατάκτηση της Μικρασίας! Αυτό που είπαν μερικοί, «Μικρή Ελλάδα, αλλά τίμια», αυτό που έκανε ο Κουμουνδούρος, που έσχισε το χάρτη της Μεγάλης Ελλάδας, δεν ήταν λόγια, σκέψεις, καμώματα ενός ή δύο απάτριδων' είναι η ψυχολογία του λαού ολόκληρου. Δε ζητά μεγάλα όνειρα που να τα πραγματοποιήσει. Ζητά το σπίτι του να καλοδιοικείται, το παιδί του να γυρίσει πίσω, να φύγει από το στρατό.
Και ξέρετε; Έχω ταραγμένη τη συνείδηση' φέρω βαρειά ευθύνη απέναντι της ιστορίας, γιατί το μεγάλο αυτό έργο που επιδίωξα, χρειαζόταν μεγάλες θυσίες, περισσότερες, βαρύτερες από όσες μπορούσε να σηκώσει ο ελληνικός λαός. Δεν υπολόγισα σωστά, του παραφόρτωσα τους ώμους. Δε φταίγει ο λαός, φταίγω εγώ που δεν υπολόγισα σωστά ως πού παν οι δυνάμεις του και η αντοχή του. Και φέρω βαρειά την ευθύνη, γιατί ενώ τώρα τρέχει τον κίνδυνο να χάσει τα κερδισμένα αποτελέσματα, οι θυσίες θα μείνουν. 
Φεύγω όχι επειδή δειλιάζω' αλλά, όπως το είπα και πριν γίνουν οι εκλογές, αν με καταψηφίσει ο λαός, θα φύγω και θα αποσυρθώ από τον πολιτικό βίο. Είμαι συντριμμένος. Ο ελληνικός λαός κατεψήφισε την πολιτική μου. Ολόκληρη ιδεολογία κατακρημνίζεται, δεν έχω πια λόγο υπάρξεως εδώ, η διαμονή μου μόνο που θα δυσκολέψει το έργο της νέας Κυβερνήσεως. Και πρέπει να είναι ελευθέρα εντελώς για το δυσχερέστατο έργο της».

Στο άλλο στρατόπεδο, «Ανάσταση της Ελληνικής Ελευθερίας» χαρακτηρίζει η εφημερίδα «Αθήναι» τη νίκη της Ηνωμένης Αντιπολίτευσης.  Ο Βενιζέλος παραιτείται και ο Δ. Ράλλης καλείται από τον αντιβασιλέα Κουντουριώτη να αναλάβει πρωθυπουργός στις 4 Νοεμβρίου.

Η αντιπολίτευση συναντά τον πραγματικό κόσμο και ντύνεται κυβέρνηση.
Η νέα κυβέρνηση, εν μέσω πολέμου,  αποκαθιστά στρατιωτικούς, δικαστές και άλλους δημοσίους υπαλλήλους που είχαν απολυθεί από την κυβέρνηση Βενιζέλου, αμνηστεύει τα πολιτικά αδικήματα της προηγούμενης περιόδου και απελευθερώνει τον Τύπο. Στην εξωτερική πολιτική ακολουθεί το πρόγραμμα που είχε χαράξει ο Βενιζέλος, μόνο που τώρα οι σύμμαχοι δεν είναι ευχαριστημένοι. Η νέα κυβέρνηση, μολονότι είχε δηλώσει πως με τα αποτελέσματα των εκλογών ο λαός απεφάνθη σχετικά με τον ποιον επιθυμεί στον θρόνο και ήδη διενεργεί τις κυβερνητικές ενέργειες στο όνομα του Βασιλέως της Ελλάδος Κωνσταντίνου, αποφασίζει και τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος!
Στο δημοψήφισμα της 22ας Νοεμβρίου του 1920, από το οποίο απέχουν οι Φιλελεύθεροι, το 98% των Ελλήνων (!) ψήφισε υπέρ της επιστροφής του Κωνσταντίνου, μολονότι την προηγούμενη ημέρα οι Σύμμαχοι είχαν ανακοινώσει πως θα θεωρούσαν την επιστροφή του έκπτωτου βασιλιά ως πράξη εχθρική, ενώ οι φήμες για αναθεώρηση της συνθήκης των Σεβρών οργιάζουν. Η πίστωση προς την Ελλάδα αναστέλλεται και οι συμμαχικές δυνάμεις, προκειμένου να ανακόψουν τα επεκτατικά σχέδια της Γερμανίας προς ανατολάς, στρέφουν το ενδιαφέρον τους προς την Τουρκία. Ο βασιλιάς, που έχει εντωμεταξύ επιστρέψει, δηλώνει σε συνεντεύξεις του στον ευρωπαϊκό τύπο πως η στάση των συμμάχων οφείλεται σε παρεξήγηση!

Σαράντα μόλις μέρες μετά τον εκλογικό θρίαμβο, η Ηνωμένη Αντιπολίτευση με το σήμα της ελιάς, δέχεται κριτική ακόμα και από τους φανατικούς της φίλους. Η εφημερίδα «Πολιτεία», που ολόψυχα είχε συσστρατευτεί στον αγώνα εναντίον του Βενιζέλου, τώρα αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο που έχει προκύψει για τη χώρα και διαπιστώνει την απραξία τόσο του βασιλιά όσο και της κυβέρνησης. Οι επικεφαλής των κομμάτων του συνασπισμού ανταγωνίζονται για την πρωτοκαθεδρία και ο Δημ. Ράλλης κρίνεται ανεπαρκής για τις διαπραγματεύσεις με τους συμμάχους. «εδείκνυεν άνθρωπον, όν απέλιπεν το θάρρος» γράφει η φιλοκυβερνητική «Αστραπή» στις 23/1/1921. Οι συνεχείς διαφωνίες ανάμεσα στους συνασπισμένους, οδηγούν σε ανασχηματισμό και αναλαμβάνει καθήκοντα πρωθυπουργού ο Νικόλαος Καλογερόπουλος, μέλος του Λαϊκού Κόμματος. Η κυβέρνηση καλλιεργεί την προσδοκία πως η οποιαδήποτε τροποποίηση στη Συνθήκη των Σεβρών, οπωσδήποτε θα αποβεί προς όφελος της Ελλάδας, διότι θα διευκολύνει την ειρήνευση με την Τουρκία και θα επιτρέψει στο ελληνικό στρατό να κινηθεί χωρίς τους προηγούμενους περιορισμούς.

Εντωμεταξύ, στη μικρά Ασία η εκστρατεία συνεχίζεται και ο ελληνικός στρατός θριαμβεύει. Οι σύμμαχοι, όμως, αποφασίζουν την αναθεώρηση της Συνθήκης των Σεβρών και την αποστολή διασυμμαχικής αποστολής στη Μ. Ασία και τη Θράκη, για να εξακριβώσει την εθνολογική σύσταση των περιοχών. Αυτή η ενέργεια ουσιαστικά θέτει υπό αμφισβήτηση τις αποφάσεις της Συνθήκης, σύμφωνα με την οποία τα εδάφη αυτά θα αποδίδονταν στην Ελλάδα, ξαφνιάζει την ελληνική κυβέρνηση και τη φέρνει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, εφόσον με την απόφαση αυτή, η Ελλάδα και η Τουρκία θα πρέπει να τα βρουν μεταξύ τους. Η προεκλογική διαβεβαίωση πως οι σύμμαχοι θα ήταν αδύνατον να μην υποστηρίξουν το συμφέρον της Ελλάδας, διότι τάχα από αυτό εξαρτάται και το δικό τους, κατέρρευσε!
 Οι βενιζελικές εφημερίδες (η «Πατρίς», ο «Ελεύθερος Τύπος» κ.α.) γράφουν πως, ουσιαστικά, η υπόθεση της Σμύρνης έχει χαθεί και η Θράκη μετά βίας σώζεται. Τα δημοσιεύματα αυτά θορυβούν μέρος του κυβερνητικού Τύπου, που ανησυχεί τώρα για την διασάλευση της τάξης, όπως κάποτε ανησυχούσε ο Βενιζέλος, και ζητά από την κυβέρνηση να εφαρμόσει, έστω και ήπια, λογοκρισία! «Να εγκαθιδρυθεί η προληπτική λογοκρισία, η οποία θα μας απαλλάξει από τα καθημερινά διαγγέλματα του κ. Βενιζέλου προς τον λαόν, όστις τον ελάκτισεν, εν πλήρη γνώσει ότι λακτίζει έναν τύραννο και έναν αδικητήν. Θα μας απαλλάξει από όλας τας ανατρεπτικάς προπαγάνδας του κ. Βενιζέλου».(Πρωτεύουσα, 18Φεβ 1921)

Ο θρίαμβος μετατρέπεται σε όλεθρο! 
Η αλλαγή της στάσης των Συμμάχων ενδυνάμωσε τον Κεμάλ και δημιούργησε ανασφάλεια στην ελληνική μεριά. Οι Γάλλοι προσπαθώντας να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα στην περιοχή, προλαβαίνοντας τους Άγγλους, θα υπογράψουν με την Τουρκία το Σύμφωνο της Άγκυρας, εξασφαλίζοντας πώληση όπλων στον στρατό του Κεμάλ και διάφορες οικονομικές απολαβές στην περιοχή, με αντάλλαγμα την Κιλικία. Παρόμοια συμφωνία κάνει ο Κεμάλ και με την Ιταλία. Η Αγγλία έχει επίσης το βλέμμα της στραμμένο στην Τουρκία, αλλά δεν την υποστηρίζει ανοιχτά ούτε συμφωνεί με την απομάκρυνση των ελληνικών στρατευμάτων. Οι ΗΠΑ δεν αναμειγνύονται προς το παρόν  και η Σοβιετική Ένωση είχε υπογράψει Σύμφωνο Φιλίας με τον Κεμάλ ήδη από τον Μάρτιο. Η κάθε χώρα, όπως γίνεται από αρχαιοτάτων χρόνων, φροντίζει για το συμφέρον της! Εκτός από μία.
Η Ελλάδα, ενώ είναι πλέον ολομόναχη και με μία ευνοϊκή Συνθήκη Ειρήνης να μένει στα χαρτιά, είναι αναγκασμένη να συνεχίσει τον πόλεμο. Με πρωτοβουλία του Γούναρη, που δεν μπορεί πλέον να πάει κόντρα στην πατριωτική φρενίτιδα που έχει καταλάβει τον λαό, κλιμακώνει τις πολεμικές επιχειρήσεις, μολονότι προεκλογικά είχε ταχθεί υπέρ της λήξης του πολέμου και της ειρηνικής επίλυσης του προβλήματος. Ο ελληνικός στρατός θα συρθεί ως τον Σαγγάριο ποταμό και μετά από πολύνεκρη μάχη θα επιστρέψει στις αρχικές του θέσεις. Ο Γούναρης απελπισμένος ζητά ανεπιτυχώς τη διαμεσολάβηση των ξένων Δυνάμεων για την επίτευξη συμβιβασμού με την Τουρκία. Η προσπάθεια δανεισμού απέβη εξίσου άκαρπη και τότε η άλλοτε φιλολαϊκή κυβέρνηση αναγκάζεται, τον Μάρτιο του 1922, να συνάψει εσωτερικό, αναγκαστικό δάνειο διχοτομώντας το νόμισμα. Οι Έλληνες χάνουν σε μία μέρα το 50% των χρημάτων τους ενώ εξακολουθούν να θρηνούν θύματα στη Μ. Ασία, με αποκορύφωμα την καταστροφή στο Αφιόν Καραχισάρ και την πυρπόληση της Σμύρνης τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς. Επτακόσιες χιλιάδες νεκροί και πάνω από ένα εκατομμύριο διωγμένοι από τα σπίτια τους.

«Πριν από το αποτέλεσμα πιστεύουμε σε άλλες αιτίες από εκείνες στις οποίες πιστεύουμε μετά το αποτέλεσμα» - Fr. Nietzsche
Τα αποτελέσματα είναι γνωστά. Η Ελλάδα βρέθηκε απομονωμένη, οικονομικά κατεστραμμένη, με το ηθικό καταρρακωμένο να υποδέχεται το 1922 τους πρόσφυγες από τα χαμένα εδάφη. Οι συνταγματάρχες Πλαστήρας και Γονατάς και ο αντιπλοίαρχος Φωκάς επαναστατούν και απαιτούν την απομάκρυνση του Κωνσταντίνου και την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνάμεων στη Θράκη. Ο βασιλιάς παραιτείται υπέρ του διαδόχου του Γεωργίου και εκείνοι που κρίθηκαν υπεύθυνοι για την καταστροφή της Μ. Ασίας εκτελέσθηκαν: Ο Δ. Γούναρης, ο αρχηγός του Λαϊκού κόμματος και επικεφαλής της Ηνωμένης Αντιπολίτευσης που έριξε τον Βενιζέλο, ο Ν. Θεοτόκης, μέλος της αντιβενιζελικής παράταξης, ο Π. Πρωτοπαπαδάκης, στέλεχος του Λαϊκού Κόμματος, ο πρωθυπουργός που επινόησε τη διχοτόμηση του χαρτονομίσματος, ο Νικ. Στράτος, ιδρυτής του Εθνικού Συντηρητικού Κόμματος, ο Γ. Μπαλτατζής, στέλεχος στο Νεωτεριστικό κόμμα του Γ. Θεοτόκη, και ο στρατηγός Χατζηανέστης.

Η ελληνική «κοινή γνώμη», σε μία ιδιαιτέρως κρίσιμη στιγμή της ιστορίας της Ελλάδας, ακολούθησε τις επιταγές του συναισθήματος. Εάν είχαν αντίρρηση με την πολιτική του Βενιζέλου, είχαν κάθε δικαίωμα να τον καταψηφίσουν. Είχαν όμως και την υποχρέωση να μελετήσουν προσεκτικά τις συνθήκες και να επιλέξουν την κατάλληλη ώρα για μία τέτοια αλλαγή. Οι σειρήνες της αντιπολίτευσης, που όπως αποδείχθηκε δεν είχε κανένα σχέδιο για την αντιμετώπιση των ζητημάτων της εξωτερικής πολιτικής (ούτε και στα εσωτερικά παρουσιάστηκε κάποια πρόοδος), παρέσυραν τους κουρασμένους πράγματι ψηφοφόρους σε καταστάσεις ακόμα χειρότερες, για τις οποίες θα πλήρωναν με χρήμα και πόνο και οι επόμενες γενιές.
Όπως παρατήρησε ο Πουανκαρέ, όταν ένα σύστημα πεπερασμένης ενέργειας παραμένει περιορισμένο σε έναν πεπερασμένο όγκο, μετά από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, επιστρέφει στην αρχική του κατάσταση.  Η ενέργεια των παππούδων μας, των γονιών μας και η δική μας δεν βρήκε διέξοδο σε έργα δημιουργικά, αντάξια ελεύθερων ανθρώπων. Παρέμεινε εγκλωβισμένη να στροβιλίζεται στα βουλευτικά γραφεία, στις δημόσιες υπηρεσίες και σε ιδεολογήματα που εχθρεύονται την πραγματικότητα. Νομοτελειακά, η ενέργεια αυτή επανέρχεται ξανά και ξανά στην αρχική της κατάσταση. Κι είμαστε πάλι εδώ, να πρέπει να αποφασίσουμε ανάμεσα στο κακό και το χειρότερο, τείνοντας απερίσκεπτα προς το δεύτερο. Έτοιμοι να ζήσουμε, υπό άλλες συνθήκες, την ίδια ζωή και καταδικασμένοι από την επιπολαιότητά μας να καταριόμαστε για πάντα τον δαίμονα που απλώς βάζει τον καθρέφτη μπροστά στη μούρη μας.

Αυτοί, εμείς και οι επόμενοι.
 «Όσοι δεν μεταβούν αύριο να λάβουν την υπέρτατη, θεία ευχαρίστηση να μαυρίσουν τους τυράννους δεν είναι Έλληνες πολίτες. Είναι ανάξιοι ελευθερίας και δεν έχουν κανένα δικαίωμα να λέγονται άνθρωποι» έγραφαν στις εφημερίδες οι οπαδοί της αντιπολίτευσης που θα έσωζε τη χώρα. (Αθηναϊκή, παραμονή εκλογών 1920). Ποιήματα γεμάτα ενθουσιασμό στην «εφ. Αστραπή»: «Σας το λέγουν οι αιώνες πως ξεσκίζουν τη σκλαβιά, με σφαιρίδι στην ελιά, θ’ανατείλει η λευτεριά στο χωριό του βασιλιά», φούσκωναν τι καρδιές των απελπισμένων με αστήρικτες ελπίδες.
Ώσπου ήρθε η μέρα που τα προηγούμενα φάνταζαν παράδεισος μπροστά στα επόμενα:
«... τη συμφορά εφέρατε στη χώρα και τη θλίψη / κι αν είχε ο φτωχός λαός ολίγο χρήμα κρύψει / τ’αρπάξατε, το κόψατε σε δύο ίσα μέρη / και το μισό το πήρατε με το στανιό στο χέρι / Γιατί; για να χορτάσετε εκείνη την ομάδα / που ταπεινώνει σήμερα την ένδοξη Ελλάδα» (Ασμοδαίος του Καΐρου, 10 Σεπ. 1922)
Φυσικά, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πώς θα είχε εξελιχθεί η κατάσταση αν δεν είχε συμβεί η ανατροπή του 1920. Γνωρίζουμε όμως τι συνέβη! Γνωρίζουμε ότι η εξωτερική πολιτική δεν είναι πρόσφορο πεδίο επίδειξης παιδαριώδους ηρωισμού. Θέλει προσοχή, θέλει πονηριά και ψυχραιμία. Είναι εύκολο για ένα κόμμα της αντιπολίτευσης να ξεστομίζει μεγάλα και ηρωικά λόγια: «Θα τους πείσουμε να κάνουν ετούτο», «θα τους αναγκάσουμε να κάνουν το άλλο» ή αστήρικτες προβλέψεις: «είναι αδύνατον να μην....», «δεν θα τολμήσουν να...». Όλα είναι δυνατά σε αυτόν τον κόσμο και η πιθανότητα να εμφανιστεί η μαϊμού με το θανάσιμο δάγκωμα δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ό, τι κι αν αποφασίσουμε για τη χώρα μας, για το μέλλον όλων όσων ζουν και θα ζήσουν σε αυτή, μπορεί να αποδειχθεί σωστό ή λάθος. Ας μειώσουμε όμως, όσο μπορούμε τις πιθανότητες αποφεύγοντας τα λάθη που έχουν ήδη συμβεί. Όπως και στην καθημερινή ζωή, οι πιο σωστές αποφάσεις είναι συνήθως εκείνες στις οποίες καταλήγουμε απρόθυμα, επειδή δεν ικανοποιούν το συναίσθημα. Αποφάσεις που θα επιτρέψουν σε μία επόμενη γενιά να νιώσει ευτυχής όταν θα κληθεί να βιώσει τη δική της επανάληψη. Και όταν ο δαίμονας θα της αποκαλύψει πως την πολιτική ζωή που καθιερώσαμε εμείς θα πρέπει να τη ξαναζεί ολόιδια ως το τέλος του χρόνου, ευλογώντας το όνομά μας θα του πει χαμογελώντας: «Είσαι θεός˙ ποτέ μου δεν άκουσα τόσο θείο λόγο!»  http://skepteon.blogspot.gr/2013/10/blog-post_16.html

Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΚΑΙ Η ΕΛΠΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΡΩΜΗΣ[ΜΕΡΟΣ Γ]

Η κρίση του ελληνορθόδοξου κόσμου
Τον Σεπτέμβριο του 1916, η Ελλάδα, ενώ διατελούσε ήδη υπό την επικυριαρχία της Δύσης, υπέστη μια σημαντική πολιτική διαίρεση, μεταξύ βενιζελικών και αντιβενιζελικών, υπό των Μεγάλων Δυνάμεων της Δύσης, πρωτοστατούντων σε αυτήν της Γαλλίας και της Μεγάλης Βρετανίας. Στη συνέχεια, την περίοδο 1917-1920, η Ελλάδα εκυβερνάτο κατ’ ουσίαν δικτατορικώς από τους βενιζελικούς. Η Εκκλησία της Ελλάδος, στενά συνδεδεμένη με το Νεοελληνικό Κράτος, βρέθηκε στη δίνη του Δυτικού ιμπεριαλισμού.

Το 1917, ο Μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος εξεβλήθη βιαίως από τη Μητρόπολή του από την επαναστατική κυβέρνηση των βενιζελικών (γνωστή ως κυβέρνηση «Εθνικής Αμύνης») δια των ανδρών της Χωροφυλακής και απομονώθηκε σε διάφορες Μονές του Κράτους, επειδή είχε πρωταγωνιστήσει στην τελετή του «αναθέματος» κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Πεδίον του Άρεως το 1916 και ήταν φιλοβασιλικός. Τον Ιούλιο του 1917, κατ’ εντολή της βενιζελικής επαναστατικής κυβέρνησης της «Εθνικής Αμύνης» (την οποία σχημάτισε στη Θεσσαλονίκη, με την υποστήριξη της Αντάντ (Συνεννόησης), ο Ελευθέριος Βενιζέλος μαζί με τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη και τον Στρατηγό Παναγιώτη Δαγκλή), συγκροτήθηκε τετραμελής Αριστίνδην Σύνοδος για τη διοίκηση της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αυτή η αντικανονική διοικητική Αρχή της Εκκλησίας της Ελλάδος, άμεσα υποτελής στις αλλόδοξες και ιμπεριαλιστικές Δυνάμεις της Δύσης, συγκρότησε «έκτακτο Ανώτατο Εκκλησιαστικό Δικαστήριο», το οποίο, στις 3 Οκτωβρίου 1917, καθαίρεσε τον τότε Μητροπολίτη Αθηνών Θεόκλητο, δια ψήφων 7 έναντι 6, κατ’ απαίτηση της κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου (βλ. Θ. Στράγκας, Εκκλησίας Ελλάδος Ιστορία, τόμος Β’, Αθήνα, 1970, σελ. 721-722, 736, 744). Έτσι, ο Θρόνος της Μητρόπολης Αθηνών παρέμεινε κενός, από τον Οκτώβριο του 1917 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1918.

Στις 26 Φεβρουαρίου 1918, η αντικανονική Αριστίνδην Σύνοδος, η οποία στο μεταξύ είχε γίνει πενταμελής, προέβη στην εκλογή Μητροπολίτη Αθηνών, σύμφωνα με παρασκηνιακές συνεννοήσεις της με την κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου. Σύμφωνα με τον τότε ισχύοντα Νόμο, εκείνη η Αριστίνδην Σύνοδος απέστειλε προς την κυβέρνηση πρόταση τριών υποψηφίων, ώστε η κυβέρνηση να επιλέξει μεταξύ αυτών το πρόσωπο που θα ήταν ο επόμενος Μητροπολίτης Αθηνών. Μεταξύ των τριών εκείνων υποψηφίων, ο Ελευθέριος Βενιζέλος προέκρινε και ουσιαστικά επέβαλε ως Μητροπολίτη Αθηνών τον Μελέτιο Μεταξάκη, ο οποίος προηγουμένως ήταν Μητροπολίτης Κιτίου Κύπρου και βεβαίως ήταν βενιζελικός. Σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες της Εκκλησίας, η εκλογή του Μελετίου Μεταξάκη στη Μητρόπολη Αθηνών ήταν αντικανονική αφενός επειδή έγινε από Αριστίνδην Σύνοδο (δηλαδή χωρίς τη συμμετοχή όλων των επισκόπων της Εκκλησίας της Ελλάδος), κατά παράβαση του Δ’ Κανόνα της Α’ Οικουμενικής Συνόδου, αφετέρου επειδή στη διαδικασία εκλογής αναμείχθηκε ευθέως η κοσμική εξουσία, κατά παράβαση του Α’ Αποστολικού Κανόνα. Επίσης, ο Μελέτιος Μεταξάκης ήταν μέλος της Τεκτονικής Στοάς «Αρμονία» της Κωνσταντινουπόλεως, στην οποία μυήθηκε στις 15 Μαρτίου 1910 και μέσω αυτής επικοινωνούσε συστηματικά με τους παράγοντες του Δυτικού πολιτιστικού και πολιτικού ιμπεριαλισμού.

Το 1918, ο Μητροπολίτης Αθηνών Μελέτιος Μεταξάκης και οι πανεπιστημιακοί καθηγητές (θεολόγοι) Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Παπαδόπουλος και Αμίλκας Αλιβιζάτος διεξήγαν ανεπίσημες οικουμενιστικές^[7] θεολογικές συζητήσεις με την Επισκοπική Εκκλησία των ΗΠΑ και με την Αγγλικανική Εκκλησία της Μεγάλης Βρετανίας. Από το 1918 μέχρι το 1922, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως δεν είχε πατριάρχη και ο θρόνος αυτού ήταν κενός, έχοντας Τοποτηρητή τον δεδηλωμένο οικουμενιστή Μητροπολίτη Προύσης Δωρόθεο. Το 1919, ο Προτεστάντης Αρχιεπίσκοπος Ουψάλας της Σουηδίας Σόεντερμπλομ (Lars Olof Jonathan Söderblom) πρότεινε τη σύγκληση ενός παγχριστιανικού συνεδρίου το οποίο θα αποτελούσε ένα είδος «Κοινωνίας των Εκκλησιών», κατά το πρότυπο της «Κοινωνίας των Εθνών». Ο Σουηδός λόγιος και διπλωμάτης Κόλμοντιν (Johannes Kolmodin), φίλος του Σόεντερμπλομ, βρισκόταν σε επαφή με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, από τον Φεβρουάριο του 1918, και είχε ενημερώσει παράγοντες του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως για τις προσπάθειες του Σόεντερμπλομ να φέρει σε επαφή εκκλησιαστικούς ηγέτες από διάφορα έθνη.

Υπό την επιρροή του αγγλοαμερικανικού παράγοντα, η Σύνοδος της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, στις 10 Ιανουαρίου 1919, συζήτησε το ζήτημα της οικουμενιστικής συμμαχίας. Σε εκείνη τη σύνοδο, ο Τοποτηρητής του Θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως Δωρόθεος πρότεινε τη σύγκλιση και ένωση των Ορθοδόξων με τις Εκκλησίες της Δύσης. Επίσης, κατ’ αναλογία προς την εκπορευόμενη από τις ΗΠΑ ιδέα της Κοινωνίας των Εθνών, η Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως ανέλαβε την προώθηση της ιδέας μιας Κοινωνίας των Εκκλησιών. Τον Απρίλιο του 1919, ο Πατριαρχικός Επίτροπος Μητροπολίτης Προύσης Δωρόθεος μετέβη στο Παρίσι για να παρουσιάσει τις απόψεις του Πατριαρχείου στην εκεί εργαζομένη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων, όπου ιδρύθηκε η Κοινωνία των Εθνών.

Εναρμονιζόμενο προς το μοντέλο της φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης που προωθούσε η ατλαντική ελίτ (ιδίως οι ΗΠΑ) και προς την κουλτούρα της Κοινωνίας των Εθνών, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, τον Ιανουάριο του 1920, εξέδωσε μια οικουμενιστική Εγκύκλιο «Προς τας απανταχού Εκκλησίας του Χριστού», στην οποία η Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως δήλωνε ότι «η των διαφόρων Χριστιανικών Εκκλησιών προσέγγισις προς αλλήλας και κοινωνία ουκ αποκλείεται υπό των υφισταμένων μεταξύ αυτών δογματικών διαφορών». Επίσης, στην προαναφερθείσα Εγκύκλιο του 1920, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως καθόριζε συγκεκριμένα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν για να πραγματοποιηθεί η οικουμενιστική σύγκλιση και συμμαχία μεταξύ των διαφορετικών Χριστιανικών Εκκλησιών· το πρώτο μέτρο που πρότεινε ήταν το εξής: «δια της παραδοχής ενιαίου ημερολογίου προς ταυτόχρονον εορτασμόν των μεγάλων χριστιανικών εορτών υπό πασών των Εκκλησιών».
Αξίζει να σημειωθεί ότι, την 1^η Ιανουαρίου 2014, στην επίσημη ιστοσελίδα του ο περίφημος οργανισμός γεωπολιτικών αναλύσεων STRATFOR δημοσίευσε ειδική μελέτη υπό τον τίτλο «Η Γεωπολιτική του Γρηγοριανού Ημερολογίου» (The Geopolitics of the Gregorian Calendar), η οποία είναι διαθέσιμη στο ακόλουθο link:
http://www.stratfor.com/analysis/geopolitics-gregorian-calendar?utm_source=Stratfor+Subscribers&utm_medium=email&utm_campaign=bf1f576f29-140102_FR_Gregorian_Calendar12_31_2013&utm_term=0_1c43cbbe1e-bf1f576f29-48525829&utm_content=IMG
Η προαναφερθείσα μελέτη του STRATFOR εξηγεί τη μεγάλη πολιτιστική και πολιτική σημασία που έχουν τα ημερολόγια στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Προκειμένου να προωθήσει τη βαθύτερη ενσωμάτωση της Εκκλησίας της Ελλάδος ειδικώς και της ελληνικής κοινωνίας γενικότερα στο Δυτικό πολιτιστικό σύστημα, ήδη στις 23 Ιανουαρίου 1919, ο Μητροπολίτης Αθηνών Μελέτιος Μεταξάκης έθεσε επισήμως εν Συνόδω θέμα μεταβολής του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου, ώστε να εναρμονισθεί αυτό προς το Δυτικό (παπικό) Εκκλησιαστικό Ημερολόγιο^[8]. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος διόρισε επιτροπή μελέτης του ημερολογιακού ζητήματος αποτελούμενη από τον Επίσκοπο Δημητριάδος Γερμανό (πρόεδρος), τον Επίσκοπο Ναυπακτίας και Ευρυτανίας Αμβρόσιο και από τους πανεπιστημιακούς καθηγητές Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Παπαδόπουλο (θεολόγος), Εμμανουήλ Ζολώτα (θεολόγος) και Δημήτριο Αιγινίτη (αστρονόμο). Η προαναφερθείσα επιτροπή απεφάνθη ότι ο Μελέτιος Μεταξάκης δεν είχε δικαίωμα να προβεί μονομερώς στην εορτολογική καινοτομία την οποία επεδίωκε, διότι η αλλαγή του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου (βάσει του οποίου ρυθμίζεται ο εορτολογικός κύκλος της Εκκλησίας και επί του οποίου θεμελιώνεται η εορτολογική ενότητα της Εκκλησίας) εξηρτάτο και από τη γνώμη των άλλων τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών.
Στις 4 Νοεμβρίου 1920, ανέλαβε τα καθήκοντά της η κυβέρνηση Δημητρίου Ράλλη, σε αντικατάσταση της κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου. Με επέμβαση της νέας κυβέρνησης, ο αντικανονικός Μητροπολίτης Αθηνών Μελέτιος απομακρύνθηκε από τον θρόνο του, και, στις 20 Δεκεμβρίου 1920, επανήλθε στον Μητροπολιτικό Θρόνο των Αθηνών ο αντικανονικώς καθαιρεθείς και απομακρυνθείς εκ τούτου Θεόκλητος. Το 1921, ο πανεπιστημιακός καθηγητής Παύλος Καρολίδης υπέβαλε μήνυση κατά του Μελετίου Μεταξάκη και, μετά από προανακρίσεις, αποφασίσθηκε ότι ο Μελέτιος «δέον να εισαχθή εις δίκην ενώπιον της Ιεράς Συνόδου». Στις 15 Νοεμβρίου 1921, Ιερά Σύνοδος διέταξε «διεξαγωγήν ανακρίσεων κατά του Μελετίου». Ενώ όμως διεξάγονταν ανακρίσεις σε βάρος του, ο Μελέτιος Μεταξάκης, με την υποστήριξη βενιζελικών και αγγλοαμερικανικών πολιτικών και εκκλησιαστικών παραγόντων, εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, προς μεγάλη έκπληξη της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Στο μεταξύ, ο Μελέτιος, πριν από την εκλογή του στον Θρόνο του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, είχε μεταβεί στις ΗΠΑ, όπου έδρασε σχισματικώς σε βάρος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Στις 29 Δεκεμβρίου 1921, η Εκκλησία της Ελλάδος καθαίρεσε τον Μελέτιο, κρίνοντάς τον ένοχο σημαντικών εκκλησιαστικών παραβάσεων και ιδίως ένοχο δημιουργίας σχίσματος. Παρ’ ότι ήταν καθηρημένος, ο Μελέτιος ενθρονίσθηκε στην Κωνσταντινούπολη, στις 24 Ιανουαρίου 1922, ως Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μελέτιος Δ’.
Το 1923, η βενιζελική παράταξη ξαναπήρε την εξουσία στην Ελλάδα, και η φιλοβενιζελική κυβέρνηση του Στρατηγού Στυλιανού Γονατά –ο οποίος αργότερα, στη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, ήταν ένας από τους βασικούς εμπνευστές της δημιουργίας και οργάνωσης των Ταγμάτων Ασφαλείας– φρόντισε ώστε ο Μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος να απομακρυνθεί εκ νέου από τον θρόνο του, οδηγώντας στον πλήρη θρίαμβο του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μελετίου. Στις 10 Ιανουαρίου 1923, Μείζων Σύνοδος αποφάσισε, με πολιτική παρέμβαση, την εκθρόνιση του Θεοκλήτου. Στη συνέχεια, η Κυβέρνηση συγκρότησε πενταμελή Αριστίνδην Σύνοδο η οποία, στις 23 Φεβρουαρίου 1923, εξέλεξε ως νέο Μητροπολίτη Αθηνών τον Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Παπαδόπουλο, του οποίου η υποψηφιότητα υποστηρίχθηκε παρασκηνιακά από τον Στυλιανό Γονατά, τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μελέτιο.
Το δεύτερο βενιζελογενές πραξικόπημα, δηλαδή η χούντα των Στρατηγών Νικολάου Πλαστήρα και Στυλιανού Γονατά, τον Σεπτέμβριο του 1922, επέβαλε το Γρηγοριανό Ημερολόγιο ως το επίσημο ημερολόγιο του Ελληνικού Κράτους, ώστε να εξυπηρετήσει τη διαδικασία ολοκλήρωσης της Ελλάδας στο Δυτικό πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό σύστημα.

Η ηγεσία της βενιζελογενούς χούντας του 1922: οι Στρατηγοί Στυλιανός Γονατάς (κέντρο), Νικόλαος Πλαστήρας (δεξιά) και ο πολιτικός σύμβουλος του πραξικοπήματος Γεώργιος Παπανδρέου (ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας κατά τις εξής περιόδους: 1944-1945,1963,1964-1965).

Από την άλλη πλευρά, το πόρισμα της επιτροπής η οποία συνεστήθη κατ’ εντολή της χούντας Γονατά-Πλαστήρα, με σκοπό τη μελέτη του θέματος της αλλαγής του ημερολογίου στην Εκκλησία της Ελλάδος και το οποίο πόρισμα κατατέθηκε στην κυβέρνηση στις 16 Ιανουαρίου 1923 αναφέρει τα εξής: «Λαβόντες υπ’ όψιν ότι η Εκκλησία της Ελλάδος, ως και αι λοιπαί ορθόδοξοι Αυτοκέφαλοι Εκκλησίαι, αν και ανεξάρτητοι εσωτερικώς, είνε όμως στενώς συνδεδεμέναι προς αλλήλαις και ηνωμέναι δια της αρχής της πνευματικής ενότητος της Εκκλησίας αποτελούσαι μίαν και μόνην την Ορθόδοξον Εκκλησίαν και συνεπώς ουδεμία τούτων δύναται να χωρισθή των λοιπών και αποδεχθή το νέον Ημερολόγιον χωρίς να χαρακτηρισθή σχισματική έναντι των άλλων...Άπασαι αι Οεθόδοξοι Εκκλησίαι, αν και αυτοκέφαλοι εις την εσωτερικήν διοίκησιν αυτών, ουχ ήττον, επειδή εισίν ηνωμέναι προς αλλήλας δια των Δογμάτων και των Συνοδικών όρων και Κανόνων, δεν δύναται μία επί μέρους Ορθόδοξος Εκκλησία να χωρισθή και να αποδεχθή νέον Εκκλησιαστικόν Ημερολόγιον, χωρίς να λογισθή σχισματική απέναντι των άλλων Εκκλησιών». Το προαναφερθέν πόρισμα σχετικά με το Εκκλησιαστικό Ημερολόγιο συνυπέγραψε και ο τότε ακόμη πανεπιστημιακός καθηγητής Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, ο οποίος όμως, μετά από πολύ μικρό χρονικό διάστημα, εφάρμοσε την ημερολογιακή καινοτομία στην Εκκλησία της Ελλάδος, έχοντας προηγουμένως αναρριχηθεί αντικανονικώς στον αρχιεπισκοπικό Θρόνο των Αθηνών.
Αφού ο Μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος είχε ήδη εκθρονισθεί με πολιτική παρέμβαση και με παρέμβαση του ανεκδιήγητου Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μελετίου Μεταξάκη, η «επαναστατική κυβέρνηση» Γονατά-Πλαστήρα συγκρότησε Αριστίνδην Σύνοδο εκ πέντε μελών, στις 23 Φεβρουαρίου 1923, η οποία εξέλεξε νέο Μητροπολίτη Αθηνών τον πανεπιστημιακό καθηγητή Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Παπαδόπουλο δια τριών ψήφων. Υπέρ της υποψηφιότητάς του είχε ταχθεί η Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών με ειδική πρωτοβουλία του καθηγητή Αμίλκα Αλιβιζάτου, σε συνεννόηση με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μελέτιο Μεταξάκη. Η εκλογή του νέου Μητροπολίτη Αθηνών ήταν προφανώς αντικανονική. Επίσης, ο Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης διηγείται ότι, τις ημέρες εκείνες, διήλθε εξ Αθηνών και διαπίστωσε ότι ο πρωθυπουργός Γονατάς κάλεσε τους συνοδικούς αρχιερείς και έπεισε αυτούς να ψηφίσουν τον Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Παπαδόπουλο για τη Μητρόπολη Αθηνών (βλ. Α. Μπέλλου Θρεψιάδη, Μορφές Μακεδονομάχων και τα Ποντιακά του Γερμανού Καραβαγγέλη, Αθήνα, 1984, σελ. 116-120).
Ο νεοεκλεγείς Μητροπολίτης Αθηνών Χρυσόστομος Παπαδόπουλος συνέπραξε τελικά με τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μελέτιο Μεταξάκη και με τον καθηγητή Αμίλκα Αλιβιζάτο, ο οποίος είχε ιδιαίτερες επαφές με προτεσταντικούς κύκλους των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας, προκειμένου να προωθήσουν από κοινού την ημερολογιακή καινοτομία στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Στις 3 Φεβρουαρίου 1923, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μελέτιος Μεταξάκης, δι’ επιστολής του προς την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, έθεσε το ζήτημα της εορτολογικής καινοτομίας, προβάλλοντας το επιχείρημα της ημερολογιακής ενότητας του χριστιανικού κόσμου (δηλαδή Ορθοδόξων και αλλοδόξων). Στις 16-21 Απριλίου 1923, συνήλθε στην Αθήνα η Σύνοδος της Δ’ Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος υπό την προεδρία του Μητροπολίτη Αθηνών Χρυσόστομου Παπαδόπουλου, ο οποίος έλαβε θέση υπέρ της εορτολογικής καινοτομίας, κατά παράβαση της εκκλησιαστικής κανονικότητας, την οποία είχε υποστηρίξει λίγο καιρό πριν, όταν, ως αρχιμανδρίτης και πανεπιστημιακός καθηγητής, συμμετείχε στην επιτροπή περί του ημερολογιακού ζητήματος, η οποία είχε αποφανθεί ότι, χωρίς πανορθόδοξη συναίνεση, οποιαδήποτε μεταβολή του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου είναι αντικανονική.
Για να ξεπεράσει, προσχηματικά, τον ‘σκόπελο’ της ιεροκανονικής τάξης, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μελέτιος Μεταξάκης επεχείρησε, το 1923, να συγκροτήσει «πανορθόδοξο συνέδριο» στην Κωνσταντινούπολη. Πράγματι, από τις 10 Μαΐου 1923 μέχρι τις 8 Ιουνίου 1923, στην Κωνσταντινούπολη, λειτούργησε συνέδριο το οποίο ονομάστηκε ψευδώς «Πανορθόδοξον Συνέδριον». Σε αυτό το ψευδεπίγραφο και ληστρικό συνέδριο, δεν συμμετείχαν τα Πατριαρχεία Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων, ούτε και οι περισσότερες των λοιπών τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών. Στο προαναφερθέν «Πανορθόδοξον Συνέδριον», συμμετείχαν μόνο ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μελέτιος Μεταξάκης, πέντε επίσκοποι, ένας αρχιμανδρίτης και δύο λαϊκοί (εκ των οποίων, ο ένας θεολόγος και ο άλλος μαθηματικός). Στην πέμπτη συνεδρία αυτού του «Πανορθοδόξου Συνεδρίου», στις 23 Μαΐου 1923, έλαβε μέρος ο Αγγλικανός «Επίσκοπος τέως Οξφόρδης» Γκορ (Gore) «μετά του συνοδού ιερέως Μπράξτον», κατέλαβε «θέσιν εκ δεξιών του Πατριάρχου», προσφωνήθηκε από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και μίλησε στο εν λόγω συνέδριο (βλ. Πρακτικά και Αποφάσεις του εν Κωνσταντινουπόλει Πανορθοδόξου Συνεδρίου, εν Κωνσταντινουπόλει 1923 και κατ’ επανέκδοση Αθήνα 1982, σελ. 11-12, 22, 84).
Σκοπός του ανωτέρω «Πανορθοδόξου Συνεδρίου» τέθηκε «όπως εξευρεθή τρόπος επικρατήσεως ενός και μόνου ημερολογίου εν τοις κοσμικοίς και τοις θρησκευτικοίς», όπως έγραψε ο συγκαλέσας τούτο Πατριάρχης Μελέτιος Μεταξάκης (βλ. Πρακτικά και Αποφάσεις του εν Κωνσταντινουπόλει Πανορθοδόξου Συνεδρίου, όπ.π., σελ. 6). Ειδικότερα, σε εκείνο το συνέδριο, επιδιωκόταν μια εορτολογική καινοτομία χάριν «παγχριστιανικής ενότητος», όπως έγραψε ο Πατριάρχης Μελέτιος Μεταξάκης, εννοώντας την ενότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας με τις Δυτικές χριστιανικές κοινότητες, δηλαδή με τον Παπισμό και τον Προτεσταντισμό (βλ. Πρακτικά και Αποφάσεις του εν Κωνσταντινουπόλει Πανορθοδόξου Συνεδρίου, όπ.π., σελ. 6).
Το ανωτέρω «Πανορθόδοξο Συνέδριο» αποφάσισε τη μεταρρύθμιση του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου των Ορθοδόξων, ώστε αυτό να εναρμονισθεί με το Ημερολόγιο των Δυτικών Εκκλησιών. Την 1^η Ιουνίου 1923, έλαβε χώρα σφοδρό κληρικολαϊκό συλλαλητήριο στην Κωνσταντινούπολη, με αίτημα την καθαίρεση του Πατριάρχη Μελετίου Μεταξάκη, εξ αιτίας της καινοτόμου εκκλησιολογίας του. Πράγματι, στις 10 Ιουλίου 1923, ο Πατριάρχης Μελέτιος Μεταξάκης εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη υπό το πρόσχημα της αναρρωτικής αδείας και, τελικά, στις 20 Σεπτεμβρίου 1923, απέστειλε την εκ του θρόνου παραίτησή του. Όμως είχε ήδη επιτύχει να οδηγήσει την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως στην οδό της εορτολογικής καινοτομίας, μέσω του αντικανονικού «Πανορθοδόξου Συνεδρίου».
Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Φώτιος, δι’ επιστολής του με ημερομηνία 20 Ιουνίου 1923, προς τον Πατριάρχη Αντιοχείας Γρηγόριο, είχε δηλώσει ότι η εξέταση του ζητήματος της αλλαγής του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου ήταν «άκαιρος και άτοπος» και ότι η απόφαση του προαναφερθέντος «Πανορθοδόξου Συνεδρίου» ήταν «άσκοπος, αντικανονική και επιζήμιος ούτως, ώστε επιβάλλεται η μη αναγνώρισις» αυτής (βλ. περιοδικό Ορθοδοξία, 1926, σελ. 62). Ο Πατριάρχης Αντιοχείας Γρηγόριος, δι’ επιστολής του με ημερομηνία 7 Οκτωβρίου 1923, προς το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, έκρινε ότι η απόφαση περί ημερολογίου/εορτολογίου ελήφθη «εσπευσμένως» και η εφαρμογή αυτής «εστί πρόωρός τε και επισφαλής» και ότι πρέπει να αναβληθεί «μέχρις ου συνέλθη Οικουμενική Σύνοδος». Επίσης, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Δαμιανός, δια τηλεγραφήματος με ημερομηνία 6 Σεπτεμβρίου 1923, προς το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, τόνιζε ότι: «Αδύνατον ημετέρω Πατριαρχείω αποδεχθήναι μεταβολήν εκκλησιαστικού ημερολογίου, καθ’ ότι τίθησιν ημάς εν λίαν μειονεκτική θέσει εν παναγίοις Προσκυνήμασιν έναντι Λατίνων και δια κινδύνους προσηλυτισμού».
Η εν Ρωσία Ορθόδοξη Εκκλησία, λόγω των περιορισμών που της επεβλήθησαν από το σοβιετικό καθεστώς, δεν μπορούσε να αντιδράσει δυναμικά στην καινοτομία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Όμως, οι ακολουθούντες τον Πατριάρχη Μόσχας Τύχωνα Ρώσοι Ιεράρχες του εξωτερικού, δια του Μητροπολίτη Κιέβου Αντωνίου, ανακοίνωσαν ότι οι αποφάσεις του «Πανορθοδόξου Συνεδρίου» του Πατριάρχη Μελετίου Μεταξάκη περί μεταρρυθμίσεως του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου δεν μπορούν να γίνουν δεκτές από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία επειδή αντιφάσκουν προς τους Ιερούς Κανόνες και την αρχαία εκκλησιαστική πράξη, την καθιερωμένη από Οικουμενικές Συνόδους.
Η Σύνοδος της Ε’ Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, δια Βασιλικού Διατάγματος της τότε δικτατορικής κυβέρνησης, συνήλθε στην Αθήνα από τις 24 Δεκεμβρίου 1923 μέχρι τις 2 Ιανουαρίου 1924, υπό την προεδρία του Μητροπολίτη Αθηνών Χρυσόστομου Παπαδόπουλου, και υιοθέτησε την ημερολογιακή καινοτομία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Επίσης, την ίδια απόφαση, υπέρ της εορτολογικής καινοτομίας, έλαβε η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρουμανίας, όπως ανακοίνωσε δι’ επιστολής του με ημερομηνία 17 Δεκεμβρίου 1923 ο Μητροπολίτης Βουκουρεστίου Μύρων. Έτσι, οι τοπικές Εκκλησίες της Κωνσταντινουπόλεως, της Ελλάδος και της Ρουμανίας πρωτοστάτησαν στην εορτολογική καινοτομία και διέρρηξαν την εορτολογική ενότητα των Ορθοδόξων Χριστιανών χάριν της Δύσης.
Το 1928, η εορτολογική καινοτομία επεκτάθηκε και στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, επειδή, μετά από το πέρασμά του από τους Μητροπολιτικούς Θρόνους των Αθηνών και της Κωνσταντινουπόλεως, ο ίδιος ο Μελέτιος Μεταξάκης κατόρθωσε να εκλεγεί Πατριάρχης Αλεξανδρείας στις 20 Μαΐου 1926, οπότε ο ίδιος επέβαλε το νέο Εκκλησιαστικό Ημερολόγιο και στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Έτσι, αλώθηκε από Δυτικά συμφέροντα και το πρωτοστάτησαν στην ένσταση κατά του νεοημερολογιτισμού Πατριαρχείο Αλεξανδρείας.
Για την Ορθόδοξη Παράδοση, το ημερολόγιο δεν είναι ένα τεχνικό εργαλείο για την ακριβή διαίρεση του χρόνου, αλλά μέσο για την εξασφάλιση της ενότητας όλων των τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών στον εορτασμό των εορτών και την ταυτόχρονη τήρηση των νηστειών και των μυστηριακών και λοιπών θρησκευτικών τελετών. Η μονομερής αλλαγή του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου από μέρους τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών, όπως εκείνων της Κωνσταντινουπόλεως, της Ελλάδος και της Ρουμανίας, αποδυναμώνει την ομοθυμία των Ορθοδόξων (παραβαίνοντας τον 56^ο Κανόνα της Έκτης Οικουμενικής Συνόδου, τον διακελεύοντα όπως όλες οι Εκκλησίες, ακολουθώντας την ίδια εκκλησιαστική τάξη, εορτάζουν και νηστεύουν ταυτοχρόνως και ομοιομόρφως), μειώνει την ένταση του θρησκευτικού συναισθήματος του Ορθοδόξου κόσμου, παραβιάζει την εκκλησιαστική ευταξία και αποδυναμώνει τη διάκριση μεταξύ Ορθοδόξων και αλλοδόξων (αιρετικών).
Πέραν των προαναφερθέντων δεινών που προκάλεσαν οι Νεοημερολογίτες στην οικουμενική Ορθόδοξη Εκκλησία, έγιναν αίτιοι περαιτέρω διαιρέσεων, καθώς, σε διάφορες χώρες στις οποίες επιβλήθηκε η αλλαγή του Εκκλησιαστικού Ημερολογίου, δημιουργήθηκαν κοινότητες ζηλωτών Παλαιοημερολογιτών Ορθοδόξων, οι οποίοι αρνήθηκαν να συμμορφωθούν προς τις αποφάσεις των νεοημερολογιτικών Ορθοδόξων Εκκλησιών και διέκοψαν την εκκλησιαστική κοινωνία μαζί τους^[9].
Στις 27 Μαΐου 1935, τρεις Μητροπολίτες της νεοημερολογιτικής Εκκλησίας της Ελλάδος, ο Δημητριάδος Γερμανός, ο πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος και ο Ζακύνθου Χρυσόστομος διέκοψαν την εκκλησιαστική κοινωνία με τις Ορθόδοξες Εκκλησίες του νέου ημερολογίου, ώστε αφενός να καταγγείλουν την αντικανονική εορτολογική μεταρρύθμιση και τη διάρρηξη της εορτολογικής ενότητας της καθ’ όλου Ορθόδοξης Εκκλησίας, αφετέρου να διαποιμάνουν τους ζηλωτές Παλαιοημερολογίτες της Ελλάδος^[10]. Όμως, σταδιακά, πολλές ζηλωτικές παλαιοημερολογιτικές κοινότητες ανέπτυξαν σεκταριστικό φρόνημα, παρερμήνευσαν την έννοια της Ορθόδοξης εκκλησιαστικής ένστασης και οδηγήθηκαν σε νέα εκκλησιολογικά σφάλματα και εσωτερικές διασπάσεις^[11].
Οι νεοημερολογιτικές Ορθόδοξες Εκκλησίες, όπως λ.χ. εκείνες της Κωνσταντινουπόλεως, της Ελλάδος και της Ρουμανίας, θα εξέπιπταν της Χάρης και θα απέβαιναν σχισματικές αν η νοσηρή τους κατάσταση δεν αντιμετωπιζόταν με άκρα εκκλησιαστική οικονομία από Ορθόδοξες Εκκλησίες οι οποίες παρέμειναν πιστές στην Ορθόδοξη Παράδοση και στο Ορθόδοξο Εκκλησιαστικό Ημερολόγιο, όπως λ.χ. τα Πατριαρχεία της Μόσχας και των Ιεροσολύμων, και, παρ’ όλα αυτά, συνέχισαν να διατηρούν εκκλησιαστική κοινωνία με τις νεοημερολογιτικές Ορθόδοξες Εκκλησίες. Με άλλα λόγια, επειδή υπήρξαν πολλές Ορθόδοξες Εκκλησίες οι οποίες παρέμειναν πιστές στην Ορθόδοξη Παράδοση και στο Ορθόδοξο Εκκλησιαστικό Ημερολόγιο και συγχρόνως διατήρησαν την εκκλησιαστική κοινωνία με τις νεοημερολογιτικές Ορθόδοξες Εκκλησίες, οι δεύτερες, παρά την αντικανονική συμπεριφορά τους, μπόρεσαν να παραμείνουν, ως νοσούντα μέλη, εντός των ορίων της Μίας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, μέχρις ότου κανονική Οικουμενική Σύνοδος αποφανθεί για την πνευματική κατάστασή τους.
Στην αυγή του 21^ου αιώνα, το Ορθόδοξο Πατριαρχείο της Μόσχας, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (κοιτίδα της ρωσικής Ορθοδοξίας) και η Μοναστική Πολιτεία του Αγίου Όρους αποτελούν τους ισχυρότερους και ικανότερους θεματοφύλακες της Ορθόδοξης Παράδοσης γενικά και του Ορθοδόξου Εκκλησιαστικού Ημερολογίου ειδικότερα. Από την άλλη πλευρά, στη διάρκεια του 20ού αιώνα, το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως και μεγάλες μερίδες της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας εντάχθηκαν στη σφαίρα επιρροής των ατλαντιστών, με αντίστοιχες πνευματικές συνέπειες^[12].
Ο ατλαντικός συνασπισμός επιβάλλει στις Ορθόδοξες Εκκλησίες των κρατών-μελών του να υιοθετήσουν μια εκκλησιολογία βασισμένη στην προτεσταντική «θεωρία των κλάδων» (Branch Theory), η οποία, από τη σκοπιά της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας, είναι αιρετική, όχι διότι ωθεί στη συμπροσευχή μεταξύ Ορθοδόξων και αλλοδόξων, αλλά διότι η κύρια θέση των υποστηρικτών της «θεωρίας των κλάδων» και ευρύτερα της «Οικουμενικής Κίνησης» είναι ότι η Εκκλησία είναι υποθετικώς διαιρεμένη σε κλάδους. Με αυτήν τη θεωρία, οι Προτεστάντες υποβιβάζουν την Εκκλησία, από μυστικό Σώμα του Χριστού, σε μια εγκόσμια συνομοσπονδία επιμέρους ‘πιστεύω’, βαθύτατα απονευρωμένη και έτοιμη να εξυπηρετήσει τη φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση και το μοντέλο του μετα-ανθρώπινου μετα-φιλελευθερισμού, που εξηγήσαμε στο κεφάλαιο 37. Συγχρόνως, ο Παπισμός συμμετέχει στην Οικουμενική Κίνηση για λόγους διπλωματικούς: δεν υποχωρεί ποτέ από τις αξιώσεις του για το «πρωτείο του Πάπα», αλλά επιδιώκει να αξιοποιήσει το δίκτυο του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών και διάφορα άλλα δίκτυα διαθρησκειακών συνάξεων και συμπροσευχών, με σκοπό να αναδειχθεί ο Πάπας Ρώμης σε παγκόσμιο εκπρόσωπο και πάτρωνα όλων των Χριστιανών αρχικά, και όλων των θρησκευομένων στη συνέχεια.
Η εκκοσμίκευση και ο Σχολαστικισμός οδήγησαν στην πνευματική πτώση της «Πρώτης» ή «Πρεσβυτέρας» Ρώμης. Η εκκοσμίκευση και η υποδούλωση στον Ατλαντισμό και στη φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση (υπό τις ποικίλες πνευματικές και πολιτικές εκδοχές τους, όπως η Οικουμενική Κίνηση, η Θεωρία των Κλάδων και η παποκεντρική διαθρησκειακή συμμαχία) οδήγησαν στη βαθιά κρίση της «Νέας» ή «Δευτέρας» Ρώμης», δηλαδή της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Η λεγόμενη «Τρίτη Ρώμη», δηλαδή η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, έχοντας το πλεονέκτημα να μην είναι πολιτικά υποτελής στο ατλαντικό σύστημα εξουσίας, αποτελεί τον ισχυρότερο διάδοχο του Βυζαντίου και συγχρόνως φέρει τις μεγαλύτερες ευθύνες για την προστασία της Ορθόδοξης Παράδοσης και του βυζαντινού πολιτισμού στον 21^ο αιώνα.

Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν (κέντρο) και ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος (δεξιά του Πούτιν) οργάνωσαν μια μεγαλειώδη συνάντηση Iεραρχών 15 Ορθοδόξων Εκκλησιών στο Κρεμλίνο, στις 25 Ιουλίου 2013.

Αξίζει, τέλος, να επισημανθεί ότι, ακόμη και όταν τυγχάνει ορισμένα στελέχη του Πατριαρχείου της Μόσχας να επιδεικνύουν τάσεις συμβιβασμού του αιτήματος της αλήθειας με ιστορικές σκοπιμότητες, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει εντός της ισχυρές δυνάμεις οι οποίες υπερασπίζονται την ελευθερία του πνεύματος από τη λογική της ανάγκης, παραμένοντας πιστές στο αίτημα της αλήθειας. Σημαντικό ρόλο στην προστασία της Παράδοσης στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 διαδραμάτισε η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία της Διασποράς (Russian Orthodox Church Abroad), υπό τον τότε πρόεδρό της Μητροπολίτη Φιλάρετο. Το 1983, ο Μητροπολίτης Φιλάρετος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Διασποράς μετά της Συνόδου της Ιεραρχίας του εξέδωσε Ανάθεμα εναντίον του Οικουμενισμού (βλ. Orthodox Observer, No. 58, Απρίλιος 1984, και Orthodox Life, τόμος 37, Νο. 2, Μάρτιος-Απρίλιος, 1987). Επίσης, το 1969, αντιδρώντας στην οικουμενιστική και υποκινούμενη από την ατλαντική ολιγαρχία πολιτική του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, ο Μητροπολίτης Φιλάρετος, ως Προκαθήμενος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Διασποράς, εξέδωσε τη Δεύτερη Επιστολή Πόνου (A Second Sorrowful Epistle), στην οποία έγραψε τα εξής: «Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι συνθήκες οι οποίες οδήγησαν τον Σωτήρα να διερωτηθεί, εάν κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του θα εύρισκε ακόμη την Πίστη επί της γης, ενισχύονται όχι μόνον από την απροσχημάτιστη επέκταση της αθεϊστικής προπαγάνδας, αλλ’ ωσαύτως και από τη διάδοση του Οικουμενισμού...Η νέα περιληπτική “Εκκλησία” η οποία ανεγείρεται ήδη υπό των Οικουμενιστών, είναι φύσης τέτοιας όπως εκείνη της Εκκλησίας της Λαοδικείας, για την οποία ευγλώττως ομιλεί η Βίβλος της Αποκαλύψεως: χλιαρή, μήτε θερμή μήτε ψυχρή έναντι της Αληθείας, και προς αυτήν τη νέα “Εκκλησία” απευθύνονται οι λόγοι του αγγέλου προς την έκπαλαι Εκκλησία της Λαοδικείας, εφαρμοζόμενοι σήμερα: “επειδή είσαι χλιαρός, και ούτε ψυχρός ούτε ζεστός, πρόκειται να σε ξεράσω από το στόμα μου” (Αποκάλυψις, 3:16)».ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
 

ΟΣΟΙ ΓΙΝΟΥΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΟΛΟΙ ΤΟΥς ΘΑ ΠΕΘΑΝΟΥΝ....

«Όσοι γινούν πρωθυπουργοί όλοι τους θα πεθάνουν…»

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΕΝΤΕ ΠΡΟΚΑΤΟΧΩΝ ΤΟΥ, ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΧΡΟΝΙΑ (1936)
Το ρεμπέτικο από τότε που έκανε την εμφάνισή του και μέχρι τα τέλη του 1981, όταν ουσιαστικά νομιμοποιήθηκε, εξέφραζε κάτι το απόκρυφο, το απαγορευμένο. Τις περισσότερες φορές με ισχυρές δόσεις πόνου, ενίοτε ελπίδας και «αραιά και πού» σάτιρας. Σχεδόν πάντοτε όμως εμπεριείχε το στοιχείο της παρανομίας. Σ? αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι στίχοι που ακολουθούν παρότι είναι ιδιαιτέρως «τραβηγμένοι», αφού πραγματεύονται ένα κορυφαίο γεγονός (το θάνατο), τον διακωμωδούν, λαϊκίζουν στη συνέχεια, και καταλήγουν στην προσφιλή (της πλειοψηφίας των δημιουργών) χασισοποτεία!
Το 1936 θα μείνει στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας και για το θάνατο… έξι πρωθυπουργών! Του εν ενεργεία και των πέντε προκατόχων του (αφαιρώντας έναν, τον Αλέξανδρο Οθωναίο ο οποίος όμως ήταν προσωρινός, τεσσάρων ημερών, 6-10 Μαρτίου 1933).
Πολιτική παρέμβαση
Μάρκου Βαμβακάρη
Τότε ο Μάρκος Βαμβακάρης, στα νιάτα του (ήταν 31 ετών) έγραψε, συνέθεσε και ερμήνευσε το:
«Πέθανε ο Κονδύλης μας
πάει και ο Βενιζέλος
την πούλεψε κι ο Δεμερτζής
που θα ?φερνε το τέλος.

Όσοι γινούν πρωθυπουργοί
όλοι τους θα πεθάνουν
τους κυνηγάει ο λαός
απ? τα καλά που κάνουν.

Βάζω υποψηφιότητα
πρωθυπουργός να γίνω
να κάθομαι τεμπέλικα
να τρώω και να πίνω.

Και ν? ανεβαίνω στη Βουλή
εγώ να τους διατάζω
να τους πατώ τον αργιλέ
και να τους μαστουριάζω».
Η πρώτη στροφή είναι σχεδόν άγνωστη γιατί απλούστατα δεν ηχογραφήθηκε (τουλάχιστον αρχικά) επειδή, προφανώς, αποτελούσε προσβολή μνήμης νεκρών.
Και… φιλοβασιλικός
Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Βαμβακάρης παρενέβαινε στα πολιτικά πράγματα με τρόπο ευθύ. Το είχε πράξει και λίγους μήνες νωρίτερα, στα τέλη του 1935, όταν με το άκρως αμφισβητήσιμο ως προς την εγκυρότητά του δημοψήφισμα της 3ης Νοεμβρίου επανήλθε στη χώρα (με ποσοστό… 97,88%) ο βασιλεύς Γεώργιος Β?.
Τότε ο Μάρκος συνέθεσε το:
«Στην ξενιτιά κι αν ήσουνα
εσύ και οι δικοί σου
πάντα σε περιμέναμε
νά ?ρθείς με τη στολή σου.

Ξανάρθες τώρα βασιλιά
μέσα στην αγκαλιά μας
κανόνισέ τα όμορφα
να γιάνεις την καρδιά μας.

Μα τώρα που σε φέραμε
στους Έλληνες ξηγήσου
προσπάθησε για το καλό
κι η Παναγιά μαζί σου.

Για σένα όλοι οι Έλληνες
έχουνε την ελπίδα
να ενωθούμε όλοι μαζί
να σώσεις την πατρίδα».
Πολιτική μετατόπιση
Εύλογα τα ερωτήματα που προκαλούνται με κυρίαρχο τούτο: Πώς ο Βαμβακάρη από τους «πατεράδες» του ρεμπέτικου, άνθρωπος λαϊκός, καλλιτέχνης που με τα τραγούδια του εκινείτο στα όρια της… παρανομίας, φτάνει στο σημείο, από τη μια να υμνεί (ακόμα και) τη στολή του άνακτος κι από την άλλη να… ξετινάζει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα;
Κι αν στο δεύτερο σκέλος του ερωτήματος μπορούμε να υποθέσουμε ότι υιοθέτησε το σκεπτικό «δεν βαριέσαι, όλοι ίδιοι είναι» (που όμως στον τόπο μας αποτέλεσε και αποτελεί επιχείρημα προσώπων που κινούνται στις παρυφές του λεγόμενου συντηρητικού χώρου), στο πρώτο τι συνέβη;
Υπάρχει μια λογικοφανής εξήγηση: Σύμφωνα με μαρτυρία στον γράφοντα, το 1983, ενός Συριανού (από την πρωτεύουσα των Κυκλάδων καταγόταν κι ο συνθέτης), ο Μάρκος ήταν μέλος του ΚΚΕ αλλά διεγράφη από τις τάξεις του κόμματος επειδή με τα τραγούδια του υμνούσε τις απαγορευμένες ουσίες (κάνναβη και ναρκωτικά).
Επομένως, αν ασπαστούμε αυτή την πληροφορία, η αποπομπή του από τις τάξεις της Αριστεράς τον οδήγησε σε πλήρη πολιτική μεταστροφή με αποτέλεσμα να γίνει ακόμα και υμνητής του βασιλέως, του οποίου την επάνοδο, τότε, δεν επιθυμούσε ούτε καν το σύνολο της ηγεσίας του Λαϊκού Κόμματος που ήταν ο κύριος πυλώνας του χώρου της Δεξιάς.
«Ο Μάρκος υπουργός», όπως ονομάστηκε το πρώτο από τα προαναφερθέντα τραγούδια, έγινε ευρύτερα γνωστό την εποχή εκείνη. Ίσως -γιατί στοιχεία δεν υπάρχουν- να είχε και μια μερική ανοχή της κυβέρνησης Μεταξά που ορκίστηκε μετά το θάνατο του εν ενεργεία πρωθυπουργού Δεμερτζή και μετεξελίχθηκε σε δικτατορική από τις 4 Αυγούστου του ιδίου έτους.
Στιχουργική… επιστροφή
Στα πάλκα, πάντως, και λογικά ως αντίδραση για να μη θεωρηθεί το τραγούδι «μονόπλευρο», ακουγόταν λίγο μετά και μια άλλη στροφή, την οποία πιθανόν να πρόσθεσε ο ίδιος ο Βαμβακάρης:
«Και για προσέξετε καλά
Γιαννάκη και Σοφούλη
μην ξεμπουκάρει ο Σκλάβαινας
και σας μασήσει ούλοι».
Ως «Γιαννάκης» αναφέρεται ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς, ενώ ο Θεμιστοκλής Σοφούλης ήταν ο διάδοχος του Ελευθέριου Βενιζέλου στην ηγεσία του Κόμματος Φιλελευθέρων.
Όσο για τον (Στέλιο) Σκλάβαινα ήταν ο επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Παλλαϊκού Μετώπου, που ήταν το σχήμα με το οποίο κατήλθε το ΚΚΕ στις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936.
Αν ανήκει η τελευταία στροφή στον Μάρκο και αν ισχύει η πληροφορία που παραθέσαμε παραπάνω (περί των πολιτικών καταβολών του), διακρίνουμε μια (πρόσκαιρη;) επιστροφή στις ρίζες.

Οι έξι που «έφυγαν»
Εντός του 1936 απεβίωσαν:
? 31 Ιανουαρίου: Γεώργιος Κονδύλης, αρχηγός του Εθνικού Ριζοσπαστικού Κόμματος
? 18 Μαρτίου: Ελευθέριος Βενιζέλος
? 13 Απριλίου: Κωνσταντίνος Δεμερτζής
? 17 Μαΐου: Παναγής Τσαλδάρης, αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος
? 15 Σεπτεμβρίου: Αλέξανδρος Ζαΐμης
? 17 Νοεμβρίου: Αλέξανδρος Παπαναστασίου, αρχηγός του Αγροτικού και Εργατικού Κόμματος (Δημοκρατική Ένωσις).
Όλων οι θάνατοι και ειδικά των τεσσάρων πρώτων προκάλεσαν υποψίες. «Τους δηλητηριάζουν τον έναν μετά τον άλλον», συζητούσαν στα καφενεία. Αλλά τουλάχιστον κάτι τέτοιο δεν αποδείχθηκε ποτέ…

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ, Ο ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΟΣ «ΚΕΡΑΥΝΟΣ»
Εκείνος που άνοιξε το «χορό του Χάρου»
Το πρώτο… σκαρί, που όχι μόνο ράγισε αλλά βυθίστηκε στην αιωνιότητα, ήταν το πιο ισχυρό. Δεν ήταν τυχαίο ότι ο Γεώργιος Κονδύλης, η πολυκύμαντη αυτή προσωπικότητα, είχε αποκτήσει στο πεδίο των στρατιωτικών και πολιτικών μαχών το παρεπίθετο «κεραυνός».
Από τα 18 του (1897) στο Πεζικό, όπου κατετάγη ως εθελοντής, οπλαρχηγός του Μακεδονικού Αγώνα, μαχητής των Βαλκανικών Πολέμων, πήρε μέρος στο Κίνημα της Εθνικής Αμύνης, συμμετείχε στις επιχειρήσεις της Ουκρανίας και της Μικράς Ασίας, εγκατέλειψε το στράτευμα μετά την ήττα του Ελευθέριου Βενιζέλου στις εκλογές του 1920 και επανήλθε σε αυτό μετά την Επανάσταση του 1922.
Γνήσιος γλετζές, του άρεσαν οι γυναίκες και το ποτό αλλά και το διάβασμα. Πολλοί συμπολεμιστές του τον θυμούνταν, στο περιθώριο των μαχών, να μελετά, κυρίως αρχαίους συγγραφείς.
Την επόμενη χρονιά συνεισφέρει τα μέγιστα στην κατάπνιξη του φιλοβασιλικού (και… φιλομεταξικού) κινήματος των Λεοναρδόπουλου – Γαργαλίδη. Έφυγε από τις Ένοπλες Δυνάμεις με το βαθμό του υποστρατήγου και στις εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου (στις οποίες δεν πήραν μέρος οι οπαδοί του στέμματος) πολιτεύτηκε για πρώτη φορά και αναδείχθηκε πληρεξούσιος Ροδόπης.
Ιδρυτής κόμματος
Ίδρυσε το Εθνικόν Δημοκρατικόν Κόμμα και διετέλεσε υπουργός Στρατιωτικών (κυβέρνηση Παπαναστασίου) και υπουργός Εσωτερικών (κυβέρνηση Μιχαλακόπουλου).
Το καλοκαίρι του 1926 ανέτρεψε τη δικτατορία Πάγκαλου και διετέλεσε πρωθυπουργός από τις 26 Αυγούστου ως τις 4 Δεκεμβρίου του ιδίου έτους. Στη θητεία του διενεργήθηκαν οι εκλογές της 7ης Νοεμβρίου (με συμμετοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων και χωρίς να ευνοηθεί κάποια από την πλευρά της εξουσίας) στις οποίες -όπως είχε δεσμευτεί νωρίτερα- ο ίδιος και το κόμμα του δεν πήραν μέρος, για να μη θεωρηθεί ότι θα χρησιμοποιούσαν τον κρατικό μηχανισμό ως φέουδό τους. Επανήλθε στη Βουλή το 1928 ως βουλευτής Καβάλας (το κόμμα του έλαβε ποσοστό 2,71%) και επανεκλέχτηκε έπειτα από 4 χρόνια στα Τρίκαλα με το νέο του κόμμα, το Εθνικόν Ριζοσπαστικόν, το οποίο συγκέντρωσε το 4,07% των ψήφων. Σ? εκείνες τις εκλογές ουσιαστικά έμεινε «εκτός νυμφώνος», αφού ήλθε δεύτερος σε σταυρούς προτίμησης του κόμματός του στο νομό (1.640) κι εκείνο έβγαζε μία έδρα, την οποία καταλάμβανε ο πολιτικός του «υπασπιστής» Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος (με 2.624), ο οποίος όμως πρόθυμα και απλόχερα του την παραχώρησε!
Πολιτική τράμπα
Στο σημείο εκείνο επισημοποιείται η απόσχισή του από το αντιμοναρχικό μέτωπο και η μεταπήδησή του στο φιλοβασιλικό στρατόπεδο. Γι? αυτό, εξάλλου, ορκίζεται υπουργός Στρατιωτικών της βραχύβιας κυβέρνησης Τσαλδάρη.
Δίπλα και μετά… πιο πάνω
Με τον τελευταίο και το Λαϊκό Κόμμα συνεργάστηκε στις εκλογές του 1933 και μετά τη νίκη τους επανήλθε στο προαναφερθέν υπουργείο, αναλαμβάνοντας παράλληλα (από τις 5 Απριλίου 1935, λίγο μετά την αντιμετώπιση του βενιζελικού κινήματος) και την αντιπροεδρία της κυβερνήσεως.
Το Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς πήγε ν? ανατρέψει τον Τσαλδάρη, αλλά τελευταία στιγμή «έκανε πίσω». Δεν άργησε να υλοποιήσει το σχέδιό του στις 10 Οκτωβρίου όταν, σε συνεννόηση μαζί του, οι τρεις αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων, ο μετέπειτα πρωθυπουργός Παπάγος (του Στρατού Ξηράς), ο Οικονόμου (του Ναυτικού) και ο Ρέππας (της Αεροπορίας) σταμάτησαν καθ? οδόν -από το σπίτι του προς το γραφείο του, στη Λεωφόρο Κηφισίας, στο ύψος του γηροκομείου της «Ελεήμονος Εταιρείας», το πρωθυπουργικό αυτοκίνητο και είπαν στον Τσαλδάρη: «Έχετε παραιτηθεί, κύριε πρόεδρε».
Ορκίστηκε πρωθυπουργός και αντιβασιλεύς και με συνοπτικές διαδικασίες (και το… γνωστό δημοψήφισμα) επανέφερε τον Γεώργιο Β?.
Όμως, όταν στις 25 Νοεμβρίου ο έκπτωτος μονάρχης επέστρεψε στην Ελλάδα, τον «άδειασε» από την πρώτη στιγμή.
Ενώ ο «Κεραυνός» ετοιμαζόταν να επιβιβαστεί στο αυτοκίνητο που θα τον μετέφερε από το Φάληρο στην Αθήνα, ο άναξ λειτούργησε ως… αλεξικέραυνο.
«Θα με συνοδεύσει μόνο ο διάδοχος (σ.σ.: ο αδελφός του Παύλος)», του είπε κόβοντάς του «τη φόρα». Την επομένη, δε, του ανακοίνωσε ότι θα του απομείνει το «Μεγαλόσταυρο του Σωτήρος», κάτι που εκ των πραγμάτων προϊδέαζε για… τιμητική αποστρατεία.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, δε, αποχωρούσε κι από την πρωθυπουργία (τυπικά ο βασιλεύς στάθηκε στη διαφωνία του για την αμνήστευση των αποτάκτων «του κινήματος του ?35» για να τον αντικαταστήσει) βαθιά απογοητευμένος από τη συμπεριφορά του «ελέω Θεού»…
Επανεκλέχτηκε βουλευτής Τρικάλων στις 26 Ιανουαρίου 1936 και για την 1η Φεβρουαρίου όχι μόνο είχε ζητήσει ακρόαση από τον βασιλέα, αλλά σχεδίαζε να τοποθετήσει και πέριξ των Ανακτόρων οπαδούς του για να τον επευφημίσουν.
Προ της τελευτής
Τις τελευταίες στιγμές του, την παραμονή της συνάντησης, περιέγραψε γλαφυρά ο πιστός του συνεργάτης Σταμάτης Μερκούρης, ο πατέρας της Μελίνας, ο οποίος βρισκόταν στο σπίτι του Κονδύλη το απόγευμα της τελευτής:
«Ποιος ξεύρει, ποίαι σκέψεις και ποίαι προαισθήσεις τον εβασάνιζαν. Μου έκαμε νεύμα να πλησιάσω πολύ, ώστε να μη ακούη η παρισταμένη υπηρεσία, και γελών μου είπε μία φράσιν, αφορώσαν μίαν κυρία, η οποία τον είχεν ερωτευθή και προσεπάθει με κάθε τρόπον να τον συγκινήση, υπόθεσις, ήτις τον διασκέδαζεν εξαιρετικά και, όπως όλα τα πράγματα, έτσι και αυτό με την φυσικήν του ειρωνείαν το είχε διακωμωδήσει. Γελώντες και οι δύο απεχωρίσθημεν. Δεν είχα όμως φθάσει και πάλιν μέχρι της θύρας του δωματίου, οπότε πλέον με ανεκάλει να επιστρέψω όχι η φωνή του, αλλά η φωνή της τρομαγμένης υπηρεσίας. Σπεύσας τον εύρον ύπτιον επί της κλίνης. Έσπευσα, επλησίασα και ευρέθην προ του θεάματος, ο ανήρ, ο οποίος προ ολίγου είχεν αναπτύξει τόσας σοβαράς του αποφάσεις και κατόπιν είχε γελάσει από καρδίας, να ευρίσκεται ύπτιος και να με ατενίζη με τους μεγάλους του οφθαλμούς. Εις τας φωνάς εμού και της υπηρεσίας προσέτρεξεν ο εις το παραπλεύρως δωμάτιον ευρισκόμενος καθηγητής Ι. Χρυσικός.
Χάνουμε τον πρόεδρο. Και με ωδήγησε να του κάνωμε τεχνικήν αναπνοήν. Αλλά μέσα εις διάστημα δευτερολέπτων ο επιθανάτιος ρόγχος τον είχε καταλάβει. Ο Χάρος, όπως είχε προείπει, τον εκτύπησε όρθιον. Μετ? ολίγα λεπτά, και εν μέσω του πατρός μου, του αδελφού μου, του Δημοσθ. Αναγνωστοπούλου, του Ηλία Αποσκίτη, του ανεψιού του Φ. Κατσιάμπα, του ιατρού Χρυσικού και εμού, εκλείσθησαν οριστικώς οι σπινθηροβόλοι οφθαλμοί του. Από εκείνης της στιγμής ο Γεώργιος Κονδύλης απήρχετο εις την Αθανασία». (βλ. Σταμάτη Σ. Μερκούρη: «Γεώργιος Κονδύλης, ο Κεραυνός 1879-1936», εκδοτικός οίκος αδελφών Κυριακίδη, β? έκδοση, 2009, σελ. 269-270.)
Το κλίμα της εποχής
Την επομένη του θανάτου του έκπληκτοι οι αναγνώστες του πρωινού Τύπου ανέγνωσαν ένα δημοσίευμα που σήμερα θα χαρακτηριζόταν τουλάχιστον… αχαρακτήριστο αλλά, αν μη τι άλλο, δείχνει το κλίμα της εποχής.
Είχε τον τίτλο «Ζωή σε λόγου μας!» και το ακόλουθο περιεχόμενο:
«Πέθανε από φυσικό θάνατο ο δημόσιος κίνδυνος Νο 1, Κονδύλης. Αυτός που σαν απαίσιος, σίφουνας, πέρασε από την Ελλάδα. Που τουφέκισε δεκάδες φαντάρους και υπαξιωματικούς στη Μακεδονία. Που κρέμασε, τρύπησε κοιλιές και έκοψε τα στήθια των γυναικών της Χαλκιδικής. Που στο 45μερο διάστημα της ?κοσμογονίας? του έσπασε ρεκόρ σε τρομοκρατικά όργια, κραιπάλες και ακατανόμαστα αίσχη.
Δεν θα κάνουμε την νεκρολογία του. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε εδώ είνε να εκφράσουμε το κοινό αίσθημα ευχαρίστησης και ανακούφισης, που έννοιωσε ο λαός, μαθαίνοντας την είδηση για το θάνατό του. Το μόνο που πρέπει να λυπάται κανείς είνε ότι ο Κονδύλης πέθανε από φυσικό θάνατο, γλυτώνοντας έτσι το κρέμασμά του στην πλατεία του Συντάγματος από το λαό, τη μόνη δίκαιη τιμωρία που του αξίζει.
Έλειψε χτες από την Ελλάδα ένας εχθρός των εργαζομένων. Και γι? αυτό πολύ σωστά ο λαός σχολιάζει την είδηση του θανάτου με τις λέξεις: Ζωή σε λόγου μας!»
Διευκρινίζεται ότι η εφημερίδα ήταν ο «Ριζοσπάστης», ενώ ως «κοσμογονία» (στην οποία αναφερόταν το δημοσίευμα) απεκαλείτο το διάστημα της τελευταίας διακυβέρνησης του τόπου από τον Κονδύλη…

ΛΙΒΕΛΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Τους μικρούς «ουδείς εστηλίτευσεν μετά θάνατον»

Οι μεγάλοι διχάζουν και μετά το θάνατό τους. Όπως είχε γράψει κι ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος «ο α? ή ο β? πολλάκις εξεθειάσθη και πολλάκις κατεκριμνίσθη εις τα σκοτεινά της ιστορίας τάρταρα. Αλάνθαστον τούτο κριτήριο ότι δεν ήτο κοινός άνθρωπος. Διότι εγκώμια μεν εγράφησαν περί μετρίων, αλλ? ουδείς πεισματωδώς επροπηλάκισε τους τοιούτους, ουδ? εστηλίτευσεν αυτούς μετά θάνατον».

Με τα λόγια αυτά κατά νου αναγιγνώσκεται η ακόλουθη «νεκρολογία» του ανδρός, στο «Ελληνικό Μέλλον» του Νικολάου Π. Ευστρατίου (εφημερίδα-προμετωπίδα του Λαϊκού Κόμματος) την επομένη του «μοιραίου»:
«Ουδέποτε θάνατος πολιτικού ανεκούφισεν ένα λαόν τόσον πολύ όσον ανεκούφισε τον ελληνικόν λαόν ο θάνατος του Βενιζέλου. Ως μαύρον νέφος, εγκυμονούσε θυέλλας και καταστροφάς, εσκίαζεν η προσωπικότης του τον ελληνικόν πολιτικόν ορίζοντα. Ήτο ένας διαρκής κίνδυνος. Ένας ακαθόριστος τρόμος κατείχε τας τάξεις των Ελλήνων πολιτών και υπήρχον πολλοί, οι οποίοι συνεκλονίζοντο εκ πάθους και μίσους κατά του ανθρώπου, ο οποίος δεν υπάρχει πλέον εις την ζωήν, μόνον και επί τω ακούσματι του ονόματός του. Οι φίλοι του, όσοι ιδίως υπήρξαν δημιουργήματά του, τον κλαίουν, θρηνούν διά την απώλειά του και ευρίσκουν, ότι επήλθεν εις τον τόπον συμφορά εθνική, ενώ, όλως αντιθέτως η μοναδική φορά που εξυπηρέτησε θετικώς την πατρίδα του! Ακουσίως του βεβαίως αλλ? εν πάση περιπτώσει διά του θανάτου του έθεσεν οριστικόν τέρμα εις το παρελθόν. Έκλεισεν από χθες ερμητικώς η πύλη του χθες, η πλήρης αίματος αδελφικού, σπαραγμών, γόων και θρήνων αδελφικών, εξοριών, φυλακίσεων και τυφεκισμών αδελφικών. Από σήμερον ανοίγει διάπλατα η πύλη του μέλλοντος της χώρας, το οποίον δεν είνε δυνατόν, παρά να είνε δημιουργικόν και πλήρες ελπίδων πραγματικής ανορθώσεως του τόπου και αναγεννήσεως της Ελλάδος. Ο Βενιζέλος δεν ήθελε να παραδεχθή και να πιστεύση ότι εξεπροσώπει το προπολεμικόν παρελθόν, την τυραννίαν, το αιματοκύλισμα, την εκδίκησιν, το αίμα, την δολοφονίαν και την ανατροπήν. Καλώς ή κακώς, δικαίως ή αδίκως -καλώς και δικαίως και ορθώς δι? ημάς- ο Βενιζέλος είχε τερματίσει το πολιτικόν του στάδιον εις τον σταθμόν της Λυών, όπου δύο Έλληνες πατριώται τον επυροβόλησαν ως τύραννον και δικτάτορα της πατρίδας των. Παρ? όλον ότι αι σφαίρες των δύο εκείνων τιμίων Ελλήνων ηστόχησαν του σκοπού των και ο Βενιζέλος έζησεν, εν τούτοις, με τους πυροβολισμούς των το πολιτικόν στάδιον του Βενιζέλου ετερματίζετο. Την μεγάλην αυτήν αλήθειαν, ουδέποτε ηθέλησε να την πιστεύση. Αιχμάλωτος του οικτρού περιβάλλοντός του, δούλος των κολάκων του και υποχείριος των νεοπλούτων και μωροφιλοδόξων επιτελών του κόμματός του, ήλθεν εις την Ελλάδα πλήρης μίσους και πάθους κατά των πολιτών εκείνων, οι οποίοι ήσαν ψυχικώς, διανοητικώς και εθνικώς σύμφωνοι με τους υπερόχους εκείνους Έλληνας, οι οποίοι είχον αποπειραθή να τον φονεύσουν εις τον σταθμόν της Λυών. Ο Βενιζέλος απέθανε, ζήτω η Ελλάς!» (ολόκληρο το κείμενο δημοσιεύεται στο «Ελένη Γαρδίκα – Δασκαλάκη: Ο θάνατος του Ελευθερίου Βενιζέλου στον Αθηναϊκό Τύπο», Χανιά 2004, σελ. 407-408).
Αυτό ήταν το πολιτικό κλίμα της εποχής. Είκοσι χρόνια μετά τον «εθνικό διχασμό» κι ο διχασμός παραμένει. Στην πολιτική ζωή, στις συζητήσεις, στις γραφές…
Η τελευταία πολιτική πράξη
Και παρότι 9 ημέρες πριν από το θάνατό του με επιστολή του προς τον Λουκά Ρούφο-Κανακάρη (παλαιό συνεργάτη του, αργότερα βασιλικό και κατά κάποιον τρόπο σύνδεσμό του με το Παλάτι) προσπαθούσε να ρίξει «γέφυρες» προς τον Γεώργιο Β? επαινώντας τις αρχικές προσπάθειές του για γαλήνευση (δεν είχε έλθει ακόμα η… 4η Αυγούστου με την ενεργό ανάμειξή του στην εγκαθίδρυση και εδραίωση του καθεστώτος) και να βάλει ένα ακόμα λιθαράκι στην υπόθεση της εθνικής ενότητας.
Από το διαμέρισμα της οδού Μποζάν 22 στο Παρίσι, έγραφε:
«Δεν είναι ανάγκη να σου είπω πόσον ζωηρά είναι η χαρά μου διότι ο Βασιλεύς απεφάσισε να πατάξη επί τέλους τας διηνεκείς επεμβάσεις των στρατιωτικών παραγόντων, απομακρύνας από την Κυβέρνησιν, μετά την τελευταίαν αυθάδειά των, τους Παπάγον και Πλατήν και αναθέσας το υπουργείον των Στρατιωτικών εις τον Μεταξάν. Με την ενέργειάν του αυτήν ο Βασιλεύς ανέκτησε πλήρως ακέραιον το κύρος του, τόσον απαραίτητον διά την αποκατάστασιν της ψυχικής ενότητος του Ελληνικού Λαού και την οριστικήν επάνοδον της χώρας εις κανονικόν πολιτικόν βίον. Από μέσα από την καρδιά μου αναφωνώ! Ζήτω ο Βασιλεύς!»
Κι όμως το κλίμα του διχασμού, που τον κρατούσε στη γαλλική πρωτεύουσα από την αποτυχία του «Κινήματος του ?35» κι έπειτα δεν άφησε ούτε τη σωρό του να περάσει από την Αθήνα για λαϊκό προσκήνυμα.
Τετάρτη εξεμέτρησε το ζην ο Χανιώτης πολιτικός, την Κυριακή βρήκαν (δήθεν) την ευκαιρία ακραία στελέχη του Λαϊκού Κόμματος και οι Εθνικοσοσιαλιστές του Γεωργίου Μερκούρη (αδελφού του πατέρα της Μελίνας) να τελέσουν μνημόσυνο στον Άγιο Κωνσταντίνο της Ομόνοιας για να τιμήσουν την «ιερή μνήμη των βασιλέων Κωνσταντίνου, Σοφίας και Όλγας».
Αντι-μνημόσυνο
Και σαν να μην έφτανε αυτό, μετά το μνημόσυνο ξεχύθηκαν 5.000 άτομα-πορεία προς τη Βουλή εκτοξεύοντας ύβρεις κατά της μνήμης του τεθνεόντος και ύμνους υπέρ του βασιλικού θεσμού.
Η οικογένεια από το Παρίσι βρισκόταν σε διαβουλεύσεις για τον ερχομό της σορού και την τέλεση της νεκρώσιμης ακολουθίας τόσο με τις ελληνικές αρχές όσο και με την ηγεσία του Κόμματος Φιλελευθέρων.
Ο πρωθυπουργός Δεμερτζής και ο αρχηγός του κόμματος Θεμιστοκλής Σοφούλης φοβούνταν την πρόκληση ευρύτατων επεισοδίων στην πρωτεύουσα. Τα ίδια έλεγε κι ο δήμαρχος Κωνσταντίνος Κοτζιάς, σκληρός αντιβενιζελικός αυτός.
Το σχέδιο Μεταξά
Μόνο η «πονηρή αλεπού», ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μεταξάς, έλεγε «όλα εδώ να γίνουν, σας διαβεβαιώνω ότι δεν θα ανοίξει… μύτη».
Είχε το σχέδιό του ο Κεφαλονίτης. Ήθελε να επιδείξει πυγμή και να σταθεί υπεράνω του «διχασμού», παρότι με επιστολές τους (ο Βενιζέλος στο «Ελεύθερον Βήμα» και ο Μεταξάς στην «Καθημερινή») την περίοδο 1934-1935 «μονομαχούσαν» για το ποιος είχε δίκιο τότε. Τώρα όμως είχαν αλλάξει τα δεδομένα. Πλασαριζόταν στον Γεώργιο Β? ως «παράγων ομαλότητας», υπεράνω των διενέξεων Φιλελευθέρων-Λαϊκών για το παρελθόν. Αρχηγός ενός μικρού κόμματος με μόλις 7 βουλευτές ήταν, επιχειρούσε να προσεταιριστεί τα «ορφανά του Κονδύλη» κι ό,τι άλλο μπορούσε…
Με τους Λαϊκούς ήξερε ότι δεν μπορούσε να συμπλεύσει έχοντας πρώτο ρόλο με τους αποστασιοποιημένους από εκείνους και ομαδάρχες στη Βουλή Τζον Θεοτόκη και Ιωάννη Ράλλη δεν μπορούσε να τα βρει. Έπρεπε να προβληθεί ως η «Τρίτη λύσις». Κι αυτό πάλευε…
Ο απλός λαός
Τελικά η κηδεία στην Αθήνα, ακόμα και το πέρασμα της σορού από κει δεν έγιναν. Τα αντιτορπιλικά «Κουντουριώτης» και «Ύδρα» (το ένα τη μετέφερε, το άλλο τιμητική συνοδεία) κατευθύνθηκαν από το Πρίντεζι της Ιταλίας (όπου την παρέλαβαν) προς τα Χανιά.
Άκρως συγκινητικό όμως ήταν το πέρασμα των δύο πολεμικών πλοίων από τον Ισθμό της Κορίνθου. Χωρικοί από τις γύρω περιοχές, αλλά κι άλλοι από την Αττική συγκεντρώθηκαν αυθόρμητα, ντυμένοι στα μαύρα και με δάκρυα στα μάτια τα έραναν με άνθη για να αποτίσουν φόρο τιμής στον μεγάλο νεκρό…

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΟΜΙΛΟΥΝ ΚΑΙ… ΝΕΚΡΟΙ, ΣΤΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΤΟΥΣ!
Οι τρεις απόπειρες δολοφονίας
Και τι δεν έκανε αυτός ο άνθρωπος στην πολυτάραχη, των 72 χρόνων, ζωή του! Πόσες φορές διετέλεσε πρωθυπουργός… (6 Οκτωβρίου 1910 25 Φεβρουαρίου 1915, 10 Αυγούστου – 24 Σεπτεμβρίου 1915, 14 Ιουνίου 1917 – 4 Νοεμβρίου 1920, 11 Ιανουαρίου – 6 Φεβρουαρίου 1924, 4 Ιουλίου 1928 – 26 Μαΐου 1932, 5 Ιουνίου – 4 Νοεμβρίου 1932 και 16 Ιανουαρίου – 6 Μαρτίου 1933). Τρεις, τουλάχιστον, απόπειρες δολοφονίας εναντίον…
Στην Κρήτη
Η πρώτη: Από ηλικίας μόλις 25 ετών (το 1889) είχε εκλεγεί βουλευτής Κυδωνιών στην Κρήτη, γεγονός που αποδεικνύει ότι το μικρόβιο του αγώνα και της πολιτικής είχε μπει νωρίς μέσα του. Οκτώ χρόνια αργότερα (3 Αυγούστου 1897) βρέθηκε στις Αρχάνες του Ηρακλείου μαζί με πληρεξούσιους από ολόκληρη την Κρήτη για τη δεύτερη επαναστατική συνέλευση. Από την πρώτη που είχε πραγματοποιηθεί στους Αρμένους των Χανίων (26 Ιουνίου του ιδίου έτους) είχε αναδειχθεί πρόεδρος του Σώματος. Στις τάξεις των Κρητών που διψούσαν για την ελευθερία τους είχαν διαμορφωθεί δύο κυρίαρχες απόψεις. Η πρώτη που ήθελε την κήρυξη της άμεσης αυτονόμησης της Μεγαλονήσου και η δεύτερη που ζητούσε εγγυήσεις και φυσικά την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων.
Υπέρμαχος της δεύτερης ήταν κι ο πρόεδρος της συνέλευσης, ο οποίος στεκόμενος στο γεγονός ότι δεν υπήρχε απαρτία επιχείρησε να τη λύσει.
«Αυτονομία χωρίς συγκεκριμένας εγγυήσεις των μεγάλων δυνάμεων δύναται να ερμηνευθεί ως συμφορά και να είμεθα πιο σκλάβοι υπό καθεστώς αυτονομίας, απ? ό,τι είμεθα σήμερα στον Σουλτάνο» ήταν το επιχείρημά του. Με το που ξεστόμισε τα λόγια αυτά ένας θερμόαιμος Ηρακλειώτης όρμηξε εναντίον του με μαχαίρι, αλλά ο 17χρονος Χανιώτης Σταθής Περουλής (μετέπειτα δήμαρχος Βάμου), μ? ένα αστραπιαίο χτύπημα στο χέρι του επιτιθέμενου, γλίτωσε τον Βενιζέλο την τελευταία στιγμή.
Στη Λυών
Η δεύτερη: Τον βρήκε εν ενεργεία πρωθυπουργό στη Γαλλία (30 Ιουλίου 1920) και μπορεί να θεωρηθεί ως θλιβερό επακόλουθο του Εθνικού Διχασμού ανάμεσα σε βενιζελικούς και βασιλικούς.
Ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία μετέδωσαν την επόμενη ημέρα: «Καθ? ην στιγμήν χθες εσπέραν ο κ. Βενιζέλος ανεχώρει διά την Μασσαλίαν, δύο Έλληνες αξιωματικοί επυροβόλησαν και ετραυμάτισαν τον κ. Βενιζέλον…..
Ο κ. Βενιζέλος, συνοδευόμενος υπό του κ. Ρωμάνου, κατέφθανεν εις τον σταθμόν της Λυών όπως μεταβή εις την Μασσαλίαν. Την στιγμήν καθ? ην διέσχιζε την οδό Μπιζέ, οι δολοφόνοι, δύο απότακτοι Έλληνες αξιωματικοί, εισελθόντες και αυτοί διά του διαδρόμου του σταθμού, επυροβόλησαν κατά του κ. Βενιζέλου οκτάκις επανειλημμένως.
Ο κ. Βενιζέλος έπεσε τραυματισθείς εις τον αριστερόν βραχίονα και εις το δεξιόν πλευρόν.
Οι δράσται συνελήφθησαν αμέσως και ονομάζονται Τσερέπης και Κυριάκης.
Οι συλληφθέντες, υποβληθέντες αμέσως εις ανάκρισιν είπον ότι προέβησαν εις την απόπειραν όπως αποδώσουν την ελευθερίαν εις την Ελλάδα.
Ο Τσερέπης ανακρινόμενος εδήλωσεν εις την ανάκρισιν, ότι ήτο αξιωματικός του ναυτικού επί Κωνσταντίνου, καταδικασθείς και εξορισθείς επί Βενιζέλου και εν τέλει απολυθείς μετέβη εις το Βερολίνον και κατόπιν εις το Στετίνον, όπου συνήντησε τον Κυριάκην.
Από μακρού χρόνου, είπαν οι Έλληνες αξιωματικοί του Κωνσταντινικού καθεστώτος, απεφάσισαν να φονεύσουν τον Βενιζέλον διότι εθυσίαζε τα συμφέροντα της Ελλάδος.
Χθες ο Τσερέπης προσεκάλεσε τον Κυριάκην να εφοδιασθή με δύο περίστροφα.
Την νύκτα εισέδυασν εις τον σταθμόν απαρατήρητοι. Ο Κυριάκης, κατά την αφήγηση του Τσερέπη, ευρισκόμενος παρά τον Βενιζέλον, επυροβόλησεν, αυτός δε όχι.
Εν τούτοις το περίστροφόν του ευρέθη τελείως κενόν σφραιρών».
Αρχικά στην Αθήνα έφτασε η είδηση ότι «δολοφονήθηκε ο πρωθυπουργός» κι αυτό είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο σωρεία επεισοδίων από βενιζελικούς σε σπίτια πολιτικών της αντιπολίτευσης (όπως του πρώην πρωθυπουργού Στέφανου Σκουλούδη), σε γραφεία εφημερίδων (όπως η «Καθημερινή»), σε θέατρα («Κοτοπούλη»), αλλά και τη δολοφονία του φερέλπιδος πολιτικού της αντιπολίτευσης Ίωνος Δραγούμη (31 Ιουλίου).
Ακολούθησαν ή ήττα του Βενιζέλου στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, η Μικρασιατική Καταστροφή, η Επανάσταση του 1922, η θριαμβευτική επιστροφή του την τετραετία 1928-1932 και η οριστική ήττα του στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1933 και το αποτυχημένο κίνημα του Νικολάου Πλαστήρα το ίδιο βράδυ…
Από Κηφισιά προς Αθήνα
Η τρίτη: Με την περιγραφή της δεύτερης συζύγου του Έλενας Σκυλίτση (η πρώτη, με την οποία απέκτησε τον Κυριάκο και τον Σοφοκλή ήταν η Μαρία Κατελούζου): «Εκείνο το βράδυ της 6ης Ιουνίου του 1933 είχαμε δεχθεί να δειπνήσουμε στους φίλους μας τους Δέλτα, στην Κηφισιά, είκοσι χιλιόμετρα από την Αθήνα. Ο σύζυγός μου αγαπούσε το ήρεμο σπίτι τους, όπου ανάμεσα στα δέντρα, στην ησυχία, ξεκουραζόταν από την εξαντλητική εργασία, μακριά από την κίνηση και τον θόρυβο. Στις έντεκα αποχαιρετίσαμε τους οικοδεσπότες. Επί ένα τέταρτο της ώρας το αυτοκίνητό μας διέσχιζε χωρίς δυσκολία το κοιμισμένο τοπίο μέσα σ? ένα μεγαλειώδες σεληνόφως. Τη στιγμή που φθάναμε στα όρια ενός μικρού δάσους από έλατα, που ονομάζεται Παράδεισος, ακούστηκε ένας ξερός ήχος. Ανήσυχος ο σύζυγός μου σήκωσε το κεφάλι. ?Πυροβολισμός?, είπε. Την ίδια στιγμή ο Κουφογιαννάκης, ιδιωτικός αστυνομικός που καθόταν δίπλα στον οδηγό, τον διέταξε να σταματήσει και κατέβηκε για να δει τι συμβαίνει. Τον είδαμε να γλιστράει και να πέφτει. ?Προχώρα Γιάννη?, φώναξε ο σύζυγός μου, ?θέλουν να μας σκοτώσουν?. Πιάνοντάς με από τον αυχένα με ανάγκασε να εξαφανιστώ στο βάθος της Packard, όπου κούρνιασα με το κεφάλι βουτηγμένο μέσα στη γούνα μου. Ένα δυνατό αμερικανικό αυτοκίνητο βγήκε από το δάσος, όπου περίμενε να περάσουμε και μπήκε ανάμεσα στο δικό μας και σ? εκείνο των σωματοφυλάκων που συνέχιζαν να μας ακολουθούν. Απ? αυτή τη θέση οι επιτιθέμενοι μπορούσαν να πυροβολούν ταυτόχρονα εναντίον και των δύο αυτοκινήτων. Ένα χαλάζι από σφαίρες έμοιαζε να πέφτει απ? όλες τις πλευρές. Η φρικτή αυτή καταδίωξη μέσα στη νύχτα κράτησε καμιά εικοσαριά λεπτά, κατά τη διάρκεια των οποίων θα νόμιζε κανείς ότι ολόκληρη συστοιχία από πυροβόλα μας είχε βάλει για στόχο. Τα τζάμια θρυμματίστηκαν και μας σκέπασαν με σωρούς από γυαλιά… Μερικές σφαίρες με βρήκαν στον αριστερό γοφό και κάτω από την καρδιά».
Σ? αυτή την απόπειρα ήταν σαφής η ανάμειξη κυβερνητικών – κρατικών οργάνων… Ακολούθησαν το αποτυχημένο Κίνημα του ?35, η εγκατάστασή του στο Παρίσι, το τέλος και το «τελευταίο αντίο» με την ταφή στο Ακρωτήρι (28 Μαρτίου 1936), με απόντες το βασιλέα (παρέστη ο διάδοχος του θρόνου), τον πρωθυπουργό αλλά και τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Ιωάννη Μεταξά.
Αντιδικτατορική εκδήλωση
Χαρακτήρα αντιδικτατορικής εκδήλωσης προσέλαβε το ετήσιο μνημόσυνο (21 Μαρτίου 1937) στη γενέτειρα, όταν ο Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου αναφερόταν στους αγώνες του Βενιζέλου κατά της τυραννίας. Μόλις τα άκουσε αυτά το δημοκρατικό πλήθος των Χανίων δεν ήθελε και πολύ για να ξεσπάσει: «Κάτω οι τύραννοι, κάτω η τυραννία».
«Δεν εννοώ την παρούσα», απάντησε ο Επίσκοπος, μπερδεύοντας τα λόγια του… Τότε ένας του «Αντιδικτατορικού Μετώπου» (ο Παλλήκαρης) τον διέκοψε εκ νέου και άρχισε να ομιλεί κατά του Μεταξά και του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου.
Σύσσωμοι οι παρευρισκόμενοι τον επευφημούσαν εκτός από έναν που του είπε αυστηρά: «Μην τυμβορυχείτε στον τάφο του πατρός μου». Ήταν ο Σοφοκλής Βενιζέλος, ο οποίος είχε κάνει συζητήσεις με τον Μεταξά για ν? αναλάβει αντιπρόεδρος της κυβέρνησής του…

ΜΕΡΟΣ Β΄
«Διεκρίθη αλλά δεν έλαμψε, ανήλθε αλλά δεν εμεσουράνησε»
Βαρύ «θανατικό» και μια δικτατορία (4 Αυγούστου) σημάδεψαν το πολιτικό 1936, το οποίο με τις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου έδειχνε να ξεκινά με καλούς οιωνούς.
Κι όμως άρχισαν να πεθαίνουν ένας ένας οι πρωθυπουργοί. Ξεκινήσαμε την προηγούμενη εβδομάδα -κατά σειρά- με τους Γεώργιο Κονδύλη (31 Ιανουαρίου) και Ελευθέριο Βενιζέλο (18 Μαρτίου) και ολοκληρώνουμε σήμερα το ιστορικό μας αφιέρωμα με τους εν ενεργεία τότε Κωνσταντίνο Δεμερτζή (13 Απριλίου), Παναγή Τσαλδάρη (17 Μαΐου), Αλέξανδρο Ζαΐμη (15 Σεπτεμβρίου) και Αλέξανδρο Παπαναστασίου (17 Νοεμβρίου).
Τότε ήταν που ο Μάρκος Βαμβακάρης συνέθεσε το «…όσοι γινούν πρωθυπουργοί όλοι τους θα πεθάνουν…».

Tου ΛΑΖΑΡΟΥ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ
Κάτι σαν… φαντομάς της πολιτικής ζωής θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο Κωνσταντίνος Δεμερτζής.
Παρότι εισήλθε νέος σε αυτή (σε ηλικία 34 ετών, το 1910, πρωτοεκλέχτηκε βουλευτής), πότε παρέμενε στους κόλπους της και πότε επέστρεφε στην έδρα του Πανεπιστημίου (Νομική, Οικογενειακό Δίκαιο).
Παρ? όλα αυτά ο θάνατος τον βρήκε πρωθυπουργό. Έστω και εξωκοινοβουλευτικό… Από τις 30 Νοεμβρίου του 1935 κατείχε το αξίωμα, με αποστολή να διενεργήσει τις εκλογές. Έλα όμως που αυτές δεν μπορούσαν να δώσουν κυβέρνηση, κι εκείνος παρέμενε στο «τιμόνι»…
Αρχικά ως υπηρεσιακός και στη συνέχεια (από τις 14 Μαρτίου) ως… κανονικός, αφού ετοιμαζόταν να πάρει και «ψήφο εμπιστοσύνης» από τη Βουλή.
Η σχεδόν… ισοψηφία σε έδρες των δημοκρατικών, από τη μια, κομμάτων και των φιλοβασιλικών από την άλλη (με ρυθμιστή το Παλλαϊκό Μέτωπο του ΚΚΕ) κατάφερε να βγάλει πρόεδρο της Βουλής τον Σοφούλη -βάσει του συμφώνου που υπογράφει ο αρχηγός των Φιλελευθέρων με τον Στ. Σκλάβαινα- αλλά όχι και πρωθυπουργό.
Στα… καλά καθούμενα
Έτσι ο Δεμερτζής, αφού ήταν στα πολιτικά αζήτητα επί μία επταετία (από τότε που ολοκλήρωσε τη θητεία του στη Βουλή του ?26), τώρα φάνταζε κάτι σαν… οικουμενικός!
Του ?χε «κοτσάρει» κι ο βασιλιάς από δίπλα τον αρχηγό του μικρού Κόμματος Ελευθεροφρόνων Ιωάννη Μεταξά ως αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Στρατιωτικών κι έτσι «έδενε το γλυκό» με πρόσωπα που (αν μη τι άλλο) δεν πρωταγωνιστούσαν -τουλάχιστον εκείνη την περίοδο- στην πολιτική ζωή. Συγχρόνως, δε, δεν προκαλούσαν όσο οι αρχηγοί των μεγαλύτερων κομμάτων…
Πιστοί μοναρχικοί και οι δύο, ανέκαθεν ο Μεταξάς και από τα μέσα της δεύτερης δεκαετίας του αιώνα κι έπειτα ο Δεμερτζής. Από το 1914 είχε αποχωρήσει από το Κόμμα Φιλελευθέρων (με το οποίο είχε επανεκλεγεί βουλευτής Αττικοβοιωτίας στις εκλογές του 1912) και αργά κάπως αλλά σταθερά περνούσε στην «αντίπαλη όχθη», ο δεύτερος.
Πρόλαβε πρώτα να κάνει κι ένα χρόνο υπουργός Ναυτικών του Ελευθερίου Βενιζέλου (ένα χρόνο ακριβώς από 9 Νοεμβρίου 1913 μέχρι 9 Νοεμβρίου 1914!) κι ενάμιση μήνα, μερικά χρόνια αργότερα (21 Απριλίου – 14 Ιουνίου 1917) στο ίδιο πόστο, επί κυβερνήσεως Αλέξανδρου Ζαΐμη.
Ενωτικόν Προοδευτικόν Κόμμα
Στις 29 Μαρτίου 1924, ηγούμενος μιας ομάδας πολιτευτών, στην οποία συμμετείχαν οι Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, Αθανάσιος Βότσαρης, Φίλιππος Δραγούμης, Λουκάς Ρούφος και Αγαμέμνων Σλήμαν, ανακοίνωσε την ίδρυση ενός νέου πολιτικού φορέα, του Ενωτικού Προοδευτικού Κόμματος.
Η γραμμή του βραχύβιου αυτού σχηματισμού εντοπιζόταν κυρίως στο Πολιτειακό. Εναντιώθηκε, δε, σφόδρα κατά της εγκαθιδρύσεως της αβασιλεύτου Δημοκρατίας βάσει Διατάγματος, διακηρύσσοντας:
«Ο νόμος ούτος είναι ο τάφος της πολιτικής ελευθερίας και πνίγει πάσαν πολιτικήν σκέψιν. Δικαιούμεθα να είπωμεν εις τους κρατούντας: Ρίπτετε πρώτοι τον λίθον κατά του δημοκρατικού πολιτεύματος, διότι διαιωνίζετε τα στρατοδικεία και επιβάλλετε ειρκτάς και υπερορίας και δημεύσεις κατά παντός, ο οποίος θα απεπειράτο οιανδήποτε συζήτησιν περί του παρελθόντος και του μέλλοντος της χώρας. Αποκλείετε πάσαν συζήτησιν, η οποία και μόνον δύναται να εδραιώσει το νέον πολίτευμα. Πολιτεύεσθε αντιδημοκρατικώς με την στενήν στρατοκρατική αντίληψην, ενώ είναι βέβαιον ότι ολόκληρον το Σώμα των αξιωματικών αποδοκιμάζει την ενέργειάν σας, διότι επιθυμεί να επανέλθει εις τα κύρια έργα του».
Σε περιόδους τέτοιων διχασμών είναι δύσκολο να στέκεις «στη μέση» κλίνοντας κάπως περισσότερο προς μία πλευρά. Έτσι, στις εκλογές της 7ης Νοεμβρίου 1926 ο Δεμερτζής βρέθηκε στο συνδυασμό Αθήνας του βασικού πυλώνα της Δεξιάς, του Λαϊκού Κόμματος, και εξελέγη πρώτος βουλευτής του με 29.337 του (νέου) πολιτικού του φορέα στη συγκεκριμένη περιφέρεια.
Στο λόφο του Στρέφη
Στην περιοχή της Νεαπόλεως κατοικούσε ο Κων. Δεμερτζής, στην οδό Ειρήνης. Σε καλή ηλικία (59 ετών) έγινε πρωθυπουργός αλλά άρχισε να αντιμετωπίζει κάποια σοβαρά (όπως αποδείχθηκε) προβλήματα υγείας.
Οι ενοχλήσεις στο στομάχι αυξάνονταν μέρα με τη μέρα κι ενώ ο λαός προετοιμαζόταν για το Πάσχα Κυρίου (12 Απριλίου) κι εκείνος για τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησής του που είχε προγραμματιστεί να αναγνωστούν στις 22 του μηνός, την Τετάρτη του Θωμά όταν θα άνοιγε και πάλι η Βουλή…
Όμως, τα ξημερώματα της Δευτέρας της Διακαινησίμου επήλθε το μοιραίον. Όχι από το στομάχι, αλλά από ανακοπή. Παρότι από το Μεγάλο Σάββατο αισθανόταν καλύτερα και το απόγευμα πριν από την Ανάσταση πήγε βόλτα με το αυτοκίνητό του μέχρι το Φάληρο.
Ακόμα περισσότερο ξεθάρεψε τη μέρα της Λαμπρής. Το πρωί διεύρυνε την «αυτοκινητάδα» μέχρι τη Βουλιαγμένη αυτή τη φορά, ενώ το απόγευμα έδωσε εντολή στον οδηγό για βόρεια προάστια, στο σπίτι της κόρης του Μαρίας στην Κηφισιά.
Από εκεί επέστρεψε το βράδυ, κατακλίθηκε και κατά τη διάρκεια του ύπνου, πέρασε στην αιωνιότητα.

Κ. ΔΕΡΜΕΤΖΗΣ

Η σκιαγράφηση του πολιτικού ανδρός
Την επομένη (βλ. Βασίλη Τζανακάρη «Τότε που ξημέρωνε σκοτάδι», εκδόσεις Καστανιώτη, 2005, σελ. 258-259) η εφημερίδα «Ανεξάρτητος» έγραφε: «Ο Κωνσταντίνος Δεμερτζής ως πολιτικός διεκρίθη αλλά δεν έλαμψε.
Ανήλθε αλλά δεν εμεσουράνησε. Τύπος ευρυμαθούς σκεπτικισμού και απαισιόδοξου φιλοσόφου της ελληνικής πραγματικότητος δεν ήτο δυνατόν να αποτελέσει ποτέ την εξαιρετικώς σημαίνουσα φυσιογνωμίαν εν τη πολιτική ζωή του τόπου. Ουδέποτε εγοητεύθη από τας ρευστάς εκδηλώσεις του πλήθους αλλά και διά τούτο ουδέποτε κατόρθωσε να πετάξει με τα πτερά των ωραίων ενθουσιασμών, τους οποίους εμπνέει μόνον η ψυχική συγγένεια με τας λαϊκάς μάζας. Ο πολιτικός του βίος υπήρξεν συμπτωματικός. Τούτο όμως δεν σημαίνει ότι ο εκλιπών πρωθυπουργός δεν προσέφερεν εις την χώραν πολύτιμους υπηρεσίας»…




ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ, Η ΦΙΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΓΟΥΝΑΡΗ, Η ΑΡΧΗΓΙΑ, Η ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΟ… ΤΕΛΟΣ
Η σειρά του Παναγή Τσαλδάρη
Νωπό ήταν ακόμα το χώμα της ελληνικής γης που είχε δεχθεί όχι μόνο τον Κονδύλη, τον Βενιζέλο και τον Δεμερτζή, αλλά και τους νεκρούς των μαγιάτικων απεργιών της Θεσσαλονίκης, όταν το ημερολόγιο έδειχνε 17 Μαΐου 1936. Την ημέρα εκείνη έφυγε από τη ζωή κι ο αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος Παναγής Τσαλδάρης. Είκοσι έξι χρόνια μετρούσε στην πολιτική ζωή και ήταν πολύ γεμάτα. Βουλευτής (Αργολιδοκορινθίας) εκλέχτηκε στα 32 του (8 Αυγούστου 1910) κι έκτοτε επανεκλέχτηκε σε όλες τις αναμετρήσεις, με εξαίρεση τις δεύτερες του ?10 και του ?23, στις οποίες η παράταξή του είχε επιλέξει την αποχή. Ηγήθηκε δύο κυβερνήσεων (4 Νοεμβρίου 1932 – 16 Ιανουαρίου 1933 και 10 Μαρτίου 1933 – 10 Οκτωβρίου 1935), ενώ είχε διατελέσει και υπουργός Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Συγκοινωνίας σε κυβερνήσεις άλλων, αλλά και Οικονομικών, Εξωτερικών και Αεροπορίας σε δικές του.
Στο Καμάρι Κορινθίας στις 5 Μαρτίου 1868 είδε το φως της ημέρας. Ήταν το πέμπτο παιδί της πολυμελούς οικογένειας, αλλά και το μόνο τυχερό, αφού μόνο εκείνος ευτύχησε να ενηλικιωθεί. Τα άλλα έφυγαν πολύ μικρά από τη ζωή. Άλλες, και κάτι περισσότερο από δύσκολες, εποχές τότε…
Το μικρόβιο της πολιτικής το κόλλησε στα φοιτητικά του χρόνια (νομικά στην Αθήνα και ακολούθως στο Γκέτιγκεν του Αννόβερου).
Εκεί, στη γερμανική πόλη, θα συγκατοικήσει στο ίδιο φοιτητικό δωμάτιο με τον Δημήτριο Γούναρη, με τον οποίο συνέπλεαν πολιτικά μέχρι το τέλος της ζωής του φίλου του («εκτέλεση των εξ»). Λίγο μετά, δε, τον διαδέχθηκε και στην ηγεσία του κόμματος.
Το απόγευμα της άφιξής του (7 Μαΐου 1980) στη νέα του φοιτητική εστία περιέγραψε ο ίδιος, με επιστολή του προς τους γονείς του, γράφοντας μεταξύ άλλων:
«Ο υιός του κ. Γούναρη, Δημήτριος, είναι εξαίρετος νέος, αξιοζήλευτος σε όλα. Με υπεδέχθη και με επεριποιήθη ως αδελφόν του. Χάρις εις αυτόν δεν εδοκίμασα ουδεμίαν δυσκολίαν. Συγκατοικούμεν διά να ευρισκώμεθα πάντοτε ο εις πλησίον του άλλου» (βλ. Δ.Κ. Σβολόπουλος «Παναγής Τσαλδάρης. Ο κήρυξ της νομιμότητος και ειρηνευτής του λαού», Αθήναι 1946, Τύποις Πυρσού Α.Ε., σελ. 31).
Μετά το Γκέτιγκεν ακολούθησαν σπουδές, διαδοχικά, στη Λειψία, στο Νεουσατέλ (Ελβετία) και, τέλος, στο Παρίσι. Χωριστά πλέον από τον Γούναρη, αλλά δεν έπαψαν ούτε στιγμή να αλληλογραφούν. Χρήματα για τόσο καλές και πολυδάπανες σπουδές δεν διέθετε η οικογένειά του. Ας είναι καλά όμως δύο πρώτα εξαδέλφια του πατέρα του, σταφιδέμποροι «με παράδες». Το ένα από τα εξαδέλφια αυτά ήταν ο Σταύρος Τσαλδάρης (πατέρας του Ντίνου, του μετέπειτα αρχηγού του Λαϊκού Κόμματος και πρωθυπουργού της περιόδου 1946-1947). Τι σου είναι τελικά αυτές οι δύο μεγάλες πολιτικές παρατάξεις στην Ελλάδα σε ό,τι αφορά τα… κληρονομικά ζητήματα! Με μια διαφορά όμως, τη μία την παραλαμβάνουν γιοι, την άλλοι εξάδελφοι ή ανιψιοί…
Ο Γούναρης είχε ήδη οκτώ χρόνια εκεί όταν ο Π. Τσαλδάρης πέρασε το μέγαρο της (παλαιάς) Βουλής στην οδό Σταδίου. Ήταν όμως ο πιο πιστός βουλευτής του. Ο πάντοτε δε ευφυολόγος Ελευθέριος Βενιζέλος είχε πει στις 24 Φεβρουαρίου 1915, ημέρα κατά την οποία ορκιζόταν η κυβέρνηση του Πατρινού πολιτικού για τον βασιλέα Κωνσταντίνο Α?: «Τουλάχιστον να έδινε την εντολή σε ?πρώτο ανάστημα?, σε κάποιον αρχηγό κόμματος και πρώην πρωθυπουργό… Αλλά, διάλεξε τον Γούναρη, που μόνο τον Τσαλδάρη έχει οπαδό!» (βλ. Φοίβου Γρηγοριάδη «Οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας», εκδόσεις Νεόκοσμος, σελ. 462).

Με το ημίψηλο ο Π. Τσαλδάρης, πίσω του με τη στολή ο Κονδύλης.

Η πρώτη υπουργοποίηση
Τότε ήταν που κι ο παλιός συγκάτοικος του πρωθυπουργού έγινε υπουργός (Δικαιοσύνης), ενώ το κόμμα έγινε ισχυρό και με πιο πολλούς κοινοβουλευτικούς οπαδούς αφενός μεν με την άσκηση της εξουσίας από τον αρχηγό του, αλλά και αργότερα, στις 17 Οκτωβρίου 1920 (βλ. Ν.Π. Ευστρατίου «Λαϊκόν Κόμμα. Από της πρώτης μέχρι της τρίτης Αρχηγίας», Αθήναι 1948, εκδοτικός οίκος Ο Πλάτων, σελ. 43) μετενομάσθηκε, σε σύσκεψη στελεχών του, στην οικία Τσαλδάρη, από «Εθνικοφρόνων» σε «Λαϊκόν».
Την ημέρα που φόρεσε το πρώτο του… φράκο περιγράφει ο Δ. Κ. Σβολόπουλος (ό.π., σελ. 40):
«Ο ιδιαίτερος του αειμνήστου Γούναρη μετέβη εις την οικίαν του διά να συναντήσει (και) εύρε τον Παναγήν σκυμμένον επάνω εις τα βιβλία του και μελετώντα:
- Κύριε Τσαλδάρη, ο κ. πρόεδρος μου είπε να σας παρακαλέσω να περάσετε από το ?Τουρίστ? (ήτο το ξενοδοχείον, στο οποίον έμενε τότε ο Γούναρης).
- Μα τι συμβαίνει, βρε αδελφέ, τέτοια ώρα;
- Δεν ξεύρετε; Γίνεσθε υπουργός!».
Εξορία και σύντροφος ζωής
Τα… φράκα δεν κράτησαν πολύ και μετά την επικράτηση του κινήματος της Εθνικής Αμύνης και την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου Α? άρχισαν οι εκτοπίσεις των αντιβενιζελικών πολιτικών. Για τον Π. Τσαλδάρη επελέγησαν η Ύδρα και η Σκόπελος.
Στο νησί των Σποράδων, δε, θα κάνει μια γνωριμία ζωής, για την οποία ο ίδιος θα πει αργότερα: «Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη δι? εκείνους οι οποίοι με εξόρισαν στη Σκόπελον, όπου εγνώρισα την Λίναν».
Η Λίνα Λάμπρου (1887-1981) ήταν η κόρη του ιστορικού και πρώην πρωθυπουργού (27 Σεπτεμβρίου 1916 – 21 Απριλίου 1917) Σπυρίδωνος Λάμπρου (1851-1919) και είχε ακολουθήσει τον πατέρα της στην εξορία. Έγινε «κυρία Τσαλδάρη» το 1919 και από τις 29 Φεβρουαρίου 1956 ως τις 5 Μαρτίου 1958 ήταν η πρώτη Ελληνίδα υπουργός (Κοινωνικής Πρόνοιας), ως βουλευτής της ΕΡΕ, στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Ο νέος αρχηγός
Μετά την ήττα του Κόμματος Φιλελευθέρων (1920) και τη νίκη των Λαϊκών ξανάγινε υπουργός. Κι έπειτα ήλθαν η Μικρασιατική Καταστροφή και η Εκτέλεση των Εξ…
Η τελευταία τον βρίσκει να θρηνεί όχι μόνο τον αρχηγό του κόμματός του (αυτό είναι το λιγότερο), αλλά και το στενό προσωπικό του φίλο. Η πρώτη κίνηση μιας ομάδας ισχυρών παραγόντων των Λαϊκών ήταν να ορίσει μια προσωρινή πενταμελή διοικούσα επιτροπή αποτελούμενη από τον Αθανάσιο Αργυρό (τον Σερραίο, πολιτικό μέντορα του Κων. Καραμανλή), τον Κωνσταντίνο Κουμουνδούρο (παλιά «καραβάνα» του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου), τον Γεώργιο Μερκούρη (βλ. «Π+13», φύλλο 5ης Αυγούστου 2011), Βασίλειο Σαγιά (ανιψιό του αρχηγού), και Σ. Σωτηριάδη (γνωστό νομικό της εποχής και συνήγορο του Γούναρη στη δίκη).
«Εκτός παιχνιδιού» είχε τεθεί από τους παραπάνω ένας «βαρόνος» του κόμματος, ο Χαράλαμπος Βοζίκης. Ο τελευταίος ήταν τακτικός σε μια ομάδα των τριών, όπου πέραν του ιδίου συμμετείχαν ο Τσαλδάρης και ο Σπυρίδων Στάης (παλαιός υπουργός κι εκείνος, ο οποίος έπειτα από μονομαχία -τι εποχές τότε- είχε σκοτώσει το 1904 το συνάδελφό του βουλευτή Αλέξανδρο Χατζηπέτρου).
Ο Βοζίκης είχε πάρει «πάνω του» την ομάδα και με την ανοχή του Αργυρού (μετριοπαθής ο τελευταίος, γνώριζε ότι ο αρχηγός του κόμματος μάλλον θα πρέπει να είναι… παλαιοελλαδίτης, αφού εκεί ήταν η κύρια δύναμη των Λαϊκών, ενώ στη Μακεδονία η εγκατάσταση δεκάδων χιλιάδων προσφύγων ενίσχυε ακόμα περισσότερο το βενιζελογενές πολιτικό προσωπικό) κι έτσι στη συνέλευση που έγινε λίγες ημέρες μετά, αφού τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή στη μνήμη του Γούναρη και των υπόλοιπων πέντε εκτελεσθέντων, είπε με τη βροντερή του φωνή:
«Τι να κάμωμεν τώρα; Εγώ έχω την γνώμην να ορίσωμεν διευθυντήν του κόμματος του κ. Παναγήν Τσαλδάρην».
Έγνεψε «ναι» κι ο αρχηγός (ο οποίος εθεωρείτο κάτι σαν το αντίπαλον δέος) προς την πλευρά των δικών του, των Βορειοελλαδιτών, κι ορίστηκε ο «διευθυντής».
Διευθυντής, όχι αρχηγός. Αρχηγός χρίστηκε ουσιαστικά με την αδιαλλαξία του για την αποχή στις εκλογές του ?23. Κι ήταν αδιάλλακτος (σταθερά οπαδός του στέμματος) μέχρι την εκλογική του νίκη δέκα χρόνια μετά. Τότε ορκίστηκε πρωθυπουργός στο όνομα της Δημοκρατίας (και δεν ξέχασε και τον Βοζίκη που τον έκανε Πρόεδρο της Βουλής) με «υπ? αριθμόν δύο» στην κυβέρνησή του τον γενίτσαρο της Προεδρευομένης Κονδύλη, τον αρχηγό του Εθνικού Ριζοσπαστικού Κόμματος και εκλογικό συνεταίρο του.
Οι μανιώδεις υπόγειες διαδρομές του Κονδύλη υπέρ της άμεσης επαναφοράς του Γεωργίου Β? και οι ίδιες αξίες από την πλευρά του αρχηγού ενός κόμματος του ιδίου πολιτικού χώρου (του Μεταξά των Ελευθεροφρόνων) τον έκαναν διαλλακτικό, σε σημείο ν? αποδεχθεί το Πολίτευμα.
Πολιτικός εκείνος είχε να αντιμετωπίσει στην «πολυκατοικία της Δεξιάς» δύο… σώγαμπρους της πολιτικής. Δύο ακραίους στρατιωτικούς (Μεταξά και Κονδύλη) που είχαν εισέλθει στην πολιτική, έχοντας πάντα κατά νου τις… μπαλάσκες του.
Προς το τέλος
Μόλις προς τα τέλη του καλοκαιριού, μετά το αποτυχημένο «Κίνημα του ?35» (στην κατάπνιξη του οποίου συνέβαλλε τα μέγιστα ο Κονδύλης) και υπό τις απειλές των αδιάλλακτων της παράταξης αναγκάστηκε να κάνει δήλωση υπέρ της «επανόδου» του άνακτος. Αλλά εκείνος ήθελε δημοψήφισμα. Καθαρό, όχι σαν εκείνο που έκανε που έκανε ο Κονδύλης μόλις τον ανέτρεψε.
Κι η φωνή του Τσαλδάρη, όταν σίγησε, ίσως να ήταν χρήσιμη στην περαιτέρω ισχυροποίηση του πολιτικού κόσμου στη «λαίλαπα» των Γεωργίου Β? και Μεταξά που πήρε ολοκληρωτική μορφή από τις 4 Αυγούστου 1936…

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΖΑΪΜΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΖΑΪΜΗΣ, Ο «ΔΙΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ»: ΠΕΝΗΝΤΑ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

Μέσα σε όλα χωρίς κόμμα!
Το να έχεις διατελέσει πρωθυπουργός σε έξι θητείες, άλλες δύο στην Προεδρία της Δημοκρατίας, πρόεδρος της Βουλής, πρόεδρος της Γερουσίας, υπουργός, διοικητής της Εθνικής Τράπεζας (και όχι μόνο) δεν είναι μικρό πράγμα!
Πολλώ δε μάλλον όταν:
- Ουσιαστικά δεν υπήρξες ποτέ αρχηγός κόμματος αλλά επικεφαλής μιας ολιγομελούς Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
- Τις τέσσερις από τις έξι θητείες σου στην πρωθυπουργία τις κάνεις ως εξωκοινοβουλευτικός και σε μια περίοδο βρισκόσουν -κατά κάποιο τρόπο- στα πολιτικά αζήτητα.
- Γίνεσαι Πρόεδρος της Δημοκρατίας (σε μια πολύ σκληρή πολιτικά περίοδο, με έντονο το στοιχείο και τις μνήμες του Εθνικού Διχασμού) κι ουσιαστικά είσαι, κατ? επανάληψιν, ευνοούμενος των Ανακτόρων.
Αυτά είναι, σε μια πρώτη ανάγνωση τα ενδιαφέροντα αλλά και τα παράδοξα από την πολιτική καριέρα του Αλέξανδρου Ζαΐμη που είχε γεννηθεί σε μια ημερομηνία (28η Οκτωβρίου) που 85 ολόκληρα χρόνια μετά έμελλε να γίνει ιστορική για την Ελλάδα και ήταν ο πέμπτος κατά σειρά «πρωθυπουργός» από τους έξι που έσβησαν μέσα στο 1936. Για κείνον το νήμα της ζωής κόπηκε στις 15 Σεπτεμβρίου…
Από «τζάκι»
Βαστούσε από μεγάλο πολιτικό τζάκι. Ο παππούς του Ανδρέας Ζαΐμης (1791-1840) είχε διατελέσει κάτι σαν πρωθυπουργός (πρόεδρος του Εκτελεστικού), ενώ, «με τη βούλα» εκείνος, πρωθυπουργός αλλά για δυο μικρές θητείες είχε γίνει κι ο πατέρας του Θρασύβουλος Ζαΐμης (1825-1880).
Στη λογική της διαδοχής πολιτεύτηκε για πρώτη φορά μετά το θάνατο του πατέρα του κι εκλέχτηκε βουλευτής Καλαβρύτων στις 20 Δεκεμβρίου 1881. Συνολικά αναδείχθηκε μέλος της Εθνικής Αντιπροσωπείας 12 φορές, με τελευταία θητεία εκείνη της Βουλής του 1912.
Για πρώτη φορά υπουργοποιήθηκε σε ηλικία 35 ετών (υπουργός Δικαιοσύνης στις 24 Οκτωβρίου 1890), ενώ η πρώτη του θητεία στην προεδρία της κυβέρνησης ξεκίνησε στις 21 Σεπτεμβρίου 1897 και ολοκληρώθηκε στις 2 Απριλίου 1899.
Η πρώτη πρωθυπουργία
Με τη στήριξη του Θεόδωρου Δηλιγιάννη, που διέθετε πολυμελή κοινοβουλευτική ομάδα θα γίνει πρωθυπουργός ο Αλ. Ζαΐμης, λίγο μετά τον «ατυχή πόλεμο» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Θα αναλάβει και το χαρτοφυλάκιο των Εξωτερικών (όπως έπραξε αργότερα και στις περισσότερες κυβερνήσεις του) και με την ιδιότητα αυτή μόλις το Νοέμβριο θα προχωρήσει σε σύμφωνο ειρήνης με τη γείτονα.
Παρότι κατείχε την εξουσία γνώρισε μεγάλη ήττα στις εκλογές του 1899, οι οποίες ανέδειξαν νικητή το Τρικουπικό Κόμμα, που πλέον είχε αρχηγό τον Γεώργιο Θεοτόκη.
Η τύχη όμως θα του χαμογελάσει σύντομα και πάλι. Η κρίση των «Ευαγγελικών» του 1901 (που προέκυψε από τις ανοικτές διαμάχες για τη μετάφραση του Ευαγγελίου) και ο βασιλεύς Γεώργιος Α?, μιας κι είχε αποκτήσει ο Ζαΐμης την εικόνα του μετριοπαθούς πολιτικού τον ξανακάνει πρωθυπουργό (12 Νοεμβρίου 1901 – 24 Νοεμβρίου 1902). Παρότι διενήργησε και πάλι εκλογές, καταποντίστηκε!
Το 1906, βουλευτής ων, καλείται από το παλάτι να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε άλλο πόστο. Ύπατος αρμοστής στην Κρήτη, αφού ο πρίγκιπας Γεώργιος (που κατείχε αυτό το πόστο) είχε φύγει… κακήν κακώς από τη Μεγαλόνησο, κυνηγημένος από τους επαναστάτες της. Δυο χρόνια θα διαρκέσει η θητεία του εκεί και μετά πάλι στην Αθήνα και στην Αχαΐα και στην Ήλιδα, όπου εκλεγόταν βουλευτής. Τα δεδομένα όμως είχαν αλλάξει. Είχε γίνει η Επανάσταση του Γουδή κι είχε ανατείλει πλέον το άστρο του Ελευθέριου Βενιζέλου. Το 1914 αλλάζει μερικώς το δημόσιο προσανατολισμό του. Έτσι στις 14 Δεκεμβρίου αναλαμβάνει καθήκοντα διοικητή στην Εθνική, θέση στην οποία θα παραμείνει επί έξι χρόνια, μέχρι τις 19 Δεκεμβρίου 1920.
Σ? αυτό το διάστημα, θα προκύψει και η τρίτη πρωθυπουργία (24 Σεπτεμβρίου – 25 Οκτωβρίου 1915). Η ρήξη βασιλέως (Κωνσταντίνου Α?, πλέον) και Βενιζέλου θα οδηγήσει στη συμβιβαστική λύση Ζαΐμη, με ψήφο ανοχής και του Κόμματος Φιλελευθέρων. Σ? ένα μήνα έπεσε η κυβέρνηση, που έτσι κι αλλιώς στηριζόταν σε «ξύλινα πόδια» (ξένη πλειοψηφία) με αφορμή ένα επεισόδιο στη Βουλή για το οποίο ο μεν Βενιζέλος «έριξε νερό στο κρασί του», ο δε Γούναρης όχι. Τράβηξε τον δικό του οξύθυμο ο αρχηγός των Φιλελευθέρων, δεν έκανε όμως το ίδιο εκείνος των Λαϊκών όταν ξεκίνησε στη Βουλή το επεισόδιο που προκάλεσε την πτώση…
Τον Ζαΐμη διαδέχθηκε ένας άλλος τραπεζίτης, ο ακραιφνής αντιβενιζελικός Στέφανος Σκουλούδης, αλλά δεν θ? αντέξει για πολύ. Το Παλάτι προσφεύγει και πάλι στη μετριοπάθεια κι έτσι ο Καλαβρυτινός πολιτικός θα κάνει την τέταρτη θητεία του ως πρωθυπουργός από τις 9 Ιουνίου μέχρι τις 3 Σεπτεμβρίου 1916. Εν τω μεταξύ από τις 17 Αυγούστου είχαν εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη «της Αμύνης τα παιδιά»…
Στις 21 Απριλίου 1917 (άλλη μεταγενέστερη, σημαδιακή ημερομηνία) σχημάτισε ο Ζαΐμης την πέμπτη κυβέρνησή του. Όμως, δεν θ? αντέξει ούτε για δυο μήνες. Πέφτει στις 14 Ιουνίου, όταν υπάρχει πλήρης επικράτηση τόσο της Εθνικής Αμύνης όσο και των δυνάμεων της Αντάντ, οι οποίες είχαν καταλάβει τον φαληρικό όρμο και τον ισθμό της Κορίνθου. Την ίδια ημέρα έφτασε στην Αθήνα από τη Θεσσαλονίκη, ενώ μόλις τρεις νωρίτερα αναχωρούσαν από την Ελλάδα ο βασιλεύς Κωνσταντίνος Α? με το διάδοχο Γεώργιο Α?, κατ? απαίτηση των συμμαχικών δυνάμεων, αφήνοντας το θρόνο στο δευτερότοκο Αλέξανδρο.
…και η έκτη
Πρωθυπουργός θα ξαναγίνει στις 4 Δεκεμβρίου 1926, όταν μετά τις εκλογές της 7ης Νοεμβρίου, θα παρατηρηθεί μια σχεδόν ισοψηφία σε έδρες των δημοκρατικών με τα φιλοβασιλικά κόμματα. Έτσι Καφαντάρης, Μιχαλακόπουλος, Παπαναστασίου, Σοφούλης από τη μια και Τσαλδάρης – Μεταξάς από την άλλη θα συμφωνήσουν στο πρόσωπό του για τη λεγόμενη οικουμενική κυβέρνηση. Την ανασχηματίζει στις 17 Αυγούστου 1927 όταν αποχωρεί ο Τσαλδάρης με το Λαϊκόν Κόμμα, αλλά και στις 8 Φεβρουαρίου του επομένου έτους όταν έφυγε ο Παπαναστασίου με τους δικούς του.
Όταν, στις 4 Ιουλίου θα παραιτηθεί κι ο Καφαντάρης (αυτός ως τοποτηρητής του Βενιζέλου στην ηγεσία των Φιλελευθέρων είχε τα προβλήματά του όταν ο φυσικός αρχηγός του κόμματος επέστρεψε από την αυτοεξορία του στην Ελλάδα), θα τον ακολουθήσει κι ο Ζαΐμης. Σ? αυτή του τη θητεία, πάντως, ψηφίστηκε και το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας…
Τα υψηλότερα σκαλοπάτια
Στις 21 Απριλίου 1929 (να τη και πάλι η ημερομηνία, ακριβώς δέκα χρόνια μετά και σαράντα νωρίτερα πριν από τη… σημαδιακή) θα αναδειχθεί αριστίνδην γερουσιαστής και λίγο μετά θα εκλεγεί πρόεδρος του Σώματος.
Και στις 14 Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου θ? ανέβει το υψηλότερο θεσμικό σκαλοπάτι. Τότε ο πρωθυπουργός (πλέον) Βενιζέλος θ? ακυρώσει μια παλαιά παραγγελία για ένα υπερσύγχρονο θωρηκτό και τον Υδραίο ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη θα τον πιάσει το… αρβανίτικο και θα παραιτηθεί από την Προεδρία της Δημοκρατίας.
Σχεδόν έξι χρόνια (αυτή τη φορά πολλά) θα διατηρήσει τούτο το αξίωμα ο Ζαΐμης. Μέχρι τις 10 Οκτωβρίου 1935 όταν ο Κονδύλης κατήργησε θεσμούς και πρόσωπα κι ορκίστηκε ο ίδιος αντιβασιλεύς…
Ψάρια…
Ο Ζαΐμης ήταν ολιγομίλητος, αλλά και μανιώδης ερασιτέχνης ψαράς. Το πρώτο χαρακτηριστικό του, αλλά και το χόμπι του στάθηκαν αρκετά για τους δημοσιογράφους της εποχής του να τα πλέξουν αρμονικά και να του δώσουν το… παρεπίθετο «ιχθύς»!

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΒΕΝΙΖΕΛΟ
 Ο «Πατέρας της Δημοκρατίας» και άλλοι πατεράδες
Ούτε πέντε μήνες (κι αυτούς σε δύο θητείες) δεν έκανε πρωθυπουργός κι από την πρώτη του κιόλας θητεία εγκρίθηκε από τη Βουλή το ψήφισμα «περί εκπτώσεως της δυναστείας και ανακηρύξεως της Δημοκρατίας», κάτι που του έδωσε την ευκαιρία να πολιτογραφηθεί ως «πατέρας της Ελληνικής Δημοκρατίας».
Πότε μαζί και πότε… χώρια (και σε σκληρή κόντρα μαζί του στο δεύτερο διάστημα) κατάφερε να πρωταγωνιστήσει όχι μόνο στην πολιτική ζωή αλλά και στο χώρο των ιδεών. Καλοκαίρι του 1876 (8 Ιουλίου) ήλθε στη ζωή, γέννημα-θρέμμα της Αρκαδίας, από το Λεβίδι.
Κι αυτός από πολιτική οικογένεια, αφού ο πατέρας του Παναγιώτης κάθισε στα έδρανα της Βουλής, ως εκπρόσωπος της εκλογικής περιφέρειας Μαντινείας. Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου σπούδασε τα… πάντα (νομικά, οικονομικά, φιλοσοφία και κοινωνιολογία) για την εποχή του, στην Αθήνα και στο εξωτερικό (Χαϊλδεβέργη, Βερολίνο, Λονδίνο και Παρίσι).
Στη Γερμανία ασπάστηκε το τότε σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο και κατά την επιστροφή του στην Ελλάδα, τριαντάρης πια, συνέστησε μαζί με τους Παναγιώτη Αραβαντινό, Αλέξανδρο Δελμούζο, Αλέξανδρο Μυλωνά και Θρασύβουλο Πετιμεζά την «Κοινωνιολογική Εταιρεία». Βουλευτής από το 1910, ως συνεργαζόμενος (βάσει απόφασης της Εταιρείας) με τους πρεσβευτές των νέων ιδεών, που μετεξελίχθηκαν σύντομα σε Κόμμα Φιλελευθέρων.
Υπουργοποίηση
Το κίνημα της «Εθνικής Αμύνης» τον συγκινεί, πάει στη Θεσσαλονίκη και η προσωρινή κυβέρνηση τον διορίζει γενικό διοικητή Ιονίων Νήσων. Με την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου Α? και την επιστροφή του Βενιζέλου στην Αθήνα γίνεται υπουργός Συγκοινωνίας (14 Ιουνίου 1917 – 4 Νοεμβρίου). Η ήττα των Φιλελευθέρων στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου και ο δικός του αποκλεισμός από τη Βουλή τον προβληματίζουν βαθύτατα. Μελετά το άκρατα πλειοψηφικό σύστημα της εποχής (που μπορεί να δώσει και το δεύτερο πανελλαδικά κόμμα σε ψήφους, πρώτο σε έδρες λόγω γεωγραφικής κατανομής) και υιοθετεί ανοικτά το αναλογικό, του οποίου -ουσιαστικά- υπήρξε ο εισηγητής.
Αρχηγός κόμματος, ιδέες και κόντρες
Ο Βενιζέλος δεν γύρισε στην Ελλάδα, ούτε καν ένα χρόνο μετά την Επανάσταση του 1922, όταν διενεργήθηκαν οι εκλογές. Τότε, παραμένοντας στον αυτό πολιτικό χώρο, ίδρυσε δικό του κόμμα, τη Δημοκρατική Ένωση, η οποία κατήλθε με δικά της ψηφοδέλτια και (σε συνδυασμό με την αποχή των σχηματισμών της Δεξιάς) αναδείχθηκε αξιωματική αντιπολίτευση.
Οι διαθέσεις του για εκείνη τη Βουλή είχαν αρχίσει να γίνονται ορατές από τις 12 Φεβρουαρίου 1922, όταν με τις αντίπαλες πολιτικά δυνάμεις στην εξουσία δημοσίευσε το «Δημοκρατικό Μανιφέστο», με το οποίο προειδοποιούσε:
«Αν, παρ? όλας τας επισωρευομένας συμφοράς, εξακολουθήση η κυβέρνησις αδιαφορούσα διά την έκπτωσιν της Ελλάδος από την συμμαχικήν της θέσιν, να τάσση το προσωπικόν βασιλικόν συμφέρον υπεράνω της γενικής σωτηρίας, θα γενικευθή η πεποίθησις, ήτις ήρχισε να ριζοβολή, αφ? ότου προ ολίγων ετών εματαιώθη η θέλησις του έθνους προς κανονισμόν της εξωτερικής του πολιτικής συμφώνως προς τας παραδόσεις, τα αισθήματα και τα συμφέροντά του, ότι ο θεσμός της βασιλείας τον οποίον εδέχθη και διατηρεί ο ελληνικός λαός, όπως τον έχη πρόμαχον των εθνικών δικαίων, εθνικόν συνδετικόν κρίκον και σύμβολον, γίνεται πρόξενος εθνικών συμφορών, συντελεί όχι εις την συνοχήν, αλλά εις την διάσπασιν του έθνους.
Σύμφωνα δε με την πεποίθησιν αυτήν, το βλέπομεν καθαρά, θα ρυθμίση όπως είναι φυσικόν τη δράσιν το έθνος άξιον σεβασμού μεγαλυτέρου και τύχης καλυτέρας». Ήταν η προειδοποίηση που υλοποιήθηκε και τυπικά επί πρωθυπουργίας του με το ψήφισμα της (συνειδητή η επιλογή της ημερομηνίας) 25ης Μαρτίου 1924, μετά τη δοξολογία στη Μητρόπολη. Για να γίνει αυτό πραγματικότητα όμως, έγιναν -μεταξύ άλλων- η καταδίκη του «Παπαναστάση» (έτσι τον έλεγε ο απλός λαός) και η φυλάκισή του για το Μανιφέστο, όπως και η σφοδρή αντιπαράθεσή του με τον Βενιζέλο στην Ολομέλεια της Εθνικής Αντιπροσωπείας.
Η…μονομαχία
Ο ιδρυτής των Φιλελευθέρων είχε γίνει και πάλι πρωθυπουργός από τις 11 Ιανουαρίου 1924, αλλά στο παλαιό ενιαίο κόμμα του είχαν αλλάξει πολλά. Πολλοί οι επίδοξοι αρχηγοί ή υπαρχηγοί του χώρου: Καφαντάρης, Μιχαλακόπουλος, Σοφούλης, Παπαναστασίου, οι παραδοσιακοί πολιτικοί κι από δίπλα οι άλλοτε στρατιωτικοί Γονατάς, Κονδύλης και Πάγκαλος. Οι δύο τελευταίοι, δε, πότε εμφανίζονται ως προμετωπίδα και πότε ως υπασπιστές του Παπαναστασίου. Γι? αυτούς θα τον προειδοποιήσει ο Βενιζέλος, στην περίφημη κόντρα τους που προκάλεσε την πτώση εκείνης της κυβέρνησής του. Όταν έψεξε τον πρωθυπουργό για την επανακυκλοφορία εφημερίδων που είχαν κλείσει μετά το αποτυχημένο κίνημα του Λεοναρδόπουλου – Γαργαλίδη, εκείνος του είπε:
«Θα μου επιτρέψετε, κύριε Παπαναστασίου, να σας είπω ότι αν ενεργείτε να εγκαθιδρύσετε την Δημοκρατία κατ? αυτόν τον τρόπο, δεν κάνετε καλά. Λυπούμαι διά τας αντιλήψεις τας οποίας έχετε διότι μας οδηγούν εις μίαν Στρατοκρατίαν και όχι Δημοκρατίαν».
Εκείνη την ημέρα, ο Αρκάς είχε αποφασίσει να τραβήξει στα άκρα και του απάντησε: «Με μέμφεσθε διά την συνεργασίαν μου με στρατιωτικούς. Λησμονείτε όμως ότι με τους ιδίους στρατιωτικούς, σεις πρώτος εκάματε επαναστάσεις».
Ο Βενιζέλος έπαθε καρδιακή κρίση και παραιτήθηκε, αφήνοντας «στο πόδι του» τον Καφαντάρη. Δικαιώθηκε όμως, ενάμιση χρόνο αργότερα, για τον Πάγκαλο και πιο μετά για τον Κονδύλη!
Τον Καφαντάρη διαδέχθηκε ως πρωθυπουργό ο Παπαναστασίου στις 12 Μαρτίου και παρέμεινε στο αξίωμα μέχρι τις 24 Ιουλίου παραδίδοντας στον Σοφούλη. Ενώ είχε λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή τον έριξαν τα… καμώματα του υπουργού του Χατζηκυριάκου («δεξί χέρι» τότε του Πάγκαλου και μετέπειτα του Κονδύλη) που ως παλαιός αξιωματικός του Ναυτικού προωθούσε έμπιστά του πρόσωπα, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα τις παραιτήσεις δεκάδων επιτελικών στελεχών του κλάδου.

Εκλογικές επιδόσεις
Από τις εκλογές του 1926 η Δημοκρατική Ένωση θα καταστεί υπολογίσιμη αλλά όχι μεγάλη πολιτική δύναμη με ποσοστό 6,48%. Ο αρχηγός της θα γίνει υπουργός Γεωργίας στην κυβέρνηση Ζαΐμη (βλ. και διπλανή σελίδα). Το ίδιο και σ? εκείνες του 1928 (6,71%) ως Αγροτικό και Εργατικό Κόμμα πλέον. Για ένα δεκαήμερο (26 Μαΐου – 5 Ιουνίου 1932) έγινε πρωθυπουργός «στα τελειώματα» εκείνης της Βουλής μέχρι να ξαναπάρει το πηδάλιο ο Βενιζέλος.
Ακολούθησαν οι εκλογές (5,89%) και η συνεργασία του έπειτα από πολλά χρόνια με τον Χανιώτη πολιτικό, ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Γεωργίας της βραχύβιας κυβέρνησής του (16 Ιανουαρίου – 6 Μαρτίου 1933). Στις εκλογές εκείνης της χρονιάς το κόμμα του σημειώνει σημαντική μείωση (4,16% και ο ίδιος δεν θα εκλεγεί βουλευτής. Θα επανέλθει σύντομα όμως, με επαναληπτική εκλογή που προεκλήθη από την παραίτηση δικού του βουλευτή), ενώ δύο χρόνια μετά θα καταδικάσει το «Κίνημα του ?35» με το τουλάχιστον άκομψο για τον Βενιζέλο ότι «εκρημνίσθη οριστικώς από την πολιτική ζωή». Όταν στήθηκαν οι κάλπες του 1936 κατάφερε απλά να διασωθεί εκλογικά, λαμβάνοντας 4,21%, αλλά μαζί με τα κόμματα του Καφαντάρη και του Γεωργίου Παπανδρέου. Έκλεισε τα μάτια του για πάντα τελευταίος από τους «έξι πρωθυπουργούς» στις 17 Νοεμβρίου από ανακοπή καρδιάς στην Εκάλη…
ΛΑΖΑΡΟΣ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ

πηγη http://www.paraskevi13.com/?p=23611