Στιγμιότυπα της διχοτόμησης

Σήμερα, όταν μπήκα να κάνω μάθημα, βρήκα πάλι φυλλάδια απλωμένα σε όλες τις θέσεις του αμφιθέατρου: για τον «προαιώνιο πόθο του Κυπριακού λαού», τη «μάνα Ελλάδα», τον έφηβο ήρωα «που αναφώνησε ‘ΖΗΤΩ Η ΕΝΩΣΗ’», «ενάντια σε οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής αντεθνικής και αντιδημοκρατικής λύσης», ενάντια «στην Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία που μόνο την Τουρκία ικανοποιεί».

Καθώς το γράφω αυτό, θυμήθηκα στιγμιότυπα από αναφορές φοιτητών μου τα προηγούμενα χρόνια στα πλαίσια συζητήσεων για την κυπριακή ιστορία. Μεταξύ πολλών άλλων, άκουσα ότι οι Τουρκοκύπριοι ήρθαν μετά την εισβολή του 1974 και άρα θα πρέπει να φύγουν με τον τουρκικό στρατό, ότι οι αγνοούμενοι είναι μόνο Ελληνοκύπριοι, ότι η Κύπρος είναι ελληνική, ότι οι Τούρκοι είναι βάρβαροι και ότι οι Έλληνες της Κύπρου υπήρξαν μόνο θύματα. Αυτό που δεν θα ξεχάσω ήταν όταν ένας φοιτητής διαμαρτυρήθηκε, γιατί μέσα στη βιβλιογραφία που τους έδωσα υπήρχε και ένα κείμενο γραμμένο από κάποιον με τούρκικο όνομα. «Εγώ Τούρκους εν θκιαβάζω» φώναξε και δεν βρέθηκε έστω ένας από το μεγάλο ακροατήριο φοιτητών να πει κάτι. Μόνο μετά από λίγα λεπτά, όταν του απάντησα από την έδρα, είδα μερικά κεφάλια να γνέφουν το κεφάλι συμφωνώντας όταν είπα ότι είναι ρατσιστικό να κρίνει κάποιος την άποψη άλλου πριν την διαβάσει, μόνο και μόνο από την εθνοτική του καταγωγή.

Λέμε συχνά για την αναποτελεσματικότητα του κυβερνητικού μηχανισμού. Ίσως να ισχύει γενικά. Αλλά για το Υπουργείο Παιδείας δεν μπορεί παρά να λεχθεί ότι υπήρξε αποτελεσματικότατο στο έργο της γαλούχησης της νεολαίας στα «εθνικά ιδεώδη»…

Εμπορευματοποιημένη εκπαίδευση

Αυτή η εμπορευματικοποίηση της εκπαίδευσης είναι μια κοινωνική ασθένεια. Υπάρχει ένα τίμημα. Αν η εκπαίδευση πουλιέται σαν επενδυτικό προιόν, αν υπάρχει μια απεριόριστη παροχή πτυχίων και αν αυτά δεν παρέχουν το υποσχόμενο μέρισμα, εν είδη πρόσβασης σε καλές θέσεις εργασίας και ψηλό εισόδημα με το οποίο να αποπληρώσουν τα χρέη που έκαναν επειδή δέχτηκαν την πίεση να αγοράσουν περισσότερο εμπόρευμα, οι πλείστοι που εντάσσονται στο πρεκαριάτο θα είναι θυμωμένοι και χολωμένοι. Η αγορά των λεμονιών έρχεται στο μυαλό. Όπως το παλιό σοβιετικό ανέκδοτο όπου οι εργάτες έλεγαν: "Παριστάνουν ότι μας πληρώνουν, παριστάνουμε ότι δουλεύουμε." Το αντίστοιχο στην εκπαίδευση θα είναι ως εξής: "Παριστάνουν ότι μας μορφώνουν, παριστάνουμε ότι μαθάινουμε". Ο παιδομορφισμός του μυαλού είναι μέρος της διαδικασίας, όχι για την ελίτ αλλά για την πλειοψηφία. Τα μαθήματα γίνονται πιο εύκολα, έτσι ώστε να μεγιστοποιείται ο βαθμός επιτυχίας. Οι ακαδημαικοί οφείλουν να συμμορφώνονται. 

μεταφρασμένο απόσπασμα από Guy Standing, The precariat, 2011

Για την εκπαίδευση

Η εκπαίδευση σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι ουδέτερη. Η εκπαίδευση είτε υπηρετεί το status quo, είτε το αλλάζει. Υπηρετεί είτε τον τρόπο που είναι τα πράγματα, ή το πώς θα μπορούσαν να γίνουν. Έτσι, ακόμα κι αν δεν φαίνονται ξεκάθαρα οι πολιτικές ενός συγκεκριμένου συστήματος, ενός σχολείου ή μιας τάξης, αυτές είναι πάντα εκεί. Είναι μύθος ότι μπορεί κανείς να είναι ουδέτερος, και αυτοί που φωνάζουν και καλούν για ουδετερότητα, στην πραγματικότητα, μας καλούν και μας φωνάζουν να μην πειράξουμε το καθεστώς, την ισχύουσα τάξη πραγμάτων.

Bill Ayers, συνέντευξη στον Πολίτη, 28-6-2009

Για τον χαρακτήρα του πανεπιστημίου

...Με θεμελιακές αξίες την επιχειρηματοποίηση (λειτουργία με στόχο το κέρδος, εταιρική οργάνωση), την εμπορευματοποίηση (τα πάντα είναι προϊόντα, τα πάντα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συναλλαγής) και την αλλοτρίωση ως αναπαραγωγή της κυρίαρχης κουλτούρας, η τριτοβάθμια εκπαίδευση μετατρέπεται από δημόσιο αγαθό σε υπηρεσία και οι μετέχοντες κατηγοριοποιούνται σε χρήστες - παρόχους υπηρεσιών. Με πυξίδα την ταύτιση των αναγκών του ανθρώπου με αυτές της οικονομίας, τα ιδεώδη που διέπουν την προωθούμενη αναδιάρθρωση του χώρου της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι αυτά που διέπουν το κυρίαρχο καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα: ανταγωνισμός, ευελιξία, επένδυση, τιμή, απόδοση κλπ...
...Το αποκοινωνικοποιημένο πανεπιστήμιο όχι μόνο δεσμεύει τη γνώση που (ανα)παράγεται εντός αυτού προς αποκλειστικό όφελος της ελίτ που εξυπηρετεί, αλλά και εμποδίζει την διάχυση της γνώσης στην υπόλοιπη κοινωνία, συμβάλλοντας στη διαιώνιση της ελίτ. Λειτουργώντας ως τράπεζα γνώσης, το πανεπιστήμιο (ανα)παράγει και συσσωρεύει τη γνώση που κυκλοφορεί στην κοινωνία διαχειριζόμενο αυτήν όπως οι τράπεζες το χρήμα...

(Για ένα ελεύθερο πανεπιστήμιο σε μια ελεύθερη κοινωνία, Αντιεξουσιαστικές κινήσεις Σερρών, Θεσσαλονίκης, Αθήνας, Πάτρας, Ιωάννινα, Αγρινίου, Κομοτηνής)