Από την Εργατική Πρωτομαγιά στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: Το τέλος του κλασικού εργάτη ή η αρχή μιας νέας εργασίας;

 

Η 1η Μαΐου δεν είναι απλώς μια επέτειος. Είναι μια συμπύκνωση ιστορίας, αγώνων, ιδεολογιών, νικών, διαψεύσεων και νέων ερωτημάτων. Η Εργατική Πρωτομαγιά γεννήθηκε μέσα από την αξίωση του οκταώρου, από τις μεγάλες εργατικές κινητοποιήσεις του Σικάγου το 1886 και από τη μνήμη των γεγονότων του Haymarket. Το 1889, η Δεύτερη Διεθνής καθιέρωσε την 1η Μαΐου ως ημέρα διεθνούς εργατικής διεκδίκησης, ενώ οι πρώτοι εορτασμοί έγιναν το 1890. Από τότε, η ημέρα αυτή έγινε παγκόσμιο σύμβολο της εργασίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της οργανωμένης διεκδίκησης καλύτερων όρων ζωής.

Στον πυρήνα της Πρωτομαγιάς βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα της νεωτερικότητας: ποιος παράγει τον πλούτο και ποιος τον ιδιοποιείται; Αυτό ήταν και το ερώτημα που έθεσε, με τη μεγαλύτερη θεωρητική ένταση, ο Καρλ Μαρξ. Στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο του 1848, ο Μαρξ και ο Ένγκελς περιέγραψαν την ιστορία ως ιστορία ταξικών αγώνων και είδαν στο βιομηχανικό προλεταριάτο το νέο επαναστατικό υποκείμενο. Ο εργάτης του εργοστασίου, απογυμνωμένος από ιδιοκτησία και εξαρτημένος από την πώληση της εργασιακής του δύναμης, θα γινόταν —κατά τη μαρξική πρόβλεψη— ο φορέας μιας ιστορικής ανατροπής.

Όμως η ιστορία δεν ακολούθησε ευθύγραμμη πορεία. Ο καπιταλισμός αποδείχθηκε πολύ ανθεκτικότερος από όσο υπολόγιζαν οι επαναστατικές θεωρίες του 19ου αιώνα. Αντί να καταρρεύσει κάτω από το βάρος των αντιφάσεών του, αναδιοργανώθηκε. Ενσωμάτωσε εργατικά δικαιώματα, κοινωνικό κράτος, συλλογικές συμβάσεις, μαζική κατανάλωση, τεχνολογική καινοτομία, χρηματοπιστωτική επέκταση και παγκοσμιοποίηση. Από την άλλη πλευρά, ο ιστορικός κομμουνισμός του 20ού αιώνα, όπως εκφράστηκε κυρίως από τη Σοβιετική Ένωση και τα καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης, δεν άντεξε τη δική του δοκιμασία. Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου στις 9 Νοεμβρίου 1989 και η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης στις 31 Δεκεμβρίου 1991 σφράγισαν το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.

Κι όμως, η αποτυχία του ιστορικού κομμουνισμού δεν σημαίνει ότι όλες οι θεωρητικές παρατηρήσεις του Μαρξ διαψεύστηκαν. Αντιθέτως, μία από τις πιο βαθιές του ιδέες μοιάζει σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ: ότι όταν αλλάζουν οι παραγωγικές δυνάμεις, αλλάζουν και οι σχέσεις παραγωγής.

Στην εισαγωγή του 1859 στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, ο Μαρξ υποστήριξε ότι σε ένα ορισμένο στάδιο ανάπτυξης οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις έρχονται σε σύγκρουση με τις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής. Με απλούστερα λόγια: η τεχνολογία, η οργάνωση της παραγωγής και τα μέσα με τα οποία παράγεται ο πλούτος μεταβάλλουν τελικά και την κοινωνική δομή.

Αυτό ακριβώς ζούμε σήμερα. Η πρώτη βιομηχανική επανάσταση δημιούργησε τον εργάτη του εργοστασίου. Η δεύτερη και η τρίτη βιομηχανική επανάσταση δημιούργησαν τον μαζικό τεχνικό, τον υπάλληλο γραφείου, τον μηχανικό, τον διαχειριστή συστημάτων, τον εργαζόμενο της πληροφορίας. Η τέταρτη τεχνολογική μετάβαση —με επίκεντρο την Τεχνητή Νοημοσύνη— δεν μεταβάλλει απλώς τα εργαλεία της εργασίας. Μεταβάλλει την ίδια την έννοια της εργασίας.

Για πρώτη φορά, η αυτοματοποίηση δεν περιορίζεται κυρίως στη σωματική εργασία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εισέρχεται στον χώρο της γλώσσας, της ανάλυσης, της σύνταξης κειμένων, του προγραμματισμού, της μετάφρασης, της λογιστικής, της εξυπηρέτησης πελατών, της νομικής προεργασίας και της διοικητικής υποστήριξης. Δηλαδή δεν απειλεί μόνο τον κλασικό εργάτη του εργοστασίου, αλλά και τον υπάλληλο γνώσης, τον νέο πτυχιούχο, τον μεσαίο επαγγελματία, ακόμη και τμήματα της δημιουργικής εργασίας. Το ΔΝΤ εκτίμησε το 2024 ότι περίπου το 40% της παγκόσμιας απασχόλησης είναι εκτεθειμένο στην Τεχνητή Νοημοσύνη, ενώ στις ανεπτυγμένες οικονομίες το ποσοστό μπορεί να φτάνει περίπου το 60%.

Η αλλαγή δεν είναι απλώς μελλοντική· έχει ήδη αρχίσει. Ο ΟΟΣΑ σημείωνε ότι, αν ληφθούν υπόψη όλες οι τεχνολογίες αυτοματοποίησης μαζί με την Τεχνητή Νοημοσύνη, περίπου το 27% των θέσεων εργασίας στις χώρες του ΟΟΣΑ βρίσκεται σε επαγγέλματα υψηλού κινδύνου αυτοματοποίησης. Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, από την άλλη, υπογραμμίζει ότι η γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη είναι πιθανότερο να μετασχηματίσει και να συμπληρώσει πολλές εργασίες παρά να τις εξαφανίσει όλες άμεσα, με ιδιαίτερη έκθεση στα διοικητικά και γραμματειακά επαγγέλματα.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη ιστορική μετατόπιση. Ο «κλασικός εργάτης», όπως τον φαντάστηκε ο 19ος και ο 20ός αιώνας, δεν εξαφανίζεται από τη μία μέρα στην άλλη. Όμως παύει να είναι το κεντρικό πρόσωπο της παραγωγής. Η μηχανή δεν αντικαθιστά απλώς το χέρι. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αρχίζει να αντικαθιστά μέρος της κρίσης, της μνήμης, της ταξινόμησης, της πρόβλεψης και της γλωσσικής παραγωγής. Ο εργάτης του μέλλοντος δεν θα είναι μόνο αυτός που χειρίζεται ένα εργαλείο, αλλά αυτός που συνεργάζεται με συστήματα, επιβλέπει αλγορίθμους, ελέγχει αποτελέσματα, διορθώνει σφάλματα, διαχειρίζεται δεδομένα και προσθέτει εκεί όπου η μηχανή δεν μπορεί ακόμη να προσθέσει: ευθύνη, ηθική κρίση, εμπιστοσύνη, ενσυναίσθηση, κοινωνική νοημοσύνη.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει αυτομάτως έναν καλύτερο κόσμο. Η τεχνολογία δεν είναι ποτέ ουδέτερη ως προς τις κοινωνικές της συνέπειες. Μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα, να μειώσει τον μόχθο και να απελευθερώσει χρόνο. Μπορεί όμως και να συμπιέσει μισθούς, να καταργήσει εισαγωγικές θέσεις εργασίας, να συγκεντρώσει δύναμη σε λίγες τεχνολογικές πλατφόρμες και να δημιουργήσει μια νέα ανισότητα ανάμεσα σε όσους κατέχουν τα συστήματα και όσους απλώς προσαρμόζονται σε αυτά. Το World Economic Forum εκτίμησε ότι μέχρι το 2030 μπορεί να εκτοπιστούν 92 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, αλλά και να δημιουργηθούν 170 εκατομμύρια νέες, με καθαρό θετικό ισοζύγιο 78 εκατομμυρίων θέσεων — υπό την προϋπόθεση όμως ότι οι κοινωνίες θα μπορέσουν να διαχειριστούν τη μετάβαση. 

Τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι οι επιπτώσεις δεν είναι ομοιόμορφες. Η Έκθεση AI Index του Stanford για το 2026 επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας εμφανίζονται άνισα, ιδιαίτερα στις προσλήψεις και στους νεότερους εργαζομένους σε επαγγέλματα υψηλής έκθεσης. Αναφέρει, για παράδειγμα, ότι η απασχόληση προγραμματιστών ηλικίας 22–25 ετών έχει μειωθεί σχεδόν 20% από το 2024. Αυτό είναι κρίσιμο: η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μη διώχνει μαζικά τους έμπειρους εργαζόμενους, αλλά να δυσκολεύει την είσοδο των νέων στην αγορά εργασίας.Έτσι, η νέα εργατική ερώτηση δεν είναι ίδια με εκείνη του 1886. Τότε το αίτημα ήταν: οκτώ ώρες εργασία, οκτώ ώρες ανάπαυση, οκτώ ώρες ζωή. Σήμερα το αίτημα γίνεται πιο σύνθετο: ποιος ελέγχει την τεχνολογία; Ποιος ωφελείται από την παραγωγικότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης; Ποιος εκπαιδεύεται και ποιος μένει πίσω; Ποιος έχει πρόσβαση στα νέα εργαλεία και ποιος μετατρέπεται σε περιττό κόστος; Ποιος είναι εργαζόμενος όταν η παραγωγή γίνεται από ανθρώπους, μηχανές, δεδομένα και αλγοριθμικά συστήματα μαζί;

Έτσι, η νέα εργατική ερώτηση δεν είναι ίδια με εκείνη του 1886. Τότε το αίτημα ήταν: οκτώ ώρες εργασία, οκτώ ώρες ανάπαυση, οκτώ ώρες ζωή. Σήμερα το αίτημα γίνεται πιο σύνθετο: ποιος ελέγχει την τεχνολογία; Ποιος ωφελείται από την παραγωγικότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης; Ποιος εκπαιδεύεται και ποιος μένει πίσω; Ποιος έχει πρόσβαση στα νέα εργαλεία και ποιος μετατρέπεται σε περιττό κόστος; Ποιος είναι εργαζόμενος όταν η παραγωγή γίνεται από ανθρώπους, μηχανές, δεδομένα και αλγοριθμικά συστήματα μαζί;

Η Εργατική Πρωτομαγιά του 2026 δεν μπορεί, λοιπόν, να είναι μόνο τελετουργική ανάμνηση. Δεν αρκεί να κοιτάζει προς τα πίσω, προς το Σικάγο, τα εργοστάσια, τις απεργίες, τα συνδικάτα και τα κόκκινα λάβαρα. Πρέπει να κοιτάξει και προς τα εμπρός: στα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης, στα κέντρα δεδομένων, στις πλατφόρμες, στα αυτοματοποιημένα γραφεία, στα ρομπότ, στους αλγορίθμους αξιολόγησης, στους νέους που αναρωτιούνται αν το πτυχίο τους θα έχει αξία, στους εργαζόμενους που βλέπουν τη δουλειά τους να ανασχεδιάζεται χωρίς να τους ρωτά κανείς.

Η ιστορία δεν δικαίωσε πλήρως τον Μαρξ ως προφήτη της αναπόφευκτης προλεταριακής επανάστασης. Δικαίωσε όμως, σε μεγάλο βαθμό, τον Μαρξ ως αναλυτή της βαθιάς σχέσης ανάμεσα στην τεχνολογία, την παραγωγή και την κοινωνική οργάνωση. Οι παραγωγικές δυνάμεις αλλάζουν ξανά. Και μαζί τους θα αλλάξουν οι σχέσεις παραγωγής, οι ταξικές ισορροπίες, τα επαγγέλματα, οι δεξιότητες, τα δικαιώματα και ίσως η ίδια η έννοια του εργαζομένου.Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν μπορούμε να σταματήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν μπορούμε. Το ερώτημα είναι αν θα τη μετατρέψουμε σε μηχανισμό συγκέντρωσης ισχύος ή σε εργαλείο κοινωνικής αναβάθμισης. Αν θα οδηγήσει σε μια κοινωνία λίγων ιδιοκτητών αλγορίθμων και πολλών επισφαλών ανθρώπων ή σε μια νέα συμφωνία εργασίας, γνώσης και αξιοπρέπειας.

Η Εργατική Πρωτομαγιά ξεκίνησε ως αγώνας για τον χρόνο του εργάτη. Στον 21ο αιώνα μπορεί να γίνει αγώνας για τον ρόλο του ανθρώπου μέσα στην παραγωγή. Και αυτό ίσως είναι το βαθύτερο νόημά της σήμερα: όχι η νοσταλγία μιας παλιάς εργατικής ταυτότητας, αλλά η διεκδίκηση μιας νέας ανθρώπινης θέσης σε έναν κόσμο όπου οι μηχανές δεν κινούν μόνο γρανάζια, αλλά αρχίζουν να σκέφτονται, να γράφουν, να αποφασίζουν και να παράγουν.https://www.anixneuseis.gr/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!![ΗΘΗ,ΕΘΙΜΑ,ΑΡΧΕΓΟΝΑ ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ]

 

Πρωτομαγιά μου ταριξες,τα μάγια και με μάγεψες

Ο μαγεμένος Μάης

Η Πρωτομαγιά ανοιξιάτικη γιορτή, πολύ πριν γίνει εργατική γιορτή, κοντά πάντοτε στο Πάσχα, συνδυάζει αρχέγονα λατρευτικά στοιχεία που σχετίζονται με τη λατρεία των νεκρών (Λεμούρια, Ροζάρια) και την αναγέννηση της φύσης. Θεωρείται παρετυμολογικά ευνοϊκή για τα μάγια, όπως και ολόκληρος ο μήνας Μάιος.

Το μαγιάτικο στεφάνι

Το στεφάνι που πλέκεται την παραμονή της Πρωτομαγιάς είναι το μοναδικό σχεδόν έθιμο, που εξακολουθεί να μας δένει με την παραδοσιακή πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες πλούσια σε εκδηλώσεις σε παλιότερες εποχές. Το στεφάνι κατασκευαζόταν με βέργα από ευλύγιστο και ανθεκτικό ξύλο κρανιάς ή κλήματος και στολιζόταν με λουλούδια και θαλερά κλαδιά από καρποφόρα δέντρα (αμυγδαλιά με αμύγδαλο, συκιά με τα σύκα, ροδιά με ρόδι ) αλλά και στάχυα από σιτάρι και κριθάρι, κρεμμύδι και σκόρδο για το μάτι.

Η χρησιμοποίηση πρασινάδας και όχι τόσο λουλουδιών με σκοπό τη μετάδοση της θαλερότητας και της γονιμότητάς τους στον άνθρωπο είναι το κύριο χαρακτηριστικό των μαγιάτικων συνηθειών. Στον αγροτικό μάλιστα χώρο δεν ήταν απαραίτητο το πλέξιμο στεφανιών αλλά η τοποθέτηση πάνω από την πόρτα του σπιτιού δέσμης από χλωρά κλαδιά ελιάς, συκιάς, νερατζιάς, πορτοκαλιάς κ.ά. μαζί με λουλούδια. Απαραίτητη ήταν η ύπαρξη μεταξύ των λουλουδιών και χλωρών κλαδιών φυτών αποτρεπτικών του κακού, όπως τσουκνίδα, σκόρδο, δαιμοναριά, αγκάθια. Σε ορισμένες περιοχές οι μαγικές ενέργειες για υγεία συνοδεύονται από ομαδικές εκδηλώσεις, όπως αγερμούς (παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας κλαδιά καρποφόρων δένδρων έλεγαν τραγούδια του Μάη:

Μάη, Μάη χρυσομάη,

τι μας άργησες;

να μας φέρεις τα λουλούδια

και την άνοιξη;

ή

Μάη, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε (με τα ρόδα) κ.ά.

Στην Κέρκυρα για παράδειγμα περιέφεραν κορμό τρυφερού κυπαρισσιού στολισμένου με λουλούδια, μαντήλια, κορδέλες και φρούτα της εποχής (μούσμουλα) και χορταρικά. Αυτό ήταν το μαγιόξυλο .

Η Πρωτομαγιά είναι εθιμικά μια από τις δημοφιλέστερες γιορτές του ελληνικού λαού ιδιαίτερα στο βορειοελλαδικό χώρο. Ο βαρύς χειμώνας, ο οποίος συνήθως επικρατεί στη Μακεδονία και κυρίως στην κατ’ εξοχήν ορεινή περιοχή της, με τις πολλές βροχές, τα χιόνια, τον παγετό, το δυνατό κρύο και τις ομίχλες, κάνει εντονότερη την προσδοκία της άνοιξης και του καλοκαιριού. Έτσι την Πρωτομαγιά γιορτάζεται χαρακτηριστικά και πανηγυρικά η βελτίωση του καιρού, η επικράτηση της άνοιξης και η επικείμενη έλευση του καλοκαιριού, η αναγέννηση προπαντός της φύσης.

Η Πρωτομαγιά στη Δυτική Μακεδονία συνδέεται με ποικίλα έθιμα γονιμικού κυρίως χαρακτήρα, και τραγούδια. Έτσι, στη Βλάστη Κοζάνης πρωΐ πρωΐ αδειάζουν τα αγγεία και φέρνουν φρέσκο νερό από τη βρύση. Τα παιδιά κόβουν κλάδους οξυάς και τους φέρνουν στους γύρω από το χωριό λόφους, όπου κυρίως τα κορίτσια στήνουν χορούς, « πιάνοντας το Μάη». Στολίζουν τις μέσες τους με λυγαριές, για να μην τους πονάει τον Ιούνιο στον θερισμό. Στο Τσακνοχώρι Βοϊου στολίζουν τις πόρτες των σπιτιών με πρασινάδες, ενώ στη Γαλατινή κρεμούν στη βρύση ένα πράσινο κλαδί και τρώνε κάτι πρωΐ – πρωΐ, για να « μην τους τσακίσ΄ ο κούκος».

Στην πόλη της Φλώρινας πρωϊ ανεβαίνουν στον λόφο του Αγίου Παντελεήμονα και συναγωνίζονται ποιος θα μαζέψει πρώτος λουλούδια, να φτιάξουν στεφάνια που στεφανώνονται οι ίδιοι και φροντίζουν και να τα κρεμάσουν πρώτοι στην εξώπορτα του σπιτιού τους και να πιάσουν πρώτοι τον Μάη, για το καλό, για γούρι. Εκεί στον λόφο οι Φλωρινιώτες παραδοσιακά μέχρι σήμερα χαίρονται τη φύση, χορεύουν και τραγουδούν. Επικαλούνται επίσης τον άγιο Ιερεμία, που γιορτάζει τη Πρωτομαγιά, για να φύγουν από τα σπίτια τους ποντίκια, φίδια κλπ. με την έλευση του Μάη. Έτσι χτυπώντας τον μασά, ένα μέλος της οικογένειας, γυρίζει την παραμονή όλο το σπίτι και τους βοηθητικούς χώρους του φωνάζει μεταξύ άλλων: «Γιερεμία, συντελεία στα ποντίκια ( ή στα φίδια κλπ. )», ή «φύγετε γάτες, φίδια, ποντίκια, γιατί έρχεται ο Μάης ».

Και στα τραγούδια της Πρωτομαγιάς οι κάτοικοι της Δυτικής Μακεδονίας θεωρούν τον Μάη ως τον κατ’ εξοχήν μήνα της άνοιξης και τον προπομπό του καλοκαιριού. Έτσι το παρακάτω πολύ γνωστό και ευρύτατα διαδεδομένο τραγούδι το τραγουδούν την Πρωτομαγιά στην Κοζάνη και αλλού, όταν οι οικογένειες γυρίζουν στολισμένες με πρασινολούλουδα από την εξοχή. Είναι η εποχή που με τη βελτίωση του καιρού είναι πλέον εφικτά τα μακρινά ταξίδια και η επιστροφή των ξενιτεμένων στο γενέθλιο τόπο τους:

Τώρα Μαγιά, τώρα δροσιά, τώρα το καλοκαίρι,

Τώρα φουντώνουν τα κλαριά και βγάζ΄ η γη χορτάρι,

τώρα κι ο ξένος βούλεται να πάγει στα δικά του.

Νύχτα σελώνει τ’ άλογο, νύχτα το καλιγώνει.

Βάζει τα πέταλα αργυρά, καρφιά μαλαματένια.

Βάζει τα φτερνιστήρια του, ζώνει κι του σπαθί του

Κι η κόρη που τον αγαπά κρατεί κερί και φέγγει.

Με το ‘να χέρι το κερί, με τ’ άλλο το ποτήρι

κι όσα ποτήρια τον κερνά, τόσες βουλές του λέει:

– Πάρε μ΄, αφέντη μ΄, πάρε με κι εμένανε κοντά σου,

να μαγειρεύω να δειπνάς, να στρώνω να κοιμάσαι,

να γίνω κι ασημόκουπα να πίνεις το κρασί σου.

Εσύ να πίνεις το κρασί κι εγώ να λάμπω μέσα.

– Κει που πηγαίνω, κόρη μου, γυναίκες δεν διαβαίνουν,

Κει ’ναι λύκοι στα βουνά και κλέφτες στα ντερβένια

κι εσένα παίρνουν, κόρη μου, κι εμένα με σκλαβώνουν.

Σε χορευτικό τραγούδι ακολουθεί παραλλαγή του από τον Πελεκάνο Βοϊου, ο λαός εκδηλώνει την προσμονή του για τον Μάη και την άνοιξη που φέρνει:

Μάη, Μάη , χρυσομάη, τι μας άργησες και δεν φάνηκες,

να μας φέρεις τα λουλούδια και την άνοιξη;

Λούσου κι άλλαξε, μπεΐνα, κοντά μου πλάγιασε.

Για ’τος, για ’τος από πέρα, με τριαντάφυλλα, με καρόφυλλα.

Σε άλλο τραγούδι, πολύ διαδεδομένο επίσης στον δυτικομακεδονικό χώρο, ο Μάης θεωρείται ο μήνας, που παράλληλα με το ξύπνημα της φύσης μετά τη βαρυχειμωνιά, προκαλεί διέγερση ερωτικών αισθημάτων, γι’ αυτό και διατυπώνονται σχετικές συμβουλές. Άλλωστε γενικότερα ο Μάης, καθώς έχει συνδεθεί παρετυμολογικά με τη μαγεία, είναι μήνας συνδεδεμένος με ποικίλες προλήψεις και δεισιδαιμονίες.

Κι εμείς το Μάη τον ξέρουμε πως είναι σκανταλιάρης, που σκανταλίζει όμορφες χήρες και μαυρομάτες !

Το Μάη κρασί μην πίνετε, όξω μην κοιμηθείτε.

Τρία παιδιά παλάβωσαν και πήραν τα σοκάκια.

Σέρνουν ψωμί για τα σκυλιά και κρέας για τ’ αγρίμια,

σέρνουν κι αγαποβότανο γι΄ αυτές τις μαυρομάτες.

Στο παρακάτω τραγούδι από τα πολλά σχετικά της επαρχίας Βοϊου Κοζάνης, διατυπώνονται οι προσδοκίες όχι μόνο του ανθρώπου, αλλά και των άλλων ζωντανών οργανισμών, από τον όμορφο μήνα της άνοιξης, που στ΄ όνομά του εξυμνούνται οι ομορφιές της φύσης και της ζωής:

Απρίλη, Απρίλη δροσερέ, Μάη καμαρωμένε,σε μήνυσαν,

Μάη μου, τα πρόβατα ν΄ αξιώνεις ( = αυξάνεις )

τα χορτάρια, Σε μήνυσαν οι όμορφες ν΄ αξιώνεις τα λουλούδια,

σε μήνυσαν και τα πουλιά της άνοιξης τ΄ αηδόνιαν΄

αξιώνεις τα κοντά κλαδιά και τα ψιλά δενδράκια.

Την ίδια μέρα οι γυναίκες συνηθίζουν να συγκεντρώνουν τα χόρτα που χρησιμοποιούν για τα φάρμακα (βότανα) και να βγάζουν το ασπρόχωμα ή ασημόχωμα που προορίζεται για λούσιμο όλο το χρόνο. Πιστεύουν ότι έτσι η ψώρα και οι λειχήνες εξαλείφονται. Μάλιστα η εξαγωγή του χώματος αυτού από συγκεκριμένο σημείο γινόταν με συμμετοχή πολλών γυναικών μαζί και με τραγούδια.

Ο σεβασμός προς τους νεκρούς, οι οποίοι ευρίσκονται ακόμη πάνω στη γη και ετοιμάζονται να ξαναμπούν στους τάφους οδηγεί τις γυναίκες στα νεκροταφεία προκειμένου να καθαρίσουν τους τάφους από τα χόρτα, να τους ασβεστώσουν και να τους περιποιηθούν, να ανάψουν κεριά και όταν γυρίσουν στα σπίτια να φτιάσουν πίττα που μοιράζουν στη γειτονιά και στους φτωχούς για συχώριο.

Στον καταραμένο τόπο το Μάη χαλαζώνει……

Το χαλάζι, όπως είναι γνωστό, προκαλεί μεγάλες καταστροφές στη γεωργική παραγωγή, όταν μάλιστα πέφτει την εποχή που ανθίζουν τα φυτά (αμπέλια, δέντρα) ή ωριμάζουν οι καρποί τους. Αυτός είναι και ο λόγος που ο γεωργός το θεωρεί κατάρα και θεομηνία, όπως εύκολα μπορεί να συμπεράνει κανείς από σχετικές παροιμίες και παροιμιώδεις εκφράσεις π.χ. «στον καταραμένο τόπο το Μάη μήνα χαλάζι ρίχνει», «αντά ’πρεπε δεν έβρεχε κι ο Μάης χαλαζώνει».

Ειδικότερα ο λαός πιστεύει ότι με το χαλάζι εκδηλώνεται η οργή του θεού για κάποιο ηθικό παράπτωμα των ανθρώπων. Τέτοια παραπτώματα που μπορούν, σύμφωνα πάντοτε με τη λαϊκή αντίληψη, να προκαλέσουν χαλαζοθύελλα είναι πολλά. Αναφέρω ενδεικτικά την παραβίαση της αργίας ορισμένων εορτών, την εγκατάλειψη νόθου παιδιού, δοξασία με πλατειά διάδοση σε χαλαζόπληκτες ελληνικές περιοχές αλλά και στον ευρωπαϊκό χώρο, τον ανόσιο έρωτα μεταξύ συγγενών εξ αίματος, όπως συχνά αναφέρεται στα δημοτικά μας τραγούδια, την εξωμοσία χριστιανού, τη φθορά εκκλησιαστικής – μοναστηριακής περιουσίας.

Ο γεωργός για να αποφύγει την καταστροφή του μόχθου του ο γεωργός καταφεύγει στη μαγεία, στη θρησκεία αλλά συνήθως και στα δύο μαζί. Με τη βοήθεια της μαγείας επιχειρεί «να καταδέσει το χαλάζι», να το «καρφώσει» και να το «γυρίσει πίσω» χρησιμοποιώντας μέσα και τους τρόπους, όπως πυροστιά, μαυρομάνικο μαχαίρι, κεριά και άνθη του Επιταφίου, κόκκινο αβγό του Πάσχα, επωδές, που χρησιμοποιεί, όπως είναι γνωστό, και σε άλλες περιστάσεις.

Άγιοι προστάτες από το χαλάζι

Τη βοήθεια της θρησκείας εξασφαλίζει με την αυστηρή τήρηση της αργίας ορι-σμένων εορτών ή μνήμης αγίου, που θεωρείται προστάτης από το χαλάζι και θεωρεί την παραβίασή της από τις πιό σοβαρές αιτίες για τη χαλαζόπτωση. Έτσι π.χ. τηρούνται αυστηρά σαν αργίες από τους αμπελουργούς και τους κηπουρούς σ’όλες σχεδόν τις χαλαζόπληκτες περιοχές η Μεγάλη Πέμπτη, η Πέμπτη της Διακαινησίμου, η ημέρα της Αναλήψεως, της Πεντηκοστής. Αυτές τις ημέρες δεν πλένουν, δεν απλώνουν ρούχα, δεν λούζονται, δεν γνέθουν και δεν πηγαίνουν στο αμπέλι.

Άη Γιάννης ο Χαλαζιάς

Στην Κεντρική Ελλάδα «κρατούν την αργία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου (8 Μαίου), που τον λένε μάλιστα «χαλαζιά», γιατί πιστεύουν ότι ο άγιος «στέλνει το χαλάζι και καταστρέφει τα σπαρτά». Στη Μακεδονία την αργία του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Ελένης που «φυλάει από το χαλάζι. Το σηκώνει στο μανίκι της», ενώ στην περιοχή της Γορτυνίας τη γιορτή της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Αντωνίου.

Σε διάφορες άλλες περιοχές καταφεύγουν σε αγίους που θεωρούνται γενκότερα προστάτες της βλαστήσεως από ασθένειες ή δυσμενείς καιρικές συνθήκες, όπως ο άγιος Τρύφων και ο Προφήτης Ηλίας ή τοπικούς αγίου, όπως ο άγιος Αχίλλειος (Κόνιτσα), ο Κοσμάς ο Αιτωλός (Ήπειρος), ο άγιος Αρσένιος (Παραμυθιά Θεσπρωτίας). Ενώ όμως η λατρεία των αγίων που προαναφέρθηκαν είναι περιορισμένη τοπικά, η λατρεία του αγίου Χριστοφόρου, ως προστάτη από το χαλάζι, καλύπτει όλο το βορειοελληνικό χώρο, από την Ήπειρο μέχρι την Ανατολική Θράκη.

Ειδικότερα στην Ήπειρο πιστεύεται ότι ο άγιος Χριστόφορος «γυρίζ’ με το χαλάζ’ στον κόρφο», για αυτό και τηρούν την αργία της γιορτής του (9 του Μάη) με μεγάλη αυστηρό-τητα. «Έχ’ νι σκόλ’ όλοι, γιατί πεισμών’ ου άγιους». «…Επειδή πολλοί ζητούσι με εις πόλιν έχειν ή χώραν ή αγρόν, ή εν οιωδήποτε τόπω μη επέλθη αυτοίς εκεί, Δέσποτα, χάλαζα, μηδέ θυμός μηδέ αφορία αμπέλου, αλλ’ ει και ποτε ηδικούντο, απελθόντος μου εκείσε, φύλαξον τους τόπους αυτών, όπως ούτοι αφθόνως λαμβάνουσι τας αιτήσεις αυτών…» Του Αγίου Χριστοφόρου δε μπαίνουν στους κήπους και στα χωράφια, γιατί, αν δουλέψουν, «θα πέση χαλάζι και θα τους χαλάσει τη σοδειά» «Ο Αη Χριστόφορος, λένε, στέκεται με το χαλάζι στο χέρι» και αλλού πως το έχει στην ποδιά του το χαλάζι κι ίσια το ρίχνει, άμα εργαστείς στη γιορτή του».

Από την ίδια περιοχή προέρχεται μια παράδοση που αιτιολογεί την καθιέρωση της αργίας στις 9 Μαϊου: Όταν ακόμη η ημέρα δεν είχε καθιερωθεί ως αργία, θέλησε ο άγιος Χριστόφορος να παρουσιαστεί στο θεό και να παραπονεθεί, αλλά ο φύλακας άγγελος της Πύλης τον ρώτησε τί θέλει και μαθαίνοντας την αιτία τον συμβούλεψε: – Αφού δε σου κρατούν την ημέρα, χτύπα τους με λιθάρια από δω ψηλά. – Πού να βρω τα λιθάρια, εδώ δεν έχουμε, είπε ο άγιος. – Έχουμε το χαλάζι. Έτσι και έγινε. Επήρε το μεγαλύτερο χαλάζι χτύπησε τους γεωργούς και κατάστρεφε τους αγρούς και τους κήπους τους. Από τότε κρατούν την ημέρα αυτή» .

Στη Μακεδονία (περιοχή Πέλλης) «για να μη πέφτει χαλάζι και καταστρέφει τα σπαρτά, τα δέντρα – ακόμη και τα ζώα σκοτώνει – φυλάνε την ημέρα του αγίου Χριστοφόρου». Και στη Χαλκιδική «εκείνη την ημέρα οι γεωργοί δεν οργώνουν». Στο χωριό Καρπερό των Γρεβενών στις 9 Μαϊου η λειτουργία συνοδεύεται από δημοτελή θυσία και «εγκατόρυξη» (ταφή) των υπολειμμάτων από την από κοινού κατανάλωση του σφαγίου. «Συγκεντρώνονται οι κάτοικοι της περιοχής στο εξωκλήσι του Αγίου Χριστοφόρου και μετά τη λειτουργία θυσιάζουν ένα μαύρο αρνί. Η θυσία γίνεται σ’ ένα λάκκο κοντά στο άγιο βήμα, σκεπασμένο με μια πέτρα. Στο λάκκο αυτό χύνεται το αίμα, το δέρμα και τα κόκκαλα του αρνιού μετά από το κοινό τραπέζι».

Όταν υπάρχει κίνδυνος να πέσει χαλάζι μαζεύεται ο κόσμος στον άγιο Χριστόφορο. Έρχεται και ο παπάς. «Ανοίγουν και βγάζουν μερικά κόκκαλα από μέσα. Ο παπάς φέρνει την εικόνα του αγίου Χριστοφόρου. Την ακουμπάει πάνω στην πέτρα, ανάβει και μια λαμπάδα, διαβάζει την ευχή και το σύννεφο δια-λύεται». Η τελετή της εκταφής των οστών του θυσιασθέντος ζώου συνηθίζεται και σε περιπτώσεις ανομβρίας στην ίδια περιοχή. Τη γιορτή τηρούσαν και οι Τούρκοι… Στη Θράκη για τον ίδιο σκοπό και με την ίδια αυστηρότητα τηρούν την αργία του αγίου.

Στο Φανάρι Κομοτηνής «κάθε χρόνο στη γιορτή τ’ αποβραδύ έκαμναν αγρυπνία και την ώρα που έβγαινε τ’ άστρο, ο αυγερινός, ανέβαιναν έξω στα χωράφια κι έκαμναν δέησι να μη ρίχνει χαλάζι. Κείν’ τη μέρα δεν δούλευαν κι οι Τούρκοι του Γιαπατζή. Ρωτούσανε πότε ήτανε η γιορτή τ’ για να μη δουλέψουν».

Στην Κομοτηνή, τέλος, όπως αναφέρει ο Στίλπων Κυριακίδης, «του Χριστοφόρου δε δ’ λεύουν». Είνι για του χαλάζ’». Ο άγιος Χριστόφορος (250 περ. π.Χ.) ανήκει στους λαϊκούς μάρτυρες τόσο της Ανατολικής όσο και της Δυτικής Εκκλησίας και θεωρείται από το ελληνικό λαό καθώς και τους ευρωπαϊκούς λαούς προστάτης από διάφορες συμφορές, όπως είναι οι επιδημίες, η κακοκαιρία, τα ατυχήματα κ.ά. Η εικονογραφική παράδοση είναι διττή. Η μία τον θέλει Κυνοκέφαλο, επειδή ήταν πολύ όμορφος και παρακάλεσε το Θεό να τον κάνει άσχημο.

Η σύνδεσή του με τα απότομα καιρικά φαινόμενα, όπως είναι η χαλαζόπτωση, αποτελεί ενδεχομένως ένα στοιχείο για την συσχέτισή του με τους αιγυπτιακούς Κυνοκεφάλους δαίμονες. Στην απόδοση της ιδιότητας του προστάτη από το χαλάζι στον άγιο Χριστόφορο συνετέλεσε προφανώς η εποχή που γιορτάζει (9 Μαϊου) που θεωρείται η πιο κρίσιμη για τις επιπτώσεις της χαλαζόπτωσης στη γεωργική παραγωγή. Η άλλη παράδοση τον παριστάνει με κανονικά χαρακτηριστικά να κουβαλάει στον ώμο το Χριστό, τον οποίο περνάει από ένα ποτάμι (Χρι-στοφόρος).

Ως Χριστοφόρος είναι σήμερα ο προστάτης των αυτοκινητιστών. Στο εύλογο ερώτημα, γιατί η λατρεία του αγίου αυτού εντοπίζεται ειδικά στο Βόρειο Ελληνικό χώρο, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τη σχετική έρευνα τόσο σε έντυπα όσο και στο χειρόγραφο υλικό του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, και γιατί έχει τέτοια διάδοση σε σύγκριση με την περιορισμένη τοπικά λατρεία άλλων αγίων, την απάντηση δίνει η διάδοση της λατρείας του αγίου Χριστοφόρου στον βορειοελληνικό χώρο οφείλεται στις καιρικές συνθήκες που επικρατούν την εποχή της εορτής του αγίου ή σε τοπική λατρεία του αγίου, προερχομένη από τη Μ. Ασία (Καππαδοκία), που απλώθηκε στο χώρο αυτό, όπου επικρατούν οι ίδιες δυσμενείς συνθήκες κλίματος. Την υπόθεση αυτή ενισχύει και η παρουσία εικόνων του αγίου Χριστοφόρου σε ναούς των Μικρασιατών Ελλήνων προσφύγων στους τόπους όπου εγκαταστάθηκαν.

Στο ερώτημα εξ άλλου, γιατί αποδίδεται στον άγιο η ιδιότητα του προστάτη από το χαλάζι, η απάντηση θεωρούμε ότι δίδεται από τη διήγηση που υπάρχει στο συναξάριο του αγίου – που σώζεται σε κώδικα του ΙΑ΄ αιώνα – και απηχεί ασφαλώς παλαιότερη παράδοση, όπου αναφέρεται ότι ο άγιος σε προσευχή του προς τον θεό, όταν τον οδηγούσαν στο μαρτύριο είπε: «Κύριε, δος χάριν τω σώματί μου, ίνα πας ο έχων λείψανόν μου φανερώς δύναται δι αυτού απελαύνειν τους δαίμονας. Αλλά και επειδή πολλοί ζητούσι με εις πόλιν έχειν ή χώραν ή αγρόν, ή εν οιωδήποτε τόπω μη επέλθη αυτοίς εκεί, Δέσποτα, χάλαζα, μηδέ θυμός μηδέ αφορία αμπέλου, αλλ’ ει καί ποτε ηδικούντο, απελθόντος μου εκείσε, φύλαξον τους τόπους αυτών, όπως ούτοι αφθόνως λαμβάνουσι τας αιτήσεις αυτών… Και ήλθεν αυτώ φωνή εκ του ουρανού. Κατά το αίτημά σου έσται σοι, και ου μη λυπήσω σε έως του αιώνος. Και εν τούτω θαυμασθήσει..»

Οι Μάηδες στο Πήλιο…

Στο Πήλιο ο ερχομός του Μάη γιορταζόταν παλιότερα– και αναβίωσε κάποιες φορές από το 1957 και εξής στη Μακρινίτσα – με ιδιαίτερες εκδηλώσεις. Κατά μία περιγραφή, την παλαιότερη, του Ζωσιμά Εσφιγμενίτη το 1892 «Τη α΄ Μαϊου άγουσι τινές νουμηνίαν μετημφιεσμένοι και προσωπιδοφορημένοι όντες εν συνεταιρισμώ και συνοδεία δέκα έως δώδεκα, ων έκαστος φέρει ίδιον όνομα, ως ιατρός, γενίτσαρος, αράπης κτλ. Έχοντες μεθ’ εαυτών και νεανίαν τινά όλον κεκαλυμμένον δι’ ανθέων, όν ονομάζουσι « μαγιόπουλον» και περιερχόμενοι ανά τας οδούς και ρύμας του χωρίου άδουσι και χορεύουσιν επί προαιρετική αμοιβή.

Τα αδόμενα δε ιδιόρρυθμα άσματα εισί τάδε:

Το έθιμο έχει ζωγραφίσει στις αρχές του 20ού αιώνα ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, ενώ ο Γεώργιος Αδρακτάς κάνοντας λόγο για την σηροτροφία (καματερός) στο Πήλιο αναφέρεται στη συνήθεια των γυναικών για προληπτικούς λόγους «κατά την πρωτομαγιάν αποσπώσιν εκ του μάη ήτοι του παιδός, όστις εστολισμένος δι’ ανθέων χορεύει κατά την πρώτην του Μαϊου προ των οικιών υπό τον ήχον τυμπάνου, τεμάχιον ορμαθιάς από μαϊολούλουδα, ταύτα δε μετά χαράς κρεμώσιν εις την πρώτην σταντοσιάν, επειδή τούτο θεωρείται ως συντελεστικόν καλής εσοδείας».

Περιγραφή των Μάηδων στο Πήλιο μας δίνει το 1931 στη Νέα Εστία ο Γιάνης Κορδάτος. Μετά την αναβίωσή τους (1957) οι περιγραφές είναι πολλές (Κ. Λιάπης, Αποστολία Νάνου-Σκοτεινιώτη. Δ. Λαμπαδάρης, Κ. Καρυδάκης κ.ά.) και αφορούν σε όλα τα χωριά του Πηλίου.

Σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες πληροφορίες ομάδες ανδρών ντυμένων με διάφορα ρούχα και προσωπίδες παράσταιναν τον αράπη, το γιατρό, το γέρο και τη γριά, τον φουστανελά, τον γενίτσαρο, τη χανούμισσα και στη μέση πάντοτε έναν νέο στολισμένο με λουλούδια, που κρατούσε ένα ξύλο στολισμένο επίσης με λουλούδια, το μαγιόξυλο. Η ομάδα συνοδευόταν από οργανοπαίχτες με ζουρνά, νταούλι, βιολί και περιερχόταν τα σπίτια και τα μαγαζιά και παρίστανε πως ο νέος πέθαινε και ο γιατρός με τη βοήθεια και της γριάς τον ξανάφερναν στη ζωή. Τραγουδούσαν και τα παραπάνω τραγούδια.

Μάη μου, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε,

Ο Μάης με τα τριαντάφυλλα κι Απρίλ’ς με τα λουλούδια,

Όλον τον κόσμο γέμουσι τ’ άθη και το λουλούδι,

Το νιόνε περικύκλουσες μες της κυράς την πόρτα.

Άνοιξε, πόρτα της κυράς, πόρτα της μαυρομάτας,

Να μπω να διώ τη λιγυρή, πώς στρώνει, πώς κοιμάται,

Πώς στρώνει στα τριαντάφυλλα, κοιμάται στα λουλούδια.

Πώς να την πω να σηκωθεί, πώς να την πω να κάτσει.

Να την ειπώ αγιόκλημα, το κλήμα κόμπους έχει,

Να την ειπώ τριαντάφυλλο κι από τ’ αγκάθι βγαίνει,

Να την ειπώ βασιλικό κι από τη μυρουδιά του.Ακόμη:

Αφέντη κι αφεντούτσικε, πέντε φορές αφέντη,

Λύσε τ(ο), αφέντη μ’, λύσε το, το χρυσομάντηλό σου,

Κι αν έχεις γρόσια δός μας τα, φλουργιά μη τα λυπάσαι,

Κι αν τα λυπάσαι τα φλουριά, δός μας δεκαπεντάρια.

Δός μας τα, αφέντη, δός μας τα, να πούμε για την υγειά σου,

Για την υγειά σ’, αφέντη μου, για την καλή χρονιά σου,

Να ζήσης χρόνους εκατό και να τους ξεπεράσεις,

Κι απ’ τους διακόσιους κι εμπροστά, ν’ ασπρίσεις, να γεράσεις,

Ν’ ασπρίσεις σαν τον Όλυμπο, σαν τ’ άσπρο περιστέρι.

Και του χρόνου.

Ως προς τις λεπτομέρειες οι περιγραφές που διαθέτουμε διαφέρουν μεταξύ τους. Ωστόσο κοινό στοιχείο που χαρακτηρίζει το μαγικοθρησκευτικό δρώμενο του Πηλίου και το συνδέει με ανάλογα ανοιξιάτικα δρώμενα του ελληνικού χώρου (Ζαφείρης, Φουσκοδέντρι, «Πεθαμένος») είναι η συμβολική μιμική αναπαράσταση θανάτου και ανάστασης στο αποκορύφωμα της άνοιξης και στην αρχή της καρποφορίας. Όπως έχει γράψει για την παλιά « Αθηναϊκή Πρωτομαγιά » ο Δημ. Καμπούρογλους, η « η πρώτη Μαϊου συνεκέντρωσε την ελπίδα της βλαστήσεως, την χαράν της ανθίσεως και την αθανασίαν της καρπώσεως, εκπροσωπήσασα συμβολικώς και την άνοιξιν ολόκληρον».

* Δρ Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, είναι τ. Διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.https://enaasteri.blogspot.com/2024/05/blog-post.html

Η Πρωτομαγιά στην Ελληνική Λαογραφία

 

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Μάης πήρε το όνομά του από την μητέρα του Ερμή, τη Μαία. Απεικονίζεται με ένα νέο άνδρα που φέρει στο κεφάλι καλάθι γεμάτο λουλούδια. Ο λαός μας, συσχετίζοντας παρετυμολογικά το όνομα του Μαΐου με τα μάγια, τον θεωρεί μαγεμένο μήνα. Ο μήνας των λουλουδιών και της βλάστησης. Οι Αγραφιώτες τον ονομάζουν «χαλαζά» και οι Τήνιοι «βροχάρη». Οι Θρακιώτες ονομάζουν τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο «Τριαντάφυλλα», γιατί το κυριότερο από τα λουλούδια του Μάη είναι το τριαντάφυλλο. Στη Μακεδονία ονομάζεται «Κερασάρης», στον Πόντο «Καλομήνας», στην Κύπρο «Πεντεφάς ή Πενταδείλινος», γιατί εξαιτίας του μεγάλου μήκους των ημερών του, αναγκάζονται να τρώνε 5 φορές την ημέρα. Επίσης Πράσινος και Λούλουδος.

Ήθη και Έθιμα της Πρωτομαγιάς

Στην Αρχαία Ελλάδα
Οι αρχαίοι Έλληνες, ως φλογεροί φυσιολάτρες, γιόρταζαν το άνοιγμα των λουλουδιών και το φτάσιμο της άνοιξης. Aπό τα αρχαιότερα χρόνια του πολιτισμού τους, που έφθασε στην Eλλάδα από τη Θράκη το ρόδο, μαζί με τις Oρφικές διδασκαλίες, το άνθος αυτό έγινε σύμβολο και υμνήθηκε ως η νύμφη των ανθέων. Ο Aνακρέων ύμνησε έτσι το άνθος αυτό του Mαγιού:

«Pόδον, άνθος των ερώτων
αναμίξωμεν τω Bάκχω
ρόδον, ω ωραίον άνθος
ενθέντες τοις κροτάφοις
ευθυμήσωμεν εν τούτοις».

H γιορτή, όμως, της άνοιξης, η αρχαία Πρωτομαγιά, πήρε σιγά-σιγά κι επίσημη μορφή. Aπό τις παλαιότερες γιορτές, δημιουργήθηκαν τα Aνθεστήρια, η γιορτή των λουλουδιών. Aυτή ήταν η πρώτη επίσημη γιορτή ανθέων των Eλλήνων. Iδρύθηκε πρώτα στην Aθήνα, όπου με μεγαλοπρέπεια βάδιζαν προς τα ιερά πομπές με κανηφόρες, που έφερναν άνθη. Έπειτα τα Aνθεστήρια διαδόθηκαν και σ άλλες πόλεις της Eλλάδος και πήραν πανελλήνια μορφή.

Ενα από τα χαρακτηριστικά έθιμα της Πρωτομαγιάς, το μαγιάτικο κλαδί ή το άνθινο στεφάνι, είναι πιθανόν να έχει επίσης τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Η πιο σημαντική γιορτή του Θαργηλιώνος, μήνα των αρχαίων που αντιστοιχούσε κατά ένα μέρος στον δικό μας Μάιο, περιελάμβανε στα δρώμενά της την κατασκευή ενός κλαδιού ανάλογου με το μαγιάτικο. Κατά τα Θαργήλια, γιορτή που έδινε και το όνομά της σ ολόκληρο τον μήνα, σχημάτιζαν μια λατρευτική πομπή προς τιμήν του Ήλιου και των Ωρών (=Εποχών), που συντελούσαν στην ωρίμανση των καρπών. Στην πομπή περιέφεραν ένα πράσινο κλαδί που μόλις είχε αποκτήσει φύλλα. Το τύλιγαν με ταινίες και κρεμούσαν σ αυτό σύκα, διάφορα ψωμάκια και μικρά φλασκιά γεμάτα κρασί, λάδι και μέλι. Το κλαδί αυτό, η «ειρεσιώνη», μοιάζει με το πρωτομαγιάτικο στεφάνι. Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι σε παλιότερες εποχές το τελευταίο το έφτιαχναν όχι με άνθη αλλά με κλαδιά οπωροφόρων δένδρων που έφεραν καρπούς και στα οποία αναρτούσαν κρεμμύδια και σκόρδα. Το καταστόλιστο αυτό κλαδί στο τέλος της γιορτής τοποθετούνταν στις θύρες των ναών και των σπιτιών όπου έμενε ώσπου να ξεραθεί για να μπορεί να καεί και να αντικατασταθεί την επόμενη χρονιά από ένα νέο.

Τα Θαργήλια ήταν κυρίως αγροτική γιορτή. Στη διάρκειά της γινόταν προσφορά των πρώτων καρπών της νέας συγκομιδής στους θεούς. Με τέτοιες πράξεις ο άνθρωπος ήθελε να ευχαριστήσει το θείο για όσα του πρόσφερε και να εξασφαλίσει τη συνέχιση της εύνοιάς του. Στο πρόγραμμά της περιλαμβανόταν και μια σκοτεινή καθαρτήρια τελετή ¬ η όλη γιορτή ήταν αφιερωμένη στον Απόλλωνα, τον θεό της κάθαρσης¬ η οποία ξεπερνούσε τον αγροτικό χαρακτήρα και προσέγγιζε τη μαγεία. Στη διάρκεια της γιορτής επέλεγαν ένα ή δύο άτομα, τους «φαρμακούς» ή «καθάρματα» τα οποία απομάκρυναν ως αποδιοπομπαίους τράγους έξω από τα όρια της πόλης. Μερικές φορές μάλιστα αναφέρεται και θανάτωση των «καθαρμάτων» (=των θυμάτων της κάθαρσης). Ο καθαρμός ως προϋπόθεση για να είναι πλούσια η νέα σοδειά και γενικά για να έχει επιτυχία κάθε νέα αρχή είναι πολύ γνωστός σε πρωτόγονες κοινωνίες.

Βυζαντινά χρόνια 

Στα βυζαντινά χρόνια στην Κωνσταντινούπολη πραγματοποιούνταν ειδική τελετή στο Στάδιο της πόλης με την παρουσία του αυτοκράτορα στη διάρκεια της οποίας ο λαός υποδεχόταν με ύμνους τον ερχομό της άνοιξης. Oι χρονογράφοι και οι ιστορικοί, που κατέγιναν με την ιστορία της Eπτανήσου, διέσωσαν την περιγραφή των εθίμων της Πρωτομαγιάς από την μεσαιωνική Κέρκυρα όπου ήταν αληθινή τελετουργία! Το νησί από το 1272 ως το 1386 έμεινε κάτω από την κυριαρχία των Aνδεγαυών, Γάλλων αρχόντων της Nεάπολης. Το νησί χωρίστηκε σε μερίδια, σε τιμάρια και τα μοιράστηκαν οι Iταλοί και Γάλλοι πολεμικοί αρχηγοί, που βοήθησαν τους Aνδεγαυούς στην κατάκτηση του νησιού. Ένα από τα τιμάρια αυτά ήταν και «των Aτσιγγάνων», γιατί όλοι οι Aτσίγγανοι, που ήταν τότε στην Kέρκυρα ήταν δούλοι της γης σ αυτό το τιμάριο.

O Bαρώνος, που ήταν εξουσιαστής του τιμαρίου είχε το δικαίωμα να φυλακίζει, να εξορίζει και να βασανίζει τους δούλους του Aτσιγγάνους. Oι Aτσίγγανοι, λοιπόν, κάθε πρώτη του Mάη έμπαιναν στην πόλη της Kέρκυρας όλοι μαζί. Mπροστά πήγαινε η σημαία με τα σήματα ευγενείας του Bαρώνου και ακολουθούσαν μουσικά όργανα, φλογέρες και τύμπανα. Έφερναν μαζί τους από την εξοχή κι ένα κορμό κυπαρισσιού, στολισμένο με πολύχρωμα λουλούδια, κορδέλλες, μεταξωτά μαντήλια, μπαμπάκι σε τούφες, κόκκινα αυγά του Πάσχα, κουκουνάρες, περιστέρια και ορνίθια ζωντανά, φρούτα χρυσωμένα και κάθε τι που βγαίνει την άνοιξη. M’ αυτόν τον μεγαλόπρεπο «Mάη» πήγαιναν έξω από το μέγαρο του Bαρώνου και τον εγκωμίαζαν με στίχους. Την επόμενη της Πρωτομαγιάς ο Bαρώνος επιθεωρούσε τους δούλους του κι εισέπραττε από τον καθένα τους τον τιμαριωτικό φόρο: 17 άσπρα και 2 όρνιθες για κάθε παντρεμένο και 1 χρυσό φλουρί για τον σημαιοφόρο.

Μερικά από τα πρωτομαγιάτικα αυτά εξακολουθούν και σήμερα στην Kέρκυρα. Bέβαια, σήμερα δεν υπάρχουν «τιμάρια» και δούλοι της γης… Mα σε πολλά χωριά διατηρείται ακόμα και σήμερα το έθιμο του στολισμένου κυπαρισσιού. Eξακολουθούν και σήμερα οι χωρικοί να στολίζουν ένα κυπαρίσσι με κίτρινα, κόκκινα και πολύχρωμα λουλούδια, με κορδέλλες, με χρωματιστά μαντήλια και να το περιφέρουν στα σπίτια και «να λένε το «Mάη».

Κεντρικός πυρήνας του εορτασμού της Πρωτομαγιάς σε όλους τους πολιτισμούς ήταν η ανθρώπινη χαρά για την άνοιξη, η αυθόρμητη λατρεία της βλάστησης, οι μαγικές ενέργειες για την τελείωσή της και η προσπάθεια «μετάληψης» των δυνάμεων της φύσης. Τόπος εορτασμού λοιπόν ήταν η εξοχή, όπου συνηθιζόταν κυλίσματα στη χλόη, πλύσιμο του προσώπου με μαγιάτικη δροσιά, χτύπημα του σώματος με χλωρά κλαριά κ.λ.π Απότοκο των δοξασιών αυτών είναι το μαγιάτικο στεφάνι στην πόρτα των σπιτιών από διάφορα άνθη και καρπούς.

Η αναγέννηση της φύσης στον ελληνικό λαϊκό βίο συμβολιζόταν με διάφορα έθιμα: το Μαγιόξυλο στην Κέρκυρα (κορμός τρυφερού κυπαρισσιού στολισμένος με άνθη και ένα στεφάνι περιφερόταν από νέους στους δρόμους της πόλης), το Μαγιόπουλο στο Βόλο (παιδί που ενσάρκωνε το Μάη, στολισμένο με λουλούδια, συνοδευόταν στην περιπλάνησή του στους δρόμους από χορό προσωπιδοφόρων που τραγουδούσε μαγιάτικα τραγούδια), τη Ναύπακτο (όπου το παιδί συνόδευαν γέροι φουστανελάδες) και την Αγόριανη, την «Πιπεριά» στην Εύβοια (ένας άνδρας ντυμένος με λουλούδια και κλαδιά ελιάς, καρυδιάς και άλλων δέντρων συμβόλιζε τη δύναμη της βλάστησης και βρεχόταν με νερό σε κάθε σπίτι από αυτά που επισκεπτόταν για να τραγουδήσει με τη συνοδεία άλλων πέντε-έξι συντρόφων του), τον «Ζαφείρη» στο Ζαγόρι της Ηπείρου (ένα παιδί προσποιούνταν το νεκρό ξαπλωμένο στο χλωρό χορτάρι για να το ράνουν με λουλούδια τα νεαρά κορίτσια μέχρι ότου το καλέσουν να αναστηθεί και να τρέξουν όλοι μαζί τραγουδώντας στα χωράφια), το «Φουσκοδέντρι» στην Καστανιά Στυμφαλίας, αναγόμενα όλα στα Αδώνια των αρχαίων.
Στα Μεσόγεια, το μαγιάτικο στεφάνι κρεμιόταν στα βαρέλια με το κρασί. Στην Πάργα τα παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας μεγάλα κλαδιά με άνθη πορτοκαλιάς ή νερατζιάς, τραγουδούσαν από σπίτι σε σπίτι το Μάη. Στη Λήμνο συνήθιζαν να κυλιούνται τη μέρα αυτή στο χορτάρι για να πάρουν τη δροσιά του.

Την παραμονή της Πρωτομαγιάς στα Μέγαρα η νύφη έστελνε το στεφάνι (Το Μάη) με μια πίτα στολισμένη με λουλούδια και ένα κάνιστρο με τα κουλούρια του Μάη. Στον πίνακα του Θωμά Μώλου οι δύο κοπέλες που προσφέρουν τα μαγιάτικα δώρα συνοδεύονται από ένα παιδί που φέρει κόκκινο κρασί. Μια άλλη δοξασία σχετική με το Μάη αναφέρεται στο πρωϊνό νερό και την πρωϊνή του δροσιά που έχει εξαγνιστική και ανανεωτική δύναμη. Σε πολλά νησιά του Aιγαίου, την ημέρα της Πρωτομαγιάς, τα κορίτσια σηκώνονταν την αυγή και έπαιρναν μαζί τους τα λουλούδια, που είχαν μαζέψει από την παραμονή και πήγαιναν στα πηγάδια να φέρουν το «αμίλητο νερό». Δηλαδή το κουβαλούσαν χωρίς να μιλήσουν καθόλου. Kαι όταν το έφερναν στο σπίτι, νίβονταν όλοι μ αυτό. Yστερα μοίραζαν γλύκισμα «για να περάση γλυκός ο Mάης». Kαι αυτό για να γλυτώσουν όλοι από τις κακές ώρες. Γιατί λένε, πως ο Mάης έχει πολλές κακές ώρες. Mάλιστα μία κατάρα λέει: «H ώρα του Mάη να σ’ εύρη!». H αρραβωνισμένη κόρη έφερνε τ αμίλητο νερό και στο σπίτι της πεθεράς για να ανταμειφθεί από αυτή με φλουριά περασμένα σε μεταξωτή κορδέλλα ή σε χρυσή κλωστή. Στο Καστελλόριζο, οι αρραβωνιασμένες κοπέλες πρόσφεραν στον αρραβωνιαστικό τους νερό να πλυθεί.

Σε πολλά μέρη της Eλλάδας τραγουδούσαν την Πρωτομαγιά, όπως τα κάλαντα τα Xριστούγεννα και τα Φώτα. Το τραγούδι αυτό του Mάη διαφέρει από τόπο σε τόπο. Στην Kέρκυρα άρχιζε έτσι:
Kι αν είναι με τον ορισμό, να πούμε και το Mάη.

Mπρε μπήκε ο Mάης, μπρε μπήκε ο Mάης, μπρε μπήκε ο Mάης ο μήνας,
ο Mάης με τα τριαντάφυλλα κι ο Aπρίλης με τα ρόδα.
Aπρίλη, Aπρίλη αφόρετε, Mάη του κανακάρη,
π όλο τον κόσμο γιόμισες απ άνθια και λουλούδια.
Λουλούδισε, λουλούδισε, λουλούδισέ μου κόρη,
να πάη να δώση το φιλί, πριν βρέξη πριν χιονίση,
πριν κατεβάση ο ουρανός και σύρουν τα ποτάμια..

Πολλές δοξασίες σχετικές με τα μάγια, λόγω και παρετυμολογίας του ονόματός του, συνδέονταν στην παράδοση του λαού με τον Μάϊο και τη βλαπτική του ιδιότητα. Το γεγονός έχει την εξήγησή του στο ότι κατά τα ρωμαϊκά χρόνια τελούνταν γιορτές προς τιμήν των νεκρών (τα Λεμούρια και τα Ποζάρια). Οι νεκροί και οι ψυχές τους γύριζαν ελεύθερες πάνω στη γη από τη νύκτα της Ανάστασης του Χριστού ως τη μέρα της Πεντηκοστής. Είναι λοιπόν ο μήνας των νεκρών και οι θνητοί δεν πρέπει να κάνουν κάτι που θα τους προσβάλλει. Η επιφυλακτικότητα αυτή έφερε τη συνήθεια σε πολλά μέρη να μη γίνονται γάμοι αυτό τον μήνα αλλά και να λαμβάνονται μια σειρά μέτρων για να μην πιάσουν τα μάγια.

Το στεφάνι

Το πρωτομαγιάτικο στεφάνι είναι, σχεδόν, το μοναδικό έθιμο που εξακολουθεί να μας συνδέει με την παραδοσιακή Πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες, πλούσια σε εκδηλώσεις σε παλαιότερες εποχές. Στις μέρες μας η Πρωτομαγιά με το μάζεμα των λουλουδιών για το πρωτομαγιάτικο στεφάνι, ενισχύει τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση, από την οποία οι περισσότεροι έχουμε απομακρυνθεί, ζώντας στις πόλεις. Σύμφωνα με τη διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, Αικατερίνη Καμηλάκη, το στεφάνι κατασκευαζόταν με βέργα από ευλύγιστο και ανθεκτικό ξύλο κλήματος ή άλλο και στολιζόταν με λουλούδια και κλαδάκια καρποφόρων δέντρων, όπως η αμυγδαλιά, η συκιά και η ροδιά.

Ακόμα, το διακοσμούσαν με στάχυα από σιτάρι και κριθάρι, με κρεμμύδι αλλά και σκόρδο για το μάτι. Η χρησιμοποίηση πρασινάδας και όχι τόσο λουλουδιών με σκοπό τη μετάδοση της γονιμότητάς τους ήταν το κύριο χαρακτηριστικό των μαγιάτικων συνηθειών. Στον αγροτικό χώρο, μάλιστα, δε θεωρείτο απαραίτητο το πλέξιμο στεφανιών. Αρκούσε η τοποθέτηση πάνω από την πόρτα του σπιτιού μιας δέσμης από χλωρά κλαδιά ελιάς, συκιάς, νερατζιάς, πορτοκαλιάς και άλλα μαζί με λουλούδια. Απαραίτητη ήταν, επίσης, η ύπαρξη μεταξύ τους φυτών αποτρεπτικών του κακού, όπως είναι η τσουκνίδα, το σκόρδο και άλλα. Σύμφωνα με κείμενο του καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Μιχάλη Τιβέριου, το μαγιάτικο κλαδί ή το άνθινο στεφάνι, έχει κατά πάσα πιθανότητα τις ρίζες του στην αρχαιότητα: «Είναι γνωστό ότι στην αρχαία Ελλάδα τέτοια κλαδιά ή στεφάνια τα χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά. Δεν είναι υπερβολικό να πούμε ότι δεν έλειπαν από καμία σημαντική εκδήλωση του δημόσιου, ιδιωτικού και θρησκευτικού βίου. Επιπλέον, είναι αξιοπρόσεκτο ότι μια σημαντική γιορτή ενός μήνα των αρχαίων, του Θαργηλίωνος, που αντιστοιχούσε, περίπου, με το δικό μας Μάιο, περιλάμβανε στα δρώμενά της την κατασκευή ενός κλαδιού ανάλογου με το μαγιάτικο. Το κλαδί αυτό δεν το έφτιαχναν με άνθη, αλλά με κλαδιά οπωροφόρων δέντρων, στα οποία αναρτούσαν κρεμμύδι και σκόρδο».

Στις μέρες μας που έχουμε καθιερώσει στεφάνια από λουλούδια του αγρού ή των κήπων, τα οποία τοποθετούμε για μερικές μέρες στην κύρια είσοδο των σπιτιών μας. Δύσκολα μπορεί, πια, να ανιχνευτεί συμβολισμός στο σύγχρονο πρωτομαγιάτικο στεφάνι, κατά το Μιχάλη Τιβέριο, αφού για τους περισσότερους δεν αποτελεί, ίσως, τίποτα περισσότερο από μια όμορφη και μυρωδάτη σύνθεση λουλουδιών, χωρίς να παραπέμπει σε συσχετισμούς σύμφωνα με τους οποίους «χαρίζει» στους ενοίκους ενός σπιτιού υγεία, καλή τύχη, ειρήνη, ευτυχία και ευφορία. Σίγουρα, όμως, η κατασκευή του χαρίζει ευφορία σε μεγάλους και μικρούς, που ξεφεύγοντας από τις πόλεις αναζητούν τη χαρά της άνοιξης στην ολάνθιστη φύση.  Πηγή: ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR

https://ellas2.wordpress.com/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων.

Βαλπουργία Νύχτα: μάγισσες, παγανιστικές γιορτές και μεσαιωνικές δοξασίες!!-Πρωτομαγιά: Η Νύχτα των Μαγισσών

“La Nuit de Walpurgis [Walpurgis Night] by Constantin Nepo (Russia, 1915-1976)

Η Βαλπούργεια νύχτα (Walpurgis Night, Saint Walpurga’s Eve, Walpurgisnacht, Vappu, ενώ στα ελληνικά μπορεί να αποδοθεί και ως Βαλπουργιανή) τοποθετείται ημερολογιακά το βράδυ της 30ης του Απρίλη κάθε έτους και είναι η παραμονή της γιορτής της Αγίας Βαλπούργκας που γιορτάζεται την επόμενη μέρα με φαγητό και υπαίθρια events, κατά κύριο λόγο στη βόρεια Ευρώπη και τη Σκανδιναβία. Παρά την ονομασία, η γιορτή αυτή δεν έχει σχεδόν καμία σχέση με την Αγία Βαλπούργκα ή την Καθολική εκκλησία, μιας και πρωταρχικό ρόλο έχουν μάγισσες, τελετουργίες και αρχαίες παγανιστικές δοξασίες.

Ποια ήταν όμως η Αγία Βαλπούργκα?

Η Αγία Βαλπούργκα (γνωστή και ως Valborg, Wealdburg, ή Valderburger) γεννήθηκε γύρω στο 710 μ.Χ. στη σημερινή Αγγλία, μάλλον στο μεσαιωνικό βασίλειο Wessex (στο Devon σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές). Έγινε μοναχή και ιεραπόστολος και σύντομα στάλθηκε στη Γερμανία όπου και ίδρυσε ένα μοναστήρι για μοναχούς και μοναχές. Σταδιακά, μετέδωσε τη χριστιανική πίστη στην παγανιστική μέχρι τότε Γερμανία, ενώ έγινε επίσης γνωστή για τις θεραπευτικές της ικανότητες. Πέθανε το 779 μ.Χ. και θάφτηκε στο μοναστήρι που υπηρετούσε στη Βαυαρία, έναν αιώνα όμως αργότερα η σωρός της μεταφέρθηκε στο γερμανικό Eichstätt. Ήταν πρώτη του Μάη όταν έγινε η μεταφορά των λειψάνων της, γι’ αυτό και η μνήμη της γιορτάζεται από την καθολική εκκλησία την ημερομηνία αυτή. Μετά τον θάνατό της έγινε μία από τις πιο διάσημες Αγίες σε Γερμανία, Αγγλία και Γαλλία.

Γιορτές και… μαγισσοσυνάξεις

Οι ακόλουθοι των αρχαίων παγανιστικών δοξασιών της Ευρώπης γιόρταζαν κάθε χρόνο τον ερχομό της άνοιξης, τη γονιμότητα της γης και την έλευση της νέας ζωής καθώς τα λιβάδια και τα δάση πρασίνιζαν και οι γεωργικές εκτάσεις γίνονταν ξανά παραγωγικές. Με δεδομένο ότι αυτές οι γιορτές λάμβαναν χώρα στα κεντρικά και βορειότερα σημεία της ηπείρου, δεν προκαλεί εντύπωση πως η γιορτή της Αγίας Βαλπούργκα ταυτίστηκε με τον παγανισμό και τη μαγεία. Ο χριστιανισμός δανείστηκε γιορτές και θρησκευτικές τελετές των παλαιότερων και έτσι με το πέρασμα των χρόνων η γιορτή της Αγίας συσχετίστηκε με τις αρχαίες δοξασίες, σε μια ημερομηνία που μεταφραζόταν τόσο ως η έλευση της άνοιξης για τον ευρωπαϊκό –και παγανιστικό– βορρά όσο και η γιορτή στο όνομα της Αγίας για την κεντρική και δυτική Ευρώπη που είχε πλέον γίνει μέρος του χριστιανισμού.

Με το πέρασμα των αιώνων ο παγανισμός δαιμονοποιήθηκε. Η επιτομή του φόβου του χριστιανισμού για τις παγανιστικές αιρέσεις πήρε μια νέα μορφή, αυτή των μαγισσών. Δεν είναι γνωστός ο λόγος και ο τρόπος που η γιορτή της Αγίας Βαλπούργκα ταυτίστηκε με τις μάγισσες, όμως τα σκήπτρα στη λαογραφία παίρνει η Γερμανία. Στην γερμανική παράδοση, πιστευόταν πως μάγισσες από όλο τον κόσμο συγκεντρώνονταν κάθε χρόνο για έναν σημαντικό Sabbath στην κορυφή του Όρους Brocken, την ψηλότερη κορυφή της οροσειράς Harz. Εκεί τελούσαν τις μαγικές τελετουργίες τους υπό το φως της σελήνης της πρώτης μέρας του νέου μήνα. Η πρώτη γραπτή αναφορά (αν και υπάρχουν μερικές ακόμα χωρίς ωστόσο ξεκάθαρη σύνδεση με τη μαγεία) για την παραπάνω πεποίθηση έρχεται τον 17ο αιώνα από το έργο The Blocksberg Performance του Johannes Praetorious, ένα έργο για την ιστορία και τη γεωγραφία της ορεινής περιοχής, που περιλάμβανε αρκετή μυθοπλασία και λαογραφία. Η ευρεία όμως διασπορά των μύθων για τις μάγισσες και τις ιεροτελεστίες τους ήρθαν τον 19ο και 20ο αιώνα, κυρίως από την επίδραση του έργου Faust του Goethe.

Η ύπαρξη μαγισσών, πόσο μάλλον οι μαγικές τελετουργίες τους, απαιτούσαν από τους ανθρώπους της εποχής κάθε δυνατή προσπάθεια για να προστατευτούν από το κακό. Διάφορες περιοχές, πόλεις και χωριά διήγαγαν προσκυνήματα σε ιερά μέρη του χριστιανισμού και κυρίως στον τάφο της Αγίας Βαλπούργκα, προκειμένου να κρατήσουν μακριά τη μαγεία σε κάθε μορφή της. Τα προσκυνήματα αυτά έγιναν θεσμός και πολλές περιοχές τα συνεχίζουν ακόμα και σήμερα ως κομμάτι πλέον της παράδοσής τους. Η σύμπτωση της γιορτής της Αγίας με τη γιορτή της Πρωτομαγιάς, οδήγησε στο να λαμβάνουν χώρα την πρώτη μέρα του Μάη εκτεταμένες γιορτές με φαγητό σε υπαίθριους χώρους, μουσική και χορούς, σε μεγάλο μέρος της βόρειας Ευρώπης. Σε διάφορες περιοχές, οι άνθρωποι πήγαν έναν βήμα παραπέρα, και έτσι για προστασία από τις μάγισσες και το κακό που βρισκόταν ελεύθερο να τριγυρίζει στον κόσμο, ανάβουν μεγάλες φωτιές σε λόφους για να ξορκίσουν το κακό. Πολλοί, ακόμα και σήμερα, ντύνονται σαν μάγισσες και χορεύουν τη βραδιά της γιορτής, προσπαθώντας να κάνουν όσο το δυνατό περισσότερο θόρυβο, ζωντανεύοντας έτσι κατά κάποιον τρόπο τον αρχικό λόγο που η γιορτή άρχισε να διαδίδεται, την εκδίωξη των κακών πνευμάτων. Τους προηγούμενους αιώνες, αντί για φωτιές, οι άνθρωποι της υπαίθρου έκαιγαν τα αχυρένια στρωσίδια της προηγούμενης χρονιάς, ενώ άλλοι άφηναν, ως προσφορά στα πνεύματα που τους προστάτευαν από τη μαγεία, ψωμί με βούτυρο και μέλι. Η παράδοση αυτή είναι γνωστή στη Γερμανία ως ankenschnitt.

Από τη Γερμανία οι γιορτές και τα φεστιβάλ εξαπλώθηκαν στη Σκανδιναβία. Στη Φινλανδία πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες γιορτές του χρόνου, ενώ γενικότερα η μέρα θεωρείται ιδανική για εσωτερικό τουρισμό και παρακολούθηση των διάφορων events. Αντίστοιχες γιορτές λαμβάνουν χώρα σε κράτη όπως η Εσθονία, η Ολλανδία, η Σλοβενία και η Τσεχία, ενώ ακόμα και σε περιοχές της Αγγλίας οι επαρχιώτες κρεμάνε φυλακτά στις πόρτες τους για να προστατευτούν από τα κακοπροαίρετα πνεύματα.

Ο μύθος της επικίνδυνης μάγισσας

Με το πέρασμα του χρόνου, η εξάσκηση της μαγείας –κυρίως από τον γυναικείο πληθυσμό– έγινε αναπόσπαστο κομμάτι του Ευρωπαϊκού Μεσαίωνα. Χιλιάδες γυναίκες καταδικάστηκαν σε θάνατο είτε για την εξωτερική τους εμφάνιση, καθώς οι ευπαρουσίαστες γυναίκες προκαλούσαν τον φθόνο, είτε επειδή οι πρακτικές τους έμοιαζαν να προέρχονται από σκοτεινά μέρη και πηγές. Έτσι δεν είναι τυχαίο που η εικόνα της μάγισσας ταυτίστηκε μόνο με σκοτεινές δυνάμεις, σατανικά μυστικά και όλα αυτά με στόχο να κάνουν ακόμα πιο δύσκολη τη ζωή του μέσου ανθρώπου του Μεσαίωνα. Η ιστορία που ακολουθεί είναι μία ιστορία μαγείας που παρουσιάζει τις βασικές πεποιθήσεις για την αρχετυπική μάγισσα, πηγαίνοντας μάλιστα μερικά βήματα παραπέρα. Η μάγισσα της γερμανικής ιστορίας, εκτός από τα ξόρκια και φίλτρα που κάνει, έχει και άλλα περισσότερο δολοφονικά χαρακτηριστικά. Και το όνομά της… Βαλπούργκα.

Ο μύθος της Walpurga Hausmannin αποτελεί ένα κουβάρι μύθου και πραγματικότητας. Η Βαλπούργκα γεννήθηκε στις αρχές του 16ου αιώνα στη Γερμανία και είναι μία γυναίκα για την οποία δεν γνωρίζουμε πολλά για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της. Εργαζόταν ως υπηρέτρια και ήταν γενικά ένα σεβαστό πρόσωπο της κοινότητας, όμως η συνέχεια της ιστορίας απέχει έτη φωτός από την καλοκάγαθη μέχρι τότε προσωπικότητά της. Οι κατηγορίες ήρθαν το 1587, όταν πλέον βρισκόταν σε μεγαλύτερη ηλικία. Η Βαλπούργκα ήταν χήρα, φτωχή, και κατά πάσα πιθανότητα άτεκνη, ενώ πολλοί της καταλόγιζαν μεταξύ άλλων και την τρέλα. Κανείς δεν περίμενε όμως ότι σύντομα θα ανακηρυσσόταν ως μία από τις πιο επικίνδυνες μάγισσες της χώρας. Κατηγορήθηκε για άσκηση μαγείας και άλλα εγκλήματα, από τα οποία κανένα δεν μπορούσε να στηριχθεί με επιχειρήματα και αποδείξεις. Οι περισσότερες κατηγορούμενες που βρέθηκαν στη θέση της καταδικάζονταν με συνοπτικές διαδικασίες σε θάνατο, έτσι η μόνη ευκαιρία της να γλιτώσει ήταν να ομολογήσει τα εγκλήματά της και να ελπίζει σε μια «ευγενική» ετυμηγορία από κάποιον μετριοπαθή δικαστή.

Η ομολογία που προσέφερε στο κοινό της δίκης, αντίθετα, λειτούργησε σε βάρος της. Ομολόγησε πως όταν έμεινε χήρα το 1556, κοιμήθηκε με έναν δαίμονα ονόματι Federlin. Η αιτία για τη σεξουαλική συνεύρεση ήταν μια σειρά υποσχέσεων που της έδωσε, γλιτώνοντάς την από τη φτώχεια και την ανέχεια. Ως αντάλλαγμα, όμως, της ζήτησε να πουλήσει την ψυχή της. Μάλιστα, σύμφωνα με την ιστορία, την οδήγησε ο δαίμονας στον ίδιο τον Διάβολο, έναν ψηλό άντρα με μακριά γκρίζα γενειάδα σύμφωνα με την κατάθεσή της. Η γυναίκα ομολόγησε πως την προσκάλεσε να κάνουν διάφορα ανίερα πράγματα και, όπως σε πολλές άλλες ιστορίες μαγείας, την διέταξε να καταστρέψει τα ιερά σκεύη που είχε κλέψει από μια εκκλησία. Εκτός από αυτά, η γυναίκα ομολόγησε πως της έδωσε μια δηλητηριώδη αλοιφή, την επισκεπτόταν συχνά για να μοιραστεί το κρεβάτι της, ακόμα και στη φυλακή, μετά τη σύλληψή της. Συνολικά, ομολόγησε σε μια σειρά από φρικτά εγκλήματα, ανάμεσα σε αυτά και δολοφονίες. Με τέτοια βδελυρά «στοιχεία» δεν προκαλεί εντύπωση ότι η Βαλπούργκα καταδικάστηκε σε θάνατο στην πυρά. Οι στάχτες της πετάχτηκαν στο ποτάμι χωρίς να ταφούν σύμφωνα με τις θρησκευτικές τακτικές και το όνομά της ξεχάστηκε.

Η παραπάνω ιστορία είναι μια από τις αμέτρητες αποδείξεις για τη διάδοση της μαγείας στην Ευρώπη και τη μανία που ακολούθησε με το κυνήγι μαγισσών. Μία από τις πολλές ιστορίες, που αναμειγνύονται με μύθους, θρύλους και προκαταλήψεις, ένα ακόμα δείγμα της τρέλας που κυριαρχούσε τα σκοτεινά εκείνα χρόνια. Αν η ηρωίδα της ιστορίας ήταν κατά συρροή δολοφόνος, αν οι διανοητικές της ικανότητες ήταν περιορισμένες ή αν απλά αποτελεί άλλον έναν μύθο, είναι μια ερώτηση που μάλλον θα μείνει αναπάντητη. Σίγουρα πάντως ταιριάζει στη θεματολογία του άρθρου, μιας και υπάρχουν πολλοί που θεωρούν πως και μόνο το όνομά της δεν είναι τίποτα περισσότερο παρά η προσπάθεια των ανθρώπων της εποχής να εκλογικεύσουν πράγματα που αδυνατούσαν να εξηγήσουν, δανειζόμενοι το όνομα μιας Αγίας για να κατασκευάσουν μια τόσο επικίνδυνη μάγισσα.

Η μαγεία του μεσαίωνα δεν εξαλείφθηκε με το πέρασμα των αιώνων, παρά άλλαξε μορφή και τρόπο διάδοσης. Η αρχετυπική μάγισσα πρωταγωνιστεί σε βιβλία όπως Οι μάγισσες του Ίστγουικ, στη Νάρνια, στο Τραγούδι της Φωτιάς και του Πάγου στο πρόσωπο της Μελισάντρε, ενώ η μικρή και μεγάλη οθόνη έχουν εξελίξει περεταίρω την μυθοπλασία γύρω από τη μαγεία και τις μάγισσες που την ασκούσαν. Έτσι έχουμε το Blair Witch, τις ταινίες Halloween, την ανεπανάληπτη Αντζελίνα Τζολί στο Maleficent και τον Νίκολας Κέιτζ στο Season of the Witch. Η μαγεία, οι γιορτές της και τα πρόσωπα που την εξασκούσαν είναι κομμάτι του παρελθόντος μας. Έτσι, το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου ερεύνησε τις διαπιστευμένες ιστορίες μαγείας της Σκωτίας και δημιούργησε έναν διαδραστικό χάρτη (το link βρίσκεται στις πηγές) στον οποίο απεικονίζονται όλες οι περιπτώσεις μαγείας, οι δίκες, αλλά και τα εμπλεκόμενα άτομα σε υποθέσεις μαγείας στη Σκωτία των προηγούμενων αιώνων.

Στις 30 του μήνα, λοιπόν, όταν η νύχτα θα τυλίγει τον κόσμο σας, όταν το φεγγάρι θα βρίσκεται ψηλά να σας κοιτάζει, χλομό και μακρινό, ίσως ακούσετε κάποιον θόρυβο στην αυλή ή το μπαλκόνι σας. Μπορεί να είναι μονάχα ο άνεμος που τραγουδάει το θλιβερό ρυθμό του, αλλά μπορεί να είναι και κάτι άλλο, κάτι πέρα από τον κόσμο της λογικής. Κάτι που κρατάει σκούπα και φοράει μυτερό καπέλο!!!     πηγή  https://www.willowisps.gr/

*************

Η ΝΥΧΤΑ ΤΩΝ ΜΑΓΙΣΣΩΝ

Παράδοξες διασυνδέσεις σε αρχαίες φυλές, που μέχρι σήμερα λειτουργούν ως περάσματα για οντότητες όπως οι Μεγάλοι Παλαιοί και οι Πρεσβύτεροι Θεοί της Μυθολογίας Κθούλου. Υβριδικά γένη που μεθοδεύτηκαν σε ανίερες τελετές που συναντάμε στην εποχή...

Βαλπούργια Νύχτα: 30 Απριλίου· παραμονή Πρωτομαγιάς

1 Μαΐου: Η μεγάλη νύχτα οργίων των Μαγισσών

Το Φεστιβάλ Beltaine (είναι το Αγγλικοποιημένο όνομα της Gaelic πρωτομαγιάς), που ονομάζεται και είναι γνωστή ως “Βαλπουργιανή Νύχτα”. Αυτή είναι η σημαντικότερη ημέρα στο ημερολόγιό των Δρυίδων μαγισσών, ενώ η 1η Μαΐου είναι η δεύτερη πιο ιερή γιορτή των Illuminati. Απαιτούνται Ανθρωποθυσίες, συναισθηματικά και σωματικά. Δεδομένου ότι ο εορτασμός ξεκινά επίσημα το βράδυ πριν το Beltaine, η παράδοση έχει αναπτυχθεί μεταξύ των αποκρυφιστών να γιορτάζουν το Beltaine ως τελετή 2 ημερών. Αυτή η παράδοση ήταν αρκετά ισχυρή ώστε ο Αδόλφος Χίτλερ αποφάσισε να αυτοκτονήσει (λέμε τώρα) στις 30 Απριλίου στις 3:30 μ.μ. δημιουργώντας έτσι ένα «333» για να τοποθετηθεί την θυσία-αυτοκτονία του εντός του χρονικού πλαισίου του Beltaine.

Εικόνα κάτω αριστερά: Η αγία Βαλπούργη (Walpurga) γεννήθηκε (τον 8ο αιώνα) στο Ντέβον της Αγγλίας από οικογένεια τοπικού ηγεμόνα. Ο άγιος Βονιφάτιος, ο Άγγλος που προσηλύτισε στο χριστιανισμό τους Φράγκους και πολλές γερμανικές φυλές, είναι ο προστάτης άγιος της Γερμανίας,  ήταν θείος της Βαλπούργης (αδελφός της μητέρας της). Η Βαλπούργη και οι δύο αδελφοί της πήγαν στη Γερμανία να βοηθήσουν τον Βονιφάτιο στον εκχριστιανισμό των γερμανικών φύλων. Για το έργο της ανακηρύχτηκε αγία και η μνήμη της γιορτάζεται από τους Ρωμαιοκαθολικούς την 1η Μαΐου.

Η γιορτή της Βαλπούργης μπλέχτηκε με τα τοπικά εορταστικά έθιμα της παραμονής της πρωτομαγιάς και έτσι η γερμανική Walpurgisnacht (αγγλικά Walpurgis Night), η βαλπούργεια ή βαλπούργια νύχτα όπως έγινε στα ελληνικά, περιγράφει ειδικότερα τις τελετές μαγισσών που μαζεύονται σε βουνό να γιορτάσουν την άνοιξη (που στο βορρά έρχεται με κάποια καθυστέρηση). Μια τέτοια νύχτα περιγράφει και ο Γκαίτε στον Φάουστ σκηνή που αξιοποιεί βέβαια ο Γκουνό. Γενικότερα οι βαλπούργιες νύχτες περιγράφουν οργιαστικές τελετές και νύχτες οργίων. (Βαλπούργεια στον Σταματάκο, τον Δημητράκο και το ΛΝΕΓ, βαλπουργεία στην καθαρεύουσα, βαλπουργία στον Δρανδάκη, τελικά το βαλπούργια φαίνεται να επικρατεί)

Εικόνα κάτω δεξιά: Ο άγιος Βονιφάτιος, ένας από τους σημαντικότερους αγίους της αρχαίας δυτικής Ευρώπης. Αγωνίστηκε ενάντια στη νόθευση του ορθόδοξου ήθους από τους Φράγκους που αργότερα κατέληξαν στον Καθολικισμό, ενώ πέθανε αρνούμενος να πολεμήσει για τη ζωή του, όταν δέχτηκε επίθεση βάρβαρων κατά τα ιεραποστολικά ταξίδια του. Η Ορθοδοξία τον τιμά, μαζί με την αγία Βαλπούργη, στις 5 Ιουνίου.

Η Βαλπούργεια Νύχτα

Είναι μια παγανιστική πανάρχαια γιορτή για τον ερχομό της άνοιξης, που γιορτάζεται στις 30 Απριλίου και 1 Μαΐου σε πολλές χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, όπως και στην Αμερική, αλλά και σε πολλά μέρη στα Ανατολικά. Το επίκεντρο της Βαλπουργιανής ή Βαλπούργειας Νύχτας (Walpurgisnacht) είναι η Γερμανία. Σύμφωνα με τις τευτονικές παραδόσεις, την παραμονή της εορτής της Αγίας Βαλπούργης ή Βαλπουργίας (1 Μαΐου) – της Αγγλίδας μοναχής που συνεισέφερε τα μέγιστα στην επικράτηση του Χριστιανισμού στον γερμανικό χώρο. Οι δαίμονες και οι μάγισσες συγκεντρώνονται στο όρος Μπλόκεν ή Μπλόγκσμπεργκ της Σαξωνίας και υπό την επίβλεψη του Σατανά και των υπηρετων του, κυριολεκτικά οργιάζουν και προβαίνουν σε διαφόρων ειδών μαγείες, μαγγανείες και όργια για να υποδεχθούν την άνοιξη. Τώρα τι δουλειά έχουν οι μάγισσες, τα όργια κι ο σατανισμός, με τον επίσημο χριστιανισμό και την εκκλησία του, εεε κάνε τους συνειρμούς μόνος σου!!!

Το βράδυ της 30ης Απριλίου προς την 1η Μαΐου, σε πολλά μέρη της Γερμανίας, της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, ο κόσμος συγκεντρώνεται στην ύπαιθρο. Ανάβει μεγάλες φωτιές, τραγουδά και χορεύει για να τιμήσει την Αγία Βαλπούργη, αλλά και τον ερχομό της Άνοιξης. Μία παγανιστική εορτή, που επιβίωσε του Χριστιανισμού και θυμίζει αρκετά τις δικές μας «φωτιές» την παραμονή της εορτής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (24 Ιουνίου). Η Αγία Βαλπουργεία δεν είναι παρά το πρόσχημα ή ακόμη και η προσπάθεια «καπελώματος» από την επίσημη θρησκεία, των εορτασμών αυτής της περιόδου με επίκεντρο την νύχτα της τριακοστής Απριλίου προς την πρώτη Μαΐου.

Εδώ τώρα κοιτώντας τις φωτογραφίες κράτα στον νου σου τον Χ. Φ. Λάβκραφτ. Το έργο του είναι ξεκάθαρα εμποτισμένο με την πιο μοναδικά ρεαλιστική οπτική κι απόδοση του κοσμικού τρόμου. Για τον Λάβκραφτ η ανθρωπότητα είναι παγιδευμένη από τις δυνάμεις των αρχέγονων οντοτήτων και συνθλίβεται από αυτές. Ο Λάβκραφτ ήταν φυλετιστής, αναγνώριζε την ποικιλία και την διαφορετικότητα μεταξύ των λαών, αλλά και την διαφορετική παραγωγή έργου του κάθε λαού, ως προϊόν της διαφορετικότητας από την οποία χαρακτηρίζεται ο κάθε λαός. Δεν μπορούσε να αποδώσει ίση τιμή σε έναν λαό που το μόνο πολιτιστικό προϊόν του και η συμβολή του στην ανθρωπότητα είναι το Βουντού.

Γι αυτό και θεωρούσε ότι η «πολυπολιτισμικότητα» ήταν (και είναι) στοιχείο παρακμής και διαστροφής. Δεν υπάρχει ούτε ένας φιλόσοφος νέγρος, ποιητής, μαθηματικός, συγγραφέας του φανταστικού και δεν διαπρέπουν σε καμία επιστήμη που απαιτείται ανώτερη νοητική στοχαστικότητα και διαύγεια.

Όταν αναγκάστηκε να ζήσει στη Νέα Υόρκη, το μίσος, η απέχθεια και ο φόβος άρχισαν να παίρνουν διαφορετικές διαστάσεις, με αποτέλεσμα τα εφιαλτικά πλάσματα των ιστοριών του, να είναι η απόδοση των «αισχρών, σιχαμερών και εφιαλτικών μεταναστών». Ένιωθε ότι οι «λιγδεροί και χαζοχαρούμενοι μιγάδες, οι απαίσιοι νέγροι σαν πελώριοι χιμπατζήδες» τον ποδοπατούσαν και του έκλεβαν ζωτικό χώρο στο μετρό και σε όποιο χώρο αυτής της πόλης και αν βρισκόταν. Όταν ζήτησε εργασία κατάλαβε πως η καλλιέργεια και η μόρφωση του δεν είχαν καμία αξία, αν δεν συγκαταλέγονταν με τους «ποντικομούρηδες» Εβραίους και «τερατόμορφους μιγάδες».

Αυτή η αίσθηση τον έκανε να νιώθει σαν παγιδευμένο ζώο μέσα σε ένα κλουβί που είναι αναγκασμένο να το μοιραστεί με άλλα είδη ζώων, βγάζοντας αναγκαστικά ωμή βία για να επιβιώσει. Όπως λένε οι άνθρωποι του κοντινού του περιβάλλοντος, όταν ο Λάβκραφτ συναντούσε άτομα άλλων φυλών, έτριζε τα δόντια του και χλόμιαζε ελαφρά, αλλά διατηρούσε την ψυχραιμία του. Η οργή του ξεσπούσε μέσα στις επιστολές του – πριν ξεσπάσει σαν χείμαρρος μέσα στα αφηγήματά του.

Είναι γεγονός αξιοπρόσεκτο ότι κανένας από την μαύρη φυλή δεν έγινε συγγραφέας του φανταστικού, ούτε φιλόσοφος, ούτε μαθηματικός τίποτε δηλ. που να απαιτεί καλλιέργεια ανώτερης συνείδησης. Ούτε ένας φιλόσοφος ειδικά την τελευταία πεντηκονταετία που η πρόσβαση στην γνώση «έγινε γιαούρτι» και μπορεί σχετικά εύκολα ο μελετητής να εμπνευστεί; ΟΥΤΕ ΕΝΑΣ; Κι αναφέρω την ιδιότητα του φιλόσοφου, γιατί κάποιος γίνεται φιλόσοφος στα δύσκολα και στον κατατρεγμό. Εξαιρετικά αξιοπρόσεκτο που λέει πολλά !!!

Το στυλ του Lovecraft έχει μια γοτθική μεγαλοπρέπεια που μερικές φορές φαίνεται πομπώδης και περιττή αλλά εξυπηρετεί απόλυτα τον στόχο του να υφάνει ένα κόσμο όπου το κακό παραμονεύει για να αρπάξει στα νύχια του τον ανύποπτο και αμέριμνο ορθολογιστή αναγνώστη ο οποίος καθησυχάζεται με τις βεβαιότητες που του παρέχει η υλιστική θεώρηση, της ψευδαίσθησης μιας πιθανής πραγματικότητας. Οι ιστορίες του Lovecraft είναι ιδανικές να εξιστορούνται βραδιές γύρω από την φωτιά, μέσα στο σκοτάδι, όπου όλοι όσοι τις ακούν να νιώθουν ότι κάτι περιμένει … Είπαμε στο σύμπαν του Lovecraft δεν υπάρχουν βεβαιότητες, όπως δεν υπάρχουν βεβαιότητες πουθενά σε ένα χαώδες και φρακταλικό σύμπαν. Οπως ο συγγραφέας προειδοποιεί μέσα από το Necronomicon: “That is not dead which can eternal lie, and with strange aeons, even Death may die”

“Υπήρχαν σ’ εκείνα τα ταξίδια ανυπολόγιστοι τοπικοί κίνδυνοι – καθώς κι εκείνη η συγκλονιστική έσχατη απειλή που σκούζει άναρθρα και ακατανόμαστα έξω από το σύμπαν της τάξης, εκεί όπου κανένα όνειρο δεν μπορεί να φτάσει ποτέ – εκείνη η άμορφη πληγή του εσώτατου χάους που βλαστημά και αφρίζει στο κέντρο του απείρου – ο απέραντος δαιμονικός ηγεμόνας Αζαθόθ, που τ’ όνομά του κανένα στόμα δεν τολμά ν΄ αρθρώσει μεγαλόφωνα και ο οποίος ροκανίζει πεινασμένα στο κέντρο του απείρου σε κάποιες ασύλληπτες κι αφώτιστες αίθουσες πέρα από το χρόνο μέσα σ΄ έναν πνιχτό, φρενήρη ρυθμό από βδελυρά τύμπανα και το αχνό, μονότονο κλαψούρισμα από καταραμένους αυλούς – και στη συνοδεία αυτών των αποκρουστικών μπουμπουνητών και συριγμών χορεύουν αργά, αδέξια και αλλόκοτα οι γιγάντιοι Έσχατοι Θεοί, τυφλοί, βουβοί ζοφεροί και άμυαλοι. Οι άλλοι θεοί, η ψυχή και ο αγγελιοφόρος των οποίων είναι το έρπον χάος, ο Νυαρλαθοτέπ” / Nyarlathotep

Όλοι έχουν δικαίωμα στην ζωή, ειδικά τα παιδιά των Αβυσσαίων, σε μια πολυπολιτισμική τουρλού – τουρλού μανιφατούρα !!!

Αυτά τα υβριδικά παιδιά γιορτάζουν την Βαλπούργια Νύχτα, άλλωστε είναι κι επίσημη γιορτή των Ερπετοειδών Επικυρίαρχων, είναι οι ημέρες με τις περισσότερο άγριες τελετές και θυσίες λοιπόν αναμενόμενο να την γιορτάζουν με όργια και σαματά.

Η όλη εικόνα, που παραστατικά δίνει ο Λάβκραφτ, στοχεύει κατευθείαν, σαν μαύρη δίνη, τις συνεκτικές ιδιότητες που εναρμόζουν τον άνθρωπο, την ψυχή και το είναι του. Φτάνει σ ένα επίπεδο πέρα από οποιαδήποτε μορφή οργάνωσης και αιτιοκρατίας. Εκεί όπου η γεωμετρία του χώρου και του μυαλού παρασύρεται και συστρέφεται σε αφύσικες γωνίες και καμπύλες. Σαν μια δομή που λιώνει, διαστρεβλώνοντας το γύρω διάστημα και ρουφιέται μέσα απ’ μια πύλη σε τόπους πέρα απ’ τον κόσμο, στο αρχέγονο και το άμορφο. Περιγράφει μια κατάσταση απρόσιτη και μακρινή που δεν παρεμβαίνει άμεσα στον ανθρώπινο κόσμο. Τον απειλεί όμως πίσω απ’ το παραπέτασμα της τρέλας και της καθέλιξης της ίδιας της δημιουργίας στην πρωτοζωϊκή ύλη.

Η κλασσική μέθοδος επιρροής, μετάδοσης και κατεύθυνσης της πληροφορίας μέσα στις συνειδήσεις των πιστών είναι η τεχνική των ονείρων. Στο όνειρο, η επίγνωση του καθενός μπορεί να σταλεί σαν κύμα και να ταξιδεύσει μέσα στις διαστάσεις – στον χώρο και τον χρόνο- ανασύροντας και τα ανάλογα δεδομένα στο πέρασμά του, αρκεί και ο ίδιος να είναι κάπως εξοικειωμένος σ’ αυτό το στροβίλισμα της ενέργειάς του. Ανάλογα και από άλλες σφαίρες, μπορεί να δημιουργηθεί μια δινοτροπική εστία και ένα κύμα ή μια παραφυάδα από κάποιο σκοτεινό φορέα να εισχωρήσει μέσα απ’ τις ρωγμές, κατευθείαν στα κέντρα αντίληψης και στο νευρικό σύστημα του ονειρευόμενου. Σαν ένας διανοητικός ιός που αναδύεται απ’ τα βάθη για να κατσικωθεί στην δική μας πραγματικότητα.

“Είχε πει ότι η γεωμετρία του ονειρικού κόσμου ήταν αφύσικη, μη ευκλείδεια, που υπαινισσόταν με αποκρουστικό τρόπο την ύπαρξη χώρων και διαστάσεων πέρα από τις δικές μας” The Call of Cthulhu

Αναφορές για την Νύχτα των μαγγισών:

Στον Φάουστ του Γκαίτε υπάρχει ένα κεφάλαιο, που τιτλοφορείται «Walpurgisnacht» και στο οποίο οι μάγισσες ενώπιον του Μεφιστοφελή και του Φάουστ ιππεύουν τράγους ή σκουπόξυλα και πλανώνται μέσα στο σκοτάδι στις κορυφές των βουνών, διαπράττοντας μαγείες και όργια.

Ένα κεφάλαιο του μυθιστορήματος του Τόμας Μαν “Το Μαγικό Βουνό” επιγράφεται «Walpurgisnacht».

Η δεύτερη πράξη του θεατρικού έργου του Έντουαρντ Άλμπι “Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ” επιγράφεται «Walpurgisnacht».

Στο μυθιστόρημα του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ “Ο Μετρ και η Μαργαρίτα” ο Σατανάς διοργανώνει ένα μεγάλο χορό, στη διάρκεια της Βαλπουργιανής Νύχτας.

Πολλά επεισόδια του μυθιστορήματος του Τόμας Πίντσον “Το ουράνιο τόξο της βαρύτητας” (Gravity’s Rainbow) εκτυλίσσονται τη Βαλπουργιανή Νύχτα του 1945.

Στη «Βίβλο του Σατανά», το Ευαγγέλιο της Σατανιστικής Θρησκείας του Άντον Λα Βέι, η Βαλπουργιανή Νύχτα θεωρείται ως μία από τις σπουδαίες σατανιστικές γιορτές.

“Οι Θανατοφάγοι” (Death Eater) από τις ιστορίες του Χάρι Πότερ λέγονταν και Ιππότες της Βαλπούργης (Knights of Walpurgis).

Όσοι ασπάζονται τη σχέση Αποκρυφισμού και Ναζισμού σχετίζουν τη Βαλπουργιανή Νύχτα με τον Αδόλφο Χίτλερ, ο οποίος διάλεξε την 30η Απριλίου (1945) για να αυτοκτονήσει, επειδή αποτελεί σημαδιακή ημέρα για τον Σατανισμό.

Die Erste Walpurgisnacht (H πρώτη Βαλπουργιανή Νύχτα), καντάτα του Φέλιξ Μέντελσον σε ποίηση Γκαίτε (1843).

Noc filipojakubská (Η Ξεκούραση των Μαγισσών) από την πιανιστική συνθεση Ze Šumavy (Από τα δάση της Βοημίας) του Αντονίν Ντβόρζακ (1883).

Walpurgisnacht (Βαλπουργιανή Νύχτα), ντουέτο για δύο σοπράνο και πιάνο του Γιοχάνες Μπραμς (1878).

Repent Walpurgis, σύνθεση των Procol Harum (1967), από τα πρώιμα δείγματα του λεγόμενου «προοδευτικού ροκ» (prog-rock).

Walpurgis, γνωστό τραγούδι των πιονιέρων του χέβι μέταλ Black Sabbath.

Walpurgisnacht, τρίο για έγχορδα του Τζον Τζορν (2004).

Παράδοξες διασυνδέσεις σε παράξενες αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε αρχαίες φυλές, που χάνονται σε πάμπολλες διασταυρώσεις μέσα στην ιστορία, χωροχρονικά τούνελ και σκουληκότρυπες που μέχρι σήμερα λειτουργούν ως περάσματα για οντότητες όπως οι Μεγάλοι Παλαιοί και οι Πρεσβύτεροι Θεοί της Μυθολογίας Κθούλου. Υβριδικά γένη που μεθοδεύτηκαν σε ανίερες τελετές των οποίων τους οποίους συναντάμε στην εποχή μας σε εορτασμούς σαν αυτούς της Βαλπουργίας Νύχτας και της Πρωτομαγιάς.

Κάποιοι αδαείς γιορτάζουν την αναγέννηση της Φύσης και κάποιοι γνώστες την αναγέννηση του Είδους τους!!!

Για τους αδαείς λοιπόν

Πρωτομαγιά: Η Γιορτή της Άναγέννησης

Της Αναγέννησης Ποιού ή Ποιών;

Η Πρωτομαγιά όπως και η προηγούμενη νύχτα της 30ης Απριλίου, είναι η γιορτή της άνοιξης, της φύσης και το μαγιάτικο στεφάνι είναι το μοναδικό έθιμο αυτής της μέρας που έχει μείνει και τηρείται μέχρι σήμερα, ακόμη και χωρίς να γνωρίζει ο σύγχρονος άνθρωπος την σημειολογία του, όμως όχι μόνο αυτά. Κάθε τέτοια μέρα ένα λουλουδένιο στεφάνι στολίζει τις πόρτες των σπιτιών. Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς, έχει τις ρίζες του στις αρχαίες παγανιστικές εορτές του παρελθόντος. Πολλά από τα αρχαία έθιμα έχουν επιβιώσει μέχρι και σήμερα. Η σημασία της ημέρας της Πρωτομαγιάς για τους αρχαίους λαούς οφείλεται στο γεγονός πως ημερολογιακά (για το βόρειο ημισφαίριο) η πρώτη ημέρα του Μαΐου βρίσκεται ανάμεσα στην Εαρινή Ισημερία και το Θερινό Ηλιοστάσιο, τοποθετείται δηλαδή στην αρχή της άνοιξης.

Οι πρώτοι εορτασμοί της Πρωτομαγιάς ξεκίνησαν στην προ-χριστιανική Ευρώπη με γιορτές όπως το κέλτικο Μπελτέιν και την εωσφορική γιορτή της Νύχτας του Walpurgis στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη και γίνονται μέχρι σήμερα. Με τον εκχριστιανισμό και την πτώση της Ευρώπης, πολλές από αυτές τις γιορτές είτε απαγορεύτηκαν, είτε έλαβαν χριστιανικό χαρακτήρα, άλλωστε έτσι επικράτησε ο χριστιανισμός, ενσωματώνοντας τις γιορτές και τα έθιμα που έβρισκε. Έτσι, ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς έχασε το φυσικό και μαγικό του νόημα. Σήμερα, σε πολλές περιοχές της Ευρώπης επιβιώνουν έθιμα αυτής της εποχής όπως ο χορός γύρω από το Γαϊτανάκι. Σήμερα πολλές νεο-παγανιστικές ομάδες προσπαθούν να αναβιώσουν ανάλογα αρχαία έθιμα της Πρωτομαγιάς.

Για πολλές προ-χριστιανικές παγανιστικές κοινωνίες της Ευρώπης η Πρωτομαγιά εορτάζοταν ως η πρώτη ημέρα του καλοκαιριού. Έτσι το Θερινό Ηλιοστάσιο στις 21 Ιουνίου συνέπιπτε με τη μέση του καλοκαιριού. Παλιότερα η κατασκευή του αποτελούσε ολόκληρη ιεροτελεστία, αφού τίποτα δεν φτιαχνόταν στην τύχη και καθετί που είχε πάνω του είχε και το δικό του συμβολισμό. Το μαγιάτικο κλαδί ή το στεφάνι δεν είναι μια απλή εκδήλωση, έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και ως εκ τούτου, κρατάει στο ασυνείδητο όλους τους συμβολισμούς της αρχέγονης φύσης, της ίδιας της ζωής.

Είναι γνωστό ότι στην αρχαία Ελλάδα τέτοια κλαδιά ή στεφάνια χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά και δεν έλειπαν από καμία σημαντική εκδήλωση. Επιπλέον, είναι παράξενο ότι μια σημαντική γιορτή ενός μήνα των αρχαίων, του Θαργηλιώνος, που αντιστοιχούσε περίπου χρονικά στο Μάιο, περιελάμβανε στα δρώμενά της την κατασκευή ενός κλαδιού ανάλογου με το μαγιάτικο. Το κλαδί αυτό δεν το έφτιαχναν με άνθη, αλλά με κλαδιά οπωροφόρων δέντρων, στα οποία τοποθετούσαν επίσης κρεμμύδι και σκόρδο.

Στις μέρες μας έχουμε καθιερώσει στεφάνια από λουλούδια του αγρού ή των κήπων, τα οποία τοποθετούμε για μερικές μέρες στην κύρια είσοδο των σπιτιών μας. Δύσκολα μπορεί πια να ανιχνευτεί συνειδητός συμβολισμός στο σύγχρονο μαγιάτικο στεφάνι. Ασυνείδητα όμως … είναι άλλο θέμα. Για τους περισσότερους δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από μια όμορφη σύνθεση λουλουδιών, χωρίς να παραπέμπει σε συσχετισμούς, σύμφωνα με τους οποίους «χαρίζει» στους ενοίκους ενός σπιτιού υγεία, καλή τύχη, ειρήνη, ευτυχία και ευφορία. Σίγουρα, όμως, η κατασκευή του προσφέρει χαρά σε μικρούς και μεγάλους.

Όμως το στεφάνι του Μάη πρέπει να έχει ορισμένα λουλούδια για να πιάσουν οι ευχές που θα κάνεις, όπως: Τριαντάφυλλα, γαρίφαλα, βιόλες, πασχαλιές (λιλά), γεράνια, για να είναι ανθισμένο το σπίτι. Κλωνάρια ανθισμένα από αγιόκλημα ή ελιά, για την ευτυχία του σπιτιού. Στάχυα και λουλούδια του κάμπου, όπως μαργαρίτες, παπαρούνες, για να είναι γεμάτο. Μια κουκιά (φυτό) με τις ρίζες και τους καρπούς της, για τη γλωσσοφαγιά. Ένα κλωνάρι λυγαριάς, για την αγάπη των κοριτσιών του σπιτιού. Ένα κεφάλι σκόρδο, κρεμασμένο στη μέση του ώστε να φαίνεται, για το μάτι.  

@Ηω Αναγνώστου /Ιων Μαγγος /miastala.com 2009

 πηγή   https://terrapapers.com/

**Τό ιστολόγιο δέν συμφωνει απαραίτητα με τις απόψεις των αρθρογράφων.