Εκείνος δεν ήτανε πια...

ΝΙΚΟΣ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ

Η Απόφαση
υπ' αριθ. 442 Β/52

Αριθ. αποφ. 442Β

ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
ΤΟ ΔΙΑΡΚΕΣ ΣΤΡΑΤΟΔΙΚΕΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ
(ΤΜΗΜΑ Β')

Συγκείμενον εκ των Δικαστών:
ΣΙΜΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ, Στρατ. Δικ. Συμβ. Α' Τάξεως, Προέδρου
τακτικών μελών
ΚΩΤΣΑΡΗ ΧΡΗΣΤΟΥ, Ταγ/ρχου Στρατ. Δ/σύνης
ΚΟΥΡΤΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ, Ταγ/ρχου Πεζικού
ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓ., Ταγ/ρχου Πεζικού
ΣΤΥΛΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΙΩΑΝ., Λοχαγού Διαβιβάσεων
αναπληρωματικών μελών
ΣΚΑΛΤΣΑ ΚΩΝ/ΝΟΥ, Λοχαγού Πεζικού
ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, Λοχαγού Πεζικού

Παρόντων του τε Βασ. Επιτρόπου ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ ΚΟΛΛΙΝΟΥ, Στρατ. Δικ. Συμβ. Α' Τάξεως και του Γραμματέως ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Ανθ/στού Στρατ. Δ/σύνης.
[...]
Κατηγορούμενοι ότι:

Ι. - Οι 1) ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ ΗΛΙΑΣ 2) ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, 3) ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, 40 ΛΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΣΑΒΒΑΣ, και 5) ΠΙΤΗΡΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ κατηγορούνται ότι: από κοινού μετά του αυτοκτονήσαντος ΒΑΒΟΥΔΗ ΝΙΚΟΛΑΟΥ και άλλων φυγοδικούντων εξετάλεσαν την κατωτέρω αξιόποινον πράξιν, ήτοι εν Αθήναις και αλλαχού κατά το 15-11-51 και πρότερον χρονικόν διάστημα, οι δ'εκ τούτων ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ και ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ από του Δ/βρίου 1950 και πρότερον χρονικόν διάστημα κατ' εξακολούθησιν δια πλειόνων πράξεων χωρίς να διατελούν υπό τας εν άρθρω 1 του Α.Ν. 375/36 συνθήκας, ήτοι χωρίς να έχωσι εμπιστευθή εις αυτούς ή να έχωσι λάβει γνώσιν ή είτε επισήμως, είτε λογω της ειδικότητός των του επαγγέλματός των και της ανατεθείσης εις αυτούς εργασίας και αποστολής επρομήθευσαν και συνέλεξαν μυστικάς πληροφορίας, στρατιωτικής, διπλωματικής και οικονομικής σημασίας ενδιαφερούσας την άμυναν και την εξωτερικήν ασφάλειαν της χώρας ήτοι τας κάτωθι πληροφορίας «στην ΣΤΥΛΙΔΑ εις υπόγειες αποθήκες που ήσαν επί Μεταξά τις επιδιώρθωσαν και κουβαλάνε και πολεμικό υλικό. Όλα τα συνεργεία του Στρατού έφυγαν από Θεσ/νίκη και επήγαν Λαμία. Στην Ήπειρο ποταμός Καλαμάς και η περιοχή του οχυρώνονται εντατικά και ναρκοθετούνται. Η ζώνη θεωρείται στρατιωτική και μετακίνησις κατόπιν αδείας Στρατ/κών Αρχών, 4Κ», «Έλληνες πρεσβευτές στην Αμερική - Αγγλία έστειλαν εκθέσεις και λέγουν ότι αι Κυβερνήσεις αυτών των χωρών τους είπαν ότι μέχρι Μαΐου δεν πρόκειται να γίνη καμιά στρατιωτική ενέργεια, ΙΙ Κ», «Ένας φαντάρος λέγει τους είπε ο Λοχαγός τους συναγερμός στην Αθήνα είναι δέκα κανονιές και στο Τατόι επτά κόκκινες ρουκέτες 16 Κ» [...] «Συγχρόνισαν τα λιμάνια, άρχισαν παντού το στρατηγικό τους σύστημα συγκοινωνιών, φτιάχνουν αποθήκες και τις γιομίζουν με πολεμικό υλικό» και άλλας προσέτι πληροφορίας περί κινήσεως των εις τον λιμένα του Πειραιώς πλοίων, εκφορτώσεως πολεμικού και σιδηροδρομικού υλικού και αυτοκινήτων, περί οχυρώσεως της γραμμής Ολύμπου ας και παρέδωκεν και ανεκοίνωσαν προφορικώς, εγγράφως και δια του ασυρμάτου εν Ελλάδι και εκτός αυτής δια του εν Ρουμανία ανταποκριτού σταθμού εις άγνωστα πρόσωπα μη εξουσιοδοτημένα προς τούτο υπό της αρμοδίας αρχής, εις πράκτορας της χώρας ταύτης και άλλων αγνώστων ξένων χωρών και εις την εκτός των ορίων της χώρας ηγεσίαν του Κ.Κ.Ε. Είναι ένοχοι;

ΙΙ. Η ανωτέρω πράξις εγένετο επί σκοπώ κατασκοπείας;

ΙΙΙ. 1) Οι ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ ΗΛΙΑΣ, 2) ΜΠΑΤΣΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, 3) ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ, 4) ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΕΛΛΗ, 5) ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚ., 6) ΓΡΑΜΜΕΝΟΣ ΣΤΕΡΓ., 7) ΚΑΛΟΦΩΛΗΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, 8) ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝ., 9) ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΦΙΛ., 10) ΚΑΛΟΥΜΕΝΟΣ ΝΙΚΟΛ., 11) ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ ΒΑΣ., 12) ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΘΕΟΔ., 13) ΚΗΛΑΪΔΙΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ κατηγορούνται ότι: από κοινού μετά του αυτοκτονήσαντος ΒΑΒΟΥΔΗ ΝΙΚΟΛΑΟΥ και άλλων φυγοδικούντων εξετάλεσαν την κατωτέρω αξιόποινον πράξιν, ήτοι εν Αθήναις και αλλαχού κατά το από Ν/βρίου 1951 και πρότερον χρονικόν διάστημα οι δε εκ τούτων ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΓΡΑΜΜΕΝΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ, ΚΑΛΟΦΩΛΗΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΕΛΛΗ, και  ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ κατά του Δ/βρίου 1950 και πρότερον και κατ' εξακολούθησιν και δια πλειόνων πράξεων επί σκοπώ κατασκοπείας οργάνωσαν και εχρησιμοποίησαν μέσα ανταποκρίσεων και διαβιβάσεων ήτοι οργάνωσαν δίκτυον κατασκοπείας και εγκατέστησαν εν Καλλιθέα, Γλυφάδα και αλλαχού της περιοχής Αττικής ασυρμάτους, πομπούς και δέκτας, και εχρησιμοποίησαν τούτους δι' ειδικώς εκπαιδυθέντων διαβιβαστών δια την μεταβίβασιν νεις άγνωστα πρόσωπα μη εξουσιοδοτημένα προς τούτο υπό της αρμοδίας αρχής και δια του εν Ρουμανία ανταποκριτού σταθμού εις πράκτορας της χώρας ταύτης και άλλων αγνώστων χωρών και εις την ηγεσίαν του εκτός της Ελλάδος Κ.Κ.Ε. των ανωτέρω αναφερομένων στρατιωτικής, διπλωματικής και οικονομικής σημασίας, μυστικών πληροφοριών ενδιαφερουσών την άμυναν και την εξωτερικήν ασφάλειαν της χώρας. Είναι ένοχοι;
[...]
Χ. Οι εκ των κατηγορουμένων 1) Οι ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ ΗΛΙΑΣ, 2) ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΕΛΛΗ, 3) ΚΑΛΟΥΜΕΝΟΣ ΝΙΚ., 4) ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΦΙΛ., 5) ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚ., 6) ΜΠΑΤΣΗΣ ΔΗΜ.,  7) ΜΠΙΣΜΠΙΑΝΟΣ ΜΙΛΤ., 8) ΤΟΥΛΙΑΤΟΣ ΧΑΡ., 9) ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, 10) ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ, 11) ΠΡΟΔΡΟΜΙΔΗΣ ΔΗΜ. και 12) ΧΡΥΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ είναι επικίνδυνοι δια την δημόσιαν ασφάλειαν;

Συλλεγεισών των ψήφων κατά Νόμον. Το Δικαστήριον αποφαίνεται:

Επί του Ι ζητήματος: Παμψηφεί αποφατικώς δια τον ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΝ και παμψηφεί καταφατικώς δια τους λοιπούς κατηγορουμένους.

Επί του ΙΙ ζητήματος: Παμψηφεί καταφατικώς.
[...]
Και επί του Χ ζητήματος: Παμψηφεί καταφατικώς δια τους ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ ΗΛ., ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΕΛΛ., ΚΑΛΟΥΜΕΝΟΝ ΝΙΚ., ΛΑΖΑΡΙΔΗΝ ΦΙΛ., ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΝ ΝΙΚ., ΜΠΑΤΣΗΝ ΔΗΜ.,  ΤΟΥΛΙΑΤΟΝ ΧΑΡ. Δια ψήφων 4 -2 καταφατικώς δια τους ΜΠΙΣΜΠΙΑΝΟΝ ΜΙΛΤ. Παμψηφεί αποφατικώς δια τους ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ ΑΙΚ., ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΥ ΔΗΜ., ΠΡΟΔΡΟΜΙΔΗΝ ΔΗΜ. και ΧΡΥΣΗΝ ΓΕΩΡΓ.
[...]
Και συλλεγεισών εκ νέου των ψήφων προς επιμέτρησιν της ποινής.
Επιβάλλει εις τους κηρυχθέντας ενόχους:

1) ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΝ ΗΛ. και ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΝ ΝΙΚ. δι' εκατέραν των πράξεων των την ποινήν του θανάτου, ήτοι επιβάλλει αυτοίς την ποινήν του θανάτου δις.

1) ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΕΛΛΗΝ, 2) ΚΑΛΟΥΜΕΝΟΝ ΝΙΚ., 3) ΛΑΖΑΡΙΔΗΝ ΦΙΛ., 4) ΜΠΑΤΣΗΝ ΔΗΜ., 5) ΜΠΙΣΜΠΙΑΝΟΝ ΜΙΛΤ. και 6) ΤΟΥΛΙΑΤΟΝ ΧΑΡ. την ποινήν του θανάτου.

1) ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ ΑΙΚ., 2) ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΥ ΔΗΜ., 3) ΠΡΟΔΡΟΜΙΔΗΝ ΔΗΜ., και 4) ΧΡΥΣΗΝ ΓΕΩΡΓ. την ποινήν της ισοβίου καθείρξεως.

1) ΜΙΧΑΚΗΝ ΣΠΥΡ. και 2) ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΝ ΚΩΝ. την ποινήν της προσκαίρου καθείρξεως 20 ετών.

1) ΚΑΛΟΥΜΕΝΟΥ ΜΑΡΙΑΝ, 2) ΛΑΖΟΠΟΥΛΟΝ ΣΑΒ., 3) ΠΙΤΗΡΑΝ ΒΑΣ. και 4) ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΘΕΟΔ. την ποινήν της προσκαίρου καθείρξεως 15 ετών.

1) ΦΟΥΣΤΑΝΟΝ ΑΘΑΝ. και 2) ΚΑΛΛΕΡΓΗ ΜΑΡΙΑΝ την ποινήν της προσκαίρου καθείρξεως 10 ετών.

1) ΚΗΛΑΪΔΙΤΗΝ ΓΕΩΡΓ. και 2) ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΝ ΒΑΣ. την ποινήν της φυλακίσεως 1 έτους.
[...]

Και τα της δίκης έξοδα και τέλη σημάνσεως επιβάλλει εις βάρος των καταδικασθέντων.

Ενταύθα της υπερασπίσεως, απάντων των καταδικασθέντων εις την ποινήν του θανάτου κατηγορουμένων, αιτησαμένης όπως το Δικαστήριον εκφράση ευχήν, ίνα μη εκτελεσθή η κατά των πελατών της επιβληθείσα ποινή και

του Βασ. Επιτρόπου προτείναντος την απόρριψιν της αιτήσεως ταύτης.

Το Δικαστήριον διασκεψάμενον μόνον επί των εδρών του δι' αποφάσεώς του παμψηφεί ληφθείσης και εν δημοσία συνεδριάσει υπό του Προέδρου παραχρήμα απαγγελθείσης απέρριψε την αίτησιν ταύτην της υπερασπίσεως, όπως εκφράση ευχήν περί μη εκτελέσεως των επιβληθεισών ποινών του θανάτου δια της ως άνω αποφάσεως.

Τω Βασ. Επιτρόπω ανατίθησι την εκτέλεσιν της παρούσης.

Εκρίθη, απεφασίσθη και εδημοσιεύθη άνευ διακοπής απαγγελθείσα εις δημόσιαν συνεδρίασιν την 13ην ώρα της 1-3-52 υπό του Προέδρου η παρούσα απόφασις αυθωρεί υπογραφείσα παρ' αυτού και του Γραμματέως.
[...]

Το ρεπορτάζ της «Προοδευτικής Αλλαγής» για την εκτέλεση των τεσσάρων
Ρεπόρτερ ο Γιώργος Κορωναίος:
«[...] Δύο χωροφύλακες συνομιλούσαν με τρεις αστυφύλακες μπροστά στην πύλη των φυλακών. Τους εξέπληξε το ότι ένα αυτοκίνητο σταματούσε μπροστά τους τέτοια ώρα. Τους πλησιάζουμε και μας διαβεβαιώνουν ότι ούτε έγινε καμμιά μεταγωγή, ούτε και επρόκειτο να γίνη. Προσπαθήσαμε να τους αποσπάσουμε το μυστικό που κυνηγούσαμε, αλλά δεν το κατορθώσαμε γιατί ασφαλώς κι αυτοί δεν το ξέρανε. Κατευθυνόμαστε στο Αστυνομικό Τμήμα Καλλιθέας. Ησυχία κι εκεί. Ανίδεος ο αξιωματικός της υπηρεσίας γέλασε με την ανησυχία μας.
«Ούτε έγινε, ούτε θα γίνει τίποτα», μας είπε.
Σκεπτόμαστε να εγκαταλείψουμε την προσπάθειά μας. Αρχίσαμε και μεις να πιστεύουμε ότι δεν επρόκειτο να συμβή τίποτα. Την εντύπωσή μας αυτή ενίσχυε και το γεγονός ότι ξημέρωνε Κυριακή και όπως είχαμε ακούσει, ουδέποτε έγιναν εκτελέσεις Κυριακή. Ούτε και επί Γερμανών.
Αλλά ξαφνικά στις 2.45΄ ξεπρόβαλε στην πλατεία Καλλιθέας ένα φορτηγό αυτοκίνητο κατευθυνόμενο προς τις φυλακές. Αμέσως πίσω του ένα επίσης φορτηγό - κλούβα και τέλος 3 τζιπ.
[...]
ΞΥΠΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΜΕΛΛΟΘΑΝΑΤΟΥΣ
Ο υπαρχιφύλαξ διαταχθείς υπό του διευθυντού του, μετέβη αμέσως εις την πτέρυγα όπου ευρίσκοντο τα κελιά των 8 μελλοθανάτων και εισήλθεν πρώτον εις το υπ' αριθμ. 2 απομονωτήριον, εις το οποίον εκρατούντο οι Μπελογιάννης, Λαζαρίδης και Μπάτσης. Πλησιάζει τον Μπελογιάννη.
"Νίκο σήκω".
Ατάραχος ο Μπελογιάννης σηκώνεται και λέει:
"Πάμε για καθαρόν αέρα;"
"Ναι, του απαντά, σας πάνε για εκτέλεση".
Και οι τέσσερας τώρα βρίσκονται έτοιμοι με τις χειροπέδες στα χέρια. Συνοδευόμενοι από τον ενωμοτάρχη και τους υπαλλήλους της φυλακής ωδηγήθηκαν εις το προαύλιον. Εξερχόμενος ο Μπελογιάννης έστρεψε το πρόσωπό του προς τα κελιά και εφώναξε. "Γειά χαρά, παιδιά!". Κατόπιν στρεφόμενος προς τους φύλακες τούς αποχαιρέτησε. Εν συνεχεία οι τέσσαρες μελλοθάνατοι ωδηγήθηκαν εις την αίθουσαν την ευρισκομένην εις το προάυλιον, όπου τους ανέμενεν ένας στρατιωτικός ιερεύς...
Ο αρχιμανδρίτης Γαβριήλ Ρεβίθης, εφημέριος του ιερού ναού της Μητροπόλεως και λοχαγός του Ελληνικού Στρατού αφηγείται εις συντάκτην της εφημερίδος μας τα διαδραματισθέντα τας πρωϊνάς ώρας της 30ής Μαρτίου.
«...Πρώτον εισήγαγον εις την αίθουσαν τον Μπελογιάννην με χειροπέδες. Προχώρησε προς εμέ με σταθερόν βήμα κι εγώ προς αυτόν.
"Ο Θεός είναι φιλεύσπλαχνος και συγχωρεί όλα τα αμαρτήσαντα τέκνα του..."
Δεν άφησε να τελειώσω και μου λέει με ήπιον ευγενή τρόπον : "Πάτερ, σας παρακαλώ να σεβασθήτε τη στιγμή τούτη. Τι τα θέλετε αυτά; Τι να μου πήτε και τι να σας πω. Σας παρακαλώ αφήστε με".
Προσπάθησα να ασκήσω όλην μου την πνευματικήν επιρροήν και να τον πείσω να εξομολογηθή και να κοινωνήση. Μου επανέλαβε πάλιν. "Σας παρακαλώ, σεβασθήτε αυτήν την στιγμήν. Πηγαίνω για εκτέλεση..."
Δεν ηδυνάμην να επιμείνω. Με χαιρέτησε υποκλιθείς και εξήλθεν».
Προετοιμασίες...
Όταν ο ιερεύς τελείωσε το έργο του, εδόθη το σύνθημα της επιβιβάσεως. Δύο στρατιώτες της ΕΣΑ ανέβαζαν τους μελλοθανάτους στο σιδερόφρακτο αυτοκίνητο κλούβα που περίμενε μπρος στην κεντρική πύλη της φυλακής. Όλα έγιναν βιαστικά και γρήγορα. Από την ώρα που οι αρμόδιοι εισήλθον εις τας φυλακάς ως την ώρα που επιβιβάσθηκαν και ξεκίνησαν τα αυτοκίνητα δεν εμεσολάβησαν παρά 25 με 30 λεπτά της ώρας.
Ο Μπελογιάννης βαδίζοντας προς την κλούβα πριν εξέλθη των φυλακών έστρεψε τοπρόσωπό του προς τα κελιά και φώναξε «Γειά χαρά, παιδιά!»
Στας 3.20΄ η φάλαγξ εξεκίνησε και στας 3.48΄ έφθασε στο Γουδί. Εκάλυψε την απόσταση από Καλλιθέα μέχρι το Γουδί σε 28΄ πρώτα λεπτά.
Πρώτος επήδησεν από την κκλούβα ο Μπελογιάννης χωρίς να χρησιμοποιήσει τα τρία σκαλοπάτι ατης κλίμακος του αυτοκινήτου και εν συνεχεία κατήλθον οι υπόλοιποι.
Ώρα 4 ακριβώς. Μόλις γύρισαν οι δυο αξιωματικοί της ΑΣΔΑΝ που είχαν καθορίσει το σημείον όπου θα εξετελούντο οι μελλοθάνατοι.
Σιγή νεκρική επικρατεί ένα γύρω, που και που πουλάκια ταραγμένα εσχεδίαζαν αόρατες πινελιές πάνω από τα κεφάλια των μελλοθανάτων. Όλοι έχουν υποστεί την επίδρασι της τραγικής στιγμής. Ο Μπελογιάννης εκράτει την ψυχραιμίαν του, ήτο κύριος του εαυτού του. Ο λειτουργός του Υψίστου επλησίασεν τους μελλοθανάτους και τους συνέστησε να έχουν πίστιν εις τον Θεόν.
Εκείνη τη στιγμή ο Μπελογιάννης ήταν παραδομένος σ' ένα ονειροπόλημα. Αμτίκρυζε ακίνητος το βάθος σα να ήθελε να κλέιση όλον τον ορίζοντα στο βλέμμα του. Τα παρηγορητικά λόγια και οι παραινέσεις του ιερέως διέκοψαν το ονειροπόλημα. Κοίταξε τον ιερέα και εκίνησε κατ' επανάληψιν την κεφαλήν του, ενώ οι αντάυγειες των προβολέων των αυτοκινήτων, άφηναν να διαγράφεται καθαρά στο πρόσωπόν του ένα πικρό χαμόγελο.
...Ο αντεπίτροπος πλησιάζει και αρχίζει την ανάγνωση της αποφάσεως. Τέσσαρες στρατιώται εκ του αποσπάσματος παρουσιάζουν όπλα. Ο Βασιλικός Επίτροπος στέκεται εμπρός στους μελλοθάνατους και τους ερωτά.
«Έχετε να πήτε τίποτε; Θέλετε να διαβιβάσουμε καμμιά σας τελευταία θέλησι στους οικείους σας;»
Κανείς δεν απάντησε. Ο επί κεφαλής του αποσπάσματος ερωτά εάν επιθυμούν να τους καλύψουν τα μάτια. Καμμιά απάντησις.
Τώρα όλα βαίνουν προς το τέλος. Νεκρική σιγή βασιλεύει και μόνον ο αντίλαλος των καταδίκων από τις φυλακές της «Σωτηρίας» διακόπτει την απόλυτον σιγή. Λίγα δευτερόλεπτα και σχίζει τη σιωπή η φωνή του επί κεφαλής των ανδρών του αποσπάσματος.
«Επί σκοπόν!»
24 όπλα σηκώνονται αμέσως και αι κάνναι των είναι εστραμμέναι προς τους μελλοθανάτους. Και οι τέσσαρες, λες εξ ενστίνκτου ορθώνονται σα να θέλουν να δώσουν στόχο στο απόσπασμα. Δεν παρέρχεται περισσότερον από ένα δευτερόλεπτον και ακούγεται τα παράγγελμα.
«Πυρ!»
4 και 10 πρώτα λεπτά ακριβώς είναι η ώρα. Τα σώματα των εκτελεσθέντων λυγίζουν από τα γόνατα και ακούγονται οι γδούποι που προκαλούν κατά την πτώσιν των. Πλησιάζει αμέσως ο υπαξιωματικός και δίδει στον καθένα την χαριστικήν βολή.
Τα πάντα έχουν τελειώσει.[...]».

από την ΕΝΤΟΛΗ (της Διδώς Σωτηρίου)
... Ώσπου ξημέρωσε το Σάββατο. Ως το μεσημέρι δεν είχε γίνει τίποτα το εξαιρετικό, το μεσημέρι γίνανε όλα. Δεν αφήσανε το δικηγόρο να μας δει. Και κείνη τη μέρα τον περιμέναμε με ιδιαίτερη ανυπομονησία, γιατί θάφερνε το χαρτί που έπρεπε να φτιάξει ο πατέρας σου για σένα - για να 'σαι τακτοποιημένος και απέναντι στο ελληνικό κράτος. Εκείνη περίπου την ώρα είχανε φωνάξει τον Μπάτση μέσα. Γύρισε αρκετά ταραγμένος, είχε δει τον Πανόπουλο και τον Ρακιτζή, που του προτείνανε άλλη μια φορά να γίνει - ανοιχτός πια χαφιές. Αρνήθηκε. Αυτή ηεπίσκεψη σήμαινε φανερά - εκτέλεση. Ήτανε Σάββατο. Πιστεύαμε ότι πριν τη Δευτέρα δε θα γινότανε. Την προηγούμενη μέρα μας αφήσανε, για πρώτη φορά, να κάνουμε επισκεπτήριο. Είδα τη θεία σου κι ο Νίκος τη γιαγιά σου. Λίγα λεπτά. Στην αρχή μας είχε φανεί καλό σημάδι. Μα ύστερα απ' την επίσκεψη του Ρακιτζή είδαμε αλλιώς κι αυτό το επισκεπτήριο.
Τ' απόγευμα, ύστερα απ' τη λιγόλεπτη έξοδο, μας κάνανε πιο αυστηρή έρευνα. Είδα απ' το κελί τους ασφαλίτες να ψάχνουνε ακόμη και τα παπούτσια του Αργυριάδη. Έκαψα όσα γράμματα του Νίκου φύλαγα. Εκείνο τα βράδι δε μιλήσαμε πολύ. Ρώτησα κάποια στιγμή το Νίκο τι κάνανε. -«Αναλύουμε, διαλύουμε, συνθέτουμε...», μου απάντησε γελώντας. Ήμουνα πια σίγουρη πως θα 'ρχότανε κείνο το βράδυ, μα δεν είπα τίποτα. Κι εκείνος ήτανε σίγουρους πως θα 'ρχότανε μα όχι πριν τη Δευτέρα. Και κοιμηθήκαμε. Ακόμα και κείνη τη νύχτα κοιμηθήκαμε. Στον ύπνο μου άκουσα κλειδιά. Ήτανε ακόμη στην αυλή, μα άκουσα το βρόντηγμα των κλειδιών. Τινάχτηκα πάνω και φώναξα το Νίκο. Είχε ακούσει και κείνος. «Ε, ναι έρχονται...», μου αποκρίθηκε. Τους είδα. Ανοίξανε όλα τα κελιά εκτός απ' το δικό μου. Ο Νίκος ζήτησε να με δει. Δε μου ανοίξανε. Μας αφήσανε το παραθυράκι με τα σίδερα για να αποχαιρετιστούμε. Είδα το αίμα να χάνεται από το πρόσωπό του όταν κοιταχτήκαμε και ξέραμε πως δεν υπήρχε για μας άλλη μέρα. Ο Καλούμενος ήρθε κοντά μ' ανοιχτό πουκάμισο. «Πάω και γω!» μου είπε, και προσπαθούσε αυτήν την τελευταία στιγμή να γίνει παλικάρι. Ο Μπάτσης στάθηκε πιο πέρα. «Φρόντισε και για την κόρη μου...», με παρεκάλεσε. «Ναι, αν ζήσω», του είπα. Ο Νίκος έγειρε κοντά μου. «Πρέπει να ζήσεις, μου 'πε, πρέπει...». Το πρόσωπό του ήτανε γκρίζο, έκανε πολλή προσπάθεια για να μην αφήσει να κυλήσει ούτε ένα δάκρυ. Μού 'δωσε το ρολόι, το στυλό, το πορτοφόλι με τις φωτογραφίες. «Πάμε», είπε ο επικεφαλής. Ένα φιλί μές απ' τα σίδερα. Δεν ήξερα αν ζούσα ή αν αυτό ήτανε η κόλαση. Θυμάμαι πως τους είχα ρωτήσει γιατί δε μ' ανοιγουνε κι εμένα. «Δεν είσαι στο χαρτί», μου είχε αποκριθεί ο αρχιφύλακας και φαινότανε στενοχωρημένος. Θυμάμαι πως φώναξα. «Πάρτε με και μένα» κι ύστερα σωριάστηκα στο στρώμα. Άργησα πολύ να συνέλθω για να κλάψω.
Ξημέρωσε, ανοίξανε, βγήκα στην αυλή. Ήθελα να βγω. Όπως κάθε πρωί. Ήτανε συννεφιά και στη στέγη της φυλακής καθότανε ένα περιστέρι. Εκείνος δεν ήτανε πια...

τα αποσπάσματα από το βιβλίο του Τάσου Βουρνά Υπόθεση Μπελογιάννη εκδ. Αφών Τολίδη.

Η πολιτική διαθήκη της Έλλης Παππά

ΑΥΓΗ 1-12-2009

«Όποιος ενδιαφερθεί να διαβάσει αυτό το κείμενο δεν πρέπει να πιστεύει πως θα βρει μιαν αυτοβιογραφία. Αναμφισβήτητα όσα γράφω με αφορούν, αφορούν τη ζωή μου και τις εμπειρίες μου, αλλά περιορίζομαι αυστηρά (όσο μπορούσα και όσο μπόρεσα) σε μια κατηγορία εμπειριών: σε όσες αφορούσαν τη θέση μου στο ΚΚΕ και τις περιπέτειες της αμοιβαίας σχέσης μας. [...]. Σ' αυτές τις εμπειρίες μου στάθηκα, αυτές προσπάθησα να δώσω στο κείμενό μου, που καταθέτω στο Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη με την ελπίδα πως σε κάτι μπορεί να χρησιμεύσει. Η αλλαγή μεθόδων λειτουργίας, λήψης και εφαρμογής των αποφάσεων, ο σεβασμός στους αγωνιστές είναι πλέον ανάγκες για την αριστερά του τόπου μας, ύστερα κι από τις σκληρές εμπειρίες της κατάρρευσης του “υπαρκτού σοσιαλισμού”. Το ζήτημα είναι αν αυτές οι ανάγκες -ή οι ιστορικές αναγκαιότητες- έχουν γίνει κοινή συνείδηση σε όλα τα κομμάτια της αριστεράς, ιδιαίτερα του κομμουνιστικού κινήματος. [...]».

Μ' αυτές τις αράδες, μεταξύ άλλων, η Έλλη Παππά στην επιστολή της της 27ης Δεκεμβρίου του 1995 εμπιστευόταν στο Μουσείο Μπενάκη την Πολιτική της Διαθήκη, όπως άλλωστε έκανε και με το υπόλοιπο αρχείο της. Η επιθυμία της ήταν σαφής, να δημοσιοποιηθεί αυτό το υλικό μετά τον θάνατό της. Σεβόμενο τη θέλησή της, το Μουσείο άνοιξε τώρα τη διαθήκη της και τα κείμενα, δύο "φακέλους" - μαρτυρία αφ' ενός για την υπόθεση Πλουμπίδη, αφετέρου για τη δράση και τις εμπειρίες της μέσα στην κομμουνιστική αριστερά, πρόκειται να εκδοθούν σε έναν τόμο στο πρώτο εξάμηνο του 2010.

Ο πρώτος «φάκελος» (δακτυλόγραφο κείμενο πενήντα δύο σελίδων), με τίτλο «Υπόθεση Πλουμπίδη», κατατέθηκε στο Ίδρυμα τον Ιούλιο του 1993 και περιλαμβάνει τη δική της ολοκληρωμένη μαρτυρία για την προσωπικότητα, την κομματική δράση, τις ιδέες, τις συγκρούσεις, τη δίκη και το τέλος του αγωνιστή της ελληνικής κομμουνιστικής αριστεράς. Ιδαίτερης βαρύτητας η μαρτυρία της Έλλης Παππά, αφού λόγω της θέσης και της ιστορίας της ήταν σε θέση να γνωρίζει σημαντικές πτυχές τής εν λόγω «υπόθεσης". Επέλεξε συνειδητά να δώσει ψύχραιμα και υπεύθυνα τη συνολική μαρτυρία της μετά από τόσα χρόνια, αρνούμενη να την εξαργυρώσει ή να προβεί σε εύκολες, ευκαιριακές ή υστερόβουλες καταγγελίες όπως έδειξε άλλωστε και η στάση της στα όσα ανέφερε ο Νίκανδρος Κεπέσης σε βιβλίο του. Σημείωνε τότε "τη συνολική ιστορία για την υπόθεση Πλουμπίδη ούτε την αφηγήθηκε ποτέ ούτε έχει σκοπό να την αφηγηθεί η εν λόγω φυλακισμένη (:αναφέρεται στη φυλάκισή της την εποχή των γεγονότων). Την έχει παραδώσει σε ιστορικό αρχείο, με τον όρο να μη δημοσιευτεί ο,τιδήποτε παρά μόνο μετά το θάνατό της. Κι αυτό γιατί πιστεύει ότι τέτοιες μαρτυρίες αποτελούν ντοκουμέντα για την ιστορία και όχι για τους φακούς της όποιας εφήμερης δημοσιότητας. Αν τώρα αφήνει να διαρρεύσουν όσα πιο πάνω αφηγείται είναι γιατί, όπως και να 'ναι, λειτούργησε η “πρόκληση” του αγαπητού Νίκανδρου. [...]».

Ο δεύτερος «φάκελος» κατατέθηκε από την Έλλη Παππά στα Ιστορικά Αρχεία του Ιδρύματος τον Ιανουάριο του 1996 και περιλαμβάνει ένα κείμενο εκατόν οκτώ δακτυλόγραφων σελίδων, στο οποίο μιλάει εν εκτάσει για τη δράση της μέσα στις γραμμές της ελληνικής κομμουνιστικής αριστεράς, για κρίσιμες στιγμές αυτής της πορείας, για πρόσωπα και γεγονότα που σφράγισαν την ίδια, αλλά και τη νεότερη ελληνική πολιτική και κοινωνική ιστορία, αναπτύσσοντας παράλληλα έναν θαρραλέο προβληματισμό για τη δημιουργία των κομματικών μηχανισμών, για τον σταλινισμό και τα πρόσωπά του, για τις επιβιώσεις του και φυσικά για τις συνέπειές του στην ιστορία της ελληνικής αριστεράς. Επίσης «Παράρτημα» με παλαιότερα δημοσιευμένα κείμενά της στις εφημερίδες Αυγή και Νέα (σχετικά με τις τελευταίες ώρες του Νίκου Μπελογιάννη και την υπόθεση Πλουμπίδη), γράμματα από την Απομόνωση στον γιο της και ιδιόχειρο γράμμα του Νίκου Πλουμπίδη στην Έλλη Παππά, με ημερομηνία 4 Μαΐου του 1952.

Επίλογος...

http://www.enet.gr/
Στην τελευταία της κατοικία, στο Γ΄Νεκροταφείο και δίπλα στον σύντροφό της Νίκο Μπελογιάννη, κηδεύτηκε σήμερα στις 10:30 το πρωί, με πολιτική τελετή, η αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης, συγγραφέας και δημοσιογράφος, Έλλη Παπά, η οποία «έφυγε» τα ξημερώματα της περασμένης Τρίτης σε ηλικία 89 ετών.
Στην κηδεία παρευρέθηκε πλήθος κόσμου μεταξύ των οποίων, ο πρόεδρος του ΣΥΝ Αλέξης Τσίπρας, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης, ο Φώτης Κουβέλης, πολλοί δημοσιογράφοι και εκπρόσωποι της ΕΣΗΕΑ, αλλά και παλιοί αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.

Σημειώνεται ότι η οικογένειά της ζήτησε αντί στεφάνων τα χρήματα να κατατεθούν για την ενίσχυση των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας.

η Έλλη για το Νίκο

Σάββατο 16 Δεκεμβρίου 2006


«Μακάρι να είχαν εκτελέσει και μένα μαζί με τον Νίκο». Η Ελλη Παππά μιλάει για τον Μπελογιάννη, τα βιβλία που έστελνε από τη φυλακή στον γιό τους, την παρακμή του κομμουνισμού αλλά και τη σημερινή κατάσταση.

Της ΟΛΓΑΣ ΜΠΑΚΟΜΑΡΟΥ



Λευκά λαμπερά μαλλιά, μάτια σαν μικροί κρατήρες φωτός, κυρίαρχα σε ένα πρόσωπο γαλήνης -αυτή είναι η πρώτη εικόνα που μου δίνει η Ελλη Παππά, πηγαίνοντας να τη συναντήσω στο σπίτι της, στου Ζωγράφου, για τη συνέντευξη που ακολουθεί. Με υποδέχεται ντυμένη απλά και κομψά - μια χρυσή καρφίτσα στη βάση του λαιμού είναι το μοναδικό της στολίδι, «σημείο», σκέφτομαι, μιας χαμένης στις μέρες μας αρχοντιάς.

Σχεδόν μεσημέρι, ο ήλιος πέφτει απ' τις τζαμόπορτες στο διαμέρισμα, 5ος όροφος, ανοιχτός, όλο ταράτσες πολυκατοικιών, ο ορίζοντας. Μέσα, βιβλία, πολλά βιβλία, δυο κυκλάμινα σε γλάστρες μπροστά στο σβηστό τζάκι, το σκυλί της, η Βιόλα, να στριφογυρίζει, φωτογραφίες και πίνακες -ανάμεσά τους, το γνωστό σκίτσο του Μπελογιάννη από τον Πικάσο και το χειρόγραφό του που το συνόδευσε, σε άλλο κάδρο- ακίνητα.

Εχουν μόλις κυκλοφορήσει σε ανατύπωση, μέσα σε χάρτινη κασετίνα, τα δέκα βιβλία μινιατούρες, παραμύθια που έγραψε ή διασκεύασε, ζωγράφισε και βιβλιοδέτησε η ίδια, και τα 'στελνε στον μικρό γιο της -καρπό τής σχέσης της με τον Νίκο Μπελογιάννη- όταν ήταν στη φυλακή και κείνος μεγάλωνε στα χέρια της αδελφής της Διδώς Σωτηρίου. Την κοιτάζω, κάπου μισόν αιώνα από τότε, το μικρό σώμα μέσα στη μεγάλη πολυθρόνα -ποιος ξένος μπορεί να μετρήσει το βάρος εκείνου του συμβόλου, εκείνου του μύθου πάνω της.

- Ησασταν στην ίδια φυλακή, της Καλλιθέας, όταν τον εκτέλεσαν. Πώς να σας ρωτήσω τι αισθανόσασταν μέσα στην καρδιά αυτής της τραγωδίας;

«Δεν μπορείς να απαντήσεις, όσα χρόνια και αν περάσουν. Πώς να τα πεις αυτά και πώς να τα νιώσουν οι άλλοι; Να είσαι εκεί και να τον πάρουν απ' τα χέρια σου. Στη φυλακή, τον αποχαιρέτησα... Εμένα μου έδωσαν χάρη, δηλαδή ισόβια, ως μητέρα που ήμουν, και δεν με εκτέλεσαν. Γιατί κι εγώ είχα καταδικαστεί σε θάνατο».

- Πώς είναι να περιμένεις από ώρα σε ώρα έναν τέτοιο θάνατο;

«Οταν είσαι εκεί, το ξέρεις, το έχεις αποδεχτεί, ότι κάποια στιγμή μπορεί να συμβεί αυτό, να χτυπήσει η πόρτα και να σε πάρουν -πολλές γυναίκες σκοτώθηκαν έτσι. Δεν μπορείς να κάνεις τίποτε άλλο· αν κάνεις, θα προδώσεις... Το τραγικό για μένα είναι ότι δεν πήγα μαζί με τον Νίκο. Διότι αυτό ήθελα. Να πεθάνω, να φύγω μαζί του».

- Παρ' ότι είχατε το παιδί;

«Ναι. Το παιδί θα ζούσε, ίσως και καλύτερα χωρίς εμένα, και όταν μεγάλωνε, θα καταλάβαινε... Οι γυναίκες στη φυλακή το αγαπούσαν απ' την αρχή -όταν με σήκωσαν απ' του Αβέρωφ και με πήγαν στο μπουντρούμι της Καλλιθέας για εκτέλεση, αυτές το έκρυψαν για μέρες όπου μπορούσαν: από θάλαμο σε θάλαμο, κάτω από τα ράντζα των κρατουμένων, αρρώστησε σοβαρά από το πήγαιν'-έλα, 6 μηνών παιδάκι ήταν, και το γιάτρεψαν. Γιατί αυτοί, οι ασφαλίτες, με το πρόσχημα ότι θα το φέρουν σε μένα, ζητούσουν να το πάρουν...»

- Για ποιον λόγο;

«Για άγνωστους λόγους. Τέλος πάντων, σώθηκε τότε κι όταν επέστρεψα στις φυλακές Αβέρωφ, το ξαναβρήκα. Μείναμε μαζί ώσπου έγινε 3 χρόνων -αυτό ήταν το όριο παραμονής παιδιών σε φυλακές- και πέρασε καλά, γιατί όλοι τον αγαπούσαν και τον φρόντιζαν εκεί μέσα, και οι συγγενείς απ' έξω ερχόντουσαν να τον δουν... Ο χωρισμός ήταν πολύ σκληρός και για τους δυο μας· εμένα με έκανε κομμάτια. Ηταν φρίκη να βλέπεις το παιδί σου μία φορά τον μήνα, για πολλά χρόνια. Ετσι έφτιαξα αυτά τα βιβλιαράκια και μετά μια άλλη σειρά, με έργα του Αριστοφάνη... Ωσπου αποφυλακίστηκα το '63, με το που βγήκε ο Παπανδρέου. Και ο Νίκος, τελειώνοντας το Δημοτικό, έμπαινε στην εφηβεία...»

- Και από τότε κύλησε η ζωή;

«Ναι, αλλά δεν κύλησε έτσι δα. Γιατί είχαμε και τη χούντα το '67, και πάλι χωρίσαμε με τον Νίκο... Πήγα εξορία. Στα Γιούρα. Οπου αρρώστησα πολύ άσχημα και τότε οι Σοβιετικοί κατάφεραν να με πάρουν από κει, να με φέρουν στην Αθήνα και τελικά να με ελευθερώσουν, χωρίς η ίδια να γνωρίζω τίποτα. Με σκοπό να με πάρουν μαζί τους στη Σοβετική Ενωση, για να ενισχύσουν τον αντιδικτατορικό αγώνα, στην ουσία για να με αξιοποιήσουν υπέρ του καθεστώτος, προβάλλοντας την εικόνα του κομμουνιστή που μένει πιστός στις ιδέες του. Είχαν κάνει μεγάλη προετοιμασία, άρχισαν να στρώνουν το κόκκινο χαλί για να με δεχτούν, αλλά δεν πήγα. Αρνήθηκα.

- Γιατί;

«Γιατί είχε γίνει εν τω μεταξύ η εισβολή στην Τσεχοσλοβακία, προς την οποία ήμουν αντίθετη. Ομως, ήταν πολύ βαρύ για κείνους αυτό που τους έκανα. Και από τότε οι σχέσεις μας διαρρήχθηκαν. Δηλαδή με αγνόησαν, και δικαίως. Πήγε στη θέση μου ο Ρίτσος για τον ίδιο σκοπό... Εγώ έμεινα εδώ, προσπάθησα να σταθώ στα ποδια μου, ο Ευάγγελος Τερζόπουλος, που ήμασταν μαζί στον 'Ριζοσπάστη', μου έδωσε δουλειά στη 'Γυναίκα'. Χωρίς να υπογράφω απ' την αρχή, γιατί ήταν χούντα ακόμα· μου έλεγε για τις πιέσεις που δεχόταν, θα είχε πρόβλημα».

- Η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού σας έκανε να σκεφτείτε ποτέ αν όλο αυτό που έγινε, ο αγώνας και οι θυσίες τόσων ανθρώπων, άξιζε τον κόπο;

«Αξιζε τον κόπο, αλλά καταρρακώθηκε από κάθε άποψη. Οταν το 1989 κατέρρευσε το σύμπαν, αποδείχτηκε ότι ήταν όλο εις μάτην. Οτι όλο αυτό που λεγόταν Σοβιετική Ενωση γεννήθηκε για να πεθάνει».


Το σκίτσο του Πικάσο για τον Μπελογιάννη και το χειρόγραφο που το συνόδευε με το ακόλουθο κείμενο: «Το φως από το λαδοφάναρο που φώτιζε το σκοτάδι μιας μαγιάτικης βραδιάς στη Μαδρίτη, τα ευγενικά πρόσωπα του τουφεκισμένου λαού που τον δολοφόνησε ο ξένος άρπαγας στον πίνακα του Γκόγια, είναι η ίδια σπορά φρίκης που σπέρνει με τις ανοιχτές φούχτες των προβολέων πάνω στα ορθάνοιχτα στήθια της Ελλάδας μια κυβέρνηση που σκορπίζει τον θάνατο, τον φόβο και το μίσος. Ενα πελώριο άσπρο περιστέρι περνάει κι αφήνει το οργισμένο του πένθος πάνω στη γη»

- Ηταν αναμενόμενο για σας;

«Εγώ και όσοι ήξερα δεν το είχαμε μετρήσει έτσι. Παρ' ότι από την εποχή που ήμουν στη φυλακή, προ χούντας, έφταναν ώς εμάς από την Σοβιετική Ενωση κάποιες πληροφορίες, σαν βαρίδια. Οπως π.χ. η συνωμοσία κάποιων μεγαλογιατρών να φάνε διάφορα κομματικά στελέχη, που τους έστειλαν στη Σιβηρία. Ηταν φοβερό· γιατί να γίνονται τέτοια πράγματα εκεί, αναρωτιόμουν, είχα ταραχτεί τόσο, που φώναζα στον ύπνο μου 'Σοβιετική Ενωση'! Τόσο δεμένη ήμουν μ' αυτό το κίνημα, τόσο φοβόμουν, είχα το προαίσθημα ότι κάτι κακό θα συμβεί».

-Επαληθεύτηκε το προαίσθημά σας...

«Ναι, από τότε όλα τα πράγματα άρχισαν να πηγαίνουν ανάποδα. Ωσπου ήρθε ο Γκορμπατσόφ, που τον είδαμε σαν κάτι καινούργιο, ότι θα μπορούσε να σώσει τον σοσιαλισμό. Αλλά μας την έδωσε την κατραπακιά, αντί σωτηρίας είδαμε την οριστική κατάπτωσή του. Γιατί το σύστημα κατέρρεε και ο Γκορμπατσόφ δεν μπορούσε ούτε καν να διαχειριστεί αυτή την κατάρρευση».

- Τι το οδήγησε στην κατάρρευση αυτή;

«Ηταν σάπιο απ' την αρχή αυτό που έστησαν και άκρως αντίθετο προς τις ιδέες που ευαγγελιζόταν, οι οποίες βέβαια δεν έφταιγαν».

- Από την εποχή του Λένιν ξεκινάτε;

«Να μην πούμε από τον Λένιν, αλλά από τον Στάλιν και πέρα άρχισε να σαπίζει, βλέπαμε αυτή την πτώση. Ωσπου ήρθε, και ήταν τραγικό -η Σοβιετική Ενωση εξαφανίστηκε, οι χώρες που τη συνιστούσαν είναι ξέφτια πια... Από την ώρα που ένας Γιέλτσιν πήρε την εξουσία στη Ρωσία, φάνηκε ότι το πράγμα δεν είχε πλέον ελπίδα. Διότι ήταν σάπιος και αυτός, εξέφρασε όλη την παρακμή. Και είδατε πού καταλήξαμε: στον Πούτιν».

- Το λέτε απαξιωτικά... Τι εκφράζει ο Πούτιν για σας;

- Τις μεγάλες μαφίες του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ο,τι εκφράζουν και αυτοί που έχουν φύγει από τη Ρωσία, ο Αμπράμοβιτς, ο Χοντορκόφσκι κ.λπ. Αλλωστε, αυτές οι μαφίες, όλοι αυτοί, ξεπήδησαν μέσα από την Κα Γκε Μπε, ουσιαστικά. Και ο Πούτιν ανάμεσά τους. Και βλέπουμε σήμερα τις συνέπειες αυτής της κατάρρευσης να τις υφίσταται όλος ο κόσμος. Και θα τις υφίσταται».

- Ποιες είναι συγκεκριμένα αυτές οι συνέπειες;

«Οτι έχει τώρα τον Μπους και τους υπόλοιπους, που έχουν πέσει πάνω στη γη να τη φάνε. Και κυνηγάνε τα πάντα, με πολέμους, με καταπάτηση των ελευθεριών και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, προκειμένου να το πετύχουν. Με μοναδικό στόχο το χρήμα. Αυτό, το χρήμα, κυριεύει τον κόσμο τώρα, αυτό διαφεντεύει τα πάντα. Αυτό είναι η εξουσία, όλες οι εξουσίες, το μόνο πράγμα που έχει αξία· τίποτε άλλο».

- Δεν υπάρχουν διαφορές μεταξύ Πούτιν και Μπους;

«Τι διαφορές; Απλώς, ο Μπους είναι ο χειρότερος εκφραστής αυτού του γεγονότος, αυτού του εξαμβλώματος που έχει καταντήσει ο κόσμος... Είναι φοβερό, μια επανάσταση, όπου είχαν επικεντρωθεί οι ελπίδες όλων, να μεταλλαχθεί στο αντίθετό της. Και επιπλέον, να βιώνουμε όλη αυτή την ξεδιαντροπιά, αυτό το έγκλημα της απώλειας των καλύτερων από τα υλικά με τα οποία μπορεί να είναι φτιαγμένος ένας άνθρωπος».

- Επομένως, μπορεί να πει κανείς ότι τελικά οι ωραίες ιδέες δεν είναι δυνατόν να βρουν εφαρμοργή στην κοινωνία των ανθρώπων;

«Μπορεί να το πει».

- Αρα, ρίχνουμε αυλαία;

«Οχι οριστική. Οι ιδέες για τις οποιες μιλούμε, τώρα δεν βρίσκουν εφαρμογή. Ξανασυζητιούνται μετά από έναν αιώνα».

- Να έρθουμε λίγο και στα δικά μας, και να σας ρωτήσω πώς θα φτιάχνατε το πορτρέτο του σύγχρονου Ελληνα.

«Είμαι λίγο απ' έξω, όμως έτσι ίσως να βλέπω τα πράγματα πιο καθαρά. Νομίζω, λοιπόν, ότι στον τόπο μας οι άνθρωποι ζουν πια χωρίς να ξέρουν πού πάνε. Ποιο είναι το δικό τους συμφέρον, ποιος είναι ο εχθρός τους, ποιος είναι ο σύντροφός τους, ποιος είναι ο φονιάς τους. Το μόνο που τους ενδιαφέρει -και σ' αυτό συμβάλλει και η παιδεία, που είναι ανύπαρκτη- είναι να ζήσουν σήμερα, τώρα».

- Να ζήσουν, με ποιον τρόπο;

«Με ό,τι τους πλασάρουν τα περιοδικά λάιφ στάιλ και η τηλεόραση λάιφ στάιλ. Που είναι ό,τι έρχεται απ' έξω, αλλά στο πιο κιτς».

- Υπάρχει κάτι όπου μπορούμε να προσβλέπουμε;

- Εγώ το μόνο, όπου προσβλέπω, όπου μπορώ να δω μια ελπίδα -τολμώ να το πω- είναι η νέα γενιά. 'Βιάζεσαι', μου λένε μερικοί, αλλά το πιστεύω, ακούγοντας τα ίδια τα νέα παιδιά που έρχονται εδώ, χωρίς να τα ξέρω, για να μιλήσουν μαζί μου. Και διαπιστώνω ότι αρνούνται αυτόν τον κόσμο, δεν τον θέλουν. Αυτό είναι το μόνο που με γαληνεύει στην Ελλάδα σήμερα».

- Και η ελληνική Αριστερά; Πώς την επηρέασε αυτή η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού;

«Ακόμα και η Ανανεωτική Αριστερά βρέθηκε να έχει χάσει πολλά από τα πρότυπά της. Γιατί δεν είχε ποτέ, μεταπολιτευτικά, το θάρρος να ξεκόψει απ' όλα αυτά και να εμφανίσει δικό της πρότυπο. Οσο για το ΚΚΕ, έμεινε αναπολώντας περασμένα μεγαλεία».

- Για να καταλήξει πού η Αριστερά σήμερα;

«Για την ώρα, δεν μοιάζει να καταλήγει πουθενά».

-Μερικοί υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει καν.

«Εχει μια βάση αυτό. Είμαστε σε μια φάση επαναπροσδιορισμού των όρων Αριστερά, αριστερός».

- Την πολιτική μας σκηνή, πώς τη βλέπετε συνολικά;

«Σαν να είμαι στη θάλασσα και έχει τσούχτρες. Αυτό το γλοιώδες πράγμα που σε τσιμπάει ξαφνικά και δεν ξέρεις από πού σου 'ρχεται».

- Τι θα λέγατε για τις δύο... κορυφαίες τσούχτρες του δικομματικού παιχνιδιού;

«Είναι πολύ λίγοι και οι δύο για τις σημερινές ανάγκες του τόπου. Αλλά δεν θέλω να μιλήσω για πρόσωπα. Θα σας πω μόνο ότι βλέπω μια διολίσθηση προς το αντικοινωνικό κράτος τύπου Θάτσερ, όπου ο πολίτης αντιμετωπίζεται ως όχληση προς τα μεγάλα συμφέροντα. Και η νομοθεσία μεριμνά μόνο γι' αυτά».

- Για σας, θεωρούν ότι η σύνδεσή σας με τον Μπελογιάννη κυρίως, πέρα από την δική σας μετέπειτα διαδρομή, σας προσδίδει το στοιχείο ενός «μύθου» στον χώρο της Αριστεράς. Εχετε αυτή την αίσθηση;

«Ποτέ δεν είχα τέτοια αίσθηση. Και όταν μου αποδίδουν άλλοι αυτόν το χαρακτηρισμό, δεν ξέρω τι να τον κάνω».

- Λοιπόν, ποια θα λέγατε ότι είστε;

«Δεν έχω καθήσει να το σκεφτώ ποτέ. Δεν είχα φανταστεί ότι θα είχα ν' αντιμετωπίσω, κάποια στιγμή, τέτοια ερώτηση. Φοβάμαι και που την ακούω».

- Ισως, κοιτάζοντας πίσω στη ζωή σας, πρόσωπο μιας τραγωδίας;

«Δεν μπορώ να απαντήσω σ' αυτό. Το μόνο που ξέρω για τον εαυτό μου είναι ότι είμαι μαχήτρια. Οπου και αν γυρίσω πίσω στη ζωή μου, δεν βλέπω παρά τον άνθρωπο που μάχεται».

- Τι ήταν ο Μπελογιάννης στη ζωή σας;

«Το άπαν».

- Αναρωτιέμαι αν, πενήντα τόσα χρόνια μετά, τον σκέφτεστε στην καθημερινότητά σας...

«Είναι πάντα κοντά μου. Τον αισθάνομαι. Τον ρωτάω για ό,τι κάνω. Και εκείνος βρίσκει τον τρόπο να μου απαντήσει».

- Και αν μετράτε την οδύνη που σάς άφησε με ό,τι ωραίο σάς έδωσε αυτός ο έρωτας.

«Η οδύνη δεν μετράει. Είναι άλλο. Αισθάνομαι ως ευλογία τη συνάντηση μαζί του. Ο πόνος τού πρόωρου χαμού του δεν είναι μόνο για μένα. Είναι και για όσα θα μπορούσε να δώσει σ' αυτόν τον έρμο τόπο. Και δεν πρόλαβε. Δεν τον άφησαν».




ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 16/12/2006

Αντίο Έλλη

Έφυγε από τη ζωή η Έλλη Παππά
Σε ηλικία 89 ετών, έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα η δημοσιογράφος και συγγραφέας Έλλη Παππά. Η πολιτική της κηδεία πρόκειται να τελεστεί στο Γ΄ Νεκροταφείο, όπου και θα ταφεί, δίπλα στον σύντροφό της, Νίκο Μπελογιάννη.

Η Έλλη Παππά, αδελφή της συγγραφέως Διδώς Σωτηρίου, γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1920. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η οικογένειά της εγκαταστάθηκε στον Πειραιά.

Φοίτησε στη φιλοσοφική και στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όταν ξεκίνησε να εργάζεται ως δημοσιογράφος. Μέχρι το 1949 εργάστηκε στην παράνομη έκδοση του Ριζοσπάστη, ενώ ως το 1950 οπότε και συνελήφθη, συνεργάστηκε στενά με διαπρεπείς αριστερούς διανοούμενους.


Καταδικάστηκε κι εκείνη σε θάνατο, στη δίκη Μπελογιάννη, αλλά η ποινή της δεν εκτελέστηκε, γιατί ο γιος που απέκτησε από τον Νίκο Μπελογιάννη και είχε στο μεταξύ γεννηθεί στη φυλακή και ήταν μόλις επτά μηνών.


Η Έλλη Παπά αποφυλακίστηκε τελικά το 1964. Εργάστηκε στην ΕΔΑ και από το 1965 ήταν αρθρογράφος και μέλος της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας Δημοκρατική Αλλαγή. Το 1967 συνελήφθη και εξορίστηκε στη Γυάρο.


Εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην Εγκυκλοπαίδεια Χάρη Πάτση, στην εφημερίδα Μακεδονία, στο περιοδικό Γυναίκα, στην εφημερίδα Εξπρές και στην εφημερίδα Έθνος.

Από το 1990 αφιερώθηκε αποκλειστικά στο συγγραφικό της έργο. Τα τελευταία πολιτικά βιβλία της είναι «Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου» (εκδόσεις Κέδρος) και «Μακιαβέλι ή Μαρξ» (εκδόσεις Αγρα), που κυκλοφόρησαν το 2006.


http://www.tritiopsi.gr/?p=18483