Το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών απέκτησε το
εικονικό του στίγμα και τη δική του θέση την απεραντοσύνη του κυβερνοχώρου με
τη δημιουργία του Virtual Museum of Patriarchal Institute of Patristic Studies.
Οχτώ θεματικές ενότητες και 30 αθέατες κάμερες δίνουν τη δυνατότητα στον
επισκέπτη του virtual museum να γνωρίσει, μέσα από τα ενδεικτικά εκθέματα, τους
χώρους και το έργο που επιτελούν στην θρησκευτική και πολιτιστική ζωή η
Σταυροπηγιακή Ιερά Μονή Βλατάδων και το Π.Ι.Π.Μ.
Περιηγηθείτε είτε με τον
αυτόματο πιλότο είτε με τα "ποδαράκια" για πλήρη αυτονόμηση των
κινήσεων σας και απολαύστε, υπό τους ήχους της εμβληματικής μουσικής του
Ludovico Einaudi, μια ιστορία χιλίων χρόνων μέχρι να μας επισκεφθείτε και δια
ζώσης!!!
Τοαγνό και αθώοχέριενόςπαιδιού ή τορυπαρό και ένοχοχέριενόςδολοφόνου
σου προσφέρει ένα τριαντάφυλλο.
Τοάνθος δεν παύεισεκαμίαπερίπτωσηνααναδίδει τομαγευτικό του άρωμα…
Τοίδιοσυμβαίνει και μεταμυστήρια της Εκκλησίας μας. Η θείαχάριςέρχεταιμεταμυστήριαστιςψυχές μας και όταν ο ιερέαςείναικαλός, αλλά και όταν ο ιερέας δεν είναιάξιος.
Ο λειτουργόςιερέαςείναιαπλώςόργανο του Θεού. Η χάριςέρχεται από αλλού. Από τοΧριστό.
-«Ιδεοθύελλα και ομαδοσυνεργασία - TPS»: Οι μαθητές/μαθήτριες
αναλογίζονται για την αναγκαιότητα ή όχι εκλογής εκπροσώπου της τάξης και
καταγράφουν τα χαρακτηριστικά, από τα οποία κατά τη γνώμη τους θα πρέπει αυτός/αυτή
να διακατέχεται. Επιλέγουν τρία από αυτά και τα παρουσιάζουν στην ολομέλεια.
Ακολουθεί σύντομη συζήτηση.
Νοηματοδοτώντας:
Ιεροσύνη και σύγχρονος κόσμος
-«Ομαδοσυνεργασία»: Οι μαθητές/μαθήτριες διαβάζουν κείμενο (π.χ.
Γκεωργκίου), στοχάζονται και εμβαθύνουν με φύλλο εργασίας γύρω από την έννοια
της χριστιανικής ιεροσύνης, για την
αυτοσυνειδησία του ιερέα όσο και για τον τρόπο που οι μαθητές/μαθήτριες θα
ήθελαν να τον βλέπουν. Χρήση συμπληρωματικού κειμένου κατά περίπτωση (π.χ.
Φάρος).
-Εναλλακτικά:
Οι
μαθητές/μαθήτριες μελετούν περιπτώσεις ιερέων που με τη ζωή και τη δράση τους
αφήνουν ένα θετικό χνάρι στην κοινωνία γύρω τους (μπορεί να γίνει αναφορά σε
κάποια δημοσιευμένη συνέντευξη ενός ιερέα......
Ο
πατέρας μου
Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος
«Το μεσημέρι της ημέρας εκείνης δεν
θέλησα να φάω. Κρύφτηκα. Και έκλαιγα για τη δυστυχία μου. Ο πατέρας μου ήλθε
για να με παρηγορήσει.
-Γιατί κλαις; Με ρώτησε.
-Όλα τα παιδιά του κόσμου έχουν τον δικό
τους πατέρα, εκτός από μένα, είπα.
-Κι εσύ έχεις έναν πατέρα. Εγώ είμαι ο πατέρας σου.
-Ναι, είσαι ο πατέρας μου. Αυτό είναι σωστό. Αλλά δεν είσαι
αποκλειστικά δικός μου πατέρας. Είσαι πατέρας όλων των ανθρώπων. Μη μου πεις
πως αυτό δεν είναι σωστό. Και συνέχιζα να κλαίω. Είσαι πατέρας ακόμα και κείνων
που είναι μεγαλύτεροι από σένα στην ηλικία. Τους άκουσα και τους είδα. Πατέρας
των γερόντων! Τους αποκαλούσες «παιδιά σου». Είσαι ο πατέρας όλου του κόσμου.
Πατέρας του καθενός. Είσαι ακόμα πατέρας των κακών και βρωμερών ανθρώπων.
Η δυστυχία μου μ’ εμπόδιζε να μιλώ.
Μια θηλιά μ’ έπνιγε στο λαιμό. Και οι λέξεις σταμάτησαν να βγαίνουν απ’ το
στόμα μου. Κι είχα δίκιο να είμαι δυστυχής. Γιατί αγαπούσα τον πατέρα μου. Και
όταν αγαπά κανείς ένα πράγμα, θέλει να του ανήκει αποκλειστικά. Όταν κανείς
αγαπά ένα λιβάδι, έναν κήπο, ένα ζώο ή ένα πράγμα, θέλει να το έχει στην
απόλυτη κατοχή του. Το να κατέχεις και να σου ανήκει ένα πράγμα που αγαπάς
είναι νόμος της φύσεως. Όταν κανείς αγαπά ένα πράγμα, δεν μπορεί να το παραχωρήσει
και να το παραδώσει στην κοινή χρήση.
-Εγώ σε αγαπώ τόσο πολύ! Και τώρα
ανακαλύπτω πως είσαι πατέρας όλου του χωριού, είπα.
Τα δάκρυά μου κάποτε σταμάτησαν. Κι
όμως υπήρχαν κι άλλα δάκρυα να κυλήσουν.
-Πες μου, γιατί είσαι ο πατέρας όλων
των ανθρώπων; Το ποθούσα τόσο πολύ να είχα κι εγώ έναν δικό μου πατέρα. Απόλυτα
δικό μου. Όπως τ’ άλλα παιδιά. Γιατί λοιπόν δεν ανήκεις αποκλειστικά σε μένα;
-Είμαι πατέρας όλων γιατί είμαι
ιερεύς, απάντησε ο πατέρας μου».
Γκεωργκίου Κ.,Β., Από την 25η
ώρα στην αιώνια ώρα, μτφρ. Ε. Κ. Στύλιος αρχιμ., εκδ. Έλαφος, Αθήναι 1967, σελ.
35-37.
created by Γιάννης Μπάλτος
Ο ιερέας ως άνθρωπος
«Η παράδοση της Εκκλησίας απαιτεί από τον κληρικό να έχει
πνευματική ωριμότητα, αλλά δεν απαιτεί οι κληρικοί να είναι άνθρωποι χωρίς
ατέλειες, πρώτον γιατί αυτό είναι αδύνατο και δεύτερον γιατί η δύναμή Του “εν
ασθενεία τελειούται” (Β΄ Κορ. 12, 9). Η δυνατότητά μας να μην συγχέουμε τη
σχετική πνευματική ωριμότητα με την τελειότητα, είναι ένα από τα πιο αδιάψευστα
κριτήρια ορθοδοξίας. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος μας προβάλλει και πάλι τον Παύλο,
σαν παράδειγμα εργάτη του Ευαγγελίου και ποιμένα που είχε ατέλειες και
αδυναμίες, τις οποίες ομολογούσε χωρίς δισταγμούς, και τις οποίες όμως είχε με
τη χάρη του Θεού την πνευματική ωριμότητα να τις χρησιμοποιεί εποικοδομητικά
και γι’ αυτόν και για τους άλλους».
Φάρος, π. Φ., Κλήρος. Η ανεκπλήρωτη υπόσχεση πατρότητος, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 1992,
σελ. 75.
Αναλύοντας:
Η Ιεροσύνη στον Χριστιανισμό και
στις θρησκείες.
-«Διοργάνωση μίνι συνεδρίου»: Οι μαθητές/μαθήτριες χωρίζονται σε ομάδες.
Με TPS η κάθε ομάδα μελετά διαφορετικές πηγές
με θέματα όπως: Σύσταση, αποστολική διαδοχή, βαθμοί της ιεροσύνης
(Γκότσης-Μεταλληνός-Φίλιας), / η ιεροσύνη στις άλλες θρησκείες ( Ζιάκας), Ιεροσύνη
και διακονία (π.χ. Λεβ Ζιλλέ), ιεροσύνη των γυναικών (Ματσούκας), ρόλος λαϊκών (Γκότσης-Μεταλληνός-Φίλιας).
Προσωπικές κρίσεις ως προς τις
θρησκευτικές ιεραρχικές δομές.
-«Παίρνοντας απόσταση»: Διαβάζεται σε ολομέλεια ένα σύντομο κείμενο με
θέμα το ρόλο του ιερέα (Λεβ Ζιλλέ) ή τη διοίκηση της Εκκλησίας σήμερα (Κοφινάς).
Ακολουθεί συζήτηση και καταγράφονται τα πορίσματα σε λίστα.
Κήρυγμα του Μητροπολίτη Αντώνιου του Sourozh για το έργο ενός ιερέα.
Ο
ρόλος του ιερέα
Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος
«Ο ιερέας του Ιησού δεν μπορεί να
εκπληρώσει καρποφόρα το ιερατικό του έργο, αν δεν βρίσκεται πρώτα γονατισμένος,
όπως ο Κύριός του, μπροστά στους ανθρώπους, σε μια στάση ταπεινώσεως και
διακονίας, και αν δεν τους πλένει τα πόδια. Χωρίς αυτή την απαραίτητη προϋπόθεση
το λειτούργημά του δεν θα φέρει καρπούς. Αλλά πώς είναι δυνατόν να μεταφραστεί
αυτή η διάθεση της ταπεινώσεως και της διακονίας στην καθημερινή ζωή του ιερέα;
Συχνά ο ιερέας θα είναι υποχρεωμένος
να αναλάβει πρωτοβουλίες, να καθοδηγήσει και να κατευθύνει. Αλλά ακόμα και σε
αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να θυμάται ότι το πρωτείο που αναγνωρίζεται σε
αυτόν, είναι ένα πρωτείο διακονίας. Ο ιερεύς δεν θα ζητήσει γοητεία ούτε
εξουσία. Θα είναι ο ταπεινός υπηρέτης όλων. Σε οποιονδήποτε ζητάει τη βοήθειά
του -ή σε οποιονδήποτε από κείνους που έχουν δικαίωμα σ’ αυτή τη βοήθεια και αν
ακόμα δεν τη ζητάει- ο ιερεύς πρέπει να έχει τη δύναμη να λέει: “Είμαι δικός
σου. Σου ανήκω, διότι ανήκω εις τον Ιησού Χριστό. Σου αναγνωρίζω το δικαίωμα να
βάλεις το χέρι σου επάνω μου και να με θεωρήσεις σαν υπηρέτη σου. Όποιος κι αν
είσαι, συ που τώρα έχεις ανάγκη από μένα, μου είσαι τη στιγμή που μου μιλάς, η
πιο αξιόλογη ψυχή. Έχεις δικαίωμα σε όλες μου τις δυνάμεις της απαρνήσεως και
της αγάπης. Αφιερώνομαι σε σένα”. Και αν ακόμα ο ιερέας δεν προφέρει αυτές τις
λέξεις, θα πρέπει τουλάχιστον η στάση του να τις εκφράζει. Θα πρέπει να
προχωρεί φέροντας γύρω του, ιδίως εκεί που κυριαρχούν ο εγωισμός και η
διχόνοια, την ειρήνη του Χριστού, το συμφιλιωτικό έργο του Χριστού, την αγάπη
του Χριστού.
Ο ιερέας θα πρέπει να είναι ήρεμος
και στοργικός μπροστά σε κάθε αντίθεση. Βαθειά αφοσιωμένος στην ακεραιότητα του
μηνύματος της Εκκλησίας του δεν πρέπει ν’ αντιμετωπίσει ποτέ με εχθρότητα ή με
περιφρόνηση τις άλλες ειλικρινείς θρησκευτικές ομολογίες. Θα ευχαριστεί τον Θεό
για τις χάριτες που δίνει στις καλοπροαίρετες ψυχές, οπουδήποτε και αν
βρίσκονται. Ποτέ δεν θα αντισταθεί στο κακό με κακό. Ποτέ δεν θα χρησιμοποιήσει
και δεν θα συμβουλεύσει τη βία. Ο ιερέας πρώτα πρώτα χρωστάει τον εαυτό του σ’
αυτούς που υποφέρουν. Δεν θα έχει κάνει τίποτα, όταν δεν θα έχει ο ίδιος “μοιραστεί”
το βάρος του άλλου, όταν δεν θα έχει προσπαθήσει να σηκώσει κι αυτός αυτό το
βάρος, όταν δεν έχει εισχωρήσει αληθινά στον πόνο του αδελφού του, όταν η
συμπάθειά του δεν του «στοιχίζει» μερικά πράγματα και δεν τον οδηγεί σε μια
συγκεκριμένη θυσία».
μτφρ. Μητρ.
Αττικής Νικοδήμου, εκδ. Σπορά, σειρά «Νέο Στούδιο», Αθήνα 1992, σελ. 23-28.
Ιεροσύνη και εκκλησιαστική διοίκηση
«Η ανεπάρκειά μας βρίσκεται στο ότι έχουμε παραμελήσει την ουσία
της εκκλησιαστικής διοίκησης που δεν είναι τίποτε περισσότερο από το να
διακονούμε τις ανάγκες τών πιστών και να μορφώνουμε την αίσθηση της
αδελφότητας. Αυτή η ανεπάρκεια, αυτή η έλλειψη κατεύθυνσης προς ένα
εκκλησιαστικό στόχο έχει προκαλέσει τόσες πολλές εντάσεις και καταπιέσεις σε όλα
τα κλιμάκια της εκκλησιαστικής διοίκησης, ώστε εκρήγνυνται στον τρόπο με τον
οποίο αλληλοσχετίζονται.
Αν και πολλά παραδείγματα μπορούν να δείξουν πως αυτή η παράλειψη
εκφράζεται σε ενοριακό επίπεδο, δύο παραδείγματα είναι ιδιαίτερα εμφανή. Το
πρώτο σχετίζεται με τον τρόπο που δεχόμαστε αυτούς που έρχονται για να ορίσουν
ένα μυστήριο ή να πάρουν αναγκαία πιστοποιητικά. Πόσοι από μας τους Ιερείς
προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε αυτές τις ευκαιρίες για να γνωρισθούμε με το
πρόσωπο που έρχεται στο γραφείο της ενορίας; Πόσοι από μας βλέπουμε τη
συμπλήρωση της άδειας γάμου σαν ευκαιρία που μπορούμε να γνωρισθούμε με το
ζευγάρι, να προσφέρουμε κάποια βασική καθοδήγηση γύρω από τα θέματα γάμου,
ακόμη και να εξηγήσουμε και να συσχετίσουμε τη μυστηριακή τελετουργία με την
πρακτική της καθημερινής έγγαμης ζωής; Όταν κάποιος έρχεται να κανονίσει μία
βάπτιση, πόσοι από μάς βρίσκουμε χρόνο να καθίσουμε με τους γονείς και να τους
δώσουμε την ευκαιρία να μιλήσουν για τις εμπειρίες και τα συναισθήματα που
έχουν ως γονείς; Πόσοι από μάς αξιοποιούν την επισφράγιση πιστοποιητικών για
τις πολύτεκνες οικογένειες για να γνωρίσουν πώς αυτά τα παιδιά αναπτύσσονται;
Τελευταία, πόσοι από μάς αξιοποιούν την επισφράγιση πιστοποιητικών θανάτου για
να ποιμάνουν τους πενθούντες;».
Κοφινάς, π. Σ., «Ενορία: Εντάσεις και
επιλογές», στο Ενορία: Προς μια νέα
ανακάλυψή της, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 1993, σελ.150-156.
Λάμπουν σαν δάκρυα τα Χριστούγεννα Ένας μικρός χριστός γεννιέται πάλι αύριο, μόνος στον κόσμο. Ένας μικρός χριστός που ζωγραφίζει θαμπά στο τζάμι δέντρα για τα παιδιά, καράβια για τα όνειρα, ένα παραμύθι της αγάπης για τους απελπισμένους. Παραμονή και τα χιλιάδες φώτα της πλατείας στα μάτια του λάμπουν σαν δάκρυα
Τόλης Νικηφόρου- Λάμπουν σαν δάκρυα τα Χριστούγεννα
-προσδιορίζουν
το ιερό και την ιερότητα στον κόσμο και στη θρησκεία,
-διακρίνουν
τις διαστάσεις της ιερότητας στην Εκκλησία,
-περιγράφουν
το περιεχόμενο του ιερού στις θρησκείες,
-αξιολογούν
τη σημασία του ιερού στην καθημερινή
ζωή των πιστών.
Βιώνοντας:
Η ιερότητα για τον
σύγχρονο άνθρωπο και την κοινωνία. Η έννοια/λέξη «ιερό» στην καθημερινή του/της ζωή.
«Τι είναι για μένα ιερό;»
Νοηματοδοτώντας:
Θρησκευτικές αντιλήψεις για το ιερό.
Γυναίκα
που προσεύχεται μπροστά στην εικόνα της Παναγίας στο Κίεβο, Ουκρανία.
Θρησκευτικά σύμβολα, εικόνες, αγάλματα, ιερά αντικείμενα και βιβλία από διάφορες θρησκείες.
Οι μαθητές/μαθήτριες παρατηρούν εικόνες που δίνονται (εικόνες από
«Φωτόδεντρο») ή παρακολουθούν το παραπάνω video και ανά δύο απαντούν στις
ερωτήσεις: Τι σημαίνει για έναν/μία που
πιστεύει η έννοια «ιερό», πώς στέκεται
κανείς απέναντι στο ιερό και το άγιο; http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/4478?locale=el
-Εναλλακτικά:
«Στοχασμός σε ερώτημα»: «Το «ιερό» στο πλαίσιο του Χριστιανισμού είναι κυρίως τόπος, χρόνος ή τρόπος;».
Οι μαθητές/μαθήτριες σε ομάδες επεξεργάζονται το παραπάνω ερώτημα και
προτείνουν τη δική τους ερμηνεία.
Αναλύοντας:
Διαστάσεις της ιερότητας
στη ζωή των ανθρώπων.
Εργασία
σε ομάδες με φύλλα εργασίας.
Καθολικότητα του θρησκευτικού φαινομένου
«Ταξιδεύοντας
θα μπορούσες να βρεις και πόλεις χωρίς τείχη, γράμματα, βασιλείς, σπίτια,
χρήματα, που δε χρειάζονται νομίσματα, που τους λείπουν θέατρα και γυμναστήρια·
δεν υπάρχει όμως ούτε έχει υπάρξει κανείς που να είδε κάποια πόλη χωρίς ιερά
και θεούς, που δε χρησιμοποιεί ευχές, όρκους, μαντείες ή θυσίες για καλό σκοπό ή για
την αποτροπή των κακών».
Πλούταρχος, Προς
Κολώτην Επικούρειον, 1126, D-E. Στο Δρίτσας, Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος,
Στ., Χριστιανισμός και Θρησκεύματα Β΄
Γενικού Λυκείου, Ινστιτούτο
Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων «Διόφαντος», 2011, σελ. 34
Θρησκεία και ιερό
«Συχνά η
«θεότητα» αποδίδεται από τους θρησκειολόγους με τις λέξεις “απολυτότητα” ή “ιερότητα”.
Τότε το αντικείμενο της θρησκείας γενικά ονομάζεται το “απόλυτο” ή το “ιερό”.
Όμως, αν και αόριστα αισθανόμαστε τι θέλουν να πουν αυτές οι λέξεις, είναι
αδύνατο να ορίσουμε ακριβώς το νόημά τους. Έτσι, οι ορισμοί του απόλυτου ή του
ιερού περιγράφουν, κατά κανόνα, όχι τι είναι το ίδιο το απόλυτο ή το ιερό, αλλά
τους διάφορους τρόπους με τους οποίους εμείς το αντιλαμβανόμαστε, π.χ. ως μια
δύναμη, όπως στον ορισμό “ο Θεός είναι μια ανώτερη δύναμη” ή ως κάτι που
υπερβαίνει τον κόσμο και είναι συνεπώς «υπερφυσικό»… Θρησκειολόγοι, όπως ο
Ρούντολφ Όττο (1869 -1939), έδειξαν ότι το απόλυτο μπορεί μόνο να βιωθεί και
όχι να οριστεί. Στην Καινή Διαθήκη υπάρχει ένας περιεκτικός ορισμός της
θρησκείας, η οποία συγκεφαλαιώνεται στην αγάπη προς τους πάσχοντες συνανθρώπους μας και στην ενάρετη
ζωή».
Δρίτσας,
Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός
και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού Λυκείου, Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και
Εκδόσεων «Διόφαντος», 2011, σελ. 28.
Πηγή της θρησκείας
«Συχνά θεωρείται ότι πηγή της θρησκείας υπήρξε ή είναι η άγνοια των ανθρώπων, οι οποίοι
θεοποίησαν όσα δεν μπορούσαν να γνωρίσουν ή ο φόβος τους ενώπιον του αγνώστου.
Όμως οι θεωρίες αυτές δεν μπορούν να εξηγήσουν την ύπαρξη στον άνθρωπο της
δίψας για το απόλυτο, η οποία υπάρχει καθεαυτή και άσχετα από καταστάσεις φόβου
ή άγνοιας. Μπορούμε να πούμε ότι βασική πηγή της θρησκείας είναι η έμφυτη τάση
του ανθρώπου προς το απόλυτο. Στα πλαίσια της πίστης μας ότι το απόλυτο είναι ο
Θεός, μπορούμε να πούμε ότι η θρησκεία πηγάζει από την ανάγκη του ανθρώπου να
επικοινωνεί με το μεγάλο συγγενή του, το Θεό, ο οποίος εμφύτεψε στην ψυχή του
την ανάγκη της αναζήτησής του».
Δρίτσας,
Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός
και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού Λυκείου, Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και
Εκδόσεων «Διόφαντος», 2011, σελ. 30.
Η θρησκεία πανανθρώπινο φαινόμενο
«Ο άνθρωπος είναι ον θρησκευτικό (homo religiosus). Η θρησκεία ως
πανανθρώπινο φαινόμενο διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην πνευματική ζωή των
ανθρώπων, αλλά συγχρόνως επηρεάζει βαθιά την ουσία και τις εκφάνσεις του
πολιτισμού των λαών. Το θρησκευτικό βίωμα χαρακτηρίζεται από το βάθος και την
ένταση. Σ' αυτό συμμετέχει όλος ο ψυχισμός του ανθρώπου ως νόηση, συναίσθημα
και βούληση. Επηρεάζει βαθιά την προσωπικότητα του πιστού και τη διαμορφώνει
ανάλογα με το είδος του απολύτου, στο οποίο αναφέρεται. Όταν
το θρησκευτικό βίωμα συνίσταται από την άμεση, προσωπική και λυτρωτική βίωση
της παρουσίας του Θεού, αποτελεί την πιο καθαρή και πιο ουσιαστική πτυχή της ζωής
του ανθρώπου. Τότε το θρησκευτικό βίωμα είναι βίωμα του απολύτου, του
προσωπικού και τελειότατου θείου όντος.
Σύμφωνα με τον
θρησκειολόγο Ρούντολφ Όττο “το βίωμα του ιερού, του αγίου” έχει δύο
χαρακτηριστικά: “βιώνεται ως μυστήριο φοβερό, το οποίο δημιουργεί το δέος, την
κατάνυξη, την επίγνωση της μηδαμινότητας και της απόστασης ανθρώπου και Θεού.
Βιώνεται όμως και ως μυστήριο σαγηνευτικό, γεμάτο από αγάπη, γαλήνη και
μακαριότητα. Έτσι, η απόσταση ανθρώπου και Θεού ελαττώνεται και κυριαρχούν
συναισθήματα οικειότητας, εμπιστοσύνης και αγάπης, και ψυχοσωματική ισορροπία.
Στην πρώτη φάση το Άγιο απωθεί, ενώ στη δεύτερη έλκει την ψυχή”».
Δρίτσας,
Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός
και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού Λυκείου, Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και
Εκδόσεων «Διόφαντος», 2011, σελ. 30-31.
-Εναλλακτικά:
«Συλλογισμός με βάση την
τέχνη»: Παρατήρηση και περιγραφή φωτογραφιών ιερών τόπων ή ιερών συμβόλων σε
διάφορες θρησκείες. Εικονική περιήγηση σε ναούς (πολυμέσα) με θέμα την παρουσία του
«ιερού».
Αξιολόγηση της ιερότητας στην καθημερινή ζωή πιστών και μη πιστών. Οι
μαθητές/μαθήτριες κλείνουν τον κύκλο των αρχικών τους προβληματισμών με τα νέα
δεδομένα. ΥΛΙΚΟ
Αποφθέγματα Αγίων, θεολόγων και χριστιανών που αναφέρονται στο περιβάλλον
Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος
α. Ελεήμων καρδιά.
Καρδιά ελεήμων είναι μία καρδιά που καίγεται για ολόκληρη την κτίση, για τους ανθρώπους, για τα όρνια, για τα ζώα… και για όλα τα κτίσματα.
Με την ανάμνηση και τη θέα τους τρέχουν από τα μάτια του ανθρώπου δάκρυα.
Από την πολλή και σφοδρή αγάπη που συνέχει την καρδιά του δεν μπορεί να ανεχθεί ή να ακούσει ή να δει κάποια καταστροφή να γίνει μέσα στην κτίση.
Γι’ αυτό και για τα άλογα ζώα και για τα ερπετά… κάθε στιγμή προσφέρει προσευχή με δάκρυα, για να τα διαφυλάξει και να τα ελεήσει ο Θεός.
Αββάς Ισαάκ ο Σύρος, Λόγοι Ασκητικοί
β. Να αγαπάτε τα δέντρα!
Στη δεκαετία του 1960, όταν ήμουν διάκονος στη Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου στην Πάτμο, ο γέροντάς μας, ο πατήρ Αμφιλόχιος, συνήθιζε να μας λέει: «Γνωρίζετε πως ο Θεός μάς έδωσε μία ακόμη εντολή, που δεν αναφέρεται στην Αγία Γραφή;
Είναι η εντολή να αγαπάτε τα δέντρα».
Πίστευε πως όποιος δεν αγαπούσε τα δέντρα δεν αγαπούσε τον Χριστό.
«Όταν φυτεύετε ένα δέντρο», μας έλεγε, «φυτεύετε ελπίδα, φυτεύετε ειρήνη, φυτεύετε αγάπη και θα λάβετε τη χάρη του Θεού».
Ήταν ένας οικολόγος πολύ πριν η οικολογία έρθει στην επικαιρότητα.
Ακούγοντας τις εξομολογήσεις των χωρικών, τους έβαζε ως επιτίμιο ή ποινή να φυτέψουν ένα δέντρο.
Και δεν ήταν μόνο αυτό: ο ίδιος περιφερόταν στο νησί για να δει πώς πηγαίνουν τα επιτίμια των χωρικών, να δει αν πότιζαν τακτικά το δέντρο που είχαν φυτέψει και αν το φρόντιζαν να μην το φάνε οι κατσίκες.
Το παράδειγμα και η επίδρασή του μεταμόρφωσαν το νησί: εκεί που πριν ογδόντα χρόνια το νησί ήταν γεμάτο ξερές και γυμνές πλαγιές, σήμερα φύονται πεύκα και ευκάλυπτοι. «Να αγαπάτε τα δέντρα», επέμενε ο πατήρ Αμφιλόχιος.
Δεν είχε δίκιο; Δεν μπορούμε να σώσουμε ό,τι δεν αγαπάμε.
Κάλλιστος Ware, μητρ. Διοκλείας, Αρχή Ημέρας. Η ορθόδοξη προσέγγιση της Δημιουργίας
γ. Οι άνθρωποι θα μείνουν πτωχοί γιατί δεν θα ’χουν αγάπη στα δέντρα.
Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός
δ. Αγάπη για την Δημιουργία και τον Δημιουργό.
Βλέποντας τη φύση, τα δέντρα, τα λουλούδια, τα πουλιά, τις μέλισσες, τα άνθη, τη θάλασσα, τα ψάρια, τα άστρα, το φεγγάρι, τον ήλιο και τα τόσα άλλα υπέροχα δημιουργήματά του, στρέφουμε τον νου μας προς τον Θεό και δοξάζοντάς Τον μέσα από αυτά, προσπαθούμε να καταλάβουμε πόσο ωραία και θαυμάσια είναι, και αγωνιζόμαστε να τα αγαπήσουμε.
Όταν τα αγαπήσουμε όλα αυτά, τότε η αγάπη μας ανεβαίνει προς τον δημιουργό μας, κι έτσι πραγματικά και αληθινά Τον αγαπάμε.
Άγιος Πορφύριος
Ο Εφιάλτης της Περσεφόνης - Νίκος Γκάτσος
Η ΓΗ ΔΕΝ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ.
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗ ΓΗ.
Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο... τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο! Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης, στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς! Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες, ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο... τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες και το καινούργιο παν να δουν διυλιστήριο.
Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης, στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς!
Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα... τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα. Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης, στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς!
‘Man’: Η σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον, ταινία
μικρού μήκους του SteveCutts,2012.
Εφαρμόζοντας:
Οικολογικοί
προβληματισμοί.
Απόσπασμα απο το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ samsara (2011)
To Ψέμα Που Ζούμε
Ανθρωποκεντρισμός και Οικοκεντρισμός
«Με τη γέννηση της οικολογικής σκέψης η ανθρωποκεντρική
αντίληψη καταδικάστηκε ως η κύρια υπεύθυνη για τα οικολογικά δεινά. Μόνο που
στη συνείδηση των περισσότερων, πρέπει να αναλάβουμε δράση εμείς προκειμένου να
προστατεύσουμε τον πλανήτη που κατοικούμε εμείς, για να μπορέσουμε να
συνεχίσουμε να κατοικούμε σ’ αυτόν με αξιώσεις. Έτσι γεννιέται μία νέα
ανθρωποκεντρική αντίληψη, στα πλαίσια όμως πια του οικολογικού κινήματος. Το
νέο αυτό ανθρωποκεντρικό ρεύμα τείνει να οργανώνει την διαχείριση όλης της βιόσφαιρας
γύρω από τα συμφέροντα του είδους homo sapiens sapiens. Οι φυσικοί πόροι
προφανώς και πρέπει να τύχουν ορθολογικής διαχείρισης ώστε οι ανθρώπινες 4
ανάγκες να είναι ικανοποιήσιμες ενώ η ρύπανση επιδιώκεται να μένει σε ανεκτά
επίπεδα για να μην προκαλούνται (πολλά) ανθρώπινα θύματα. Ο μη ανθρώπινος
κόσμος δεν παύει να έχει εργαλειακή αξία. Τον χρησιμοποιούμε για να
οικοδομήσουμε τον πολιτισμό μας. Στην αντίπερα όχθη του ανθρωποκεντρισμού
βρίσκεται το φιλοσοφικό ρεύμα του οικοκεντρισμού. Ο πρωτεργάτης της
οικοκεντρικής σκέψης, Aldo Lepold, υποστήριξε μια ηθική, που την ονόμασε ηθική
της γης (land ethic) [Leopold, 1949], η οποία δεν αφορά μόνο στους ανθρώπους,
αλλά και σε άλλες οντότητες, όπως τα υπόλοιπα ζώα, το νερό και τα φυτά. Σύμφωνα
με την οικοκεντρική σκέψη η φύση δεν έχει πια εργαλειακή αξία για τον άνθρωπο.
Ο μη ανθρώπινος κόσμος δεν νοείται πλέον ως αποθήκη φυσικών πόρων και πελώριος
αποδέκτης των λυμάτων μας. Επίσης, δεν επιδιώκουμε απλά την υγεία και την
μακροημέρευσή του, προκειμένου να επιβιώσουμε και να διαβιώσουμε σε ένα
καλύτερο περιβάλλον, αλλά αναλογιζόμαστε και φροντίζουμε για την ικανοποίηση
των δικών του αυτόνομων σκοπών για επιβίωση, αναπαραγωγή και ίσως (περισσότερο
για το ανώτερα θηλαστικά) για μια ποιότητα ζωής ανάλογη με τις δυνατότητές του.
Στην περίπτωση αυτή, ο υπόλοιπος κόσμος προικίζεται με την εγγενή αξία την
οποία απολάμβανε μέχρι τώρα μόνο ο άνθρωπος, εγχείρημα το οποίο μας εισάγει
κατ’ ευθείαν στο αβέβαιο έδαφος των συνθηκών αξιοδότησης αλλά και την αμφίδρομη
ή μονόδρομη ηθική υπευθυνότητα».
Γεωργόπουλος Αλέξανδρος και Καραγεωργάκης Σταύρος, Όταν η Περιβαλλοντική Ηθική συναντά την
Πολιτική Οικολογία. 2005), στο
Διερευνώντας:
Οικοθεολογία: Η χριστιανική θεολογία για το
περιβάλλον.
Η Επικοινωνία του Αγίου Παϊσίου με τα Ζώα.
Ο Άγιος Παΐσιος είχε μια μοναδική, σπάνια σχέση με την κτίση του Θεού.
Αρκούδες, ελάφια, φίδια, λαγοί, ακόμα και γάτες και ποντίκια… όλα πλησίαζαν τον Όσιο σαν να αναγνώριζαν μέσα του την ειρήνη και τη χάρη του Χριστού.
Στο βίντεο παρουσιάζονται αληθινές ιστορίες εκ του νέου βιβλίου ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης:
– Η αρκούδα που υπάκουσε στη φωνή του.
– Τα φίδια που υποχωρούσαν με μια του κουβέντα.
– Ο λαγός με τον σταυρό στο μέτωπο που απαγόρευε στους κυνηγούς να πειράξουν.
– Τα ζαρκάδια που έτρεχαν κοντά του όταν άκουγαν το χτύπημα του τσεκουριού.
– Οι γάτες και τα ποντίκια που έτρωγαν μαζί, χωρίς φόβο, κάτω από το βλέμμα του.
– Το τεράστιο φίδι που ήρθε “να του κάνει παρέα” μπροστά στους επισκέπτες στο Άγιο Όρος.
Όλες αυτές οι ιστορίες αποκαλύπτουν έναν άνθρωπο που ζούσε ήδη από αυτή τη ζωή την ειρήνη του Παραδείσου.
«Οι άνθρωποι θα μείνουν πτωχοί γιατί δεν θα’ χουν αγάπη στα δέντρα».
Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.
Αγάπη για την Δημιουργία και τον Δημιουργό
«Βλέποντας τη φύση, τα δέντρα , τα λουλούδια, τα πουλιά, τις μέλισσες, τα άνθη, τη θάλασσα,
τα ψάρια, τα άστρα, το φεγγάρι, τον ήλιο, και τα τόσα άλλα υπέροχα
δημιουργήματά του, στρέφουμε τον νου μας προς τον Θεό και δοξάζοντάς Τον μέσα
από αυτά, προσπαθούμε να καταλάβουμε πόσο ωραία και θαυμάσια είναι και
αγωνιζόμαστε να τα αγαπήσουμε. Όταν τα αγαπήσουμε όλα αυτά , τότε η αγάπη μας
ανεβαίνει προς τον δημιουργό μας, κι έτσι πραγματικά και αληθινά Τον
αγαπάμε».
Άγιος Πορφύριος
Επιτίμιο π. Αμφιλοχίου
Μακρή
Είναι χαρακτηριστική και η περίπτωση του Γέροντα της Πάτμου
Αμφιλοχίου Μακρή (1888-16.4.1970), ο οποίος απαιτούσε από τους εξομολογουμένους,
σ' ένδειξη μετάνοιας, να φυτεύουν ένα δέντρο, επειδή -όπως έλεγε συνήθως-
‘όποιος φυτεύει δέντρο φυτεύει ελπίδα, φυτεύει ειρήνη, φυτεύει αγάπη και έχει
τις ευλογίες του Θεού’. ‘Άλλες φορές έλεγε ‘Γνωρίζετε
πως ο Θεός μας έδωσε μία ακόμη εντολή, που δεν αναφέρεται στην Αγία Γραφή;Είναι
η εντολή να αγαπάτε τα δέντρα’.
«Η καρδιά που γνωρίζει να αγαπά συμπονεί όλη την κτίση».
Αρχ. Σοφρώνιος
Καταναλωτισμός και δημιουργία
«Ατυχώς εις τας ημέρας μας ο άνθρωπος, υπό την επίδρασιν ενός
ακραίου ορθολογισμού και ευδαιμονισμού, έχει χάσει την αίσθησιν της ιερότητος
της δημιουργίας και ενεργεί ως αυθαίρετος εξουσιαστής και βάναυσος καταπατητής
της. Αντί του ευχαριστιακού και ασκητικού πνεύματος, με το οποίον εγαλούχησεν η
Ορθόδοξος Εκκλησία τα τέκνα της επί αιώνας, παρατηρείται σήμερον ένας βιασμός
της φύσεως προς ικανοποίησιν όχι αυξανομένης σειράς ορέξεων και επιθυμιών τας
οποίας ενθαρρύνει η επικρατούσα φιλοσοφία της καταναλωτικής κοινωνίας».
Απόσπασμα από το μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχου
Δημητρίου 1/9/1989
Αναπλαισιώνοντας:
Προβληματισμοί
για τη δράση των εκπροσώπων του Χριστιανισμού και των θρησκειών ως προς το
οικολογικό ζήτημα.
Ο υποψήφιος για το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων Τζεμπ Μπους
αναφέρει σχολιάζοντας την Εγκύκλιο του Πάπα Φραγκίσκου: «Δεν θα μου υπαγορεύσει
ούτε ο αρχιεπίσκοπός μου, ούτε ο καρδινάλιός μου, ούτε ο Πάπας μου την
οικονομική μου πολιτική».
