Ψηφιακή Παιδεία

Συγγραφέας: Μαρία Αναστασοπούλου 
Εκδότης: Ηλιοδρόμιο 
Αριθμός Σελίδων: 544 
Έτος Έκδοσης: 01-2003

Του Μανόλη Καρέλλη

Η Καλλιρρόη Παρρέν, το γένος Σιγανού, είναι η Ελληνίδα που πρωτοστάτησε στη δημιουργία του ελληνικού φεμινιστικού κινήματος και στην προώθηση των δικαιωμάτων της γυναίκας.

Γεννήθηκε στο Ρέθυμνο το 1861 και πέθανε στην Αθήνα το 1940.

Δασκάλα του Αρσακείου, ανέλαβε για ένα διάστημα τη διεύθυνση του παρθεναγωγείου της Ελληνικής Κοινότητας της Οδησσού.

Παντρεύτηκε τον Ιωάννη Παρρέν (από πατέρα Γάλλο και μητέρα Γαλλίδα) ιδρυτή του “αθηναϊκού πρακτορείου”.

Η φεμινιστική της δράση αρχίζει το 1888 όταν εξέδωσε την εβδομαδιαία εφημερίδα “Εφημερίς των Κυριών” που εσυντάσσετο αποκλειστικά από γυναίκες.

Το 1893 ίδρυσε την “Ένωσιν υπέρ της χειραφετήσεως της γυναικός”. Ίδρυσε, επίσης, σειρά εκπαιδευτικών και κοινωφελών ιδρυμάτων, όπως το Κυριακάτικο Σχολείο (1890), το Άσυλο Ανιάτων Γυναικών (1896), την Ένωσιν Ελληνίδων (1896), τον Πατριωτικόν Σύνδεσμον (1898) που μετεξελίχθηκε στο σημερινό ΠΙΚΠΑ. Το 1911 ίδρυσε το Λύκειο Ελληνίδων.

Το 1921 οργάνωσε το πρώτο Πανελλήνιο Συνέδριο Γυναικών κι έπεισε τον τότε πρωθυπουργό Δ. Γούναρη να ταχθεί υπέρ της παροχής δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες.

Έγραψε πολλά άρθρα, δοκίμια, μυθιστορήματα και θεατρικά έργα με θέμα τα κοινωνικά προβλήματα της γυναίκας και τη θέση της στην Ελληνική Κοινωνία.

Ένα άρθρο της Καλλιρρόπης Παρρέν που αναφέρεται στην προσπάθεια της χειραφέτησης της γυναίκας της Κρήτης, όπως αυτή εμφανίσθηκε με ένα νομοσχέδιο που προτάθηκε στην Κρητική Βουλή, ανίχνευσα στο χανιώτικο περιοδικό “Σπινθήρ” τον Φεβρουάριο 1902.

Το άρθρο που είναι ένας ύμνος για τηνΚρήτη (ανακυρύσσεται” “προνομιούχος χώρα” και οι Κρητικοί “ο ευγενέστερος λαός του κόσμου”) είναι “αθησαύριστο”, απ’ ό,τι ξέρω τουλάχιστον.

(Για την ιστορία αναφέρω ό,τι και το περιοδικό “Σπινθήρ” διευθύνεται από μια γυναίκα, την Αρτεμισία Ι. Πανδράκη).

Ας δούμε, όμως, το άρθρο της Καλλιρρόης Παρρέν και, με την ευκαιρία, ας απολαύσομε το άριστο δημοσιογραφικό του ύφος.

Υπάρχουν λαοί οι οποίοι γεννώνται με το αίσθημα της ελευθερίας αδελφωμένον μέσα εις την ψυχήν των μαζή με το ένστικτον της αυτοσυντηρήσεως. Όπως δια να ζήσουν έχουν ανάγκην τροφής και αέρος, απαράλλακτα και δια να υπάρξουν πνευματικώς και ηθικώς έχουν ανάγκην ελευθερίας.

Οι τοιούτοι λαοί είναι οι εκλεκτοί και προνομιούχοι, είναι οι εκ καταγωγής ευγενείς. Είναι λαοί αριστοκράται, λαοί εις τους οποίους ο άνθρωπος της ύλης υποχωρεί ευθύς εξ αρχής εις τον άνθρωπον της ιδέας. Υπό οιανδήποτε μορφήν και αν παρουσιάζεται δι’ αυτούς η ιδέα, γίνεται ο σκοπός και ο προορισμός της ζωής των και είτε με τον σταυρόν του μαρτυρίου είτε με τον πέλεκυν της εκδικήσεως ζουν, αναπνέουν, ενεργούν, υπάρχουν χάριν της ιδέας αυτής.

Η Κρήτη ανήκει εις τας προνομιούχας αυτάς χώρας και οι Κρήτες είναι βεβαίως ο ευγενέστερος λαός του κόσμου. Καμία κυριαρχία όσον ισχυρά και μεγάλη και γενναία και αν υπήρξε δεν υδηνήθη να τους κάμψη τον αυχένα και να εκριζώση επί σειράν εκατονταετηρίδδων το αίσθημα της ελευθερίας από τας ευγενείς ψυχάς των. Και οι Κρήτες έγειναν επί τέλους ελεύθεροι. Φυσικόν ήτο ό,τι επεζήτησαν ως λαός, να ονειρευθούν ευθύς αμέσως και ως άτομα. Φυσικόν ήτο ευθύς ως η σημαία των, η ιδική των σημαία, εκυμάτισεν υψηλά, αδελφωμένη με τους σταυρούς των χριστιανικών ναών, τα ευγενή τέκνα της να εσκέφθησαν αμέσως να αναπετάσσουν και άλλην σημαίαν ελευθερίας και προόδου.

Αφού επετύχομεν την ελευθερίαν μας την εθνικήν, εσκέφθησαν οι άνδρες της Κρήτης, ας μην ανεχόμεθα η δουλεία να είναι εγκατεστημένη εις τους οίκους μας και αι σύντροφοι της ζωής μας αι μητέρες, αι γαλουχήσασαι τόσας γενεάς ηρώων, ας μην επιτρέψωμεν να τάσσωνται εις κατωτέραν μοίραν από ημάς. Άνδρες ελεύθεροι εννοούντες αληθώς πραγματικώς τι είναι ελευθερία και εξαγοράσαντες αυτήν με τόσον αίμα, δεν ανέχονται να ζουν ούτε με την σκιάν πλέον της δουλείας, έστω και αν αυτοί είναι οι κύριοι, έστω και αν αι αλύσεις της δουλείας αυτής είναι πλεγμέναι με άνθη.

Και δι’ αυτό εις βουλευτής Κρήτης, ο κ. Δασκαλογιάννης, επρότεινεν εις την Κρητικήν Βουλήν νομοσχέδιον περί χειραφετήσεως της γυναικός, όταν οι βουλευταί της επί αιώνα πλέον ελευθέρας Ελλάδος ούτε καν ελαβόν ποτέ τον κόπον να σκεφθούν, ότι υπάρχουν γυναίκες εν Ελλάδι και να ψηφίσουν όχι νόμους ελευθεριών και νόμους χειραφεσίας - πράγμα, ίσως πρόωρον και δια την Ελλάδα ως και δια την Κρήτην - αλλά τουλάχιστον νόμους προστατευτικούς, νόμους δι ων θα παρεσκευάζοντο αι γυναίκες καταλληλότερον και δια να ανταποκρίνωνται εις τον προορισμόν των ως μητέρες και ως σύζυγοι και δια να κατέρχωνται εις τον αγώνα της ζωής, εις τον οποίον οι νεώτεραι βιωτικαί ανάγκαι και κοινωνικαί συνθήκαι τας ωθούν οσημέραι περισσότερον. Η Κρητική Βουλή ας περιορισθή επί του παρόντος εις τούτο και το έργον της θα είναι ωραίον και επαινετόν.

πηγή

Του Αλέκου Α. Ανδρικάκη
andrikakis@patris.gr

Η πρόταση χειραφέτησης της γυναίκας στη Βουλή της Κρήτης το 1901!

Η πρωτοποριακή εισήγηση του επαναστάτη - βουλευτή Γ. Δασκαλογιάννη να δοθεί στο “ασθενές φύλο” όχι μόνο δικαίωμα ψήφου αλλά και εκλογής στα όργανα των δήμων

Η Κρήτη των πολύ αυστηρών ηθών και εθίμων στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, όταν μόλις είχε απελευθερωθεί από την Τουρκοκρατία, έδωσε πολλά μαθήματα Δημοκρατίας στον “πολιτισμένο” κόσμο της εποχής! Αν και το νησί είχε βγει από σκλαβιά αιώνων και η ζωή είχε, παραδοσιακά, πολύ αυστηρά όρια τα οποία δεν τολμούσε κανείς εύκολα να υπερβεί (ειδικά σε σχέση με τη θέση της γυναίκας), συχνά η λειτουργία των παραγόντων της Κρητικής Πολιτείας, ακόμη κι υπό τον ασφυκτικό κλοιό του αυταρχισμού του Α’ Αρμοστή και των ανθρώπων του, ήταν πραγματικά υποδειγματική. Αλλωστε οι ίδιοι οι πολιτικοί πρωταγωνιστές της περιόδου ήταν εκείνοι που έδωσαν, ως πολεμιστές, τις μάχες των προηγούμενων χρόνων για την ελευθερία. Κι ένας άνθρωπος που μάχεται για την ελευθερία του δεν μπορεί παρά να πιστεύει σε υψηλές αξίες.

Ηταν Ιούλιος του 1901 και οι πρώτες μόλις συνεδριάσεις της πρώτης, κανονικής, κρητικής βουλής (η συνέλευση του 1899 ήταν συντακτική). Οι Κρήτες είχαν αφήσει τα όπλα και μάθαιναν σε μια νέα λειτουργία, την πολιτική. Οι μαρουτοκαπνισμένοι καπεταναίοι των επαναστατικών ομάδων κατά των Οθωμανών κατακτητών, είχαν και πάλι την εμπιστοσύνη των Κρητών προκειμένου να τους εκπροσωπήσουν πολιτικά στη νεοσύστατη Πολιτεία.

Ενας, αποδεδειγμένα, πατριώτης Κρητικός που ίσως και να σκεφτόταν ότι το τουφέκι του ακόμη το χρειαζόταν, ο Γεώργιος Δασκαλογιάννης , άνδρας αυστηρών αρχών, τολμά να καταθέσει στην κρητική βουλή μια πρόταση που για το σημερινό ερευνητή της εποχής και των δεδομένων της μοιάζει συγκλονιστική.

Προτείνει -1901 η χρονιά - να δοθούν πλήρη πολιτικά δικαιώματα στις γυναίκες της Κρήτης, όπως και στους άνδρες! Οχι μόνο, δηλαδή, να ψηφίζουν αλλά και να έχουν δικαίωμα εκλογής τους, τουλάχιστο στα δημοτικά αξιώματα. Ο ίδιος, καταθέτοντας την πρότασή του δηλώνει πως γνωρίζει ότι η βουλή θα καταψηφίσει την πρότασή του, αλλά επίσης είναι πεπεισμένος ότι θα έλθει μια άλλη βουλή που θα αναγνωρίσει αυτό το το δικαίωμα ίσης παρουσίας της γυναίκας στην κοινωνία. Γιατί, κατ’ ουσίαν, η πρόταση του Δασκαλογιάννη, τη χρονική περίοδο που κατατίθεται και στις συγκεκριμένες συγκυρίες της Κρήτης του 1900, έθετε ξεκάθαρα το θέμα της ισότητας.

Ηταν στη συνεδρίαση της 4ης Ιουλίου, όταν ο Δασκαλογιάννης, που αργότερα, το 1912 υπήρξε για ένα μήνα πρωθυπουργός της Κρήτης, υποβάλλει την πρότασή του. Η βουλή, όπως περίμενε ο ίδιος, την προσπερνά με ευφυολογήματα, του τύπου “θα σε συμπαθήσει τώρα το ωραίο φύλο”, ενώ ο πρόεδρος Α. Μιχελιδάκης γελώντας συγχαίρει το βουλευτή για τις προοδευτικές ιδέες του, όπως λέει:

Από τα στενογραφημένα πρακτικά εκείνης της συνεδρίασης παραθέτουμε το απόσπασμα της συζήτησης, που δεν συνεχίστηκε, πάντως:

Γ. Δασκαλογιάννης: Εγώ θα υποβάλω μίαν πρότασιν. Ισως φανή περίεργον από βουλευτήν ο οποίος εξελέγη από ψηφοφόρους, οι οποίοι διατηρούσιν ίσως τα αυστηρότερα ήθη και έθιμα του τόπου να υποβληθή τοιαύτη πρότασις, αλλ’ εγώ πεποιθώς εις τας ιδίας μου σκέψεις, εις την ιδίαν μου πεποίθησιν, ότι εκείνο το οποίον θα υποβάλω είναι ορθόν και δίκαιον, συμφώνως με τας παρούσας περιστάσεις θα την υποβάλω. Εχει δε ως εξής:

“Προτείνω όπως απολαμβάνουν πάντων των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων μετερχόμεναι και επαγγελλόμεναι πάντα εις τους άνδρας επιτρεπόμενα υπό των εγγράφων και αγράφων Νόμων της Κρητικής Πολιτείας επαγγέλματα και αξιώματα και αι γυναίκες ανεξαρτήτως φυλής ή θρησκεύματος επί τη βάσει των κατωτέρω άρθρων” (Γέλωτες παρατεταμένοι).

Γελάτε εις την αρχήν, αλλ’ όταν σκεφθήτε ότι εις όλα τα πεπολιτισμένα έθνη του κόσμου έχουσιν αυτήν την αρχήν δεν θα γελάτε βεβαίως. Είμαι πεποισμένος ότι η Βουλή θα καταψηφίση την πρότασιν μου, αλλά δεν είμαι ποσώς πεποισμένος, ότι δεν θα έλθη μια Βουλή να την ψηφίση.

Γ. Παπαδόπετρος: Θα αποκτήσης συμπαθείας εις το ωραίον φύλον!

Γ. Δασκαλογιάννης: Αρθρον 1ον. Η ύπανδρος και έγγαμος γυνή εγγράματος ούσα και Κρήσσα την ιθαγένειαν δύναται να εκλέγη και εκλέγηται συμφώνως προς τους διέποντας την Κρητικήν Πολιτείαν νόμους.

Αρθρον 2ον. Τα δημοτικά αξιώματα είναι προσιτά:

α) Εις τας εγγραμμάτους και υπάνδρους εχούσας ηλικίαν άνω των 25 ετών

β) Εις τα κεκτημένας πτυχίον ανεγνωρισμένης σχολής τίνος

γ) Εις τας δημοσιογράφους, και

δ) Εις τας εγνωσμένης ικανότητος και χρηστότητος απολαμβανούσας γενικήν εκτίμησιν των κατοίκων της πόλεως ή κωμοπόλεως της κατοικίας των.

Η συζήτησις της παρούσης προτάσεως γενήσεται καθ’ ημέραν θέλει συζητηθή ο εκλογικός νόμος, οπότε θα αναπτύξω τους λόγους.

Πρόεδρος: (μειδιών): Εγώ σας συγχαίρω δια τας προοδευτικάς ιδέας σας!

(Το απόσπασμα προέρχεται από τα “Πρακτικά της Κρητικής Βουλής” που υπάρχουν στη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου, ενώ το θέμα είχαμε παρουσιάσει για πρώτη φορά στο ένθετο “Κρητική Πολιτεία” που είχε κυκλοφορήσει μαζί με την “Πατρίδα” στις 30 Νοεμβρίου 2007).

πηγή

Προεπαναστατικές γυναίκες που διατηρούσαν το επώνυμό τους και μετά το γάμο...