Σκοπιανός ψευδο-αλυτρωτισμός και οι σκοπιανές διεκδικήσεις

Σκοπιανός ψευδο-αλυτρωτισμός  

και οι  σκοπιανές διεκδικήσεις

Δημήτρης Ε. Ευαγγελίδης

Μια έκφραση που ακούγεται συχνά από πολιτικούς και δημοσιογράφους στα «παράθυρα» διαφόρων καναλιών και σε κείμενα εφημερίδων είναι η απίστευτης επιπολαιότητας διατύπωση περί «αλυτρωτισμού» των Σκοπιανών, αντί του σωστού «ψευδο-αλυτρωτισμός». 

Επειδή κοντεύουμε να ξεχάσουμε την γλώσσα μας, οφείλουμε να υπενθυμίσουμε ότι «αλυτρωτισμός» (irredentism = ιρρεντεντισμός) είναι το εθνικο-πολιτικό εκείνο κίνημα σε μια χώρα, που αποσκοπεί να απελευθερώσει τους υπόδουλους ομοεθνείς του που ζουν σε κάποιο άλλο γειτονικό κράτος, αλλά και τα εδάφη που κατοικούν αυτοί. 

Ποιους λοιπόν «αλύτρωτους» προσπαθούν να απελευθερώσουν οι Σκοπιανοί; Τους Έλληνες της Μακεδονίας; Τους «εθνικά μακεδόνες» ψηφοφόρους κάποιου περίεργου φορέα, δηλ. 1000-1500 άτομα; Και σε ποια «αλύτρωτα» εδάφη αναφέρονται; Στην Θεσσαλονίκη, στην Κοζάνη, στην Καβάλα, στην Φλώρινα, στην Χαλκιδική ή κάπου αλλού; 

Αστειότητες βεβαίως, αλλά πρέπει να μη λησμονούμε τι ακριβώς υποκρύπτεται κάτω από τις ψευδο-αλυτρωτικές ανοησίες που προπαγανδίζουν συστηματικά οι μηχανισμοί του σκοπιανού κράτους.

Παραθέτουμε λοιπόν τον πολύ γνωστό (πλην ίσως των ελλήνων πολιτικάντηδων) χάρτη των σκοπιανών διεκδικήσεων, το κρυφό όνειρο των πανσλαβιστών κάθε κατηγορίας, για την ενιαία σλαβική Μακεδονία, η οποία περιλαμβάνει το σημερινό κράτος των Σκοπίων (Βαρντάρσκα Μακεντόνια=Μακεδονία του Αξιού), την ελληνική Μακεδονία (Εγκέϊσκα Μακεντόνια=Μακεδονία του Αιγαίου, όπως την αποκαλούν οι σκοπιανοί) και τμήμα της Βουλγαρίας (Πιρίνσκα Μακεντόνια=Μακεδονία του Πιρίν).

Ο ίδιος χάρτης στα αγγλικά που κυκλοφορεί 

στο διαδίκτυο και σε σκοπιανές ιστοσελίδες

Ακολουθεί για σύγκριση ο χάρτης με τα όρια της αρχαίας Μακεδονίας σύμφωνα με τους αρχαίους ιστορικούς (Ηρόδοτο, Θουκυδίδη και Στράβωνα), με την επεξήγηση ότι αναφέρονται στο κυρίως μακεδονικό βασίλειο, την κοιτίδα και πατρίδα των αρχαίων Μακεδόνων, ενός από τα ελληνικά φύλα της εποχής στα οποία διακρίνονταν οι Έλληνες στην αρχαιότητα (Ίωνες, Αιολείς, Δωριείς κ.λπ.).

Παρατηρούμε ότι εντός των ορίων του σημερινού κράτους των Σκοπίων περιλαμβάνεται ένα ελάχιστο μόνον τμήμα της αρχαίας Μακεδονίας και συγκεκριμένα μέρος της επαρχίας της Πελαγονίας (η περιοχή γύρω από το σημερινό Μοναστήρι, τα Βιτώλια) και τμήμα της αρχαίας μακεδονικής Παιονίας.

Ο χάρτης που ακολουθεί εμφανίζει το μακεδονικό βασίλειο με τις κατακτήσεις του Φιλίππου Β΄ και προφανώς διαφέρει από τον παραπάνω γιατί περιλαμβάνει και τους υποτελείς λαούς στους Μακεδόνες (Παίονες, Θράκες, Ιλλυριούς κ.λπ.). 

Παραθέτουμε τέλος και τον χάρτη με τις επαρχίες του αρχαίου μακεδονικού βασιλείου, που έχουμε ανεβάσει στο Διαδίκτυο πριν από πολλά χρόνια: 

Εάν λοιπόν οι σκοπιανοί επιθυμούν πραγματικά σχέσεις καλής γειτονίας με την Ελλάδα, όπως παραμυθιάζουν εδώ και χρόνια τους διάφορους αδαείς υπουργούς και παρατρεχάμενους του Υπ. Εξωτερικών και τους ελληνόφωνους πολιτικάντηδες, που με μεγάλη προθυμία τα καταπίνουν αμάσητα, ας αφήσουν ήσυχο το όνομα της Μακεδονίας και ας αναζητήσουν ένα όνομα που τους ταιριάζει, όπως π.χ. αυτό που είχαν προπολεμικά δηλ. επαρχία του Βαρδάρη (=Αξιός) ή Βαρντάρσκα στα σλαβικά:

Εναλλακτικά, αν δεν τους αρέσει αυτό το όνομα, τους προτείνουμε ένα άλλο όνομα με το οποίο θα τιμήσουν και εκείνον τον αλήστου μνήμης οπερετικό αυτοδιόριστο στρατάρχη (!) ο οποίος εφηύρε και κατασκεύασε όλο αυτό το παραμύθι των «μακεδόνων» των Σκοπίων.

ΔΕΕ

Από τι πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος;

Από τι πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος;

Αμερικανοί επιστήμονες που ασχολήθηκαν διεξοδικά με τον θάνατό του, αναφέρουν πως οφειλόταν σε αλκοολική ηπατοπάθεια, δηλητηρίαση με αρσενικό ή στρυχνίνη, ηπατίτιδα, περιτονίτιδα, σαλμονέλωση, τραυματισμό και φλεγμονή.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Πολίτης», ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Ρόμπιν Λέιν-Φοξ, που υπήρξε σύμβουλος του Ολιβερ Στόουν σε θέματα ιστορίας της ταινίας του, αναφέρει πως δεν είναι γνωστά τα αίτια του θανάτου του Αλέξανδρου.

Ο Δημήτρης Τσουτσούλης, Senior registrar του Νοσοκομείου Hammersmith του Λονδίνου, αποδίδει τον θάνατο πιθανότατα σε τυφοειδή πυρετό, σύμφωνα με αμερικανούς ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ οι οποίοι διατύπωσαν τις απόψεις τους σε τεύχος της επιθεώρησης «New England Journal Medicin» στις 11 Ιουνίου 1998.

Τα περί δηλητηρίασης με στρυχνίνη, που στην εποχή του ήταν άγνωστη, από τη γυναίκα του, τη Ρωξάννη, επειδή είχε σεξουαλικές σχέσεις τάχα με τον Ηφαιστίωνα, ανήκουν στον χώρο της φαντασίας. Επίσης από την αρχαιότητα ακόμη υποστηρίχθηκε η άποψη ότι ο Αλέξανδρος δηλητηριάστηκε είτε από τον Μήδιο είτε από τον γιο του Αντίπατρου, τον Ιόλα, ο οποίος ήταν αρχιοινοχόος του. Ακόμη, ότι σε αυτή τη συνωμοσία έλαβε μέρος και ο Αντίπατρος και πως το δηλητήριο το έστειλε ο Αριστοτέλης, ο δάσκαλός του, επειδή φοβήθηκε για τον εαυτό του μετά την εκτέλεση του Καλλισθένη, που ήταν μαθητής του.

«Από προσωπική έρευνα και με την πολύτιμη συμβολή του αείμνηστου καθηγητή της Χειρουργικής Χαράλαμπου Σμπαρούνη επάνω στα συμπτώματα της πάθησης που προκάλεσε τον θάνατο του Αλέξανδρου οδηγηθήκαμε στην πιθανότερη αιτία που τον προκάλεσε. Ξέρουμε ότι αυτά κράτησαν 14 ημέρες γιατί ο θάνατός του δεν ήταν αιφνίδιος. Ας τα παρακολουθήσουμε», αναφέρει ο ομότιμος καθηγητής Ιατρικής Νίκος Παπανικολάου. 

Την πρώτη ημέρα, 31 Μαΐου (15 Δαισίου) 323 π.X., ύστερα από βαρύ φαγητό και οινοποσία, αισθάνθηκε έντονο πόνο στην κοιλιά και στον θώρακα, που τον ακολούθησε εμετός, ρίγος και πυρετός. Τη δεύτερη ημέρα αισθάνθηκε εξάντληση, που δεν τον δυσκόλεψε το βράδυ να φάει και να πιει ώσπου να μεθύσει. Ο πόνος στην κοιλιά συνεχίστηκε με αντανάκλαση στον ώμο. Ο πυρετός και το ρίγος εξακολούθησαν. Την τρίτη ημέρα ο πυρετός παρέμεινε υψηλός και συνοδεύτηκε από ιδρώτα, ρίγος και σωματική κατάπτωση. Την τέταρτη, πέμπτη, έκτη και έβδομη ημέρα η κατάσταση επιδεινώθηκε και, άρρωστος, δεν είχε καλή επικοινωνία. Την όγδοη έφτασε σε προκωματώδη κατάσταση που κράτησε ως τη δωδεκάτη ημέρα. 

Παρ' όλα αυτά όρισε διάδοχός του να είναι ο «κράτιστος». Τη δέκατη τρίτη ημέρα η αναπνοή του δυσχεραίνεται και η όψη του παίρνει το χαρακτηριστικό περιτονιδικό προσωπείο, το «ιπποκράτειο προσωπείο», όπως χαρακτηριστικά λέγεται στην Ιατρική, γιατί πρώτος το περιέγραψε ο πατέρας της Ιατρικής. Τη δέκατη τέταρτη ημέρα, 13 Ιουνίου, πέθανε.

H συμπτωματολογία της πάθησης του βασιλιά της Μακεδονίας, με τα σημερινά δεδομένα της ιατρικής επιστήμης, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πέθανε από χολολιθίαση, η οποία του προκαλούσε συχνές κρίσεις.

Είναι γνωστό ότι η χολολιθίαση οδηγεί σε οξεία πυώδη ή σηπτική χολοκυστίτιδα και χολαγγειίτιδα και σε οξεία νεκρωτική ή σηπτική παγκρεατίτιδα. Έτσι, γίνεται φανερό ότι αυτή πρέπει να οδήγησε στον θάνατο τον Μέγα Αλέξανδρο, γιατί της αρρώστιας προηγήθηκε βαρύ γεύμα και κατάχρηση οινοπνεύματος και γιατί η εξέλιξή της είχε την τυπική εικόνα της οξείας παγκρεατίτιδας, δηλαδή διαξιφιστικό πόνο στην κοιλιά με αντανάκλαση στον θώρακα, συνοδευόμενο από εμετό, από ρίγος και πυρετό, κολλώδεις ιδρώτες, ωχρότητα, συγχυτική κατάσταση, παραλήρημα και «ιπποκράτειο προσωπείο». Στη ληξιαρχική πράξη θανάτου θα μπορούσαμε σήμερα να αναφέρουμε ως αιτία: οξεία παγκρεατίτιδα.

Νίκος Χασαπόπουλος

in.gr

Ολυμπιάς, η μητέρα του Μ. Αλεξάνδρου

Μετάλλιο με απεικόνιση της Ολυμπιάδος, που κόπηκε προς τιμήν της 

από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Καρακάλλα (188-217 μΧ)

Ολυμπιάς, η μητέρα του Μ. Αλεξάνδρου

Δημήτρης Ε. Ευαγγελίδης

Με αφορμή σχετική συζήτηση στο πρόσφατο Δημοτικό Συμβούλιο για την ανέγερση τιμητικού μνημείου σε κεντρικό σημείο της Έδεσσας για την Ολυμπιάδα, την μητέρα του μεγάλου στρατηλάτη, ίσως ενδιαφέρουν κάποια ιστορικά στοιχεία για τον βίο και την προσωπικότητά της.

Πατέρας της Ολυμπιάδος ήταν ο συμβασιλεύς των Μολοσσών, ο Νεοπτόλεμος Α΄ (370-357 π.Χ.) που κυβερνούσε ένα μεγάλο τμήμα της αρχαίας Ηπείρου μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του Αρρύβα (373-343/342 και 330-319 π.Χ.). Οι Μολοσσοί αποτελούσαν μια από τις τρείς μεγάλες ομοσπονδίες φύλων της Ηπείρου (οι άλλες δύο ήσαν οι Θεσπρωτοί και οι Χάονες), που μιλούσαν την λεγόμενη Βορειοδυτική διάλεκτο της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, όπως εξ άλλου και οι αρχαίοι Μακεδόνες.

Η Ολυμπιάς ήταν η δεύτερη από τα παιδιά του Νεοπτόλεμου Α΄. Πρωτότοκη ήταν η Τρωάς και μικρότερος ήταν ο γιος του και μετέπειτα διάδοχός του Αλέξανδρος Α΄ ο Μολοσσός (342-331 π.Χ.). Γεννήθηκε το 373 π.Χ. στην Πασσαρώνα (περίπου 10 χλμ ΒΔ των Ιωαννίνων), την πρωτεύουσα του βασιλείου των Μολοσσών. Το αρχικό όνομα της, σύμφωνα με τον ιστορικό Waldemar Heckel (Who’s Who In The Age Of Alexander The Great: Prosopography Of Alexander’s Empire, σελ. 181, Wiley-Blackwell, 2006) ήταν Πολυξένη όταν ήταν παιδί, Μυρτάλη όταν παντρεύτηκε, και αργότερα μετονομάστηκε σε Ολυμπιάδα και Στρατονίκη [βλ. Brown, Virginia- Giovanni Boccaccio: Famous Women, Harvard University Press, σελ. 125 (2001)]. Το όνομα Ολυμπιάδα της δόθηκε, σύμφωνα με την παράδοση (Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Αλέξανδρος) ύστερα από την νίκη του Φίλιππου στους Ολυμπιακούς αγώνες του 356 π.Χ.

Η Μυρτάλη - Ολυμπιάδα από τα παιδικά της χρόνια έτυχε ιδιαίτερης μόρφωσης. Νωρίς διακρίθηκε για το ανήσυχο και ανικανοποίητο πνεύμα της, τις μεταφυσικές της ενασχολήσεις και τη δίψα να μάθει περισσότερα για τα μυστήρια της ζωής και του θανάτου. Έμαθε τα ιερατικά μυστήρια στο ξακουστό Μαντείο της Δωδώνης, το οποίο και υπηρέτησε για χρόνια, ενώ ήταν μυημένη και στα Βακχικά Μυστήρια. Ήταν ιέρεια των Καβειρίων Μυστηρίων της Σαμοθράκης, όπου και γνώρισε και ερωτεύτηκε τον Φίλιππο Β' της Μακεδονίας. Ο Φίλιππος έκανε, ως γνωστόν, οκτώ γάμους από πολιτική σκοπιμότητα. Η πρώτη του γυναίκα ήταν η Φίλα από τον ηγεμονικό οίκο της Ελιμείας, η οποία πέθανε νωρίς. Αμέσως ξαναπαντρεύτηκε με την Αυδάτα κι έκανε μια κόρη, την Κυννάνη. Χήρεψε και πάλι γρήγορα. Επόμενη ήταν η Φιλίννα από τον ηγεμονικό οίκο των Αλευάδων της Λάρισας. Μαζί της απέκτησε έναν γιο τον Αρριδαίο, ο οποίος παντρεύτηκε την Κυνάνη, την ετεροθαλή του αδερφή από τον προηγούμενο γάμο του πατέρα του. Λίγους μήνες αργότερα όμως, ο Φίλιππος γοητεύτηκε από την πριγκίπισσα του βασιλικού οίκου των Μολοσσών, την Ολυμπιάδα. Μαζί της απέκτησε τον Αλέξανδρο και την Κλεοπάτρα. Η Ολυμπιάδα ήταν η πιο σημαντική του σχέση κρίνοντας από το γεγονός ότι ήταν η μόνη σύζυγος που πήρε τον τίτλο της βασίλισσας. Ο έρωτάς του με αρκετά διαλείμματα, κράτησε πέντε χρόνια. Τότε ο Φίλιππος ξαναπαντρεύτηκε. Αυτή τη φορά η τυχερή ήταν η Νικησίπολις των Φερρών της Θεσσαλίας με την οποία απέκτησε μια κόρη, τη Θεσσαλονίκη, που την ονόμασε έτσι με αφορμή τη νίκη του στην Θεσσαλία.

Είκοσι μέρες μετά τη γέννηση της κόρης τους, η Νικησίπολη πέθανε από επιλόχειο πυρετό. Ο Φίλιππος έκανε δύο ακόμα γάμους, καθαρά σκοπιμότητας, με τη Μήδα, κόρη του βασιλιά των Γετών και την Αρσινόη, που έκανε μαζί της τον Πτολεμαίο. Τελευταία του σύζυγος ήταν η 17χρονη Κλεοπάτρα, από αριστοκρατικό γένος της Μακεδονίας.

Ο ιστορικός Πλούταρχος (45-120 μ.Χ.), ο οποίος έζησε μερικούς αιώνες αργότερα, διαβόητος φιλορωμαίος, στα όρια του γραικυλισμού, την χαρακτήριζε κακότροπη και ζηλιάρα. Επίσης, αναφέρει ότι εμφανιζόταν με εξημερωμένα φίδια. Ωστόσο, είχε πολλές αρετές, αρκετές από τις οποίες μετέδωσε στον γιο της, τον Μ. Αλέξανδρο. Στην πολυκύμαντη και ταραχώδη ζωή της συναντώνται μεγάλα προτερήματα και μεγάλα ελαττώματα. Ως αφοσιωμένη μητέρα, είχε τάξει την ζωή της σε ένα μόνο σκοπό και τον υπηρετούσε με πάθος: Την διασφάλιση για τον γιο της την διαδοχή του θρόνου της Μακεδονίας μέσα στην δίνη των μηχανορραφιών και δολοπλοκιών της αυλής της Πέλλας. Και αυτό το ανυποχώρητο πάθος της υπονοούσε ο Φίλιππος, όταν, απαντώντας στον γιο του Αλέξανδρο, που χαρακτήριζε την μητέρα του ως την γενναιότερη απ' όλες τις Νηρηίδες, του είπε γελώντας: «όχι μόνο γενναιότερη, αλλά και πολεμικότερη, γιατί δεν σταματάει να καυγαδίζει μαζί μου». Οι σχέσεις των δύο συζύγων έως τo 337 π.Χ. (όταν η Κλεοπάτρα, ανεψιά του στρατηγού Άτταλου, ανυψώθηκε ως ισότιμη βασίλισσα), υπήρξαν κατά βάση αρμονικές, χωρίς να λείπουν κάποιες εκρήξεις. Ο Φίλιππος της εμπιστευόταν την διακυβέρνηση του κράτους, όταν απουσίαζε στις συχνές και μακρόχρονες εκστρατείες του. Η Ολυμπιάδα είχε δημιουργήσει στην αυλή δικό της κύκλο ευνοουμένων, που τους προστάτευε.

Ο Μέγας Αλέξανδρος διακρινόταν για την αφοσίωση στη μητέρα του, παρά τον δύστροπο και αυταρχικό χαρακτήρα της. Όταν ο Αντίπατρος, που είχε μείνει τοποτηρητής στην Μακεδονία, έγραψε στον Αλέξανδρο, που βρισκόταν στην Ασία, ένα εκτενές γράμμα, γεμάτο παράπονα για την Ολυμπιάδα, ο Μέγας Αλέξανδρος είπε, αφού το διάβασε: «Δεν ξέρει ο Αντίπατρος ότι ένα μόνο δάκρυ της μητέρας μου αρκεί, για να σβήσει χίλιες τέτοιες επιστολές;».

Η Ολυμπιάδα ήταν προικισμένη με χαρίσματα μεγάλα, πράγματι ηγεμονικά. Μετά το θάνατο του αδελφού της, Αλέξανδρου Α΄ της Ηπείρου, στην εκστρατεία του στην Ιταλία, εγκαταστάθηκε στην Ήπειρο και έγινε Αντιβασίλισσα και επίτροπος του ανήλικου εγγονού της, Νεοπτόλεμου Γ'. Στην Ήπειρο, ανέπτυξε πολιτική δράση ιστορικής σημασίας. Διεύρυνε το «Κοινό των Μολοσσών» με την εισδοχή νέων Ηπειρωτικών φύλων και το μετονόμασε σε «Σύμμαχοι των Απειρωτάν», ζωντανεύοντας έτσι το κλονισμένο γόητρο της δυναστείας των Αιακιδών. Η Συμμαχία αυτή διήρκεσε από το 336 π.Χ.-328 π.Χ. στη συνέχεια δε, κυβέρνησε μόνη της το Βασίλειο των Μολοσσών της Ηπείρου για άλλα έντεκα (11) ή κατ’ άλλους συγγραφείς δεκατρία (13) χρόνια έως το 317 π.Χ. οπότε επέστρεψε στη Μακεδονία.

Η απροσδόκητη και θλιβερή αγγελία του θανάτου του γιου της Αλέξανδρου Γ΄ το 323 π.Χ. στη Βαβυλώνα, τη συνέτριψε. Δεν θέλησε ποτέ να δεχτεί πως ο Μέγας Αλέξανδρος πέθανε από φυσιολογικό θάνατο και θρηνούσε μαθαίνοντας ότι έμενε άταφος στη Βαβυλώνα επί μήνες, εξαιτίας των άγριων αγώνων διαδοχής των στρατηγών του. Η οργή της μεγάλωσε, όταν ο Μακεδονικός στρατός της Ασίας αναγόρευσε βασιλιά τον διανοητικά καθυστερημένο γιο του Φιλίππου – από τη Φίλιννα – Φίλιππο Γ΄ Αρριδαίο, τον οποίο παντρεύτηκε η φιλόδοξη κόρη της Κυνάνης, Αδαία-Ευρυδίκη, για να εξυπηρετήσει τους φιλόδοξους σκοπούς της.

Ο νεογέννητος γιος του Μεγάλου Αλέξανδρου και της Ρωξάνης, Αλέξανδρος Δ΄, αναγορεύτηκε συμβασιλεύς. Η αχαλίνωτη φιλοδοξία της Ευρυδίκης ανησυχούσε την Ολυμπιάδα, που φοβόταν για την ζωή του εγγονού της. Έπεισε την Ρωξάνη να καταφύγει στην Ήπειρο. Εκεί βρήκε προστασία και η κόρη του Φιλίππου Β´ και της Νικησίπολης, η Θεσσαλονίκη, για την οποία η Ολυμπιάδα έτρεφε αγάπη και στοργή, αφού την ανάθρεψε σαν δικό της παιδί, διότι είχε μείνει ορφανή είκοσι μόλις μέρες μετά την γέννηση της.

Μετά τους καταστροφικούς πολέμους των επιγόνων, ο Κάσσανδρος, υπ' αριθμόν ένα εχθρός της Ολυμπιάδας, έγινε κυρίαρχος στην Μακεδονία και ο Φίλιππος Γ΄ Αρριδαίος με την Ευρυδίκη συμμάχησαν μαζί του και τον στήριξαν όταν το 317 π.Χ. αναγορεύθηκε επιμελητής (αντιβασιλέας) του Μακεδονικού θρόνου. Η Ολυμπιάδα, βλέποντας να κινδυνεύουν τα συμφέροντα του εγγονού της, Αλεξάνδρου Δ', εγκαταλείπει την Ήπειρο και εκστρατεύει στη Μακεδονία. Σε σύγκρουση με τα στρατεύματα της Ευρυδίκης και του Αρριδαίου, οι τελευταίοι αιχμαλωτίζονται από τη γηραιά βασίλισσα και εκτελούνται (Σεπτέμβριος 317 π.Χ.). Ο Κάσσανδρος, απασχολημένος την εποχή εκείνη στην Αθήνα, κατευθύνεται εναντίον της Ολυμπιάδος, η οποία καταφεύγει στην οχυρωμένη παραθαλάσσια πόλη του Θερμαϊκού κόλπου Πύδνα, έχοντας μαζί της τον μικρό Αλέξανδρο Δ´, την Ρωξάνη, την Θεσσαλονίκη και πολλούς πιστούς της. Μετά από επτάμηνη στενή πολιορκία και αφού η κατάσταση των πολιορκημένων έγινε αφόρητη (οι εγκλωβισμένοι αναγκάσθηκαν να σφάξουν και να φάνε έναν ελέφαντα δώρο του Μ. Αλεξάνδρου), η Ολυμπιάδα συνθηκολόγησε για να σώσει τον εγγονό της. Ο Κάσσανδρος, αθετώντας την υπόσχεσή του, διέταξε τους στρατιώτες του να την εκτελέσουν και όταν αυτοί αρνήθηκαν, κάλεσε όλους τους εξαγριωμένους συγγενείς των εκτελεσθέντων από την Ολυμπιάδα, να την λιθοβολήσουν (316 π.Χ.) «αφήνοντας άταφο το πτώμα της να σαπίσει» (Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη, Βιβλίο 17ο, κεφ. 118.2).

Σήμερα πιθανολογείται ότι ο τάφος της βρίσκεται στον τύμβο "Τούμπα" του Μακρύγιαλο της Πιερίας (κοντά στην Πύδνα), αλλά δεν έχει ακόμα ανασκαφεί.
Πρόσφατα σχετικά και μετά από τις ανασκαφές στον τύμβο της Αμφίπολης, έχει υποστηριχθεί ότι η Ολυμπιάς έχει ταφεί εκεί.

Δ.Ε.Ε.

Έδεσσα, 20 Ιουνίου 2017

Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα ΕΔΕΣΣΑΪΚΗ στις 24-6-2017

Για το τοπωνύμιο «Μίεζα»

Το ανακαινισμένο αρχαίο θέατρο της Μίεζας

Για το τοπωνύμιο «Μίεζα»

Δημήτρης Ε. Ευαγγελίδης

Η ετυμολογία του τοπωνυμίου «Μίεζα» με είχε απασχολήσει από παλιά, αλλά δεν εύρισκα αξιόπιστες ερμηνείες. Στις περισσότερες των περιπτώσεων αυτές οι ετυμολογίες είχαν μεν μια εμβριθή γλωσσολογική ανάλυση, αλλά όχι εννοιολογική, άρα δεν ήσαν πειστικές. Η προσκόμιση γλωσσολογικών επιχειρημάτων και μόνον είναι προφανές ότι είναι ανεπαρκής μέθοδος, εάν αυτά δεν υποστηρίζονται και δεν είναι συμβατά με εθνολογικά, αρχαιολογικά, ιστορικά κλπ δεδομένα και κυρίως εάν δεν έχουν εννοιολογική αξιοπιστία. Το να υποστηρίζει κάποιος π.χ. ότι ένα τοπωνύμιο μιας ορεινής περιοχής, που απέχει εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα από την θάλασσα, σημαίνει «παραθαλάσσιος λόφος» είναι αυτονόητο ότι είναι αδύνατον να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψη. Κάποιες άλλες γλωσσολογικές προσεγγίσεις που καταλήγουν στο προφανές, είναι εξ ίσου ελάχιστα πειστικές. Είχα διαβάσει ότι ένα νησί του Αιγαίου πήρε την ονομασία του από Φοίνικες (μια παλιά συνήθεια αρκετά διαδεδομένη μεταξύ γλωσσολογούντων όταν αδυνατούσαν να ερμηνεύσουν ένα τοπωνύμιο να καταλήγουν ότι είναι φοινικικό) και σημαίνει «νησί»! 

Μια παρόμοια ανάλυση περίπλοκη μεν, αλλά απλοϊκή δε, είναι και η παρακάτω:

«…Όσον αφορά την γειτονική Μίεζα, δεν έχω τίποτε το απτό να προτείνω, εκτός φυσικά από το ότι η κατάληξη -ζα μάλλον προέκυψε από το θηλυκό επίθημα -ja εφαρμοσμένο πάνω σε d ή g (λ.χ. kwtr.-ped-ja τράπεζα και φυγή φύγ-ια > φύζα). Το παλαιότερο όνομά της Στρυμόνιον δείχνει σχέσεις με τη Θράκη μιας και η συμφωνική επένθεση *sr>str είναι τυπική της θρακικής γλώσσας (λ.χ. *Sru-mon Στρυμών και *ish1ros  > Isros > Ἴστρος). 

Δεδομένου ότι το παλαιότερο όνομά της Μίεζας Στρυμόνιον είναι υδρωνύμιο που ανάγεται στην ρίζα *sreu- «ρέω» και δεδομένου ότι υπήρχε Νυμφαίον στην περιοχή (οι Νύμφες συχνά σχετιζονται με πηγές και ρυάκια) θα κάνω μόνο μια ετυμολογική πρόταση. Υπάρχει η ΙΕ ρίζα *h3meig’h- «βρέχω, ουρώ» που έχει δώσει τα ελληνικά ὀμείχω και ὀμίχλη (το αλβανικό mjegull, το παλαιοσλαβωνικό mĭgla και το λιθουανικό migla προέρχονται από την ίδια ρίζα). Από τον μηδενικό βαθμό της ρίζας *h3mig’h- μπορούμε να παράξουμε τον «φρυγο-μακεδονικό» τύπο *ὀμιγ- ή τον τύπο *μιζ- μιας γλώσσας satem όπως η Θρακική που φαίνεται να κρύβεται πίσω από το όνομα Στρυμόνιον. Από αυτά μπορούμε να σχηματίσουμε το υδρωνύμιο Ὀμίγεζα/Μίζεζα (*h3mig’h-ed-ja) «υγρός τόπος, τόπος με ρυάκια» και να φτάσουμε στον τύπο Μίεζα είτε μέσω απώλειας του μεσοφωνηεντικού ηχηρού τριβόμενου -γ- (λ.χ. λέγω-λέω) Ὀμίγεζα, Ὀμίεζα, Μίεζα είτε μέσω συριστικής ανομοίωσης (απώλεια ενός από δύο γειτονικά συριστικά σ,ζ) Ὀμίζεζα, Ὀμίεζα, Μίεζα…».

Ερώτημα δικό μου: Και γιατί δεν ονομάστηκε «Υγρότοπος» ή «Ρυακότοπος», αλλά «Μίεζα»; (Τα περί θρακικής γλώσσας, για την οποία ελάχιστα είναι γνωστά -  άρα τίποτε δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «τυπικό» - που καταλήγει σε «φρυγο-μακεδονικό» τύπο, τα αφήνω ασχολίαστα).

Πρόσφατα, κατέφυγα στις γνώσεις του εκλεκτού φίλου Μανώλη Βαλσαμίδη που ήμουν βέβαιος ότι είχε ασχοληθεί με το συγκεκριμένο τοπωνύμιο και δεν έκανα λάθος. Με παρέπεμψε σε σχετικό δημοσίευμα που το παραθέτω αυτούσιο:

ΠΕΡΙ ΜΙΕΖΗΣ Ο ΛΟΓΟΣ [1]

Στο βιβλίο μου «ΜΙΕΖΑ» πιθανολογώ ότι το όνομα της αρχαίας αυτής πόλης, της πρώτης θυγατέρας του Βέρητα, δεύτερη είναι η Βέροια και τρίτος ο ποταμός Όλγανος, έχει σχέση με τον βασιλιά Μίδα. Γράφω επί λέξει:

«Το όνομα Μίεζα έχει σχέση με τον Μίδα» και σε παραπομπή, «Ο Μίδας στα πανάρχαια χρόνια αναφέρεται και ως πατέρας της Κυβέλης, της μητέρας των θεών. Πρβλ. Στέλλας Δρούγου Θ΄ Παύλεια, «Η γυναίκα στη λατρεία των θεών», σελ 35. Να προσθέσω ότι, τα όσα ο Ηρόδοτος γράφει για τον Μίδα, είναι εξίσου ενδιαφέροντα. Βρισκόμαστε σε έναν τόπο που είναι τόπος ροδώνων, σε έναν τόπο λατρείας της θεάς Μητέρας μέχρι και… σήμερα!

Μετά την εισαγωγή αυτή παραθέτω το κείμενο μιας επιστολής που έλαβα από καλόν φίλο, εγκρατή φιλόλογο, τον κ. Ηλία Κουρτεσίδη που προσπαθεί να ετυμολογήσει το όνομα ΜΙΕΖΑ. Αφορμή για την επιστολή στάθηκε μια συζήτησή μας στους Τάφους των Λευκαδίων. Τον ευχαριστώ. Και παραθέτω αυτούσια την επιστολή του.

«Αγαπητέ κ. Βαλσαμίδη,

Όπως γνωρίζετε, η ετυμολόγηση των τοπωνυμίων δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε βέβαιη. Ωστόσο για τη λέξη Μίεζα, που συνήθως την θεωρούν προ-ελληνική, εγώ επιχείρησα να δώσω την προέλευσή της και τη σημασία της και νομίζω πως υπάρχουν οι εξής περιπτώσεις ετυμολόγησής της:

1.       Μιδ- (θέμα του ονόματος «Μίδας») + ἒδ – (θέμα τοῦ ρ. ἔζομαι - ἒδ-jο-μαὶ - σὲδ-jο-μαι, καθὼς καὶ τῶν οὐσιαστικῶν «ἔδος», «ἕδρα» κλπ.) + -jα (κατάληξη θηλυκών πρωτοκλίτων ὀνομάτων πρβ. τράπεδ – jα = τράπεζα, μέλιτ – jα = μέλισσα κτλ.) Μὶδ – εδ – jα = Μίεδjα (με αποβολὴ του πρώτου δ για ανομοίωση) Μίεζα = ἕδρα τοῦ Μίδα. 

2.    σμίς (=σμίνθος= ποντικός) + εδ – jα = μίεδjα-Μίεδjα (με κώφωση του σ. πρβ. σμικρός-μικρός, σμέρος-μέρος κτλ.) Μίεζα = ποντικότοπος.

3.       ΜίFα – δ – (θέμα της λέξης «μίασμα»-μίFα – δ- jα, του ρήματος μικραί-νω κτλ.) + -jα = ΜιFαδjα-Μίαζα (μὲ κώφωση τοῦ F) Μίεζα (με τροπή του α σε ε για ανομοίωση) = τόπος με σαπίλες απὸ υγρασία, Υγρή, Λασπερή.

4.       Μίjα – δ – [θέμα της λέξης «μίασμα» κατά άλλη γλωσσολογική εκδοχή, που στηρίζεται στο επίθετο mi – jα – τὸ (=μιαρὸς) των Μυκηναϊκών πινακίδων της γραμμικής Β΄ γραφής] + -jα = Μίjαδjα-Μίαδjα (με κώφωση του πρώτου j) Μίαζα-Μίεζα (με ανομοίωση) = τόπος με σαπίλες, Υγρή, Λασπερή (όπως και στην περίπτωση 3). 

Πιθανολογώ βέβαια και στις τέσσερις περιπτώσεις, κλίνω όμως περισσότερο προς την πρώτη. Χρόνια πολλά με υγεία και καλή χρονιά!

Με ιδιαίτερη εκτίμηση

Ηλίας Κουρτεσίδης

28-12-2010»

Θα προσθέσω προς επίρρωση της «κλίσης» του διαπρεπούς φιλολόγου κ. Κουρτεσίδη, ότι Μίεζα = έδρα του Μίδα, δεν φέρει κόσμον στη θυγατέρα του Βέρητα ένα όνομα που σημαίνει ποντικότοπος, ούτε μπορεί ένας τόπος ρόδων να χαρακτηριστεί με προσδιορισμούς, όπως βρόμικο λασποτόπι. Η Μίεζα είναι η καρδιά της ερατεινής Ημαθίας.

Θα συμφωνήσω μαζί του στο ότι η ετυμολόγηση των τοπωνυμίων δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε βέβαιη. Δεν το κρύβουμε, πιθανολογούμε…

Με τις πολλές μου ευχαριστίες προς τον κ. Κουρτεσίδη, πλέον, μπορούμε να πούμε με σχετική ασφάλεια ότι Μίεζα σημαίνει: έδρα του Μίδα. 

Μ.Β.

Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω απόλυτα με αυτήν την ετυμολογία, που πληροί όλες τις προϋποθέσεις που ανέφερα παραπάνω, κυρίως την εννοιολογική: Μίεζα = Έδρα του Μίδα.

Και η σχετική αναφορά για την Μίεζα από τον Πλούταρχο:
Πλούταρχος, Βίοι παράλληλοι, Αλέξανδρος 7

«…σχολὴν μὲν οὖν αὐτοῖς καὶ διατριβὴν τὸ περὶ Μίεζαν Νυμφαῖον ἀπέδειξεν, ὅπου μέχρι νῦν Ἀριστοτέλους ἕδρας τε λιθίνας καὶ ὑποσκίους περιπάτους δεικνύουσιν…»

 «…Ως τόπος για τη συνέχιση των σπουδών και την άσκησή τους, υποδείχθηκε ο ναός των Νυμφών, κοντά στην Μίεζα, όπου, μέχρι σήμερα, θα σας δείξουν τα πέτρινα καθίσματα του Αριστοτέλη και τους σκιερούς περιπάτους (που αυτός συνήθιζε)…»

ΔΕΕ

17-4-2017

---

[1] Εφημερίδες «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΝΕΑ», φ.1477/15-1-2011 & «ΝΕΟΙ ΚΑΙΡΟΙ», φ.1310/15-1-2010

Φανούλα Παπάζογλου - Η μεγάλη ελληνίστρια και ιστορικός της αρχαίας Μακεδονίας

Φανούλα Παπάζογλου - Η μεγάλη ελληνίστρια 

και ιστορικός της αρχαίας Μακεδονίας

Η συμβολή της 

Φανούλας Παπάζογλου 

στην ιστορική γεωγραφία

Του Μιλτιάδη Χατζόπουλου

Τη νύχτα της 26ης προς την 27η Ιανουαρίου (2001) πέθανε στο Βελιγράδι η μεγάλη ελληνίστρια και ιστορικός της αρχαίας Μακεδονίας Φανούλα Παπάζογλου. Η Φανούλα Παπάζογλου γεννήθηκε το 1917 από γονείς Έλληνες βλαχικής καταγωγής στο Μοναστήρι, που οι τύχες του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου είχαν αφήσει έξω από την ελληνική επικράτεια. Αλλοι συγγενείς της ήλθαν τότε ή αργότερα ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, η οικογένειά της όμως παρέμεινε στη Σερβία και εκείνη παρακολούθησε την εγκύκλιο εκπαίδευση σε σχολεία του Μοναστηρίου. Μετά την αποφοίτησή της το 1936 εγγράφηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου όπου μέχρι το 1941 σπούδασε κλασική φιλολογία και ιστορία. Μεταξύ των καθηγητών της ήταν και ο Νικόλας Βούλιτς, που της ενέπνευσε την αγάπη για την επιγραφική και την ιστορική γεωγραφία.

Στη νέα Γιουγκοσλαβία

Η εισβολή του Αξονος έθεσε προσωρινά απότομο τέλος στις σπουδές της. Η Φανούλα Παπάζογλου στρατεύθηκε με ηρωισμό στις γραμμές των Παρτιζάνων, συνελήφθη και εγκλείσθηκε σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως από τους Γερμανούς και, μετά την απελευθέρωση, προσέφερε επί δύο χρόνια τις υπηρεσίες της στη νέα Γιουγκοσλαβία, εργαζομένη στα υπουργεία Πληροφοριών και Εξωτερικών. Το 1946 ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου και από το 1947 άρχισε εκεί την πανεπιστημιακή της σταδιοδρομία, την οποία συνέχισε μέχρι τη συνταξιοδότησή της, το 1979.

Στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου η Φανούλα Παπάζογλου γνώρισε, ερωτεύθηκε και παντρεύτηκε τον κατά δεκαπέντε χρόνια μεγαλύτερό της διαπρεπή Ρώσο βυζαντινολόγο Γεώργιο Οστρογκόρσκι, από τον οποίο απέκτησε μια θυγατέρα, την Τατιάνα, και ένα γιο τον Αλέξανδρο. Το λιτό και φιλόξενο διαμέρισμά τους, στον αριθμό 10 της οδού βασιλέως Λαζάρου, υποδέχθηκε μαθητές και συναδέλφους από όλα τα μέρη του κόσμου. Η αγάπη και ο θαυμασμός προς το διάσημο σύζυγό της εκφράζονται στον πρόλογο της ελληνικής εκδόσεως της «Ιστορίας του Βυζαντινού Kράτους», ο οποίος γράφηκε ενάμιση χρόνο μετά το θάνατό του.

TATJANA OSTROGORSKI

Η Φανούλα Παπάζογλου ήταν ιστορικός. Την απασχολούσαν θέματα πολιτειακής και κοινωνικής ιστορίας και ιστορικής ανθρωπολογίας, όπως αυτά που πραγματεύεται στα μεγάλα της συγγράμματα «Τα φύλα της κεντρικής Βαλκανικής κατά τους προρρωμαϊκούς χρόνους» (στα σερβικά και τα αγγλικά), Αμστερνταμ 1978, ή «Λαοί και πάροικοι. Ερευνες περί της δομής της ελληνιστικής κοινωνίας» (στη γαλλική), Βελιγράδι 1997.

Kατά πάσαν όμως πιθανότητα το όνομά της στην ιστορία των αρχαιογνωστικών επιστημών θα μείνει συνδεδεμένο με τις συμβολές της στην επιγραφική και την ιστορική γεωγραφία. Πέρα από τις δεκάδες άρθρων που αφιέρωσε σ' αυτά τα θέματα, υπήρξε η ψυχή της εκδόσεως πέντε τόμων μέχρι σήμερα των (λατινικών κυρίως) επιγραφών της Ανω Μοισίας (Σερβίας, Kοσσυφοπεδίου και βορείου, πρώην γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας) και ενός μέχρι σήμερα τόμου των (ελληνικών κυρίως) επιγραφών της νοτίου πρώην γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας, στους οποίους συνεργάσθηκε πλειάδα μαθητών της.

Συστηματική συλλογή

Πράγματι η Φανούλα Παπάζογλου αντελήφθη πολύ ενωρίς ότι η ανανέωση της μελέτης της αρχαιότητος, ιδίως περιοχών που, όπως η Μακεδονία, δεν ήσαν στον επίκεντρο του ενδιαφέροντος των αρχαίων συγγραφέων, είχε ως απαραίτητη προϋπόθεση την εκμετάλλευση νέων ιστορικών πηγών και ότι οι πολύτιμες αυτές πηγές, οι επιγραφές και τα νομίσματα, υπήρχαν διασκορπισμένες και εν πολλοίς άγνωστες, έπρεπε δε να συλλεχθούν και να εκδοθούν συστηματικά. Η μελέτη τους επέτρεψε τον εντοπισμό πόλεων και τον εθνικό προσδιορισμό λαών γνωστών από μία απλώς νύξη αρχαίου κειμένου ή και τελείως αγνώστων.

Παρομοίως, επειδή κατανοούσε ότι η μελέτη της ιστορίας είναι αδιανόητη έξω από το γεωγραφικό της πλαίσιο, αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών της στην ανάπλαση της ιστορικής γεωγραφίας της πατρίδος της, της Μακεδονίας. Kαρπός του μόχθου της ήταν η έκδοση το 1957 της μονογραφίας «Οι μακεδονικές πόλεις κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους» (στη σερβική). Επρόκειτο για τιτάνιο έργο που πραγματοποιήθηκε υπό ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες. Εκτοτε και επί δύο δεκαετίες εργάσθηκε για την ανασύνθεσή του υπό το φως των νέων αρχαιολογικών ανακαλύψεων που μετέβαλαν άρδην την εικόνα της αρχαίας Μακεδονίας. Επιστέγασμα των εικοσαετών προσπαθειών της ήταν η δημοσίευση στη γαλλική του μνημειώδους έργου «Οι πόλεις της Μακεδονίας κατά τη ρωμαϊκή εποχή» (Αθήνα 1988), που σφράγισε τις έρευνες για την ιστορία και τη γεωγραφία της Μακεδονίας και αποτελεί σήμερα απαραίτητο βοήθημα για όσους ασχολούνται με αυτήν.

Στη Σερβική Ακαδημία

Η συμβολή της Φανούλας Παπάζογλου αναγνωρίσθηκε τόσο στον τόπο της όσο και διεθνώς. Το 1974 εξελέγη τακτικό μέλος της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών. Το 1982 της απενεμήθη ο τίτλος του επιτίμου διδάκτορος της Σορβόννης. Μέλος της Ακαδημίας Επιστημών των Σκοπίων και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, τιμήθηκε με τα ανώτατα βραβεία από την πόλη του Βελιγραδίου και τη Δημοκρατία της Σερβίας για το σύνολο της προσφοράς της. Στην Ελλάδα ήταν επίτιμο μέλος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».

Ελληνίδα με βλάχικες ρίζες η Φανούλα Παπάζογλου λόγω ιστορικών συμπτώσεων δεν υπηρέτησε την ιδιαίτερη πατρίδα της Μακεδονία από την Ελλάδα, αλλά από τη Γιουγκοσλαβία. Εκεί αποτέλεσε τον πόλο των αρχαίων ελληνικών σπουδών, τη σημασία του οποίου υπογραμμίζει το κενό που αφήνει η απώλειά της. Ο σπόρος όμως που έριξε καρποφόρησε στους μαθητές της, όπως ο Σλ. Σούσανιτς, η Μαριάννα Ριτσλ ή η Μιλένα Μίλιν.

Η Φανούλα Παπάζογλου, παρά την καταγωγή της από τη Μακεδονία, στην οποία αφιέρωσε την ζωή της, αρνήθηκε την καταγραφή της ως Μακεδόνισσας, εθνικής ονομασίας που είχαν οικειοποιηθεί οι Σλαβομακεδόνες και αυτοπροσδιοριζόταν ως Γιουγκοσλάβα, από πίστη στα ιδανικά που ενέπνευσαν οι αγώνες κατά του Ναζισμού και για την οικοδόμηση μιας νέας ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας. Τα γεγονότα των τελευταίων δέκα ετών, αποκορύφωμα των οποίων υπήρξαν οι βάρβαροι βομβαρδισμοί της χώρας της από τους πρώην συμμάχους της, την πίκραναν βαθύτατα. Ευτυχώς η αγάπη των παιδιών της και των εγγονών της και η στοργή των μαθητών της φαίδρυναν το τέλος της ζωής της.

Πηγή: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

http://vlahofonoi.blogspot.gr/2013/05/blog-post_5.html