Την επικοινωνία με τους προγόνους και με τα πνεύματα που γίνεται μέσω
της πνευματοληψίας συμπληρώνει η επικοινωνία που γίνεται με τη λατρεία.
Η λατρεία έχει πάμπολλες μορφές: από εκείνη που γίνεται στις
διαβατήριες τελετές, δηλαδή στις τελετές κατά τις οποίες το άτομο περνά από το
ένα στάδιο ζωής στο άλλο, όπως η γέννηση, η εφηβεία, ο γάμος και ο θάνατος, ως
τη λατρεία που γίνεται ευκαιριακά.
Τελετές μύησης, κάθαρσης, ικεσίας, εξιλέωσης, ανάμνησης, επανάληψης
κάποιας μυθικής πράξης (π.χ. της κοσμογονίας), προσφοράς, θυσίας, είναι κάποιες
από τις βασικές της μορφές.
Οι προσφορές (π.χ. τροφής) και οι θυσίες (π.χ. κάποιου ζώου) αποτελούν
τον κυριότερο τύπο λατρείας. Με αυτές, ιδίως στην περίπτωση των προγόνων,
επιδιώκεται η συντήρηση των υπερφυσικών όντων, ώστε και αυτά με τη σειρά τους να φροντίσουν για την ευημερία
του λάτρη, της οικογένειας ή της κοινότητας.
Η λατρεία γίνεται συνήθως κοντά
στον τόπο όπου κατοικούν τα πνεύματα, π.χ. κάτω από κάποιο μεγάλο δέντρο, όταν
πρόκειται για το πνεύμα που κατοικεί σ’ αυτό, δίπλα σε ένα ποτάμι, όταν πρόκειται για το πνεύμα του ποταμού ή, στην περίπτωση των
προγόνων, στους τάφους τους, στους προγονικούς ναούς κ.ο.κ.
Η λατρεία των πνευμάτων
διαμόρφωσε βαθιά την αφρικανική ζωή.
Π.χ. η λατρεία εδαφικών περιοχών, δέντρων κτλ. καθόρισε τις
καλλιεργήσιμες και μη καλλιεργήσιμες εκτάσεις, το χρόνο της καλλιέργειας, τη
χρήση ή μη φωτιάς κτλ. Αλλά επηρέασε και την οργάνωση της κοινωνίας, αφού π.χ.
η λατρεία ενός πνεύματος καθόριζε την περιοχή κατοικίας μιας φυλής ή μια κοινή
λατρεία δημιουργούσε δεσμούς μεταξύ φυλών κτλ.
Δρίτσας, Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός
και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού
Λυκείου,Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΙΤΥΕ «Διόφαντος»,
Αθήνα, 2011, σσ. 229231
Αυτή
συνίσταται στο μεγαλύτερο μέρος της στη λατρεία πνευμάτων.
Τα πνεύματα αυτά είναι προσωποποιημένα όντα,
καλά ή κακά, που κατοικούν σε φυσικά όντα ή αντικείμενα, όπως ορισμένοι
άνθρωποι,
δέντρα, ζώα, λίμνες, ποτάμια, βουνά, εδαφικές περιοχές∙ σε φυσικά φαινόμενα,
όπως ο άνεμος και η βροχή, αλλά και σε φαινόμενα όπως οι επιδημικές αρρώστιες
που θεωρούνται ότι είναι εξωτερικές
εκδηλώσεις πνευμάτων.
Πνεύματα
επίσης είναι οι ψυχές των νεκρών και γενικά των προγόνων.
Οι
πρόγονοι αποτελούν τη μορφή εκείνη του υπερφυσικού, στην οποία περισσότερο από όλες
απευθύνεται η αφρικανική θρησκευτικότητα.
Αυτοί
προστατεύουν την οικογένεια και εξασφαλίζουν τη γονιμότητα, την υγεία και
γενικά την ευημερία της.
Στα
πνεύματα, προγονικά ή μη, αποδίδεται σχεδόν καθετί που συμβαίνει.
Έτσι, η πίστη σ’' αυτά εξηγεί τα συμβαίνοντα
στον κόσμο και δημιουργεί ένα γενικό πλαίσιο που δίνει νόημα στη ζωή και
μάλιστα στις διάφορες δοκιμασίες.
Τα Αφρικανικά θρησκεύματα αποτελούν
ένα σύνολο πολλών επιμέρους θρησκευτικών πεποιθήσεων, οι οποίες αναπτύχθηκαν
στις πολυάριθμες φυλές ολόκληρης της Αφρικανικής Ηπείρου, εκτός από τη βόρεια
ζώνη, η οποία βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα.
Οι Αφρικανοί ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο
θέμα της θρησκείας, ανέπτυξαν θρησκευτικές πεποιθήσεις και παραδόσεις, οι
οποίες καθόρισαν τον τρόπο της ζωής τους.
Όλες οι φάσεις της κοινωνικής ζωής
τους διαποτίζονται από την αντίληψη ότι υπάρχει ένας δημιουργός Θεός, ένας
ενδιάμεσος κόσμος πνευμάτων και ορατός κόσμος.
Ο άνθρωπος οφείλει να ζήσει μέσα στον
φυσικό κόσμο, σύμφωνα με τους νόμους τους οποίους έχει θεσπίσει ο Θεός, δηλαδή
την οικογενειακή και κοινοτική ζωή, τη χρήση των αγαθών της γης και την υπακοή
στους νόμους της κοινότητας.
Η δυνατότητα επικοινωνίας με τον Θεό
υπάρχει μόνο εφόσον δίνεται ιερός χαρακτήρας σε κάθε εκδήλωση της ζωής, όπως η
γέννηση, η μύηση στον τρόπο ζωής της φυλής, ο γάμος, οι φάσεις της αγροτικής
ζωής, ο θάνατος.
Με τον κόσμο των πνευμάτων, ο
άνθρωπος έρχεται σε επικοινωνία με τη βοήθεια των Ιεροδιαμέσων.
Η έντονη παρουσία των διαφόρων
προκαταλήψεων τροφοδότησε τη μακραίωνη παράδοση της μαγείας και των υπηρετών
της, μάγων, των οποίων η ύπαρξη είναι μέχρι σήμερα ορατή.
Η παραδοσιακή Αφρικανική θρησκευτική
παράδοση, με την εισβολή των δυτικών πολιτιστικών προτύπων, βρίσκεται σε
παρακμή και είναι υπό αφανισμό.
Καινούργια προβλήματα αναφύονται στις
κοινότητες της Μαύρης Ηπείρου, τα οποία
η παραδοσιακή και θρησκευτικού χαρακτήρα πρακτική δεν μπορεί να αντιμετωπίσει,
όπως είναι η έξαρση του AIDS, οι εθνοαπελευθερωτικοί πόλεμοι, η πείνα και η
αύξηση των κοινωνικών προβλημάτων, κυρίως της Μεγαλουπόλης.
Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι οι
οποίοι νοσταλγούν τις παλιές θρησκευτικές παραδόσεις της Αφρικανικής Ηπείρου, επανέρχονται σε αυτές και
μέσω του διαδικτύου προβάλλουν πλευρές της θρησκευτικής πίστης των Αφρικανών
από τις πιο ελκυστικές, όπως η μαγεία ή οι τελετές θεραπείας.
Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση.
Η Αφρική αποτελεί μια ήπειρο με πολιτισμό που ανάγεται πολλούς αιώνες
πριν τις πρώτες ευρωπαϊκές πηγές, ένας πολιτισμός που σε πολλά σημεία της
ηπείρου έχει επιβιώσει μάλλον αναλλοίωτος μέχρι και τις μέρες μας, όπου με τις
επιστημονικές δράσεις έχουμε την δυνατότητα να τους μελετήσουμε στο περιβάλλον
τους.
Πως σε ένα μέρος, στο οποίο πλέον συνυπάρχουν πολλά δόγματα, ο
Χριστιανισμός μπορεί να αναπτυχθεί;
Πως συλλαμβάνονται οι χριστιανικές
παραδόσεις και λατρευτικές τελετές από τους μέχρι πρότινος εκτός Χριστιανισμού
Αφρικανούς;
Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Τολιάρας και Νοτίου Μαδαγασκάρης απαντά
αυτά τα θέματα στην Απαρχή
Στις αρχές του 20ού αι. οι Ευρωπαίοι
καλλιτέχνες άρχισαν να εκδηλώνουν το ενδιαφέρον τους προς την αφρικανική τέχνη
σχεδόν αποκλειστικά από αισθητική άποψη, χωρίς να εμβαθύνουν στο νόημα που
είχαν οι εκφάνσεις της, τη σημασία και τη λειτουργικότητά της.[..]
Μια έκθεση,το 1906 στο Λονδίνο,
συνάρπασε το ζωγράφο André Derain. Ο Modigliani έστρεψε το ενδιαφέρον του στις
ανθρώπινες μορφές μέσα από τις μάσκες των Baoulé, των Ibo και των Fang,
αντλώντας σημαντική επιρροή από αυτές. Ο Georges Braque παραδέχεται τους νέους
ορίζοντες που του άνοιξαν οι αφρικανικές μάσκες.
Η
αφρικανική τέχνη ανακάλυψε πρώτη, πριν τους Ευρωπαίους, την αφηρημένη τέχνη.
Ο Picasso υπήρξε ο πρώτος που κατάφερε
να εκμεταλλευτεί τον συγκινησιακό χαρακτήρα της αφρικανικής τέχνης.[..] Ο
Αφρικανός καλλιτέχνης όμως δεν αντιλαμβάνεται το έργο του ως καλλιτεχνική
δημιουργία. Η τέχνη δεν αποτελεί γι’ αυτόν ανάγκη ατομικής έκφρασης. Το έργο
του δεν αποτελεί προσωπική του αντίληψη για τον κόσμο που τον περιβάλλει, αλλά
έκφραση της αντίληψης της κοινότητας που δεν του αφήνει ιδιαίτερα περιθώρια για
αυτοσχεδιασμό και εκδήλωση της φαντασίας του.
Παρά ταύτα χρησιμοποιούμε τον όρο «τέχνη»
δεδομένου ότι το σύνολο της λαϊκής αυτής δημιουργίας εκφράζει τα πολιτισμικά
χαρακτηριστικά των ανθρώπων που ζουν στην ήπειρο αυτή. José Francisco Ortega
Viota «[..] Μόνο μια ισχυρή γεννητικότητα μπορούσε να ανασχέσει αυτές τις
αρνητικές επιπτώσεις στον πληθυσμό της ομάδας.
Τα αγαλματίδια αυτά αποτελούν τις
συμβολικές αναπαραστάσεις της Μητέρας που δίνει ζωή και που με τις υπερφυσικές
της ικανότητες δεν αρκείται απλά να εξασφαλίζει την τροφή. [..]Αρχέτυπη μορφή
και πηγή ζωής, αναπαριστά την ουσία ολόκληρης της κοινότητας, με όλες τις
αρετές που συνδέονται με αυτή [..]αναφορά – σε επίπεδο ιερό – της διαιώνισης
και της συνέχειας,[..]» « Σε ότι αφορά στους νεκρούς,[..]Τα πολιτισμένα έθνη
έχουν, για την συντήρηση της μνήμης τεχνικές όπως τα γράμματα και οι
τέχνες,[..] γεγονότα που είναι καταγεγραμμένα στα χρονικά.
Τίποτε από όλα αυτά δεν έχουν οι λαοί
της μοναξιάς. Το όνομά τους δεν είναι καν γραμμένο στα δέντρα, οι καλύβες τους
κτισμένες μέσα σε ελάχιστο χρόνο καταστρέφονται εξίσου γρήγορα, το σημάδι του
οργώματός τους δεν φαίνεται. Τα παραδοσιακά τους τραγούδια χάνονται με την
τελευταία μνήμη που τα συγκρατεί, και σβήνουν με την τελευταία φωνή που τα
τραγουδά.
Οι φυλές του Νέου Κόσμου δεν έχουν
λοιπόν παρά ένα μνημείο μνήμης, τον τάφο. Αν αφαιρέσετε τα οστά των πατέρων
τους είναι σαν να αφαιρείτε την ιστορία τους, τους νόμους τους, ακόμα και τους
θεούς τους. Είναι σαν να αρπάζετε από τους ανθρώπους αυτούς, ανάμεσα στις
μελλοντικές γενιές, την απόδειξη την ύπαρξής τους όπως και αυτήν της εξαφάνισής
τους». Jean-Claude Gouigoux *μετ/ση: Νίκος Μεταξίδης
Κοιτίδα των αυτόχθονων αφρικανικών θρησκευμάτων είναι η περιοχή νότια από τη Σαχάρα. Υπάρχουν τόσα θρησκεύματα όσες και οι εθνότητες, μεγάλες δηλαδή πολιτισμικές και γλωσσικές ομάδες που δε συμπίπτουν με τα αφρικανικά κράτη. Εντούτοις τα θρησκεύματα αυτά μοιράζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-B126/498/3245,13192/
Γενικά χαρακτηριστικά της θρησκευτικότητας των Αφρικανών Αυτή συνίσταται στο μεγαλύτερο μέρος της στη λατρεία πνευμάτων. Τα πνεύματα αυτά είναι προσωποποιημένα όντα, καλά ή κακά, που κατοικούν σε φυσικά όντα ή αντικείμενα, όπως ορισμένοι άνθρωποι, δέντρα, ζώα, λίμνες, ποτάμια, βουνά, εδαφικές περιοχές σε φυσικά φαινόμενα, όπως ο άνεμος και η βροχή• Αλλά και σε φαινόμενα όπως οι επιδημικές αρρώστιες που θεωρούνται ότι είναι εξωτερικές εκδηλώσεις πνευμάτων. Πνεύματα επίσης είναι οι ψυχές των νεκρών και γενικά των προγόνων. Οι πρόγονοι αποτελούν τη μορφή εκείνη του υπερφυσικού, στην οποία περισσότερο από όλες απευθύνεται η αφρικανική θρησκευτικότητα. Αυτοί προστατεύουν την οικογένεια και εξασφαλίζουν τη γονιμότητα, την υγεία και γενικά την ευημερία της. Στα πνεύματα, προγονικά ή μη, αποδίδεται σχεδόν καθετί που συμβαίνει. Έτσι, η πίστη σ' αυτά εξηγεί τα συμβαίνοντα στον κόσμο και δημιουργεί ένα γενικό πλαίσιο που δίνει νόημα στη ζωή και μάλιστα στις διάφορες δοκιμασίες. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-B126/498/3245,13192/
Εισαγωγή στο μάθημα της Β' λυκείου: Αφρικάνικα θρησκεύματα.
Τα Αφρικανικά θρησκεύματα αποτελούν ένα σύνολο πολλών επιμέρους θρησκευτικών πεποιθήσεων, οι οποίες αναπτύχθηκαν στις πολυάριθμες φυλές ολόκληρης της Αφρικανικής Ηπείρου, εκτός από τη βόρεια ζώνη, η οποία βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα.
Οι Αφρικανοί ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο θέμα της θρησκείας, ανέπτυξαν θρησκευτικές πεποιθήσεις και παραδόσεις, οι οποίες καθόρισαν τον τρόπο της ζωής τους.
Όλες οι φάσεις της κοινωνικής ζωής τους διαποτίζονται από την αντίληψη ότι υπάρχει ένας δημιουργός Θεός, ένας ενδιάμεσος κόσμος πνευμάτων και ορατός κόσμος.
Ο άνθρωπος οφείλει να ζήσει μέσα στον φυσικό κόσμο, σύμφωνα με τους νόμους τους οποίους έχει θεσπίσει ο Θεός, δηλαδή την οικογενειακή και κοινοτική ζωή, τη χρήση των αγαθών της γης και την υπακοή στους νόμους της κοινότητας.
Η δυνατότητα επικοινωνίας με τον Θεό υπάρχει μόνο εφόσον δίνεται ιερός χαρακτήρας σε κάθε εκδήλωση της ζωής, όπως η γέννηση, η μύηση στον τρόπο ζωής της φυλής, ο γάμος, οι φάσεις της αγροτικής ζωής, ο θάνατος.
Με τον κόσμο των πνευμάτων, ο άνθρωπος έρχεται σε επικοινωνία με τη βοήθεια των Ιεροδιαμέσων.
Η έντονη παρουσία των διαφόρων προκαταλήψεων τροφοδότησε τη μακραίωνη παράδοση της μαγείας και των υπηρετών της, μάγων, των οποίων η ύπαρξη είναι μέχρι σήμερα ορατή.
Η παραδοσιακή Αφρικανική θρησκευτική παράδοση, με την εισβολή των δυτικών πολιτιστικών προτύπων, βρίσκεται σε παρακμή και είναι υπό αφανισμό.
Καινούργια προβλήματα αναφύονται στις κοινότητες της Μαύρης Ηπείρου, τα οποία η παραδοσιακή και θρησκευτικού χαρακτήρα πρακτική δεν μπορεί να αντιμετωπίσει, όπως είναι η έξαρση του AIDS, οι εθνοαπελευθερωτικοί πόλεμοι, η πείνα και η αύξηση των κοινωνικών προβλημάτων, κυρίως της Μεγαλουπόλης.
Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι οι οποίοι νοσταλγούν τις παλιές θρησκευτικές παραδόσεις της Αφρικανικής Ηπείρου, επανέρχονται σε αυτές και μέσω του διαδικτύου προβάλλουν πλευρές της θρησκευτικής πίστης των Αφρικανών από τις πιο ελκυστικές, όπως η μαγεία ή οι τελετές θεραπείας.
Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για
Γενικά χαρακτηριστικά της θρησκευτικότητας των Αφρικανών.
Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος
Αυτή συνίσταται στο μεγαλύτερο μέρος της στη λατρεία πνευμάτων.
Τα πνεύματα αυτά είναι προσωποποιημένα όντα, καλά ή κακά, που κατοικούν σε φυσικά όντα ή αντικείμενα, όπως ορισμένοι
άνθρωποι, δέντρα, ζώα, λίμνες, ποτάμια, βουνά, εδαφικές περιοχές∙ σε φυσικά φαινόμενα, όπως ο άνεμος και η βροχή, αλλά και σε φαινόμενα όπως οι επιδημικές αρρώστιες που θεωρούνται ότι είναι εξωτερικές εκδηλώσεις πνευμάτων.
Πνεύματα επίσης είναι οι ψυχές των νεκρών και γενικά των προγόνων.
Οι πρόγονοι αποτελούν τη μορφή εκείνη του υπερφυσικού, στην οποία περισσότερο από όλες απευθύνεται η αφρικανική θρησκευτικότητα.
Αυτοί προστατεύουν την οικογένεια και εξασφαλίζουν τη γονιμότητα, την υγεία και γενικά την ευημερία της.
Στα πνεύματα, προγονικά ή μη, αποδίδεται σχεδόν καθετί που συμβαίνει.
Έτσι, η πίστη σ’' αυτά εξηγεί τα συμβαίνοντα στον κόσμο και δημιουργεί ένα γενικό πλαίσιο που δίνει νόημα στη ζωή και μάλιστα στις διάφορες δοκιμασίες.
Τόποι και τρόποι λατρείας των αφρικανικών θρησκευμάτων
Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος
Την επικοινωνία με τους προγόνους και με τα πνεύματα που γίνεται μέσω της πνευματοληψίας συμπληρώνει η επικοινωνία που γίνεται με τη λατρεία.
Η λατρεία έχει πάμπολλες μορφές: από εκείνη που γίνεται στις διαβατήριες τελετές, δηλαδή στις τελετές κατά τις οποίες το άτομο περνά από το ένα στάδιο ζωής στο άλλο, όπως η γέννηση, η εφηβεία, ο γάμος και ο θάνατος, ως τη λατρεία που γίνεται ευκαιριακά.
Τελετές μύησης, κάθαρσης, ικεσίας, εξιλέωσης, ανάμνησης, επανάληψης κάποιας μυθικής πράξης (π.χ. της κοσμογονίας), προσφοράς, θυσίας, είναι κάποιες από τις βασικές της μορφές.
Οι προσφορές (π.χ. τροφής) και οι θυσίες (π.χ. κάποιου ζώου) αποτελούν τον κυριότερο τύπο λατρείας. Με αυτές, ιδίως στην περίπτωση των προγόνων, επιδιώκεται η συντήρηση των υπερφυσικών όντων, ώστε και αυτά με τη σειρά τους να φροντίσουν για την ευημερία του λάτρη, της οικογένειας ή της κοινότητας.
Η λατρεία γίνεται συνήθως κοντά στον τόπο όπου κατοικούν τα πνεύματα, π.χ. κάτω από κάποιο μεγάλο δέντρο, όταν πρόκειται για το πνεύμα που κατοικεί σ’ αυτό, δίπλα σε ένα ποτάμι, όταν πρόκειται για το πνεύμα του ποταμού ή, στην περίπτωση των προγόνων, στους τάφους τους, στους προγονικούς ναούς κ.ο.κ.
Η λατρεία των πνευμάτων διαμόρφωσε βαθιά την αφρικανική ζωή.
Π.χ. η λατρεία εδαφικών περιοχών, δέντρων κτλ. καθόρισε τις καλλιεργήσιμες και μη καλλιεργήσιμες εκτάσεις, το χρόνο της καλλιέργειας, τη χρήση ή μη φωτιάς κτλ. Αλλά επηρέασε και την οργάνωση της κοινωνίας, αφού π.χ. η λατρεία ενός πνεύματος καθόριζε την περιοχή κατοικίας μιας φυλής ή μια κοινή λατρεία δημιουργούσε δεσμούς μεταξύ φυλών κτλ.
Δρίτσας, Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού Λυκείου,Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΙΤΥΕ «Διόφαντος», Αθήνα, 2011, σσ. 229231
Εκείνοι που πέθαναν ποτέ δεν έφυγαν:
Υπάρχουν μέσα στη σκιά
που γίνεται όλο και παχύτερη.
Οι νεκροί δεν είναι κάτω από τη γη:
Υπάρχουν στο δέντρο που θροΐζει,
Υπάρχουν στο δάσος που βογγά.
Υπάρχουν στο νερό που τρέχει,
Υπάρχουν στο νερό που κοιμάται,
Υπάρχουν στην καλύβα, υπάρχουν μέσα στο πλήθος.
Οι νεκροί δεν είναι νεκροί.
Εκείνοι που πέθαναν ποτέ δεν έφυγαν:
Υπάρχουν στο στήθος της γυναίκας,
Υπάρχουν στο παιδί που στριγγλίζει,
Και στο δαυλό που φλέγεται.
Οι νεκροί δεν είναι κάτω απ' τη γη:
Είναι στη φωτιά που σβήνει.
Είναι στα χόρτα που κλαίνε.
Είναι στους βράχους που θρηνούν.
Είναι στο δάσος, είναι στο σπίτι.
Οι νεκροί δεν είναι νεκροί.
(Ninian Smart, The Religious Experience of Mankind, 1980 (1969), o. 60).
Με τον γενικό όρο Σαμανισμός εννοείται ένα πολύπλοκο λατρευτικό και μαγικο-θρησκευτικό κίνημα που διαμορφώνεται γύρω από την τεχνική της έκστασης[1].
Θεωρείται μυστικιστική εμπειρία και δεν είναι θρησκεία ή φιλοσοφία καθώς εμφανίζεται πριν από αυτές[2]. Εξ αιτίας της ευρείας γεωγραφικής του εξάπλωσης -Βόρεια Αμερική, Νότια Αμερική, Σιβηρία, Ινδονησία, Ωκεανία κ.λπ.- ο Σαμανισμός δεν παρουσιάζει ομοιομορφία ως προς τη λατρευτική πρακτική του.
Κεντρικό πρόσωπο στον Σαμανισμό είναι ο σαμάνος (šamán) ως ιερέας, μάγος-γιατρός και αρχηγός ενίοτε της οικογενειακής θρησκείας[3].
Επιχειρώντας ψυχολογική προσέγγιση του όρου ο Τζόζεφ Κάμπελ ορίζει τον σαμάνο ως άτομο αρσενικού ή θηλυκού φύλου που έχει στραφεί στον κόσμο του ασυνείδητου, εξαιτίας έντονης ψυχολογικής εμπειρίας.[4].
Η βάση της σαμανικής πρακτικής είναι αρχέγονα ανιμιστική, αν και διακρίνεται για τις κοσμολογικές της θεωρήσεις σε διαφορετικές τοπικές σαμανικές παραδόσεις.
Οι ιεροδιάμεσοι και ο ρόλος τους στην επαφή με το υπερφυσικό
Τα πνεύματα φανερώνονται μέσα από τη λεγόμενη πνευματοληψία, δηλαδή την κατάληψη και χρήση του σώματος, της φωνής κτλ. κάποιου ζωντανού ανθρώπου, άνδρα ή γυναίκας.
Οι άνθρωποι αυτοί λέγονται ιεροδιάμεσοι (σαμάνες).
Μέσα από την ικανότητά τους να επικοινωνούν με τα πνεύματα επηρεάζουν πολύ τη ζωή των ανθρώπων ατομικά, αλλά και εκείνη ολόκληρων περιοχών αφού αποφαίνονται για διάφορα σημαντικά θέματα, όπως αν πρέπει να γίνει πόλεμος, με ποια μέσα πρέπει να αντιμετωπιστεί μια κατάσταση, ποιοι κανόνες πρέπει να διέπουν την κοινωνική ζωή κ.ά.
Εκτός από τους σαμάνες πρόσωπα που χαρακτηρίζουν την αφρικανική θρησκεία είναι οι μάγοι. Επειδή ο σαμανισμός* και η μαγεία* δεν είναι το ίδιο, σαμάνες και μάγοι δε συμπίπτουν αναγκαστικά.
«Ο ιεροδιάμεσος θεωρείται γέφυρα μεταξύ ανθρώπων και υπερφυσικού κόσμου, απαραίτητος στη ζωή των ιθαγενών. Βασικό έργο του είναι να εκπροσωπεί την οικογενειακή ομάδα ενώπιον των πνευμάτων και αντιστρόφως τον κόσμο των πνευμάτων ενώπιον των ανθρώπων ... βοηθάει συγκεκριμένα πρόσωπα σε προβλήματα που σχετίζονται με την υγεία, το επάγγελμα και το μέλλον. Η προσφορά του είναι άμεση στα επείγοντα σωματικά και ψυχικά προβλήματα. Διαχωρισμός μεταξύ θρησκευτικού και κοσμικού, πνευματικών και υλικών αναγκών δεν υπάρχει στην Αφρική. … Το λειτούργημα του ιεροδιαμέσου κατά βάση είναι κληρονομικό και μπορούν να το αναλάβουν τόσο άνδρες όσο και γυναίκες. Την πλειοψηφία αποτελούν οι γυναίκες. … Η παράδοση έχει καθορίσει ιδιαίτερη διαδικασία εκλογής των ιεροδιαμέσων και η ένταξή τους γίνεται με ειδική τελετή μύησης.
Οι ιεροδιάμεσοι κατά τις ειδικές τελετουργίες φέρουν ιδιαίτερη αμφίεση και
Men from the Bodi tribe compete to become the fattest during the new year or Ka'el ceremony
They spend six months guzzling a mixture of blood and milk in a bid to fatten up as fast as they can
The winning fat man doesn't get a prize but is feted as a hero for life by the rest of the tribe
Bodi want to retain their traditions but they are threatened by government resettlement plans
Slim might be in elsewhere but for Ethiopia's Bodi or Me'en people, bigger is always better. The tribe, which lives in a remote corner of Ethiopia's Omo Valley, is home to an unusual ritual which sees young men gorge on cow's blood and milk in a bid to be crowned the fattest man.
Six months after starting the regime, the men emerge to show off their newly engorged physiques and for a winner to be chosen. The champion fat man is then feted as a hero for the rest of his life.
Now the little known rite is the subject of incredible photos taken by French shutterbug Eric Lafforgue - who spent time with the Bodi while travelling through south-western Ethiopia during the run up to the Bodi New Year or Ka'el ceremony.
Hero: Every child wants to become one of the fat men, according to Lafforgue, who are feted as heroes by the rest of the tribe for their incredible feat
Too much! A Bodi man finds that his morning bowl of blood and milk is a little too much and is ill outside his hut - watched by a baffled-looking herd of cows Regime: Each competitor is nominated by his family who then spend the next six months helping him to fatten up on a diet of cow's blood and milk
Sacrifice: The Bodi kill one of their precious cows at the end of the ceremony and the village elders inspect its blood and entrails to see what the future holds for them Opportunity: Women use the Ka'el ceremony to inspect potential future husbands - in the Bodi tribe, fat is considered extremely attractive
Relief: After the ceremony has concluded, the men return to normal eating patterns and have usually lost the extra weight within a few weeks of Ka'el
