Πάμε ξανά σε εκείνη την αυλή

Του Ευάγγελου Αυδίκου στην Εφημερίδα των Συντακτών (ΝΟΕ 2018) Πέρασαν πολλά χρόνια. Ηταν και τότε Σάββατο. Οι ειδήσεις με το σταγονόμετρο. Τα Γιάννενα ήταν πολύ μακριά από την Αθήνα. Μια μέρα δρόμος. Δύσκολο να ακουστούν οι ερπύστριες που κατέβηκαν στο Πολυτεχνείο. Δεν είχαν εφευρεθεί οι ζωντανές συνδέσεις. Κι έτσι πέρασε η νύχτα εκείνη μες στην άγνοια. Σκότος παντού. Ο ήχος της πόρτας του Πολυτεχνείου, που υποχώρησε στην τεθωρακισμένη βία της χούντας, δεν έφτασε ώς τους φοιτητικούς κύκλους του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Που έδωσαν ραντεβού για το Σάββατο πρωί στη Δομπόλη. 17 Νοεμβρίου. Στην είσοδο με τα πλατιά σκαλοπάτια. Εκεί που έβγαζαν φωτογραφίες τα αγόρια και τα κορίτσια που έφταναν στην πόλη από όλη την Ελλάδα. Με φλογισμένα μάγουλα και μάτια σπινθηροβόλα για την ορκωμοσία της υποδοχής στο τρίτο Πανεπιστήμιο της χώρας. Μαζεύτηκαν οι ανησυχίες όλων στη Δομπόλη. Ανάμεσα στο περίπτερο και την πόρτα. Παιδιά που ξεπετάχτηκαν από τα Ζευγάρια. Τη Ζέρβα. Το Βελισάριο. Από τα Λακκώματα. Τον μεγάλο δρόμο με τις τριανταφυλλιές που δόξαζε τότε τη χουντική βία. Κουβαλώντας την ελπίδα. Ξεπερνώντας τον φόβο του επαρχιακού περιβάλλοντος. Την ανάσα του ασφαλίτη στον σβέρκο. Και τότε βγήκε ο διορισμένος πρύτανης. Ενός πολύπαθου ιδρύματος που δεν είχε σταθεί ακόμη στα πόδια του. Διαλυθείτε, οι λέξεις που ξερνούσε η ντουντούκα κουβαλούσαν την απειλή του στρατιωτικού νόμου. Το Πολυτεχνείο έπεσε. Μούδιασμα. Η επιβεβαίωση και η αποχώρηση. Μια νέα εποχή άρχιζε που πλήγωσε τη χώρα. Νοέμβριος 2018. Σαράντα πέντε χρόνια από εκείνη την ημέρα. Που οι νέοι και οι νέες στέκονταν μπροστά από την κεντρική πόρτα του Πανεπιστημίου τους. Διεκδικώντας μια καλύτερη θέση σ’ έναν κόσμο με δημοκρατία. Σάββατο και φέτος. Σέρνεις τα βήματά σου με δυσκολία. Στέκεσαι απέναντι στο περίπτερο. Οπως και τότε. Λείπει η ντουντούκα. Ευτυχώς. Απουσιάζει όμως η ζωή. Το Πανεπιστήμιο μετακόμισε στην Πεδινή. Η πανεπιστημιούπολη έγινε κυψέλη νιότης και γνώσης. Αναμενόμενο. Οι κοινωνίες όμως που θέλουν να αναζητούν το μέλλον τους δεν πετάνε στα σκουπίδια το παρελθόν. Το κτίριο της Δομπόλη έχει αραχνιάσει. Εκεί που ακούγονταν οι φωνές των φοιτητών και φοιτητριών. Εκεί που οι φλογισμένες ομιλίες στα αμφιθέατρα συνοδεύονταν από επευφημίες και αποδοκιμασίες έχει φωλιάσει η σιωπή. Εχουν πλέξει τον πολυπλόκαμο ιστό τους οι αράχνες της μνήμης. Η μνήμη μάς πληγώνει. Η επιστροφή στη Δομπόλη ματώνει. Από την αδιαφορία της πόλης που ξεχνάει το παρελθόν της. Εκεί που μπήκαν τα θεμέλια για τη σημερινή πόλη. Από τις πανεπιστημιακές αρχές που εγκλωβίζονται στον λαβύρινθο της γραφειοκρατίας. Από την πολυπλόκαμη κρίση. Κάντε κάτι. Διώξτε τα φαντάσματα της Ιστορίας από τη Δομπόλη. Η Δομπόλη είναι η ψυχή μας. Η νιότη που μας έκλεινε το μάτι του μέλλοντός μας.

Αθήνα - Άνοιξη του 1973 - Ηχογραφημένη ανταπόκριση, με τραγούδια ...

Σε ανάμνηση εκείνων των ημερών

Οι φωτογραφίες από το αφιέρωμα της εφημερίδας ΕΘΝΟΣ (30 χρόνια Πολυτεχνείο) την Κυριακή 16 Νοεμβρίου 2003.

Για αυτούς που δεν τα έζησαν ή τα ξεχάσανε . . .

Αθήνα (Κυριακή 27 Νοεμβρίου 2011)

Την άμεση παρέμβαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας Δημήτρη Αβραμόπουλου προκάλεσε η αποκάλυψη ότι μετά την εκδήλωση για την επέτειο του Πολυτεχνείου στη Σχολή Ευελπίδων ορισμένοι ευέλπιδες τραγούδησαν τον ύμνο της 21ης Απριλίου. «Δεν θα γίνεται ανεκτή οποιαδήποτε συμπεριφορά παρέκκλισης από τις αρχές της Δημοκρατίας» διεμήνυσε ο κ. Αβραμόπουλος, ενώ το ΓΕΣ παρέπεμψε τον αρχηγό των ευελπίδων στο πειθαρχικό με το ερώτημα της αποπομπής.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ενημερώθηκε το βράδυ του Σαββάτου από τον Αρχηγό Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (Α/ΓΕΕΘΑ), για το προσβλητικό, προκλητικό και απαράδεκτο περιστατικό στη Σχολή Ευελπίδων και έδωσε εντολή να προβούν οι αρμόδιες υπηρεσίες άμεσα στις δέουσες ενέργειες.

Ο κ. Αβραμόπουλος ζήτησε από τον Αρχηγό Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας «να διαμηνύσει προς το στράτευμα και να καταστήσει σαφές ότι δεν θα γίνεται ανεκτή οποιαδήποτε συμπεριφορά παρέκκλισης από τις αρχές της Δημοκρατίας, των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και της Ελευθερίας. Αρχές, επί των οποίων είναι θεμελιωμένη η Ελληνική Δημοκρατία και Κοινωνία».

Έπειτα από όλα αυτά, το ΓΕΣ ανακοίνωσε ότι «για το περιστατικό αυτό, έχει ήδη ασκηθεί αυστηρός πειθαρχικός έλεγχος, μετά από Ένορκη Διοικητική Εξέταση που διατάχθηκε από τα αρμόδια όργανα. Ο πρωταίτιος έχει απαλλαχθεί από τα Διοικητικά του καθήκοντα και παραπέμπεται στο Πειθαρχικό Συμβούλιο της Σχολής με το ερώτημα της αποπομπής του».

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Βήματος της Κυριακής, μετά το τέλος της εκδήλωσης για την επέτειο του Πολυτεχνείου, ο αρχηγός των ευελπίδων (το όνομα του οποίου βρίσκεται στη διάθεση της εφημερίδας) σηκώθηκε στο βήμα, ζήτησε να κλείσουν οι πόρτες και άρχισε να εξηγεί στους συναδέλφους του ότι «η επανάσταση της 21ης Απριλίου» είχε διαστρεβλωθεί.

Στη συνέχεια, μαζί με άλλα πέντε άτομα τραγούδησαν τον ύμνο της 21ης Απριλίου. Η πλειονότητα των ευελπίδων παρέμεινε στις θέσεις τους ζητωκραυγάζοντας σχετικά συνθήματα.

"Περιστατικά σαν και αυτά της Σχολής Ευελπίδων θα πυκνώνουν, όσο οι νοσταλγοί της επτάχρονης ξενοκίνητης χούντας των συνταγματαρχών και οι υμνητές του δικτάτορα Μεταξά πρωταγωνιστούν εντός της απονομιμοποιημένης συγκυβέρνησης του μνημονίου» δήλωσε εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ ο Πάνος Σκουρλέτης. «Οι δημοκρατικές παραδόσεις του λαού μας και οι αγώνες του κατά της χούντας αποτελούν εγγύηση για την απομόνωση της ακροδεξιάς μισαλλοδοξίας» πρόσθεσε.

Newsroom ΔΟΛ

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

Τον Νοέμβριο '73 η βαρβαρότητα συνεχίστηκε ακόμη και στα χειρουργεία του Γενικού Κρατικού, όπως αποκαλύπτει το ντοκουμέντο του Βήματος στις 9-11-2003

Εισαγγελέας Δημήτρης Τσεβάς: Ότε ήρχισεν η διακομιδή των πρώτων τραυματιών εις το Ρυθμιστικόν Κέτρον των Αθηνών, η ανθρώπινη βαρβαρότης έδειξε το αληθές προσωπείον της.

Κυριάκος Χουχουλάκης, διοικητικός υπάλληλος: Τα περιστατικά έρχοταν σωρηδόν. Έπεφτε πολύ ξύλο, δέρνανε ανηλεώς. Είδα αστυνομικούς της φρουράς του νοσοκομείου να χτυπούν αλύπητα. Θυμάμαι έναν από αυτούς, με πυρόξανθα μαλλιά, ο οποίος έτρεχε σαν δαιμονισμένος και έβγαζε αφρούς από το στόμα. Ήταν άλλοι άνθρωποι.

Ιωάννης Θεόπιστος, γιατρός: Ρωτάγαμε τους τραυματίες φοιτητές εαν έχουν μαζί τους προκυρήξεις. Όσοι είχαν τις παίρναμε και τις πετάγαμε μέσα στον κάδο με τις ματωμένες γάζες. Γιατί οι αστυνομικοί έρχονταν ακόμη και μέσα στα χειρουργεία και έψαχναν. Εκεί όμως ούτε το μάτι τους δεν έριχναν. Σιχαίνονταν τα αίματα.

Ο διοικητικός διευθυντής του νοσοκομείου Μπουκλάκος θα δείξει ότι δεν ξεχασε την προηγούμενη ιδιότητα του. Ως απόστρατος σταρτιωτικός, με το όπλο στη ζώνη, θα σκορπίσει τον τρόμο σε εκατοντάδες τραυματίες και συνοδούς που φτάνουν στο νοσοκομείο από το πολυτεχνείο. Δεν διστάζει να υποδείξει έναν φοιτητή ο οποίος ελαφρά τραυματισμένος βρίσκεται στο προαύλιο του νοσοκομείου και φοβάται να μπει μέσα. "Έξω σας περιμένει λαυράκι" λέει στους αστυνομικούς και αυτοί δεν χάνουν την ευκαιρία. Αλλόφρονες ορμούν και κακοποιούν τον φοιτητή σε τέτοιο βαμό, που στο τέλος μεταφέρεται βαριά χτυπημένος απευθείας στο χειρουργείο.

Πεφάνης Γιώργος, γιατρός: Επήγαινα στο χειρουργείο να χειρουργήσω. Περνώντας από τον διάδρομο άκουσα φωνές. Εγύρισα και είδα αστυνομικούς να χτυπούν ανηλεώς ένα παιδί στην αυλή. Αναζητούσε τον αδελφό του που είχε τραυματισθεί στο Πολυτεχνείο. Το παιδί αυτό, ο συνοδός, χάθηκε. Πέθανε!

Γενικο Κρατικο Νοεμ 1973

View more presentations from totektwra

Από την ανάκριση του γιατρού Θεόπιστου στην ΕΣΑ

Στην ΕΣΑ με οδήγησαν σε μια αίθουσα αναμονής. Καθηστε μου λένε. Κάθησα. Για δυο ώρες δεν μου μίλησε κανείς. Κάποια στιγμή με πήγαν σε μια άλλη αίθουσα. Εκεί σε ένα γραφείο καθόταν ένας βλοσυρός αξιωματικός, ο οποίος για πολλή ώρα έκανε ότι κοιτούσε κάτι έγγραφα, ενώ περιστασιακά μιλούσε στο τηλέφωνο. Δεν μου έδινε καμιά σημασία, θυμαται ο κ. Θεόπιστος. Όταν

αποφασίσει να του μιλήσει, ο αξιωματικός της ΕΣΑ θα ζητήσει να μάθει τη βιογραφία του κ. Θεόπιστου.

Που γεννήθηκες;

Στα Γιάννενα του λέω.

Ποιούς ξέρεις απ' τα Γιάννενα; με ρωτάει

Πολλούς, πάρα πολλούς, απαντώ

Που ήσουν, τι έκανες στο συμμοριτοπόλεμο;

Πήγαινα στο σχολείο, του είπα

Στο πολυτεχνείο γιατί πήγες;

Πήγα με εντολή υπουργού

Για μια ακόμη φορά η "εντολή υπουργού" θα βγάλει τον γιατρό από τις περιπέτειες...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΔΩ

Το όνειρο του πολεμιστή

Για 'κείνους που δεν ξέχασαν και δεν εξαργύρωσαν τίποτα.
(Τραγούδι: Γιάννης Χαρούλης, Στίχοι/Μουσική: Δημήτρης Υφαντής)

Μέρες του Νοέμβρη του 1973, πριν 37 χρόνια.

Οι φωτογραφίες από το blogspot Συλλεκτικό Παζάρι

Το Πολυτεχνείο ζει; Όνειρα Μύθοι Αλήθειες.

Μερικές γραμμές από το βιβλίο «ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΖΕΙ; ΟΝΕΙΡΑ-ΜΥΘΟΙ-ΑΛΗΘΕΙΕΣ» Επιμέλεια Δημήτρης Παπαχρήστος Εκδόσεις Λιβάνη ΑΘΗΝΑ 2004
Στο βιβλίο γράφουν οι πιο γνωστοί «πρωταγωνιστές» της εξέγερσης.
Εδώ μερικές γραμμές από τις πολυσέλιδες αναφορές – αναμνήσεις του Κώστα Λαλιώτη, του Δημήτρη Παπαχρήστου, της Νάντιας Βαλαβάνη και του Μάκη Μπαλαούρα.

19+1 υστερόγραφα μιας εξέγερσης. Το παζλ μιας γενιάς του Κώστα Λαλιώτη
(τότε φοιτητής της Οδοντιατρικής, σήμερα -2004- δημοσιογράφος)
Το Πολυτεχνείο δεν έγινε από το ίδιο ύφασμα, δεν είχε ποτέ το ίδιο χρώμα.

Δε σφύριζαν ποτέ όλοι μαζί την ίδια στιγμή, τον ίδιο σκοπό και δε φώναζαν το ίδιο σύνθημα. Εκτός από μία και μόνο στιγμή, την ύστατη στιγμή.
Το Πολυτεχνείο έμοιαζε και κυρίως ήταν μια «πολύχρωμη κουρελού», που όλοι είχαν το δικαίωμα και την υποχρέωση να βάζουν και έβαζαν ένα κομμάτι διαφορετικό ύφασμα και όλοι ύφαιναν μαζί τον ιστό μιας γενιάς.
Ένα είναι σίγουρο και αναμφισβήτητο γεγονός, ότι το Πολυτεχνείο δεν έγινε από «κατοικίδιους», από εκπροσώπους του τίποτα, από αντικειμενικούς παρατηρητές και δογματικούς αναλυτές.
Η εξέγερση δεν έγινε από πανταχού απόντες. Δεν έγινε από αφυδατωμένους και φυγόμαχους, από καιροσκόπους και χαμαιλέοντες. Όλοι αυτοί δεν κυκλοφορούσαν τότε στους δρόμους, γιατί όλα «…τα σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά…»
Επίσης πότε θα συζητήσουμε νηφάλια τι θα είχε γίνει εάν είχε πετύχει το παιχνίδι του Παπαδόπουλου και του Μαρκεζίνη, με τις «δημοκρατικές ρωγμές» του διδακτορικού καθεστώτος; Πόσο θα είχαν προχωρήσει ορισμένες πολιτικές δυνάμεις και ορισμένοι μεμονωμένοι πολιτικοί, εάν δεν είχε μεσολαβήσει το Πολυτεχνείο;
Πόσο θα άντεχαν να λένε όχι στους πειρασμούς, στις προσδοκίες και στις φρούδες ελπίδες των «δημοκρατικών ρωγμών»;
Η κατάληψη ήταν τα πάντα. Ήταν, με μια «μικρή» καθυστέρηση πέντε ετών, ο απόηχος της μεγάλης πολιτισμικής έκρηξης, της μεγάλης Επανάστασης των νέων του 68 στη Δύση και στην Ανατολή, στο Βορρά και στο Νότο.
Η κατάληψη ήταν τα πάντα. Τρεις μέρες προσδοκιών, ελπίδων, ερώτων και ονείρων μιας «μεθυσμένης» ελεύθερης και ριζοσπαστικής γενιάς.
Προβολείς. Εκτυφλωτικό φως. Διαβολικοί ήχοι από τις μηχανές και τις ερπύστριες των τανκς. Κλαγγές όπλων. Υστερικές και τρομαγμένες φωνές των ελεύθερων πολιορκημένων. Μετά το νεύμα του αξιωματικού η εισβολή. Μαζί με την πόρτα του Πολυτεχνείου, όλα γκρεμίστηκαν μέσα μου, έγιναν συντρίμμια. Δε φοβήθηκα για την τύχη μου. Όμως ψυχικά ήμουν ένα ράκος, ένας αλλοπαρμένος, γιατί με είχαν κυριεύσει, με είχαν καταπλακώσει οι ευθύνες, οι ενοχές και οι τύψεις μου, τα «γιατί» για το αίμα, τους νεκρούς, τους τραυματίες, τους συλληφθέντες, για την έξοδο, για το μετά. Αρνήθηκα να με «φυγαδεύσουν» κάποιοι αξιωματικοί του στρατού. Ένιωθα το χρέος και το καθήκον να απαιτήσω να τηρηθούν τουλάχιστον ορισμένοι όροι για την παράδοσή μας, έτσι, για την τιμή της εξέγερσής μας.
Μπήκα από την κεντρική πύλη μαζί με τους αξιωματικούς μετά το τάνκς. Η πρώτη εικόνα που αντίκρισα, το πρώτο σοκ, ήταν ένα μελαχρινό κορίτσι, ήταν η Πέπη Ρηγοπούλου, πλακωμένη από τα συντρίμμια της πόρτας του Πολυτεχνείου. Σχεδόν δεν κατάλαβα τίποτα, εκτός από μια διαπεραστική έκκλησή της και μια κοφτερή ματιά της….
Αμέσως μετά την «παράδοση του χώρου», με συνέλαβαν και με οδήγησαν για πολύμηνη φυλάκιση στο ΕΑΤ –ΕΣΑ, όπου βίωσα μαζί με άλλους φίλους και εκλεκτούς αγωνιστές της γενιάς μας τι σημαίνουν βασανιστήρια, άγριο ξύλο και φάλαγγα, τι σημαίνουν, ως μαρτύριο συνεχής αϋπνία και ορθοστασία, χωρίς φαγητό και ελάχιστο νερό, τι σημαίνει σωματική και ψυχική βία, με όλες τις συνακόλουθες κτηνώδεις ανακριτικές μεθόδους στο κελί της φυλακής ή στο δωμάτιο του αναρρωτηρίου, τι σημαίνουν όρια αντοχής, ψυχικά αποθέματα και αξιοπρέπεια ενός ανθρώπου, τι σημαίνουν πίστη σε ιδανικά και ιδέες, απόλυτη ταύτιση με μυστικά και κώδικες μιάς οργάνωσης, απόλυτη αλληλεγγύη προς τους άλλους…

Ο ήλιος του Μουσείου του Δημήτρη Παπαχρήστου
(τότε φοιτητής της ΑΣΟΕΕ, ΣΉΜΕΡΑ -2004- οικονομολόγος, υπάλληλος της Τραπέζης της Ελλάδος)
Στο Πολυτεχνείο οι ελεύθεροι πολιορκημένοι. Το τανκς με τους εκτυφλωτικούς προβολείς να σκορπίζει την παγωνιά… Οι σφαίρες που ήτανε αληθινές. Οι τραυματίες. Το αίμα. Ο Γιώργος Παυλάκης ξαναμμένος, με το μαντίλι σφιχτά δεμένο στο κεφάλι του, να συγκρατεί τις μπούκλες των μαλλιών του. Έχουμε ανάγκη από αίμα. Να κάνουμε έκκληση στον Ερυθρό Σταυρό. Να κατέβει ο κόσμος στους δρόμους. Και το ξημέρωμα αργούσε να φανεί. Η ζωή είναι ένα πείσμα κι ο θάνατος ένας θυμός. Πυροβολισμοί…
Πως είναι δυνατό να κοιμάστε….Ο ραδιοφωνικός σταθμός να κραυγάζει ακόμα στ’ αυτιά μου… Πίσω από την πύλη του Πολυτεχνείου οι φοιτητές. Πάνω στην κολόνα ο Κυριάκος, με το λευκό πουκάμισο, «να διαπραγματευτούμε». Ο Κώστας, απέξω όρθιος, λίγο πριν συλληφθεί…Το τανκς να έρχεται καταπάνω μας και στον πυργίσκο του ο αξιωματικός με το περίστροφο προτεταμένο.
Κι ω αναμνήσεις που κρατήσατε
Κάτι πιο πολύ απ’ αυτό που ζήσαμε..

Τα καλύτερά μας χρόνια, της Νάντιας Βαλαβάνη

(τότε φοιτήτρια της ΑΣΟΕΕ, σήμερα -2004- υπάλληλος ασφαλιστικής εταιρείας)
…Το Μάη δεν τον παρακολουθήσαμε μόνο από τις εκπομπές των ξένων ραδιοσταθμών. Τον διαβάσαμε και τον μελετήσαμε και από ξενόγλωσσα βιβλία που αγοράζαμε ταχυδρομικά από βιβλιοπωλεία της Αγγλίας και της Γαλλίας.
Το κίνημα ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, την κουλτούρα που όλο νεανική αυθάδεια – αλλά και με βαθύτερες προθέσεις, που κάποιοι τις πλήρωσαν και με τη ζωή τους- απέρριπτε τις αξίες της καθεστηκυίας τάξης, τα βιώναμε καθημερινά και μέσα από τα τραγούδια του Ντίλαν και της Μπαέζ.
Σ’ ένα περιβάλλον που όλα φαίνονταν ακίνητα, στο βάθος ήμασταν πεισμένοι ότι The times, they are a-changing. Και κινηματογράφο παρακολουθούσαμε τακτικά, όσο επέτρεπαν οι ταινίες που εισάγονταν. Σε πείσμα όχι μόνο των σχολικών απαγορεύσεων, αλλά και του μακαρίτη Δ. Τσεβά, ο οποίος, στο διάστημα που χρημάτισε εισαγγελέας στο Ηράκλειο, επιδίδοταν στο σπορ των αστυνομικών εφόδων στο σκοτάδι, στη διάρκεια της προβολής, για τη σύλληψη των όποιων απείθαρχων μαθητών (όλο και κάποιοι θάτανε) ανάμεσα στους θεατές.
….Τότε που το αυθόρμητο έσβησε μες στην πειθαρχία της παράνομης οργάνωσης, τότε που μάθαινες να παίρνεις πάνω σου και την ευθύνη για άλλους, πέρα από τον εαυτό σου.
Τότε που ζήσαμε τη συλλογική αντίσταση, έξω πια από τα σύνορα της παρέας, στις σκάλες της Νομικής και στο προαύλιο του Πολυτεχνείου, στις υπόγειες γιάφκες μας και στους δρόμους της Αθήνας.
Κι ακόμα στην απομόνωση, στην Ασφάλεια, τότε που λεπτό το λεπτό παιζόταν το τραχύ παιχνίδι της ανθρώπινης αντοχής, δε σε εγκατέλειπε η συναίσθηση ότι, αντίθετα με την ιδέα που εκείνοι αλλά και η αντικειμενική σου κατάσταση ακούραστα προσπαθούσαν να σου υποβάλλουν, και τώρα ακόμα ήσουν υποκείμενο και όχι δέκτης παθητικός κι ευμετάβλητος, όχι έρμαιο στα χέρια τους
Τη ζωή σου τη ρυθμίζεις και τώρα, και ίσως πιο πολύ ακόμα τώρα, εσύ και όχι αυτοί. Στιγμές που η απλή ανθρώπινη αξιοπρέπεια μετράει πρακτικά ως κίνητρο πιο πολύ από το όραμα του κόσμου που αγωνίζεται να υπάρξει.
Ακόμα κι αν όλα χαθούν,
ακόμα κι αν γίνουν συντρίμμια.
μαζί τους θα’ μαι κι εγώ,
μαζί τους και τώρα και πάντα.

...............................................................................

Οι κινήσεις των επίλεκτων μονάδων καταστολής προς το Πολυτεχνείο και οι ταυτισμένοι επώνυμοι νεκροί.

....................................................................................

Τον Ιούνιο του 1973, σε εποχή που στον τόπο μας κυριαρχούσε ο τρόμος και τα μπουντρούμια της ΕΣΑ, όπως και οι φυλακές, ήταν γεμάτες, ο Νίκος Ψαρουδάκης είχε το θάρρος να ξεσκεπάσει τον δικτάτορα γράφοντας το ιστορικό άρθρο του:
ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΙΛΑΤΕ κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΕ;
Και όταν το καθεστώς του Παπαδόπουλου γκρεμίστηκε, είχε και πάλι το θάρρος να βάλη ευθέως κατά της χούντας, γράφοντας στις 5 Δεκεμβρίου του 1973 το μοναδικό εκείνο κείμενο με τον τίτλο:
Ο ΤΥΡΑΝΝΟΣ ΕΠΕΣΕ ΝΑ ΠΕΣΕΙ ΚΑΙ Η ΤΥΡΑΝΝΙΑ
Το καθεστώς της βίας και της ανομίας αντέδρασε αμέσως. Η «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ» κλείστηκε, στα γραφεία της περάστηκαν αλυσίδες, ο Νίκος Ψαρουδάκης συνελήφθη και πήρε μαζί με άλλους αγωνιστές τον δρόμο της εξορίας, στο νησί της βιολογικής εξοντώσεως τη Γυάρο.

Θυμάστε τον Νίκο Ρεβελάκη; Και αν ήξερα τι θα πάθαινα πάλι τα ίδια θα έκανα.

Μερικές σελίδες από το βιβλίο του Γιάννη Γεωργακάκη «Η ιστορία του Νίκου – Φοιτητικό κίνημα 70-74» Εκδόσεις Δελφίνι Αθήνα 1992

που αναφέρεται στον Νίκο Ρεβελάκη

(φοιτητή τότε του ΕΜΠ – Τμήμα Τοπογράφων)

από τους πιο ενθουσιώδεις και πρωτοπόρους αγωνιστές του φοιτητικού κινήματος πριν την εξέγερση του Πολυτεχνείου, και συνάμα τόσο αγνοημένου για τους πολλούς.

Τα όργανα του Απριλιανού καθεστώτος «φρόντισαν» να τον αχρηστέψουν, πριν το ξέσπασμα του Νοέμβρη του 1973 τη χρονιά.

............................................................................

Έβλεπα τις ανθρώπινες αδικίες που γεννούσε και γεννά το εκπαιδευτικό σύστημα, που με είχε αναδείξει πρώτο και μου τη βίδωνε. Για μένα, ο πρώτος μαθητής στην τάξη ήταν ένα μπασμένο, Βασίλη τον λέγανε. Ήταν μαυριδερό, ηλιοψημένο, αδύνατο, που φρόντιζε ίσα – ίσα να περνά τις τάξεις, πανέξυπνος διαβολάκος που έκανε το μίμο στην τάξη και κορόιδευε σαρκαστικά όλους – τους δημάρχους, τους καθηγητές, τους πολιτικούς, εμάς τους καλούς μαθητές, τα πάντα.
Δούλευε, όμως, από την ώρα που σχολάζαμε μέχρι το βράδυ, γιατί είχε έξι αδέλφια και γενικά πολύ φτωχή οικογένεια.
Πουλούσε κουλούρια, έκανε το χαμάλη στο λιμάνι, ήτανε ξυπόλητος κι έσβηνε το αποτσίγαρό του με την πατούσα του.
Κάποτε, όταν τον βοήθησα σε μια άσκηση μου είπε
«Μου αρέσουν και μένα τα γράμματα, μα δεν έχω χρόνο να διαβάσω, γιατί πληρώνω την καύλα του πατέρα μου, προχτές ξαναγέννησε η μάννα μου, ούτε κουνέλα να’τανε. Δε με πειράζει όμως, το θωρώ πιο δίκαιο να βοηθώ τον κύρη μου να σπέρνει κοπέλια, παρά εγώ να μαθαίνω γράμματα.

…..Είχαμε σχηματίσει μια επιτροπή, και είχαμε ζητήσει ακρόαση από τον Πρύτανη που μαζί με άλλους Συγκλητικούς του ΕΜΠ είχαν συνεδριάσεις εκείνο τον καιρό.
Μας είχαν δεχτεί και ετοιμαζόμαστε να αναφέρουμε το θέμα μας όταν χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν ο Παττακός, και ζητούσε το ποσοστό της αποχής.
Μου έκανε εντύπωση ο φόβος και το κλίμα που επικρατούσε στην αίθουσα ακόμα και πριν το τηλεφώνημα.
Οι Συγκλητικοί, κουρασμένοι από το φόβο και την αγωνία, κάθονταν, πίνανε καφέδες και πορτοκαλάδες και υποτίθεται ότι συνεδρίαζαν, αλλά στο βλέμμα τους έβλεπες πως δεν είχαν καμιά πρωτοβουλία, ήταν έρμαια των καταστάσεων.
Μετά το τηλεφώνημα του Πατακού, η παγωμάρα που έπεσε δεν είναι δυνατόν να περιγραφεί.
Ο Πατακός ζητούσε τον Πρύτανη, ο οποίος τρέμοντας από το φόβο του, πήγε στο τηλέφωνο…..

…Τότε ο Πρύτανης Λοϊζος θα ξεσπάσει: «Πρύτανης είμαι, μαριονέτα της συμφοράς είμαι!. Να τι είμαι.»
Αυτά είπε και έπεσε σαν άδειο σακί σε μια πολυθρόνα..
Μετά από εκείνο το επισόδιο στην Πρυτανεία με τον Λοϊζο, κυκλοφόρησε, σε παραλλαγή του «αν ήμουν πλούσιος», το «αν ήμουν πρύτανης» Ελεγε:
Αν ήμουν πρύτανης
για συγκνεντρώσεις άδειες θα έδινα σωρό
για να μη δέρνουν στην ταράτσα τα παιδιά
μα είμαι μαριονέτα συμφορά
και τώρα σέρνουν με τραγούδια το χορό
και ξεσηκώνουν παραδόξως το λαό

Ή για τον Πρύτανη Τούντα του Πανεπ. Αθήνας, καθηγητή της Ιατρικής.
Κορόϊδο είσαι Τούντα
που πήγες με τη χούντα

Λέγαμε και μια παραλλαγή για την Ασφάλεια
Άσπρες κόκκινες κίτρινες μπλε
μελανιές στο πρόσωπό μου
με ταράξανε καλέ
Κι ένα και δυο μετρώ τα χτυπήματα
αχ και τοσταυρό μου κα΄νω
αν δν με βγάλεις από την Ασφ’αλεια
να το ξέρεις θα πεθάνω

Ή το: Κι αν με παν στη Μεσογείων
κι αν με πάνε στο Στρατό
ένας είμαι εγώ που φεύγω
μα θα μείνουν εκατό ….

Ώφθητε περί την 11:50 νυχτερινή εισερχόμενος εις το εστιατόριον Μπάρμπα Θωμάς....Διατί;

Από το βιβλίο του δημοσιογράφου κ. Σπύρου Θεμελή λίγες γραμμές από τις 320 σελίδες του βιβλίου
Αφηγείται ο τότε καθηγητής της Κλασσικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μανώλης Παπαθωμόπουλος, που ετίθετο σε διαθεσιμότητα εναλλάξ με τον Φάνη Κακριδή, γιατί αν τους διώχνανε και τους δύο μαζί, τότε ποιος θα έκανε τα μαθήματα της Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο;

….Μετά τη δίκη (μάρτυρας υπεράσπισης στη δίκη των μελών της Δημοκρατικής Άμυνας τον Απρίλιο του 1970) ζήτησα να ενταχθώ σε παράνομη ομάδα και να αναπτύξω παράνομη δράση. Μου το αρνήθηκαν. «Είσαι καμένο χαρτί για τέτοια πράγματα» μου είπαν. «Μιλάς πολύ, προκαλείς και σε παρακολουθούν όπου και να πας. Ως εκ τούτου είναι αδύνατο να πάρεις μέρος σε κάποια παράνομη οργάνωση».
Ένας Γάλλος με τον οποίο μίλησα μου είπε να συνεχίσω το ρόλο μου.
«Μίλα όπως και όσο μπορείς. Χλεύασε τη δικτατορία, αλλά σε παράνομη οργάνωση δε θα μπεις».

….Κάποια στιγμή φθάνει στο Πανεπιστήμιο ο κυβερνητικός επίτροπος της Γεωπονικής Σχολής Αθηνών, υποστράτηγος εν αποστρατεία Καραμανώλης. Στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων δεν είχαν τοποθετήσει κυβερνητικό επίτροπο (έφθανε ο Κωτσέλης). Το γραφείο μου βρισκόταν ακριβώς απέναντι από το γραφείο του Πρύτανη Θεοχαρίδη. Βλέπω από την μισάνοιχτη πόρτα τον υποστράτηγο να κάθεται στο γραφείο και όρθιο τον Θεοχαρίδη να του δίνει εκνευρισμένος το ένα χαρτί μετά το άλλο. Πάρε και αυτό, πάρε και τούτο, πάρε και τ’ άλλο. Πάρε τα ενοχοποιητικά στοιχεία για τον Παπαθωμοπουλο.
Την επόμενη μέρα με καλούν στη μία το μεσημέρι να συναντηθώ με τον Καραμανώλη. Μπαίνω μέσα και βλέπω έναν ηλικιωμένο κύριο πίσω από έναν τεράστιο φάκελο. Δίπλα του καθόταν για να κρατήσει πρακτικά ο Παπαλουκάς. Σε διαταγμένη υπηρεσία βρισκόταν ο άνθρωπος.
Με ρωτάει τι μαθήματα διδάσκω. Του απαντώ Κλασική Φιλολογία δηλαδή Αρχαία και Λατινικά.
--Δηλαδή διδάσκεις τρία μαθήματα μου λέει.
--Ναι του απαντώ γελώντας. Δύο ήταν, όμως, τα μαθήματα που δίδασκα στα πλαίσια της Κλασικής Φιλολογίας. Αρχαία και Λατινικά.
--Τι κείμενα κάνετε;, μου λέει.
--Τον πόλεμο του Θουκυδίδη, του απαντώ.
--Δηλαδή τον …Θεσσαλικό πόλεμο, μου λέει.
--Ναι ακριβώς στρατηγέ μου απαντάω. Τώρα τι δουλειά είχε ο Θουκυδίδης με αυτόν τον …Θεσσαλικό Πόλεμο, μόνο ο στρατηγός το γνώριζε. Και, όμως, αυτός ο άνθρωπος θα ανέκρινε έναν καθηγητή, τον όποιον καθηγητή Πανεπιστημίου.
--Όλος αυτός ο φάκελος είναι δικός μου;, τον ρωτάω.
--Ναι, μου απαντάει.
Αυτός, λοιπόν, ο κατά τα άλλα συμπαθητικός κύριος έμελλε να μου κάνει δεκατρείς ερωτήσεις. Και οι δεκατρείς άρχιζαν με το ρήμα ΩΦΘΗΤΕ. Δηλαδή γίνατε αντιληπτός, σας είδαν. Θυμάμαι την πρώτη ερώτηση:
--Ώφθητε περί 11:50 νυχτερινή εισερχόμενος εις το εστιατόριον Μπάρμπα-Θωμάς μετά της φοιτητρίας Πόπης Βουτσινά και του φοιτητού Σταύρου Κουρεμένου. Διατί;
--Πεινούσα, του απάντησα μονολεκτικά, όπως μονολεκτικά απάντησα σχεδόν και σε όλες τις άλλες ερωτήσεις.
Μόλις τελειώσαμε τον ρώτησα:
--Πώς τα πήγαμε στρατηγέ μου;
--Πως θέλετε να τα πάμε, απάντησε εκνευρισμένος.

Το βιβλίο του Σπύρου Θεμελή κυκλοφορεί σε δεύτερη έκδοση και διατίθεται από τα βιβλιοπωλεία καθώς και από τα γραφεία της εφημερίδας Νέοι Αγώνες, Δαγκλή 7, δίπλα από την Αγροτική Τράπεζα στο παλιό ΚΤΕΛ.
Το βιβλίο πλούσιο με αρχειακό υλικό – πρακτικά δικών, απόρρητα έγγραφα εκείνης της περιόδου, φωτογραφίες- αφηγείται τα χρόνια της χούντας στα Γιάννινα (1967-1973) μέσα από αφηγήσεις πρωταγωνιστών,με αναφορές σε εφημερίδες και περιοδικά, ρίχνει φως σε άγνωστα περιστατικά, όπως γιατί άργησε η εφαρμογή του στρατιωτικού νόμου στα Γιάννενα την 21η Απρ.1967, για ένα νυχτερινό ταξίδι του τότε μητροπολίτη Σεραφείμ στην Αθήνα προς συνάντηση του Παπαδόπουλου και άλλα.

.............................................................

Μέρες μεταπολίτευσης, αποχουντοποίηση στα Πανεπιστήμια.

ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ ΜΝΗΜΗΣ

του Μπάμπη Νούτσου

            Θα περιοριστώ εδώ, μόλους τους κινδύνους που συνεπάγεται η πρόσληψη μιας τέτοιας αφήγησης –οι θιασώτες του «μεταμοντερνισμού» όλο και πληθαίνουν- να ανακαλέσω αυθαίρετα κάποια θραύσματα της μνήμης μου για ορισμένα γεγονότα στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων τη δεκαετία του ’70.

Από το 1970 και ύστερα ήταν πιο φανερό σε πολλούς φοιτητές της Σχολής πως το στρατιωτικό καθεστώς αντιμετώπιζε πλέον το δίλημμα της «ελεγχόμενης φιλελευθεροποίησης», δηλ. την έκβαση των εγγενών αντιφάσεών του.

Την ίδια περίοδο θα αρχίσουν, λοιπόν, να συντελούνται και στη Σχολή κάποιες συντονισμένες διεργασίες εναντίον της στρατιωτικής χούντας. Έχει επανέλθει από εξάμηνη διαθεσιμότητα ο καθηγητής της Σχολής Φάνης Κακριδής και έχει διοριστεί στην ίδια Σχολή καθηγητής ο Μανόλης Παπαθωμόπουλος, που γρήγορα θα τεθεί σε μια πρώτη εξάμηνη διαθεσιμότητα (9-7-1970), επειδή τόλμησε να προσέλθει ως μάρτυρας υπεράσπισης δικαζόμενων μελών της «Δημοκρατικής Άμυνας».

 Στο φοιτητικό χώρο, έχει απολυθεί από τη φυλακή ο Λαοκράτης Βάσης, στέλεχος του κεντρο-αριστερού συνασπισμού των φοιτητών (εξακολουθούν να παραμένουν έγκλειστοι οι φοιτητές της Φιλοσοφικής Γιώργος Μακρής και Απόστολος Παπαϊωάννου).

Ο τότε βοηθός Ερατοσθένης Καψωμένος σηκώνει μόνος του το βάρος των νεοελληνικών μαθημάτων-φροντιστηρίων στο τμήμα ΜΝΕΣ της Φιλοσοφικής και τα «φιλολογικά βραδυνά» στην αίθουσα προβολών, στον πρώτο όροφο του κτηρίου της οδού Δομπόλη, θα συντελέσουν στην εξωτερίκευση και ανταλλαγή των φοιτητικών ανησυχιών και αντιθέσεων στο καθεστώς.

Στην αρχή της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς 1971-72 δημοσιεύεται στην εφημ. «Το Βήμα» επιστολή του καθηγητή Φ. Κακριδή (15-9-1971). Σ’ αυτήν υπαινίσσονται πολύ περισσότερα απ’ όσα ρητά λέγονται: «Αμνηστία στους πολιτικούς κρατούμενους ή τουλάχιστο αναστολή των ποινών. 

Αυτό θα ήταν πράξη Ελληνική». Το καθεστώς παραπέμπει τον Κακριδή στο Πειθαρχικό Συμβούλιο του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και η δίκη προσδιορίζεται για τις 14-1-1972.

Εκείνο το απόγευμα δεκάδες φοιτητές, κρεμασμένοι στα παράθυρα της γραμματείας (στη Δομπόλη), όπου διεξαγόταν η δίκη, και στριμωγμένοι στις σκάλες και στο μεγάλο προθάλαμο της κεντρικής εισόδου του Πανεπιστημίου, μαθαίνουν την καταδικαστική απόφαση. Διαδηλώνουν, σχεδόν αυθόρμητα, όλοι σχεδόν οι παρόντες, κι ήταν πολλοί, ως την κεντρική πλατεία της πόλης, με συνθήματα εναντίον της χούντας. Ήταν η δεύτερη μαζική φοιτητική διαδήλωση από την ημέρα της 21 Απριλίου 1967.

Μια κόκκινη κλωστή συνδέει την έκδοση του βραχύβιου φοιτητικού περιοδικού «Σηματωρός» (Μάρτιος 1972) με τη δημόσια καταγγελία του «μαγειρέματος» των επικείμενων φοιτητικών εκλογών. Από τα ποιήματα στο «Σηματωρό» ως την επώνυμη χειρόγραφη ανακοίνωσή της (23 Οκτωβρίου 1972), τοιχοκολλημένη στο κτήριο της Σχολής, η μικροκαμωμένη φοιτήτρια Πόπη Βουτσινά θα καταγγείλει το καθεστώς και τη μεθόδευση των εκλογών από το διορισμένο Δ.Σ. του χουντικού φοιτητικού συλλόγου.

Στις 20-11-1972 διενεργούνται ελεγχόμενες φοιτητικές εκλογές. Την ίδια μέρα ο φοιτητής της Φιλοσοφικής Σχολής Σταύρος Κουρεμένος σκίζει, μπροστά στην άναυδη εφορευτική επιτροπή, τα ψηφοδέλτια και τα πετάει στο δάπεδο.

Θα παραπεμφθεί κι αυτός μαζί με τη Βουτσινά στο Πειθαρχικό Συμβούλιο.

Την κλήση τους υπογράφει ο τότε Πρύτανης, καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής Γεώργιος Θεοχαρίδης.

Θα χρειαστούν δύο συνεδρίες του Πειθαρχικού, με πρόεδρο τον καθηγητή της Φυσικομαθηματικής Σχολής Νικόλαο Γάγγα, για να επιβληθεί στους δύο φοιτητές «λίαν επιεικώς η ποινή της βαρείας επιπλήξεως προ της Συγκλήτου» [sic], στις 2 και 3 Φλεβάρη 1973.

Η δίωξη των δύο φοιτητών θα πάρει μεγάλες διαστάσεις στον αθηναϊκό τύπο.

Ο Μ. Παπαθωμόπουλος, ανάμεσα σ’ άλλους, θα έλθει αρωγός στους διωκόμενους φοιτητές και θα κληθεί από τον χουντικό υπουργό Παιδείας «εις έγγραφον απολογίαν».

Η ποινή της «βαρείας επιπλήξεως» θ’ αποτελέσει το έναυσμα για τη σύλληψη και φυλάκιση της Πόπης Βουτσινά. Θα συλληφθεί, ύστερα από συστηματική παρακολούθηση, όπως κι άλλοι συμφοιτητές της (ανάμεσά τους κι ο Νίκος Ράπτης), θα γνωρίσει την «εμπειρία» του ΕΑΤ/ΕΣΑ και θα μείνει αλύγιστη.

Οι ρωγμές στο χουντικό καθεστώς είχαν αυτή την περίοδο γίνει επικίνδυνες.

Τα γεγονότα της Νομικής Σχολής αρχικά και αργότερα του Πολυτεχνείου θα σημαδέψουν και στα Γιάννινα την αγωνιστικότητα και τις ριζοσπαστικές διεκδικήσεις μιας νέας γενιάς φοιτητών.

Ο απόηχός τους θα διαρκέσει πολύ καιρό μετά τη μεταπολίτευση…   

.......................................................................

Ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Σεραφείμ (την Κυριακή 25 Νοεμβρίου 1973) ορκίζει τον στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη σαν Πρόεδρο Δημοκρατίας και τον Αδαμάντιο Ανδρουτσόπουλο σαν Πρωθυπουργό. Τον Ιούλιο του 1974 μετά το προδοτικό πραξικόπημα εναντίον του Εθνάρχη και Αρχιεπισκόπου Μακάριου θα ακολουθήσει η εισβολή των Τούρκων στη Κύπρο

Μια δισέλιδη κάρτα από το πρόγραμμα εορτασμού του Πολυτεχνείου, το 1990, πιθανώς από το Λύκειο Ζωσιμαίας.

Το "μικρό πολυτεχνείο" του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων το Νοέμβριο του 1973.

Η αντιστασιακή δράση στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων συνδέεται με δύο εμβληματικές μορφές, των φοιτητών Πόπης Βουτσινά και Νίκου Ράπτη, που συνελήφθησαν πριν από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, βασανίστηκαν άγρια, δεν μίλησαν καθόλου και έφυγαν νωρίς από τη ζωή, μας είπαν η Βούλα Σκαμνέλου και ο Γιώργος Μάκης.

Φοιτήτρια της Φιλοσοφικής στα Γιάννενα η Βούλα Σκαμνέλου ξετυλίγει το κουβάρι των γεγονότων που οδήγησαν στα γεγονότα του Πολυτεχνείου.
Από αριστερή οικογένεια, κόρη αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, με το που πέρασε στο Πανεπιστήμιο το 1969 ήρθε σε επαφή με συμφοιτητές της, επίσης με αριστερή καταγωγή, και θυμάται:
«Αρχισαν να δημιουργούνται μικροί πυρήνες φοιτητών, που είχαν κοινό χαρακτηριστικό την αριστερή προέλευση, και ασχολούμασταν με τον πολιτισμό. Η πιο συνειδητοποιημένη από όλους ήταν η Πόπη Βουτσινά, από τη Λευκάδα, φοιτήτρια της Φιλοσοφικής στο ίδιο έτος, μια πολύ ωραία και γοητευτική κοπέλα που συνδύαζε την ομορφιά με την αγωνιστικότητα. Αυτή πρωταγωνιστεί και γίνεται η ψυχή του φοιτητικού κινήματος.
Το φθινόπωρο του 1972 τοιχοκόλλησε στο Πανεπιστήμιο ένα χαρτί με το οποίο ζητούσε να παραταθεί η προθεσμία εγγραφής των φοιτητών. Οχι μόνο δεν έγινε δεκτό το αίτημά της, αλλά την κάλεσαν σε απολογία και την παρέπεμψαν στο Πειθαρχικό. Το κείμενο της απολογίας της ήταν συγκλονιστικό.
Την ίδια εποχή ο φοιτητής Φιλολογίας Σταύρος Κουρεμένος σκίζει επιδεικτικά ένα ψηφοδέλτιο και παραπέμπεται κι αυτός στο Πειθαρχικό, ενώ νωρίτερα έχει παραπεμφθεί ο καθηγητής Φάνης Κακριδής.

Τον Φεβρουάριο του 1973 έγιναν τα πειθαρχικά για τη Βουτσινά και τον Κουρεμένο: περίπου 150 φοιτητές συγκεντρώνονται έξω από την αίθουσα συνεδρίασης για συμπαράσταση, φωνάζουν συνθήματα όπως "κάτω η χούντα", "θέλουμε δημοκρατία" και αυτή είναι μια πρώτη αντιδικτατορική διαδήλωση, καθώς βγήκαμε και στην πόλη και κάναμε πορεία. Δεν μας χτύπησαν, αλλά οι ασφαλίτες μάς παρακολουθούσαν στενά και μας απειλούσαν. Προγραμματίσαμε συγκέντρωση και για την επόμενη μέρα, αλλά την απαγόρεψαν και δεν έγινε.
Την άνοιξη του 1973 συγκεντρώσαμε 150 υπογραφές σε κείμενο με αίτημα τη σύγκληση γενικής συνέλευσης του συλλόγου. Η χούντα αντέδρασε με προσαγωγές στην Ασφάλεια, απειλές, συστάσεις και στράτευση φοιτητών.
Σημαντικό ρόλο εκείνη την περίοδο έπαιξαν τρία περιοδικά. "Σηματωρός", με εκδότη τον Παναγιώτη Νούτσο, η "Λέξις", με εκδότη τον Νίκο Μουλακάκη και η "Δοκιμασία" με εκδότη τον Γιάννη Δάλλα.

Ο Πέτρος Ευθυμίου ίδρυσε, μαζί με άλλους φοιτητές, κινηματογραφική λέσχη στα Γιάννενα και μας έφερνε νέα από την Αθήνα.
Ταυτόχρονα ήμασταν σε συνεχή επαφή με το αριστερό αντιστασιακό κίνημα στα Γιάννενα, που εκπροσωπούσαν ο Αλέκος Σόφης (η χούντα τον βρήκε δήμαρχο Ιωαννίνων το 1967 και τον φυλάκισε), ο Λαοκράτης Βάσσης, ο Γιώργος Μακρής, ο Γιώργος Μάκης, ο Λάκης Παπαϊωάννου κ.ά.
Η Πόπη Βουτσινά και ο Νίκος Ράπτης ταξίδεψαν αεροπορικώς στην Αθήνα. Στο αεροδρόμιο τούς συνέλαβαν άνδρες της ΕΣΑ, τους οδήγησαν στα κρατητήρια, όπου υπέστησαν άγρια βασανιστήρα, αλλά δεν λύγισαν, ούτε μίλησαν. Γι' αυτή τη στάση της ο Δημήτρης Μαρωνίτης είχε αποκαλέσει, αργότερα, τη Βουτσινά "Μικρή Αντιγόνη".
Μάθαμε τηλεφωνικά για την κατάληψη στο Πολυτεχνείο στην Αθήνα και νιώσαμε ότι κάτι έπρεπε να κάνουμε κι εμείς. Ολη τη νύχτα δεν κοιμηθήκαμε και αποφασίσαμε την επομένη το πρωί να κάνουμε συγκέντρωση συμπαράστασης. Δεν μας άφησαν να μπούμε στη Φιλοσοφική Σχολή, κλείδωσαν τις πόρτες και συγκεντρωθήκαμε απέξω φωνάζοντας αντιχουντικά συνθήματα και τραγουδώντας. Μας μίλησε ο Πέτρος Ευθυμίου και στη συνέχεια κάναμε πορεία στην πόλη.
Το βράδυ της ίδιας μέρας άρχισαν οι συλλήψεις.
Χτύπησαν το σπίτι μου αργά το βράδυ και ήρθε να με πιάσει ένας από τους χαφιέδες που με παρακολουθούσαν. Του άνοιξε ο πατέρας μου και ο χαφιές τού είπε: «Αν θέλεις να ξαναδείς την κόρη σου, να της πεις να τα μαρτυρήσει όλα».
Του πατέρα μου του βγήκε το αντάρτικο και αντιστασιακό πνεύμα και του απάντησε: "Κοίταξε να δεις: Αν της πειράξεις έστω και μία τρίχα από τα μαλλιά της, όπου και να πας, δεν πρόκειται να κρυφτείς. Θα σε βρω και αλίμονό σου".

Ημουν μαθήτρια στην πρώτη Λυκείου, όταν πήραν τον πατέρα μου για εξορία. Ηταν Μεγάλη Παρασκευή, ο πατέρας μου ήταν ράφτης, του έμειναν όλα τα κουστούμια απούλητα και δεν είχαμε δεκάρα τσακιστή στην οικογένεια.
Αυτή τη φορά έπιασαν εμένα. Με πήγαν στην Ασφάλεια, με απείλησαν "αν δεν μας πεις, θα σε πάμε στην ΕΣΑ και θα πάθεις ό,τι έπαθε η Βουτσινά", με κράτησαν όλη τη νύχτα και το πρωί με άφησαν ελεύθερη.
Σκέφτομαι το φόβο που ένιωσα ερχόμενη αντιμέτωπη με έναν μηχανισμό που μπορεί να σε συλλαμβάνει, να σε απειλεί και να σε συντρίβει».

Ο Γιώργος Μάκης ήταν ο σύνδεσμος του αντιστασιακού κινήματος των Ιωαννίνων με τους καθηγητές και τους φοιτητές του Πανεπιστημίου.
Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 τον βρήκε στα Γιάννενα. Ηθελε ένα μάθημα να πάρει πτυχίο της Νομικής στην Αθήνα, ήταν πρόεδρος του Πανηπειρωτικού Συλλόγου Φοιτητών Αθηνών και θυμάται:

«Στις 11 το πρωί της 21ης Απριλίου 1967 έγινε η πρώτη αντιχουντική διαδήλωση, σε πανελλαδικό επίπεδο, στα Γιάννενα. Κάναμε πορεία από το Πανεπιστήμιο μέχρι την κεντρική πλατεία, τραγουδήσαμε "πότε θα κάνει ξαστεριά" και τον Εθνικό Υμνο και διαλυθήκαμε γρήγορα γιατί μας είχαν περικυκλώσει οι ασφαλίτες. Από τους διοργανωτές ήμασταν εγώ και ο Λαοκράτης Βάσσης, φοιτητής στη Φιλοσοφική Ιωαννίνων τότε. Το ίδιο βράδυ μάς έπιασαν και τους δύο, όπως και τον Αλέκο Σόφη. Πέρασα τέσσερα στρατοδικεία και με πήγαν στις Φυλακές Ιωαννίνων, Τρικάλων και Αβέρωφ.

Το 1971 επέστρεψα στα Γιάννενα, δικηγόρος πλέον, και πιάσαμε τις παλιές παρέες. Στα γεγονότα του Πολυτεχνείου ο Αλέκος Σόφης ήταν στην Αθήνα και κάθε δέκα λεπτά μού τηλεφωνούσε και μου έβαζε να ακούσω τον ραδιοφωνικό σταθμό των εξεγερμένων φοιτητών. Εμαθα τι συνέβαινε και προέτρεψα τους φοιτητές στα Γιάννενα να κάνουν κάτι και αυτοί.

Ηθελα τόσο πολύ να πάω στην Αθήνα, που τα ξημερώματα ξεκινήσαμε με το αυτοκίνητό μου, μαζί με τον μακαρίτη Μπιστικίδη. Μόλις φτάσαμε περίπου δέκα χιλιόμετρα έξω από τα Γιάννενα μάθαμε ότι κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος, απαγορεύτηκε κάθε μετακίνηση και γυρίσαμε πίσω».

Ο Γιώργος Μάκης και η Βούλα Σκαμνέλου γνωρίζονταν οικογενειακά από μικρά παιδιά. Οταν τον συνέλαβαν το 1967, μαθήτρια η Βούλα είχε περάσει έξω από τις φυλακές και είχε φωνάξει «κρατάτε παιδιά, σας αγαπώ». Στη διάρκεια των σπουδών της γνωρίστηκαν περισσότερο, αφού ο Γιώργος λειτουργούσε ως σύνδεσμος και λίγο αργότερα μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου παντρεύτηκαν.

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή αντιστασιακοί των Ιωαννίνων συναντώνται και μαθαίνουν νέα πράγματα. Με τέτοια ευκολία, όπως στη συζήτηση που είχαμε με τον Γιώργο Μάκη στα Γιάννενα, μας πλησίασε ο συνταξιούχος δάσκαλος Γρηγόρης Μαργώνης και μας διηγήθηκε πώς η χούντα τον απέβαλε από την Παιδαγωγική Σχολή το 1967.

1)ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 17/11/2007

2)Ταξίδι στην άγονη γραμμή Ιωάννινα Κέρκυρα Πρέβεζα Κατάκωλο Γυάρος Απρίλης 1967

Δυό φωτογραφίες από το περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ το Φθινόπωρο 1973, πριν ξεσπάσει το Πολυτεχνείο.

Εφιάλτης στο Γενικό Κρατικό, Νοέμβριος 1973

Τον Νοέμβριο '73 η βαρβαρότητα συνεχίστηκε ακόμη και στα χειρουργεία του Γενικού Κρατικού, όπως αποκαλύπτει το ντοκουμέντο του Βήματος στις 9-11-2003
Εισαγγελέας Δημήτρης Τσεβάς: Ότε ήρχισεν η διακομιδή των πρώτων τραυματιών εις το Ρυθμιστικόν Κέτρον των Αθηνών, η ανθρώπινη βαρβαρότης έδειξε το αληθές προσωπείον της.
Κυριάκος Χουχουλάκης, διοικητικός υπάλληλος: Τα περιστατικά έρχοταν σωρηδόν. Έπεφτε πολύ ξύλο, δέρνανε ανηλεώς. Είδα αστυνομικούς της φρουράς του νοσοκομείου να χτυπούν αλύπητα. Θυμάμαι έναν από αυτούς, με πυρόξανθα μαλλιά, ο οποίος έτρεχε σαν δαιμονισμένος και έβγαζε αφρούς από το στόμα. Ήταν άλλοι άνθρωποι.
Ιωάννης Θεόπιστος, γιατρός: Ρωτάγαμε τους τραυματίες φοιτητές εαν έχουν μαζί τους προκυρήξεις. Όσοι είχαν τις παίρναμε και τις πετάγαμε μέσα στον κάδο με τις ματωμένες γάζες. Γιατί οι αστυνομικοί έρχονταν ακόμη και μέσα στα χειρουργεία και έψαχναν. Εκεί όμως ούτε το μάτι τους δεν έριχναν. Σιχαίνονταν τα αίματα.
Ο διοικητικός διευθυντής του νοσοκομείου Μπουκλάκος θα δείξει ότι δεν ξεχασε την προηγούμενη ιδιότητα του. Ως απόστρατος σταρτιωτικός, με το όπλο στη ζώνη, θα σκορπίσει τον τρόμο σε εκατοντάδες τραυματίες και συνοδούς που φτάνουν στο νοσοκομείο από το πολυτεχνείο. Δεν διστάζει να υποδείξει έναν φοιτητή ο οποίος ελαφρά τραυματισμένος βρίσκεται στο προαύλιο του νοσοκομείου και φοβάται να μπει μέσα. "Έξω σας περιμένει λαυράκι" λέει στους αστυνομικούς και αυτοί δεν χάνουν την ευκαιρία. Αλλόφρονες ορμούν και κακοποιούν τον φοιτητή σε τέτοιο βαμό, που στο τέλος μεταφέρεται βαριά χτυπημένος απευθείας στο χειρουργείο.
Πεφάνης Γιώργος, γιατρός: Επήγαινα στο χειρουργείο να χειρουργήσω. Περνώντας από τον διάδρομο άκουσα φωνές. Εγύρισα και είδα αστυνομικούς να χτυπούν ανηλεώς ένα παιδί στην αυλή. Αναζητούσε τον αδελφό του που είχε τραυματισθεί στο Πολυτεχνείο. Το παιδί αυτό, ο συνοδός, χάθηκε. Πέθανε!

Από την ανάκριση του γιατρού Θεόπιστου στην ΕΣΑ
Στην ΕΣΑ με οδήγησαν σε μια αίθουσα αναμονής. Καθηστε μου λένε. Κάθησα. Για δυο ώρες δεν μου μίλησε κανείς. Κάποια στιγμή με πήγαν σε μια άλλη αίθουσα. Εκεί σε ένα γραφείο καθόταν ένας βλοσυρός αξιωματικός, ο οποίος για πολλή ώρα έκανε ότι κοιτούσε κάτι έγγραφα, ενώ περιστασιακά μιλούσε στο τηλέφωνο. Δεν μου έδινε καμιά σημασία, θυμαται ο κ. Θεόπιστος. Όταν
αποφασίσει να του μιλήσει, ο αξιωματικός της ΕΣΑ θα ζητήσει να μάθει τη βιογραφία του κ. Θεόπιστου.
Που γεννήθηκες;
Στα Γιάννενα του λέω.
Ποιούς ξέρεις απ' τα Γιάννενα; με ρωτάει
Πολλούς, πάρα πολλούς, απαντώ
Που ήσουν, τι έκανες στο συμμοριτοπόλεμο;
Πήγαινα στο σχολείο, του είπα
Στο πολυτεχνείο γιατί πήγες;
Πήγα με εντολή υπουργού
Για μια ακόμη φορά η "εντολή υπουργού" θα βγάλει τον γιατρό από τις περιπέτειες....

Γενικο Κρατικο Νοεμ 1973

View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: document)

Τετάρτη 14 Νοεμβρίου 1973 - Κυριακή 18 Νοεμβρίου 1973

Όλα ξεκίνησαν σαν πανηγύρι το απόγευμα της Τετάρτης 14 Νοεμβρίου στην αυλή του ΕΜΠ, με τον ερχομό 200-300 φοιτητών από τη Νομική.
Αμέσως η αστυνομία εμφανίζεται στους γύρω δρόμους, οι φοιτητές που ήρθαν από τη Νομική, μαζί με φοιτητές του Πολυτεχνείου μένουν στην αυλή του ΕΜΠ, και θάναι το προσάναμα της φωτιάς που θα ακολουθήσει. Ο καιρός είναι θαυμάσιος φθινοπωρινός, ζεστός και ηλιόλουστος. Ο Θεός της Ελλάδας ήταν αυτή τη φορά με το μέρος των αδυνάτων και των τρομοκρατούμενων.
Ο φοιτητόκοσμος ήταν πλεον λιγότερο φοβισμένος και αρκούσε η σπίθα να πάρει φωτιά.
Το καθεστώς είχε ντυθεί την προβιά της φιλευθεροποίησης (ο λύκος έβαλε μουτσούνα προβάτου) του Μαρκεζίνη. Οι κοματικές ηγεσίες καλόβλεπαν να μπουν στο παιχνίδι.
Στήνεται ο ραδιοφωνικός σταθμός. Έρχονται και οι Μεγαρείς από το δικαστήριο για τα κτήματά τους που έγιναν διυλιστήρια.
Τα συνθήματα γίνονται πολιτικά και ολοένα πιο δυναμικά.
(Θάνατος στον Τύραννο - Δεν σε θέλει ο Λαός πάρ τον πίθηκο και μπρος- Εξι χρόνια αρκετά δεν θα γίνουνε επτά - Λαέ πεινάς γιατί τους προσκυνάς - Απόψε θα γίνει Ταϋλάνδη - Ή τώρα ή ποτέ -)
Τα τηλέφωνα των περιπτέρων μπροστά και απέναντι από το πολυτεχνείο μένουν συνέχεια ανοικτά για να μεταδίνουν σ΄ όλη την Ελλάδα τους ήχους και τα συνθήματα της Λεφτεριάς που φαίνεται να 'ρχεται.
(τότε δεν υπήρχαν κινητά)
Ο σταθμός του BBC χαρακτηρίζει ... μαρξιστικής υφής το σύνθημα ΨΩΜΙ - ΠΑΙΔΕΙΑ - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.
Η κυκλοφορία στην Πατησίων σχεδόν διακόπτεται. Τα τρόλευ που περνούν από εκεί συνεχίζουν στολισμένα με αντιδικτατορικά συνθήματα, με ζωγραφιές, κολημένα χαρτιά μεταφέροντας το μήνυμα της Αντίστασης σε όλους τους δρόμους και τις συνοικίες της Αθήνας. Οι οδηγοί τα αφήνουν εκεί κολημένα, τύφλα νάχουν οι καλύτερες διαφημστικές εταιρείες.
Θαρραλέα παιδιά ανεβασμένα στα κάγκελα καίνε τις εικόνες του δικτάτορα.
Ο αθηναϊκός Λαός ξεθαρρεύει και γεμίζει τους γύρω δρόμους. Διαδηλώσεις ξεκινούν από το Πολυτεχνείο μέσω της Πατησίων προς την Ομόνοια.
Όλες οι κομματικές ηγεσίες δείχνουν μουδιασμένες, ξεπεράστηκαν από την οργή του Λαού και από τα γεγονότα. Όσα κόμματα σκέπτονταν να συμμετάσχουν στις "εκλογές" που είχε υποσχεθεί ο Παπαδόπουλος, τώρα φαίνονταν ότι κακώς το σκέφτηκαν.
Κάποιο βράδυ πέρασε από την Πατησίων ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος ο νόμιμος πρωθυπουργός της χώρας, που ανέτρεψαν οι συνταγματάρχες την 21η Απριλίου 1967, και έγινε ενθουσιωδώς δεκτός. Στο μεταξύ είχε παραδεχθεί πολλά από τα λάθη του επί ΕΡΕ.
Ο ραδιοφωνικός σταθμός του Πολυτεχνείου γεμίζει τον αέρα της Αττικής με τους ήχους της ρωμιοσύνης.
Ο Ξυλούρης με τον Ξαρχάκο έρχονται στο Πολυτεχνείο και με τα τραγούδια τους εμψυχώνουν τους φοιτητές, ενώ λίγα μέτρα απέναντι από το Πολυτεχνείο, ο Θίασος Καζάκου - Καρέζη με τον Παπαγιαννόπουλο, τον Ξυλούρη και τον Παπακωνσταντίνου παίζουν το έργο "το μεγάλο μας τσίρκο" του Ιάκωβου Κμπανέλλη, που είναι προσάναμα μικρών πυρκαγιών σε ατίθασες νιότες.
(Λαέ μην σφίξεις άλλο το ζωνάρι, οι αγώνες που έχεις κάνει δεν φελάνε, το αίμα το χυμένο αν δεν ξωφλάνε)
Το πρωϊ της Παρασκευής έρχονται ομαδικά κατά τάξεις, από πολλά Γυμνάσια της Αθήνας μαθητές με τις τσάντες τους που τις πετάνε στον αέρα. Το κλίμα αρκετά συγκινητικό.
Χιλιάδες Αθηναίοι και Αθηναίες γεμίζουν τους δρόμους γύρω από το Πολυτεχνείο, αλλά θα φύγουν οι πιο πολλοί μετά τα πρώτα δακρυγόνα στην Σταδίου.
Θα μείνουν λίγοι οι θαρραλέοι στους γύρω δρόμους, και τα παιδιά στο κτίριο του Πολυτεχνείου, ενώ ο μεταλλικός ήχος των ερπυστριών σαν να ακούγεται.
Το πανηγύρι επρόκειτο να τελειώσει με θρήνο και αίματα.
Τα τανκς επενέβησαν το βράδυ της Παρασκευής, ξημέρωμα Σαββάτου 17 Νοεμβρίου 1973. Τα γαρύφαλλα έλιωσαν κάτω από τις ερπύστριες. Η Αθήνα πάγωσε.
Οι Αθηναίοι άνοιξαν τα σπίτια τους να κρύψουν τους διωκόμενους φοιτητές και φοιτήτριες. Ανάμεσα σ' αυτούς και η Σοφία Βέμπω που έμεινε απέναντι από το Πολυτεχνείο.
Οι γιατροί στο Ρυθμιστικό δίνουν μάχες να κρατήσουν ζωντανές τις ζωές, αλλά και να σώσουν φοιτητές από τα νύχια της Ασφάλειας.΄
Οι λύκοι σταμάτησαν εκείνο το βράδυ και το πρωί της άλλης μέρας να ουρλιάζουν γιατί τους ξεπέρασαν οι "άνθρωποι" του καθεστώτος.
Ο επικεφαλής του Ρυθμιστικού Πουλάκιας, απόστρατος αξιωματικός, κάθε άλλο παρά ιατρικά και Ιπποκρατικά, φέρνεται με τη ζωσμένη στη μέση πιστόλα.
(Έξω σας έχω ένα κελεπούρι -για ένα φοιτητή- λέει στο Νοσοκομείο στους αστυνομικούς, που ορμούν πάραυτα, ένας ακόμα βαριά τραυματίας)
Η καταστολή συνεχίστηκε όλο το Σάββατο 17 Νοεμβρίου και την Κυριακή 18 Νοεμβρίου 1973 σε δρόμους και συνοικίες της Αθήνας.
Κυριακή απόγευμα ερημιά θανάτου στην Αγίου Κωνσταντίνου, παρά μόνο ένα άρμα προσωπικού να ανεβαίνει προς την Ομόνοια.
Να δανεισθώ μια φράση άλλου: Εγώ δεν φοβήθηκα ποτέ τότε, όχι γιατί ήμουν ήρωας, αλλά επειδή τότε ήμουν είκοσι χρονών, λέει κάποιος γνωστός μου.
Η χώρα τέθηκε ξανά στον γύψο. Η προηγούμενη εγχείρηση του χειρούργου George Papadop δεν πέτυχε. Ο ασθενής δεν ανταποκρίθηκε, και υπήρξαν αντιδράσεις εκ του ... παρασυμπαθητικού, όπως ο ίδιος έλεγε στις περισπούδαστες ομιλίες του, δολοφονώντας εκτός από τη Δημοκρατία και την Ελληνική γλώσσα. Πριν ένα χρόνο σε ομιλία του σε καθηγητές του Πανεπιστημίου τους είχε καλέσει να σπάσουν το κεφάλι των φοιτητών, όπως θα έκανε ο ίδιος στους φαντάρους αν αρνούνταν στις διαταγές του.
(κάποτε στον Εβρο είχε ρίξει ο ίδιος ζάχαρη στα καύσιμα, για να στήσει σαμποτάζ σε βάρος αριστερών φαντάρων)
Ήρθε όμως το κίνημα του Ναυτικού και η "ανταρσία" του Βέλους, που τον ανάγκασαν να ...φιλελευθεροποηθεί μέσω Μαρκεζίνη.
Τις ζεστές φωτεινές φθινοπωριάτικες μέρες της εξέγερσης, θα διαδεχθεί ο χειμώνας της νέας σκληροπυρηνικής χούντας του Ιωαννίδη που ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο στο Λαγονήσι την Κυριακή 25 Νοεμ 1973, οπότε ξανά εμβατήρια στην ΥΕΝΕΔ και στην ΕΡΤ.
(είναι δύσκολο να διαβείς το ίδιο ορμητικό ποτάμι δυο φορές, έλεγε πριν χιλιάδες χρόνια ένα Ελληνας φιλόσοφος)
Ορκίστηκε από τον τότε μητροπολίτη Ιωαννίνων Σεραφείμ Τίκα νέος "Πρόεδρος Δημοκρατίας" ο στρατηγός Γκιζίκης,γνωστοί από τις αντάρτικες ομάδες του Ζέρβα, και "πρωθυπουργός" ο άχρωμος, άοσμος, υποτονικός Αδαμάντιος.
(Πως τα βρήκαν μετά Σεραφειμ και Ανδρέας άγνωστο. Στην εκκλησία δεν έγινε ούτε η παραμικρή "αποχουντοποίηση")
Η Γυάρος ξανάνοιξε με ενοίκους τον Γεώργιο Μαύρο της ΕΚ, τον Ψαρουδάκη της Χριστιανικής, τον ηθοποιό Παράβα γιατί σχολίαζε στο θέατρο, (οτι το καλοκαίρι θα φορεθεί το φράκο - υπονοώντας τον Καραμανλή-), τον καθηγητή Γεωργίου του Μαθηματικού Αθήνας, τον σκηνοθέτη Βούλγαρη, τον Χαραλαμπόπουλο (μετά υπουργό του ΠΑΣΟΚ) και άλλους.
Η τραγωδία με εκατόμβες θυμάτων, θα ολοκληρωθεί με το προδοτικό άφρον πραξικόπημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, την ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακάριου - παγκοσμίως γνωστού-, κατόπιν συμφωνιών με σκοτεινούς πράκτορες της CIA. Τι σου κάνει αυτή η πόρνη Ιστορία.
Ακολούθησε η εισβολή των Τούρκων, το καθεστώς ανήμπορο να ανταποκριθεί, με εσωτερικές έριδες, χάνοντας τη στήριξη των ΗΠΑ -ο Σίσκο προανήγγειλε την "κυβερνητική" -βλεπε πτώση της χουντας- αλλαγή στην Ελλάδα, παρέδωσε στους παλαιούς πολιτικούς.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεψε στην Ελλάδα στις 24 Ιουλίου 1974, όντως ο Παράβας είχε δίκιο που έλεγε στο θέατρο, ότι το καλοκαίρι θα φρεθεί το φράκο στην Ελλάδα, ενώ στο περιοδικό Πολιτικα Θέματα τα άρθρα απευθύνονταν στον κ. Καραμανδρέου.
Η συέχεια της ιστορίας είναι γνωστή (Καραμανλής, Ράλλης, Παπανδρέου, Μητσοτάκης, Παπανδρέου, Σημίτης, Καραμανλής )
Η αστική δυτικού τύπου Δημοκρατία καθιερώθηκε ανεπιστρεπτί και στην χώρα μας.
Καιρός όμως μαζί με τα παιδιά του Πολυτεχνείου να θυμηθούμε και τα άλλα συνομίληκα παιδιά που αγωνίστηκαν στην Κύπρο και έδωσαν την ζωή τους για την Ελλάδα σε πόλεμο που προκάλεσαν με τα σχέδια τους σκοτεινοί πράκτορες.
Και λέω αν, αν το βράδυ της Παρασκευής, ξημέρωμα Σαββάτου ο Αθηναϊκός Λαός κατέβαινε σύσσωμος σαν ασπίδα προστασίας στους δρόμους γύρω από το Πολυτεχνείο, λέω μήπως... μήπως σωζόταν η Κύπρος;

Το σφαγείο, ένα τραγούδι - ποίημα του Μίκη για τον Αντρέα Λεντάκη.