65 χρόνια από την καταστροφή του ελληνισμού της Πόλης...

Ὁ Πατριάρχης Ἀθηναγόρας τὴν 7η Σεπτεμβρίου τοῦ 1955 ἐν μέσῳ τῶν ἐρειπίων τοῦ Ναοῦ τῶν Ἁγίων Κωνσταντίνου καὶ Ἑλένης Ὑψωμαθείων.

Ἀρχεῖο Δημητρίου Καλουμένου

Ένα σπουδαίο και συγκινητικό κείμενο για την σημερινή θλιβερή επέτειο της καταστροφής του ελληνισμού της Πόλης από τον αποθηριωμένο τουρκικό όχλο...

ΔΕΕ

[ Ἐκ τῆς κόνεώς μου ἀναγεννῶμαι ]

Φθινόπωρο τοῦ 1825.

"(..) Τό Ἑλληνικόν Ἔθνος ἀποτελεῖται ἀπό ἄτομα, τά ὁποῖα, µετὰ τήν κατάκτησιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δέν ἔπαυσαν νά πρεσβεύουν τήν Ὀρθόδοξον θρησκείαν, νά ὁμιλοῦν τήν Γλῶσσαν τῶν πατέρων των καί τά ὁποῖα τελοῦν ὑπό τήν πνευματικήν ἢ κοσμικήν δικαιοδοσίαν τῆς Ἐκκλησίας των, ἀσχέτως τοῦ τόπου πού διαμένουν ἐν Τουρκίᾳ. Τά ὅρια τῆς Ἑλλάδος ἔχουν χαραχθῆ ἀπό τεσσάρων αἰώνων διά τῶν δικαίων, τά ὁποῖα οὔτε ὁ χρόνος, οὔτε πάσης φύσεως δεινά, οὔτε ἡ κατάκτησις ἠδυνήθησαν ποτέ νά διαγράψουν."

Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Οὐίλµοτ Χόρτον, ὑφυπουργό Πολέµου καί Ἀποικιῶν τῆς Ἀγγλίας, ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας συνοψίζει τὸ Νόημα τῆς Ὑπάρξεώς μας, ἀλλά καὶ τὴν πηγή τοῦ ἄσβεστου μίσους τῶν ἐχθρῶν μας.

Ἡ μικρὴ ἀλλὰ ἐλεύθερη Ἑλλάδα ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῶν Τειχῶν, δίχως θόρυβο, δίχως ἐπιδείξεις καὶ θεατρινισμούς, φέρνει στὸ φῶς ὁλοζώντανο τὸν Τρόπο. Καὶ τὸν πληρώνει πάντα μὲ τὸ τίμιο Ἑλληνικὸ αἷμα.

Σήμερα συμπληρώνονται 65 ἔτη ἀπὸ τὰ Γεγονότα στὴν Πόλη. 65 συναπτὰ ἔτη ἀπὸ τὰ Σεπτεμβριανά.

Κίνησαν γῆ καὶ οὐρανὸ γιὰ νὰ μᾶς σπάσουν, νὰ μᾶς κάψουν, νὰ μᾶς διαλύσουν.

"Ἅπασαι αἱ ἱστορικαὶ ἐκκλησίαι τῆς Βασιλίδος τῶν Πόλεων κατεστράφησαν, τὰ ἱερὰ ἄμφια καὶ τὰ σκεύη ἐβεβηλώθησαν κατὰ τὸν αἰσχρότερον τρόπον, τοῦ ὄχλου μολύναντος κτηνωδῶς καὶ αὐτὰ τὰ Ἅγια Θυσιαστήρια, οἱ ἱερεῖς διαπομπεύθηκαν καὶ ἐκακοποιήθησαν, ὁ ἐπίσκοπος Παμφίλου ἐρρίφθη εἰς τὴν πυράν, εἰς ὑπερενενηντακοντούτης μοναχὸς ἐκάη ζῶν, οἱ τάφοι τῶν νεκρῶν νεκρῶν ἐσυλήθησαν, τὰ ὀστᾶ τούτων διεσκορπίσθησαν..."

Τὰ βάρβαρα στίφη βανδάλισαν τὶς ἐκκλησίες, τὰ μνήματα, τὰ σχολεῖα μας. Λεηλάτησαν τὶς οἰκίες καὶ τὰ καταστήματά μας. Ἄσκησαν ἀνελέητη βία σὲ ἱερεῖς, ἡλικιωμένους, γυναῖκες καὶ παιδιά. Δὲν ἤθελαν νά σπάσουν ἁπλῶς τὸ βιός μας. Ἤθελαν νὰ σπάσουν τὴν Ψυχή μας. Νὰ μᾶς τελειώσουν. Ὁ χαλασμός, ὁ χαμός τῶν σωμάτων καὶ ἡ συντριβή τῶν ψυχῶν ἦταν μία καθαρή θηριωδία.

Ἡ βία ἔβαλε ὅλη της τὴν πανουργία καὶ ὅλη της τὴν κτηνωδία γιὰ νὰ ὑποδουλώσει τὴν Ἐλευθερία. Ἦρθε μεταμφιεσμένη, ὑποσχόμενη εὐτυχία μὲ τὴν ὑστεροβουλία νὰ ἀφαιρέσει τὴν ἀντίσταση τῆς Ψυχῆς. Καὶ ἔριξε τὸν ἄνθρωπο στὰ χέρια τοῦ τέρατος.

Φίλτατε Ἀναγνώστη.

Ἡ Μνήμη εἶναι ἡ Ἐνδοχώρα τοῦ Γένους.

Ἀπὸ τὴν Πατρίδα μας, ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη, ἀπὸ τὸν Πόντο, ἀπὸ τὴν Μικρὰ Ἀσία, ἀπὸ τὴν Κύπρο, ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴ Ρωμυλία, ἀπὸ τὴν Ὀδησσὸ καὶ τὴν Ρουμανία, μᾶς ἔδιωξαν συντεταγμένα, μὲ σφαγὲς καὶ ἐξόντωση. Ἑκατομμύρια Ἕλληνες χάθηκαν. Οἱ ἀμέτρητες θυσίες πού προσέφερε σὲ αἷμα ὁ Ἑλληνισμὸς πρέπει νὰ δικαιωθοῦν. Ἡ ἀδικία πού χρόνια τώρα ὑφίσταται ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἀποκατασταθεῖ.

Τὸ Ἑλληνικὸ Ἔθνος ἔχει δικαιώματα ὄχι νὰ κατακτήσει, ἀλλὰ νὰ ἀνακτήσει. Νὰ ἀνακτήσει δικαιώματα πού ἀφαιρέθηκαν διὰ τῆς βίας, μὲ ξερριζώματα. Καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψη τῆς ὑλικῆς δικαιοσύνης τὸ Ἑλληνικὸ Ἔθνος ὀφείλει νὰ ζητήσει ἱκανοποίηση.

Γιὰ νὰ μπορέσει ἡ Ἑλλάδα νὰ ζήσει καὶ νὰ ἀναπτυχθεῖ πρέπει νὰ λάβει δικαιοσύνη. Ἡ μόνη Ἰδέα πού μπορεῖ νὰ ἑνώσει τοὺς Ἕλληνες εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκεῖνοι πού πρόδωσαν τὴν Ἐλευθερία πρέπει νὰ πληρώσουν.

Μέσα ἀπὸ τὶς στάχτες μας, ἀναγεννᾶται τὸ γλυκὸ καὶ ἀνέσπερο Φῶς πού θερμαίνει τὸν Ἑλληνισμὸ καὶ τὴν Ἀνθρωπότητα. Ἡ Ἐλευθερία θερμαίνει ἐκείνους πού τὴν τιμοῦν.

Ἡ Ἱστορία δὲν ψεύδεται.

Οἱ Ἕλληνες εἶναι ἐκεῖνοι πού πληρώνουν τὸ τίμημα καὶ νικοῦν κατὰ κράτος ὄχι μόνον τὴν Βία τῶν ἐχθρῶν ἀλλὰ καὶ τὴν ἀδιαφορία τῶν συμμάχων. Ὁ Ἕλλην παραμένει τὸ αἰώνιο σύμβολο Ἀντίστασης.

Ὁ βάρβαρος, παραμένει ὁ ἀδαής δεσμοφύλακας. Ὁλότελα ξένος πρὸς τὴν ἱστορικὴ πορεία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, συνδράμει μὲ τὸ ἄγριο ἔνστικτό του στὴν σφυρηλάτηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Μένει πιστὸς στὴν φύση του καὶ μὲ τὴν παρουσία του πυροδοτεῖ τὴν Ἀνάσταση.

Στὰ γκρεμισμένα Τείχη τῆς ρημαγμένης Πολιτείας, στ' ἁγιασμένα νερὰ τοῦ Βοσπόρου, ὁ Ἑλληνισμὸς ἔχει ἀφήσει ἀνεξίτηλη τὴν παρουσία του.

Σήμερα, περισσότερο ἀπὸ ποτὲ, τὸ Ἑλληνικὸ Ἔθνος ὀφείλει νὰ ὑψώσει τὸ ἠθικὸ του Ἀνάστημα, ὑπενθυμίζοντας τοῖς πᾶσι ὅτι ἡ Ἐλευθερία, ὁ Πολιτισμὸς καὶ ὁ Ἄνθρωπος δὲν ἔχουν πεθάνει.

Τὸ Ἦθος, ὁ Λόγος καὶ τὰ Ἔργα χαράσσουν τὴν ἀρχέγονη Ἐντολὴ στὶς γενεὲς τοῦ μέλλοντος.

Δικαίως κτῶ.

Μὲ Ἀγάπη καὶ Σεβασμό,

Ἰωάννα Γ. Καραγκιούλογλου

6 Σεπτεμβρίου 2020

Το σύμβολο της προδοσίας των Κούρδων από τους Αμερικανούς

Δολοφονία Χαλάφ : 

Το σύμβολο της προδοσίας 

των Κούρδων από τους Αμερικανούς

Η κούρδισσα πολιτικός Εβρίν Χαλάφ πέρασε τους τελευταίους μήνες της ζωής της οικοδομώντας ένα πολιτικό κόμμα με την ελπίδα ότι θα βοηθήσει στη διαμόρφωση του μέλλοντος της Συρίας. Είχε προσελκύσει έτσι την προσοχή αμερικανών αξιωματούχων, οι οποίοι της έλεγαν ότι θα έχει λόγο σ’ αυτά που θα συνέβαιναν μόλις τελείωνε ο πόλεμος. 

Για τους συναδέλφους της στο κόμμα αυτό, τη Μελλοντική Συρία, και ευρύτερα για τις κουρδικές κοινότητες στη βορειοανατολική Συρία, ο φόνος της έγινε σύμβολο της προδοσίας τους εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών. 

Μόλις στις 3 Οκτωβρίου, αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ την είχαν διαβεβαιώσει σε συνάντησή τους πως η Ουάσινγκτον θα προστάτευε τη βόρεια Συρία από την επαπειλούμενη τουρκική επίθεση μεσολαβώντας ανάμεσα στις υπό τους Κούρδους δυνάμεις και την Άγκυρα, λέει συνάδελφος της Χαλάφ που ήταν παρών στη συνάντηση. 

Από την άλλη, αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ λέει πως το μήνυμα των ΗΠΑ προς τους σύρους εταίρους τους ήταν σταθερό: οι αμερικανικές δυνάμεις θα αποσυρθούν από τη χώρα. 

Μερικές ημέρες μετά τη συνάντηση αυτή, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε πως οι αμερικανικές δυνάμεις θα εγκαταλείψουν την περιοχή, αφήνοντάς την ευάλωτη σε μια επίθεση από την Τουρκία. 

Και στη συνέχεια, οι Kούρδοι μαχητές στη βορειοανατολική Συρία, σημαντικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στη μάχη εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, ανακοίνωσαν πως οι αντάρτες που πολεμούν στο πλευρό των Τούρκων δολοφόνησαν την Χαλάφ. Ήταν 34 ετών.

Τη σκότωσαν στο αυτοκίνητό της 

Σκοτώθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2019 μαζί μ’ έναν οδηγό και συνεργάτη της, όταν υποστηριζόμενοι από την Τουρκία μαχητές σταμάτησαν το SUV στο οποίο επέβαιναν στον αυτοκινητόδρομο M4 στη βόρεια Συρία, σύμφωνα με τις υπό τους Κούρδους Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) και αξιωματούχους στο κόμμα της. 

Ο εκπρόσωπος του Εθνικού Στρατού, των σύρων ανταρτών που υποστηρίζονται από την Τουρκία, είχε αρνηθεί τότε ότι την σκότωσαν μαχητές του, λέγοντας ότι δεν είχαν φθάσει ακόμη μέχρι τον M4. 

Την περασμένη εβδομάδα, ο εκπρόσωπος, ο Γιούσεφ Χαμούντ, δήλωσε πως το επεισόδιο ερευνάται μαζί με άλλες «παραβιάσεις». 

«Αν η Αμερική δεν είχε αποφασίσει να αποσυρθεί, οι φατρίες αυτές … δεν θα τολμούσαν να πραγματοποιούν επιχειρήσεις σ’ αυτή την περιοχή», λέει ο Μόαζ Αμπντούλ Καρίμ, ένας ηγέτης του κόμματος Μελλοντική Συρία. 

Το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει δηλώσει πως εξετάζει τις «εξαιρετικά ανησυχητικές», όπως τις χαρακτήρισε, πληροφορίες ότι η Χαλάφ έχασε τη ζωή της ενώ βρισκόταν στα χέρια δυνάμεων που υποστηρίζονται από την Τουρκία. 

Στην έκθεση νεκροψίας, που κυκλοφόρησε από τις SDF, αναφέρεται πως το σώμα της Χαλάφ ήταν διάτρητο από σφαίρες. 

Αμερικανικές διαβεβαιώσεις 

Στις 3 Οκτωβρίου, εκπρόσωποι του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών είχαν επισκεφθεί την έδρα του κόμματος Μελλοντική Συρία στη συριακή πόλη Ράκα και είχαν πει στην Χαλάφ και στον πρόεδρο του κόμματος, τον Ιμπραήμ αλ-Καφτάν, πως οι αμερικανικές προσπάθειες στην περιοχή έχουν στόχο να υπάρξει μια μεσολάβηση. 

Ήδη από το 2018 που ιδρύθηκε το κόμμα, αμερικανοί αξιωματούχοι εξέφραζαν την υποστήριξή τους προς αυτό, λένε οι ηγέτες του. Η Μελλοντική Συρία έχει στόχο να προσελκύσει μέλη απ’ όλο το εθνοτικό φάσμα σε μια περιοχή όπου επικριτές λένε πως η κουρδική πολιτοφυλακή Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG) έχει γίνει υπερβολικά ισχυρή. «Ναι, υπήρχε ενθάρρυνση από τους Αμερικανούς να ιδρύσουμε ένα κόμμα», λέει ο Καφτάν. 

«Μας ενθάρρυναν ήδη από τότε που γίνονταν διεργασίες για την ίδρυση του κόμματος από μια ομάδα που πιστεύει στη συριακή δημοκρατία. Ήταν μια ιδέα συριακή, όχι αμερικανική, όμως επαναλαμβάνω ότι υποστήριζαν αυτή την ιδέα», είπε στο Ρόιτερ απαντώντας γραπτώς σε ερωτήσεις. 

Αμερικανικές δυνάμεις αποσύρθηκαν από ένα τμήμα των συνόρων στις 7 Οκτωβρίου και λίγο αργότερα τουρκικά στρατεύματα άρχισαν την τρίτη από το 2016 επιδρομή τους στη βόρεια Συρία. 

Η Άγκυρα θεωρεί τις YPG τρομοκρατική απειλή και καταγγέλλει πως συνδέονται με τους Kούρδους αντάρτες στην Τουρκία. Έχει δηλώσει επίσης πως η επιχείρησή της στη Συρία έχει στόχο να δημιουργηθεί μια ζώνη στην οποία προτίθεται να εγκαταστήσει τα 3,6 εκατομμύρια των προσφύγων που έχουν καταφύγει στην Τουρκία από τη Συρία εξαιτίας της σύγκρουσης.

Πολιτική δράση

Η Χαλάφ, η οποία είχε σπουδάσει πολιτικός μηχανικός, είχε έντονη πολιτική δράση στη βορειοανατολική Συρία από τις πρώτες ημέρες του πολέμου, που βρίσκεται τώρα στον όγδοο χρόνο του.

Αφού εγκατέλειψε τη δουλειά της ως κρατική υπάλληλος, βοήθησε να ιδρυθεί η κουρδική διοίκηση στην περιοχή, η επιρροή της οποίας επεκτάθηκε στο ένα τρίτο της Συρίας, περιλαμβανομένων περιοχών όπου ζουν κυρίως Άραβες.

Το 2018 εξελέγη γενική γραμματέας του κόμματος Μελλοντική Συρία, το οποίο ιδρύθηκε στη Ράκα, μια πόλη με κυρίως αραβικό πληθυσμό, όπου το 2017 οι SDF νίκησαν με αμερικανική υποστήριξη το Ισλαμικό Κράτος.

Ο Καφτάν, ένας άραβας αρχιτέκτονας από τη Μάνμπιτζ, εξελέγη επικεφαλής του κόμματος και λέει πως αμερικανοί και γάλλοι αξιωματούχοι παρευρέθησαν στην τελετή.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υιοθετήσει από καιρό μια προσεκτική πολιτική προσέγγιση στη βόρεια Συρία, ακόμη και την εποχή που υποστήριζαν στρατιωτικά τις SDF στη μάχη εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

Η Ουάσινγκτον ήταν αντίθετη στην ανάδυση της κουρδικής αυτόνομης περιφέρειας και οι κύριες κουρδικές οργανώσεις κρατούνταν ανέκαθεν εκτός της πολιτικής διαδικασίας του ΟΗΕ για τη Συρία, παρά την τεράστια επιρροή τους επί του πεδίου.

Όμως σύμφωνα με τον Καφτάν, αμερικανοί αξιωματούχοι, περιλαμβανομένου του απεσταλμένου για τη Συρία Τζέιμς Τζέφρι, είχαν πει σε μέλη του κόμματός του πως το κόμμα θα έχει ρόλο στις διεθνείς συνομιλίες για το μέλλον της Συρίας.

Ο αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε πως οι ΗΠΑ ήθελαν μια πολιτική λύση στη σύγκρουση της Συρίας που να περιλαμβάνει «πλήρη αντιπροσώπευση όλων των Σύρων».

«Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο πρεσβευτής Τζέφρι, είχαν καταστήσει σαφές ότι μια πολιτική λύση θα περιλάμβανε τους πληθυσμούς της βορειοανατολικής Συρίας και είχαν παρέμβει επανειλημμένα στον ΟΗΕ για τον σκοπό αυτό».

Αβέβαιη η μοίρα των Κούρδων

Η μοίρα των Κούρδων στη βόρεια Συρία είναι τώρα περισσότερο αβέβαιη απ’ ό,τι ήταν εδώ και χρόνια. Στερημένες από την αμερικανική προστασία, οι SDF συνήψαν συμφωνία με τις συριακές κυβερνητικές δυνάμεις ώστε αυτές οι τελευταίες να αναπτυχθούν στην περιφέρεια που ελέγχουν οι SDF. Οι SDF λένε πως η Ουάσινγκτον τις μαχαίρωσε πισώπλατα.

Παρά την τουρκική εισβολή, η οποία πυροδότησε μια έξοδο πληθυσμού και στοίχισε τη ζωή σε πολλούς ανθρώπους, ηγέτες του κόμματος Μελλοντική Συρία εκφράζουν την ελπίδα ότι θα έχουν έναν ρόλο στη διαμόρφωση της επόμενης φάσης της ανάκαμψης της Συρίας από τον πόλεμο.

Η Χαλάφ πίστευε ανέκαθεν πως η λύση στη Συρία πρέπει να έρθει μέσω του διαλόγου με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, της συριακής κυβέρνησης και της Τουρκίας περιλαμβανομένων, δήλωσε ο Καφτάν.

«Η Εβρίν δεν κοιμόταν πάνω από 4-5 ώρες την ημέρα», λέει. «Έλεγε πάντα πως αξίζει να δώσουμε πολλά στη Συρία και πως πρέπει να εξασφαλίσουμε ένα πραγματικό, ασφαλές μέλλον για τον λαό, ο οποίος υπέφερε τόσα χρόνια πολέμου».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι Μακεδόνες αγωνιστές μετά την καταστροφή της Νάουσας (1822)

Στα δεξιά η κα Βίκυ Χατζάρα

Παραλειπόμενα από την επιτυχημένη εκδήλωση παρουσίασης του νέου βιβλίου του εκλεκτού Ναουσαίου λόγιου Μανώλη Βαλσαμίδη "ΨΗΦΙΔΕΣ, 6ος τόμος, ΙΣΤΟΡΙΚΑ" που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 4 Νοεμβρίου 2017 στην αίθουσα "Βέτλανς" στην Νάουσα. Εκπληκτική για πολλούς λόγους η σπουδαία εισήγηση της κας Β. Χατζάρα, που την ζητήσαμε και είχε την καλοσύνη να μας την στείλει.  

ΔΕΕ

Οι Μακεδόνες αγωνιστές 

μετά την καταστροφή της Νάουσας (1822)

Βικτωρία Χατζάρα, δικηγόρος Αθηνών

Καλησπέρα και από εμένα

Θα ήθελα να ευχαριστήσω από καρδιάς τη μη κερδοσκοπική εταιρία «Αναστάσιος Μιχαήλ ο Λόγιος», για την ευκαιρία που μου δίνεται να συμμετέχω στη σημερινή εκδήλωση.

Θέλω όμως πρώτα και πάνω απ’ όλα να ευχαριστήσω τον κύριο Μανώλη, τον «παππού» μας, για την τεράστια τιμή που μου κάνει να συμπαρουσιάσω τον έκτο τόμο από τις «Ψηφίδες» του, τιμή που δεν περίμενα να μου γίνει. Μπορεί να μην συνυπήρξαμε με τον κύριο Μανώλη στον Πυρσό τον καιρό που είχα την ευκαιρία να συμμετέχω στις διοργανώσεις του, είχε όμως αφήσει παντού το στίγμα του. Μας έμαθε πολλά, πρώτα στη μητέρα μου και μέσα από αυτήν και σε μένα, πράγματα που με βοηθάνε μέχρι και σήμερα στη δουλειά μου, αν και τόσο διαφορετική και αν και τόσα χρόνια μετά. Μας (και μου) έδωσε όμως πάνω απ’ όλα την τόσο σπάνια ευκαιρία να δούμε και έξω από τα όρια της μικρής μας πόλης, να αλληλεπιδράσουμε με ξένους πολιτισμούς και να συνειδητοποιήσουμε πόσο ξεχωριστός και μοναδικός είναι ο δικός μας.

Και αυτή είναι μια κληρονομιά που δύσκολα ξεπερνιέται. Γιατί δεν φτάνει μόνο να αγαπάς αυτό που είναι στο DNA σου. Πρέπει και να βλέπεις και πέρα από αυτό, να μην φοβάσαι να το «μετρήσεις» με άλλα, ακόμα κι αν σου λένε ότι είναι ίσως ανώτερα, για να συνειδητοποιήσεις ότι πρέπει να είσαι περήφανος για αυτά που έχεις ριζωμένα μέσα σου.

Αυτό έρχονται να κάνουν και οι «Ψηφίδες», από μία άλλη ίσως οπτική πλευρά. Γιατί δεν του έφτανε του «παππού» μας να έχει αφήσει μια πολιτιστική παρακαταθήκη, ήθελε να μεγαλώσει την κληρονομιά που αφήνει σε όλους μας, ήθελε να μας δώσει και άλλους ακόμα λόγους να αγαπήσουμε την πατρίδα μας και να νιώσουμε περήφανοι για αυτήν.

Αυτή τη φορά όμως όχι πολιτιστικούς, όχι τετριμμένα κλισέ περί μοναδικότητας της Μπούλας, αλλά απτά, ιστορικά δεδομένα, που έρχονται να πλαισιώσουν, να συμπληρώσουν την εικόνα που έχουμε για τη μοναδικότητα του τόπου μας, και να μας δώσουν επιπλέον λόγους να είμαστε περήφανοι όταν λέμε από πού κρατάει η σκούφια μας – πόσο μάλλον για εμάς που ζούμε μακριά από την πατρίδα. Έρχονται να ενώσουν τις «Ψηφίδες» της πόλης μας και της παρακαταθήκης που κληρονομήσαμε από τη στιγμή που γεννηθήκαμε σε αυτήν.

Δεν θέλω να σας κουράσω με λεπτομέρειες για το βιβλίο, σκοπός άλλωστε δεν είναι να σας πω εγώ τι λέει, αλλά να πω γιατί πρέπει και γιατί αξίζει πραγματικά τον κόπο να το διαβάσετε μόνοι σας.

Γνωρίζοντας και τον κύριο Μανώλη και διαβάζοντας τις ιστορικές του «Ψηφίδες» καταλαβαίνει κανείς ότι είναι αποτέλεσμα κοπιαστικής έρευνας, ότι τα γεγονότα που αναφέρει είναι βγαλμένα από καλά κρυμμένες σελίδες της ιστορίας μας. Σελίδες που ποτέ κανείς δεν μας έμαθε. Σελίδες όμως που, τουλάχιστον στα δικά μας σχολεία έπρεπε να μας μάθουν. Γιατί όλοι μάθαμε κάποτε για τα κατορθώματα των μεγάλων ηρώων, του Κολοκοτρώνη, του Μακρυγιάννη, του Ανδρούτσου. Ποτέ όμως δεν μάθαμε, και αυτό είναι παράλειψη, ότι πίσω από αυτά τα κατορθώματα υπήρχε και ένας Καρατάσος.

Αυτό έρχεται να κάνει με τις ιστορικές του «Ψηφίδες» ο κύριος Μανώλης. Έρχεται να μας μάθει, για άλλη μια φορά, ότι η ιστορική συνεισφορά μας δεν περιορίζεται στο δρώμενο ή στην κλωστοϋφαντουργία, αλλά είναι αναπόσπαστα δεμένη με την ελευθερία της χώρας μας. Ότι ο αγώνας και η θυσία της πόλης δεν περιορίστηκε στο Ολοκαύτωμα που όλοι ξέρουμε και γιορτάζουμε, αλλά συνεχίστηκε και πολύ μετά. Όλοι ξέρουμε, όπως και ακούσαμε μόλις, τις δραματικές συνέπειες και το βαρύ τίμημα που πλήρωσε η πόλη για την επανάστασή της. Τα βιώματα της εποχής αντανακλώνται άλλωστε χαρακτηριστικά και στα τραγούδια που έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα, τραγούδια που μεταφέρονται στις «Ψηφίδες». Μας μεταφέρονται αυτούσια δύο τραγούδια για τον χαλασμό, δύο τραγούδια που έχουν όμως κοινό τόπο. Χαρακτηριστικά και μόνο και στα δύο αυτά υπάρχουν κοινοί στίχοι: 

«Πήραν μανούλες με παιδιά και πεθερές με νύφες

πήραν και μιαν αρχόντισσα και μια κυρά μεγάλη

απ’ το φλουρί δε φαίνονταν κι απ’ το μαργαριτάρι

-    Περπάτα μήλο κόκκινο και ρόιδο μου βαμμένο

Μήνα τα ρούχα σε βαρούν μήνα τα κοντογούνια;

- Μήτε τα ρούχα με βαρούν μήτε τα κοντογούνια

Μον’ με βαρεί το ντέρτι μου που έχω στην καρδιά μου

Μου πήραν τον αντρούλη μου μέσα απ’ την αγκαλιά μου»

Το ότι οι στίχοι αυτοί βρίσκονται και στα δύο τραγούδια που έχουν φτάσει μέχρι εμάς για την καταστροφή της Νάουσας, είναι από μόνο του απόδειξη των δεινών που πέρασε ο ντόπιος πληθυσμός. Γιατί ποια άλλη εξήγηση υπάρχει εκτός από το ότι τα γεγονότα αυτά, οι αρπαγές των γυναικών και ο χωρισμός των οικογενειών, έγιναν στην πραγματικότητα;

Σε κανέναν μας όμως δεν διδάχτηκε, και αυτό έρχονται να κάνουν οι «Ψηφίδες», ότι η επανάσταση της Νάουσας δεν ήταν ένα πυροτέχνημα. Δεν ήταν απλά μία κίνηση αντιπερισπασμού για το καλό της επανάστασης στα νότια. Αλλά πήγαζε από τη γνήσια πίστη των κατοίκων της στην ιδέα της πατρίδας και τη θέλησή τους να ζήσουν ελεύθεροι.

Όπως αναφέρει και ο κύριος Μανώλης, η Νάουσα είχε άλλωστε προνόμια, δεν θεωρήθηκε ποτέ κατακτημένη, δεν είχε τζαμί, δεν είχε τουρκική φρουρά, δεν είχε κάποιο λόγο να επαναστατήσει, εκτός από την εθνική της συνείδηση. Ο πλούτος άλλωστε και τα προνόμια της πόλης μέχρι την επανάστασή της έχουν περάσει στα ίδια τα δημοτικά τραγούδια του χαλασμού που είπαμε: «απ’ το φλουρί δεν φαίνονταν κι απ’ το μαργαριτάρι». Πώς αλλιώς, χωρίς προνόμια θα μπορούσαν να είναι εμφανή τέτοια πλούτη; Προνόμια όμως που χάθηκαν μονομιάς μετά την επανάσταση και το Ολοκαύτωμα, όπως επίσης αναφέρεται στις «Ψηφίδες». Γι’ αυτό ίσως και έπεσε ανάθεμα στους «υπαίτιους», στους υποκινητές της επανάστασης.

Νικόλαος Κασομούλης (1795 – 1872)

Περιγράφεται στις «Ψηφίδες» αναλυτικά η κάθοδος του Νικόλα Κασομούλη στο Νότο μετά την καταστροφή, ενός εμπόρου με καταγωγή από το Πισοδέρι, που από το 1820 είχε μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία, και που είχε αναλάβει την οργάνωση της επανάστασης στις περιοχές του Ολύμπου και της Νάουσας. Στην περιγραφή αυτή χαρακτηριστικά περιγράφεται πώς, μετά την άφιξή του στην Κοζάνη, άκουγε τους ντόπιους να λένε ότι «κατέστρεψε τον τόπο», ενώ αργότερα ακόμα και τοπικοί άρχοντες τον κατηγορούσαν ότι πήρε τον κόσμο στο λαιμό του. Το λαϊκό αυτό ανάθεμα άλλωστε, φαίνεται να πέρασε στο λαϊκό υποσυνείδητο, αφού σε ένα από τα τραγούδια για τον χαλασμό οι στίχοι αναφέρουν χαρακτηριστικά:

«Ανάθεμα στους αίτιους και στους Μωραϊτάδες,

που σήκωσαν επανάσταση που σήκωσαν κεφάλι

που χάλασαν το Αϊβαλί, που χάλασαν τη Χίο,

που χάλασαν τη Νιάουστα που ‘ταν κεφαλοχώρι»

Και μετά όμως την καταστροφή η πόλη συνέχισε να προσφέρει στον κοινό αγώνα, κάτι που δεν αναφέρεται σε κανένα σχολικό βιβλίο, και ομολογώ ότι χωρίς τις «Ψηφίδες» το πιο πιθανό είναι να μην μάθαινα ποτέ.

Αγγελής Γάτσος ( 1771 - 1839 ), ο υπερήφανος 

σλαβόφωνος Μακεδόνας Έλληνας αγωνιστής

Ποιος από εμάς ήξερε ότι οι Μακεδόνες με αρχηγό τον Τάσο Καρατάσο και τον Αγγελή Γάτσο, κατέβηκαν στο Μεσολόγγι και συμμετείχαν στη μάχη των Δερβενακίων; Ποιος από εμάς ήξερε ότι το 1823 ο Καρατάσος αναγορεύθηκε στρατηγός Καρύστου;

Οι «Ψηφίδες» έρχονται να συμπληρώσουν, χάρη στην έρευνα του κυρίου Μανώλη, το μωσαϊκό της ελληνικής επανάστασης. Ρίχνουν φως σε πλευρές της που ποτέ δεν προβλήθηκαν ισάξια με άλλες – ίσως γιατί δεν έχουν να δείξουν περίτρανα επιτεύγματα; Ίσως γιατί δεν δημιουργούν ένα μύθο ηρώων γύρω από τους πρωταγωνιστές τους; Κανείς δεν ξέρει.

Αν όμως τα γεγονότα που περιγράφονται στις «Ψηφίδες» τα δει κανείς στο γενικότερο πλαίσιο, τότε είναι εμφανής η συνεισφορά των Ναουσαίων, των Μακεδόνων αγωνιστών, στον εθνικό αγώνα για απελευθέρωση. Ήδη από την έναρξη της επανάστασης, πριν ακόμη επαναστατήσει η Νάουσα, φαίνεται η δεινή στρατηγική ικανότητα των αρχηγών της. 

Δεν έφτανε στους αρχηγούς της να εφοδιαστούν με τα απαραίτητα πολεμοφόδια, αλλά έπρεπε και η κήρυξη της επανάστασης να γίνει και συμβολικά και με τρόπο που να συνεισφέρει στο αποτέλεσμα που επεδίωκαν. Για το λόγο αυτό, όπως περιγράφεται στις «Ψηφίδες», ζήτησαν από τον Κασομούλη και τα Ψαριανά πλοία που μετέφεραν τα εφόδια μέχρι τις ακτές της Πιερίας να βομβαρδίσουν για αντιπερισπασμό το λιμάνι της ίδιας της Θεσσαλονίκης, όπως και γίνεται.

Περιγράφονται ακόμη αναλυτικά στο βιβλίο οι ενέργειες που έκανε ο Καρατάσος με τους αγωνιστές του με προπύργιο τη Σκιάθο όπου είχαν καταφύγει, αλλά και η στρατηγική του ματιά να κρατήσει ελληνικά μέρη κρίσιμα για τον συνολικό αγώνα, ακόμα και μετά την απώλεια της πόλης μας.

Περιγράφει για το 1823 ο κύριος Μανώλης ότι ο Καρατάσος, βλέποντας τις κινήσεις των Τούρκων στη Μαγνησία, επιχειρεί και, μαζί με τον Γάτσο, κρατάει το Τρίκερι, περιοχή στη μύτη ακριβώς του Πηλίου, αποκλείοντας έτσι θαλάσσιες οδούς κρίσιμες για το σχεδιασμό των αντιπάλων.

Η αποτελεσματικότητα άλλωστε του Καρατάσου και των παλικαριών του, δεν αναγνωρίστηκε μόνο από τους αρχηγούς της επανάστασης, αλλά και από τους εχθρούς, παρά την αριθμητική τους υπεροχή.

Για το λόγο αυτό άλλωστε και του πρότεινε ο Κιουταχής συνθηκολόγηση, με όρους μάλιστα ιδιαιτέρως ευνοϊκούς, μεταξύ των οποίων, όπως χαρακτηριστικά περιγράφεται στο σχετικό κεφάλαιο των «Ψηφίδων», να αποσυρθούν τα τουρκικά στρατεύματα από τη Μαγνησία, να διαπεραιωθούν ανεμπόδιστοι οι Μακεδόνες αγωνιστές πίσω στη Σκιάθο, να ορισθεί αρματολός της Εύβοιας ο ίδιος ο Καρατάσος, να αποδοθούν όμηροι οικογένειες Μακεδόνων που φυλάσσονταν στη Θεσσαλονίκη. Συκοφαντήθηκε για αυτή τη συνθηκολόγηση ο Καρατάσος, με το πρόσχημα ότι δήθεν πήρε ως αντάλλαγμα την οικογένειά του. από πουθενά όμως δεν προκύπτει καμία ιδιοτέλεια, ούτε του ίδιου, ούτε και των υπόλοιπων αγωνιστών του. Σε άλλο σημείο των «Ψηφίδων» γίνεται αναφορά στην τύχη της οικογένειας του γενναίου αρχηγού, 11μελούς οικογένειας, που από τον χαλασμό της Νάουσας γλύτωσαν μόλις 3 μέλη της, ο Καρατάσος και δυο γιοί του. Άλλοι δύο γιοι έπεσαν στη μάχη της Νάουσας, η γυναίκα με τα δύο μικρότερα αγόρια αιχμαλωτίστηκαν, το ένα από αυτά σφάχτηκε μπροστά στα μάτια της, το άλλο χάθηκε. Για άλλα τρία παιδιά του Καρατάσου καμία πληροφορία δεν έχει σωθεί. Η δε γυναίκα του βασανίστηκε και τελικά σκοτώθηκε, με τρόπο που έμεινε στη λαϊκή μας παράδοση: «Τουρκεύεις Καρατάσενα, τουρκεύεις Ζαφειρούλα; Δεν θέλω σκλάβα να γενώ και φερετζέ να βάλω, Ρωμηά εγώ γεννήθηκα, Ρωμηά θε να πεθάνω».

Αντίθετα, από τα γεγονότα που περιγράφονται στα κεφάλαια των «Ψηφίδων», το αίσθημα που επικρατεί είναι αυτό του θαυμασμού. Θαυμασμού για τους ανθρώπους που, παρόλο που είδαν τον κόσμο τους να διαλύεται, παρόλο που έμειναν χωρίς σπίτι, χωρίς οικογένεια, χωρίς πατρίδα, συνέχισαν να πολεμούν για τα ιδανικά τους, χωρίς να ζητούνε κανένα αντάλλαγμα. Και, εκείνο τον καιρό χωρίς καμία βοήθεια.

Είναι χαρακτηριστική η επιστολή του Καρατάσου προς την κεντρική επαναστατική Κυβέρνηση, που υπάρχει αυτούσια στις «Ψηφίδες», του Ιουλίου 1823, στην οποία, αφού γίνεται αναφορά στις επιτυχίες στο Τρίκερι, περιγράφονται οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αγωνιστές με την έλλειψη νερού και πολεμοφοδίων. Θα μου επιτρέψετε να σας διαβάσω ένα μέρος μόνο αυτής. Γράφει λοιπόν ο Καρατάσος: «Με μεγάλον μου κακοφανισμόν, και αγανάκτησιν σας γράφω δια την μεγάλην αδιαφορίαν όπου η Πελοπόννησος καμνει, και δεν εβγάνει έξω στρατεύματα εις τας άθλιας επαρχίας της Θετταλίας, αίτινες έγιναν θύμα δι’ αυτήν και μόνην, και αυτή αδιαφορεί τώρα μήνας τέσσαρας. Ακούονται στρατεύματα εξερχόμενα εις τα έξω, και έως τώρα τίποτες δεν φαίνεται. Αγνοώ όμως αν έχη σκοπόν να αφανισθώμεν όλοι οι έξω, και να σωθή αυτή μόνη. Και τούτο είναι απίθανον. Επειδή σιμά όπου δεν ημπορεί να τ’ απολαύση, είναι και πολλά εναντίον εις την πίστην μας, και εις την ανθρωπότητα. Πλην οι αίτιοι ας δώσουν απολογίαν εις τον Θεόν, και εν τω νυν αιώνι, και εν τω μέλλοντι».

Επιστολή δε με ημερομηνία μεταγενέστερη εγγράφου της κεντρικής Κυβέρνησης, στο οποίο είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις για την αποστολή βοήθειας προς τους αγωνιστές της Μαγνησίας.

Η επιστολή που είπαμε του Καρατάσου, εκτός από το πνεύμα προσφοράς στον κοινό αγώνα, φανερώνει και την ανιδιοτέλεια των Μακεδόνων αγωνιστών. Οι Μακεδόνες πολεμούν το 1823 στη Μαγνησία, θέλοντας να ανακοψουν την ορμή των τουρκικών στρατευμάτων, περιμένουν δε συνδρομή από την επαναστατική κυβέρνηση, προφανώς, όπως φαίνεται από τα γραφόμενα του στρατηγού, χωρίς να ξέρουν ότι την ίδια στιγμή στην Πελοπόννησο προετοιμαζόταν εμφύλιος πόλεμος για την εξουσία. Το φθινόπωρο του 1823 ξεσπάει εμφύλιος μεταξύ των Φιλικών και των Κοτζαμπάσηδων, με μοναδικό αντικείμενο την ηγεσία της επανάστασης.

Επανάσταση όμως που, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στις «Ψηφίδες», θα είχε καταπνιγεί ήδη από το 1823, αν δεν υπήρχαν οι δυνάμεις των Μακεδόνων αγωνιστών στις Σποράδες και στη Μαγνησία. Γίνεται χαρακτηριστικά αναφορά στο σχετικό κεφάλαιο του βιβλίου σε «απορία» των ιστορικών γιατί οι στρατηγοί του Κιουταχή δεν προχώρησαν, μετά την Ανατολική Θεσσαλία και την Στερεά, και στην Πελοπόννησο. Αν σκεφτεί κανείς τους αριθμούς, αλλά και το κλίμα διχασμού που προφανώς ήδη υπήρχε το καλοκαίρι του 1823 στις ελληνικές τάξεις, είναι σοβαρή η πιθανότητα μια τέτοια κίνηση να έληγε μια και καλή την ελληνική επανάσταση και ο κόσμος να ήταν πολύ διαφορετικός σήμερα. Σταμάτησαν όμως οι τουρκικές δυνάμεις του Κιουταχή γιατί δεν ήθελαν να έχουν στα νώτα τους τις δυνάμεις του Καρατάσου. Και όχι μόνον αυτό.

Καταστροφή Ψαρών (1824)

Οι Μακεδόνες, όπως περιγράφεται αναλυτικά στις «Ψηφίδες», υπερασπίστηκαν οποιοδήποτε μέρος τους ζητήθηκε, από τη Σκιάθο όπου είχαν καταλύσει μετά το Ολοκαύτωμα, όταν τον Οκτώβριο του 1823 ο Χοσρέφ πασάς επιχείρησε – χωρίς επιτυχία – να την καταλάβει με το στόλο του, μέχρι και τα ίδια τα Ψαρά. Αυτή και μόνο η διαπίστωση αρκεί για να αναδειχθεί η συνεισφορά των Ναουσαίων αγωνιστών, οι οποίοι όχι μόνο δεν κέρδισαν κάτι, αλλά και ουδέποτε αναγνωρίστηκαν. 

Αντιθέτως μάλιστα. Η παρουσία των Μακεδόνων αγωνιστών στις Σποράδες έχει περάσει στην ελληνική λογοτεχνία και, έτσι, στο λαϊκό υποσυνείδητο, ως παρουσία φτωχών κοινών κλεφτών και πειρατών. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού, που παραθέτει ο κύριος Μανώλης στις «Ψηφίδες» είναι από την πασίγνωστη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη που διαδραματίζεται στη Σκιάθο της εποχής εκείνης. Εκεί οι αγωνιστές του Καρατάσου και του Γάτσου που είχαν καταλύσει στο νησί περιγράφονται ως κοινοί κλέφτες, χωρίς κανένα άλλο έσοδο, με μοναδική ενασχόληση το πλιάτσικο σε βάρος τουρκικών αλλά και χριστιανικών πλοίων. Κλέφτες που κυνηγούσαν μάλιστα γυναίκες από τον ντόπιο πληθυσμό.

Πένητες όμως αγωνιστές, με μοναδική τους πυξίδα την ελευθερία. Αναφέρει ο κύριος Μανώλης ότι τα τελευταία λόγια του Γέρου Καρατάσου στο γιο του ήταν εντολή, να μην ησυχάσει μέχρι να ελευθερωθεί η Μακεδονία.

Δημήτριος ή Τσάμης Καρατάσος 

(1798 - 1861)

Και αναφέρει, ακόμα πιο θαυμαστά, ότι η φλόγα αυτή όχι μόνο δεν έσβησε με το Γέρο, αλλά πέρασε και στον γιο του, τον Τσάμη Καρατάσο, που όργωσε τα Βαλκάνια με σκοπό να πετύχει την εντολή του πατέρα του. Το 1861, μόλις πριν πεθάνει, βρίσκεται μάλιστα στη Σερβία, προτείνοντας στον τότε ηγεμόνα, Μιχαήλ Ομπρένοβιτς, τη δημιουργία κοινού μετώπου των βαλκανικών χωρών εναντίον της Τουρκίας. Πού να ήξερε ότι το όραμα που είχε θα γινόταν τελικά πραγματικότητα μετά από μισό αιώνα! Και θα ήταν αυτό που θα οδηγούσε τελικά στην απελευθέρωση της πατρίδας του.

Δεν θέλω να σας κουράσω άλλο με περισσότερες λεπτομέρειες. Από τα γεγονότα που με τόση επιμέλεια και κόπο συνέλεξε και μας μεταφέρει ο κύριος Μανώλης στις ιστορικές «Ψηφίδες» του βγαίνουν δύο συναισθήματα: θαυμασμός και αδικία. Θαυμασμός για τους ανθρώπους εκείνους, τους προγόνους μας, που δεν σκέφτηκαν τη βολή τους, δεν σκέφτηκαν ότι ο αγώνας δεν τους αφορά, και με μόνο κριτήριο την πίστη στην εθνική ιδέα πάλεψαν ακόμα και όταν χάθηκαν όλα και συνέχισαν να παλεύουν μέχρι το τέλος. Και αδικία γιατί η μεγάλη συνδρομή τους στον κοινό σκοπό μέχρι και σήμερα δεν έχει αναγνωρισθεί. Για να μην παρεξηγηθώ, δεν αναφέρομαι σε επιστημονικές, λεπτομερείς μελέτες για τους αγώνες του 1821.

Αναφέρομαι στην κοινή γνώση που μπορεί να ξέρει για τον γενναίο Κολοκοτρώνη, για τον Μακρυγιάννη, τον Ανδρούτσο, για το Μεσολόγγι, το Σούλι, τη Γραβιά, αλλά δεν έχει μάθει ποτέ για τον Καρατάσο, τον Γάτσο, τον Ζαφειράκη, τη Νάουσα. Δεν έχει μάθει ποτέ ότι σε ένα σημείο και αυτοί έκαναν δυνατό αυτό που έχουμε σήμερα. Και αντάλλαγμα της θυσίας είναι ένας τάφος κάπου στη Ναύπακτο, με ένα σιδερένιο σταυρό και χωρίς όνομα, την ίδια στιγμή που στήνονται μνημεία με πολύ μικρότερες αφορμές. Είναι σχεδόν λυπηρό που η μόνη αναγνώριση μπορεί να βρεθεί μόνο στο εξωτερικό, στον τάφο του Τσάμη Καρατάσου, όπου αναγράφεται στα σερβικά: «Ταξιδιώτη όταν περάσεις απ’ αυτόν τον τόπο τον τάφο αυτό προσκύνησε γιατί εδώ βρίσκεται ήρωας, ήρωας μεγάλης μάχης και ιερής, στην οποία κάθε ευτυχία της Ελλάδας έχει θεμελιωθεί»...

Με συνάρπαζε πάντα η ιστορία. Και όχι μόνο τα στεγνά γεγονότα, αλλά και οι άνθρωποι πίσω από αυτά, γιατί τελικά οι άνθρωποι τη γράφουν.

Πώς, για παράδειγμα η μαθητεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στις παρυφές της πόλης μας οδήγησε τελικά στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού μέχρι την άκρη του κόσμου. Η ιστορία όμως του αγώνα για την απελευθέρωση είχε πάντα για μένα ένα κενό. Ένα κενό για τα πρόσωπα, για τα πραγματικά γεγονότα, για τη συνέχειά τους. Και αυτό το κενό έρχεται, για μεγάλη μας τύχη, να καλύψει με την έρευνά του ο κύριος Μανώλης και οι «Ψηφίδες» του. Γιατί από αυτές μαθαίνουμε ότι όχι μόνο επαναστατήσαμε πιστεύοντας στην ιδέα της ελευθερίας, αλλά ότι συνεχίσαμε να πιστεύουμε και να αγωνιζόμαστε για αυτήν. Ότι ναι, και σε εμάς οφείλεται η επιτυχία του εγχειρήματος.

Δεν είναι η θέση μου και σε καμία περίπτωση δεν θέλω να κάνω υποδείξεις. Αλλά πιστεύω ακράδαντα ότι οι ιστορικές «Ψηφίδες» μπορούν και πρέπει να γίνουν το έναυσμα μιας συνολικής προσπάθειας για επίσημη και συστηματική καταγραφή των τότε γεγονότων. Ήδη είμαστε πολύ μακριά από αυτά, ποτέ όμως δεν είναι αργά. Δεν αρκεί μία προτομή, ούτε μία Κυριακή το χρόνο για να τιμηθούν αρκετά οι ήρωες της πόλης. Τα γεγονότα που περιγράφονται στις ιστορικές «Ψηφίδες», το πνεύμα και η προσωπικότητα των ηρώων μας μπορούν και πρέπει να γίνουν κοινή γνώση της πόλης. Μπορούν και πρέπει να περάσουν στις επόμενες γενιές. Προσωπικά, κύριε Μανώλη, ευχαριστώ πολύ που μου δώσατε το κίνητρο και την αφετηρία για να τα μάθω καλύτερα.

Σας ευχαριστώ.   

Ο Πύργος των Κρανίων στη Σερβία και οι "πολιτισμένοι" Οθωμανοί

Ο Πύργος των Κρανίων στη Σερβία και 

το «πολιτιστικό» αποτύπωμα των Οθωμανών

Αν και η σερβική μεσαιωνική κρατική υπόσταση πληγώθηκε θανάσιμα στη μάχη του Κοσσυφοπεδίου (1389), οι τελευταίες της στάχτες έσβησαν το 1459, καθώς οι βάρβαροι Οθωμανοί Τούρκοι κατακτητές σάρωναν και πάλι την Ευρώπη μετά την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Για τους επόμενους τρεις αιώνες, οι Σέρβοι θα ζούσαν κάτω από τον οθωμανικό ζυγό. Κάποιοι αλλαξοπίστησαν για να σώσουν τις ζωές τους και τις περιουσίες τους. Μερικοί ζήτησαν καταφύγιο σε απομακρυσμένες περιοχές ή κοντά στα σύνορα της Αυστρίας και της Ουγγαρίας. Άλλοι βάδισαν το σκληρό μονοπάτι της σκλαβιάς, υπέκυψαν, αλλά δεν έσπασαν, έχοντας ζωντανή μέσα τους την ελπίδα της ελευθερίας.

Αν υπήρχαν προηγούμενες προσπάθειες για την απελευθέρωση της Σερβίας, καμία δεν κράτησε τόσο καιρό, μέχρι την εξέγερση που έγινε με επικεφαλής τον Καρατζιόρτζιε (Карађорђе, Καραγιώργης = Μαύρος Γεώργιος Πέτροβιτς) το 1804, γνωστή ως Πρώτη Σερβική Εξέγερση. Δεν ήταν παρά το 1813 που οι Τούρκοι ήταν σε θέση να τερματίσουν την εξέγερση – την έπνιξαν στο αίμα, ως συνήθως.

Τον Μάιο του 1809 στο αποκορύφωμα της εξέγερσης, η δύναμη των Σέρβων αγωνιστών προχωρούσε στο Νις, που τότε ήταν οθωμανικό οχυρό. Ακούγοντας για την προσέγγιση της τουρκικής δύναμης που ερχόταν να βοηθήσει, οι Σέρβοι έσκαψαν μέσα στους λόφους βορειοανατολικά της πόλης. Στις 31 Μαΐου, οι Τούρκοι επιτέθηκαν στο οχυρό στον λόφο Čegar και έσπασαν τις σερβικές γραμμές. Ως τελευταία απελπισμένη πράξη αντίστασης, ο Σερβοβόσνιος διοικητής Stevan Sinđelić (Стеван Синђелић) πυροβόλησε σε βαρέλια πυρίτιδας στο οχυρό, ανατινάζοντας τον εαυτό του και την οπισθοφυλακή, αλλά και τους Τούρκους που εφορμούσαν. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα στους εναπομείναντες Σέρβους να αποσυρθούν.

Ο Οθωμανός διοικητής της Νις, Χουρσίτ Αχμέτ Πασά (Χριστιανός από τον Καύκασο, που υποδουλώθηκε ως παιδί και τον έκαναν γενίτσαρο), πρόσφερε ένα βραβείο για να του φέρουν τα κεφάλια των επαναστατών, που στη συνέχεια, γδαρθήκαν, γεμιστήκαν και απεστάλησαν στο σουλτάνο ως τρόπαια. Στη συνέχεια, έχτισε έναν πύργο από τούβλα και κονίαμα, και τοποθέτησε τα γδαρμένα κρανία σε παράθυρα που κατασκευάστηκαν για το σκοπό αυτό. Το αποτέλεσμα ήταν ο Πύργος των Κρανίων (σερβικά: Ћеле-кула), με σκοπό να ενσπείρει το φόβο στις καρδιές των Σέρβων.

Δεκαπέντε πόδια (4,65 μ) ψηλός και με περίπου 13 μέτρα μήκος και πλάτος, ο πύργος είχε 56 σειρές κρανίων και στις τέσσερις όψεις του, 17 κρανία σε κάθε σειρά (και συνολικά 952 κρανία). Αρχικά οι Τούρκοι φρουρούσαν στενά τον πύργο, για να αποτρέψουν τους συγγενείς να πάρουν τα κρανία για να θαφτούν χριστιανικά. Αργότερα, όμως, τον εγκατέλειψαν. Λέγεται ότι μεταξύ 1861 και 1864, ο Μιντάτ Πασάς ήθελε να διαλύσει τον πύργο, αλλά οι ντόπιοι Τούρκοι τον ανέτρεψαν.

Όταν η Νις έγινε μέρος της Σερβίας το 1878, ξεκίνησε η κατασκευή παρεκκλησίου προκειμένου να προστατευθεί ο πύργος από περαιτέρω διάβρωση. Το εκκλησάκι ολοκληρώθηκε το 1938, και ανακαινίστηκε το 1989. Από τα κρανία που χτίστηκαν αρχικά στον πύργο, μόνο τα 58 παραμένουν. Ένα κρανίο λέγεται ότι ανήκει στον Sinđelić και διατηρείται χωριστά, σε ένα γυάλινο κουτί.

Ο διάσημος Γάλλος ποιητής, πολιτικός και ταξιδευτής Alphonse de Lamartine (γνωστός και ως Λαμαρτίνος, 1790 – 1869, επισκέφτηκε και την Ελλάδα), είχε περάσει από τη Νις στις αρχές της δεκαετίας του 1830, και άφησε αυτή την περιγραφή του πύργου:

«Ο ήλιος τσουρούφλιζε. Όταν ήμουν σε απόσταση περίπου μιας ώρας δρόμου από την πόλη, είδα ένα μεγάλο πύργο να υψώνεται στη μέση του κάμπου, λευκός σαν το μάρμαρο της Πάρου. Πήρα το δρόμο που οδηγούσε σε αυτόν ... κάθισα κάτω από την σκιά του πύργου για να αναπαυθώ για λίγο. Δεν είχα καλά-καλά καθίσει όταν σηκώνοντας τα μάτια μου στο μνημείο, ανακάλυψα ότι οι τοίχοι, οι οποίοι υποτίθεται ότι έπρεπε να είναι κατασκευασμένοι από μάρμαρο ή άσπρη πέτρα, αποτελούνταν από κανονικές σειρές από ανθρώπινα κρανία. Αυτά τα κρανία που είχαν λευκανθεί από τη βροχή και τον ήλιο και ήταν στερεωμένα με λίγη άμμο και ασβέστη, σχημάτιζαν εξ ολοκλήρου την αψίδα του θριάμβου που με προστάτευε τώρα από τη θερμότητα του ήλιου ... σε ορισμένες περιοχές κομμάτια από μαλλιά κρέμονταν ακόμη και ανέμιζαν, σαν λειχήνες ή βρύα, με κάθε ανάσα του ανέμου. Το αεράκι του βουνού, το οποίο φυσούσε φρέσκο, διείσδυε στις αναρίθμητες κοιλότητες των κρανίων, και ακουγόταν ένας ήχος σαν ένας πένθιμος και παραπονεμένος αναστεναγμός...»

(από το «Ένα προσκύνημα στους Αγίους Τόπους ... που έγινε κατά τη διάρκεια της περιοδείας στην Ανατολή 1832-1833» και δημοσιεύθηκε στο Λονδίνο, το 1835, τομ. 3, σελ 105-106).

Οι Τούρκοι πίστευαν ότι η κυριαρχία τους θα διαρκέσει για πάντα. Αλλά το 1815, ξεκίνησε άλλη μια εξέγερση από τους Σέρβους. Μέχρι το 1830, η Σερβία ήταν ένα αυτόνομο πριγκιπάτο. Το 1878 αναγνωρίστηκε ως ανεξάρτητο κράτος. Και το 1912, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, επιτέλους, είχε εκδιωχθεί από τα Βαλκάνια.

Ο Πύργος των Κρανίων δεν είναι απλά μια υπενθύμιση για το σκληρό αλλά αναγκαίο τίμημα της ελευθερίας. Είναι, επίσης, ένα μνημείο για την κτηνωδία της δήθεν «ανεκτικής» και «πολυπολιτισμικής» Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του φρικτού θεσμού του παιδομαζώματος* που παρήγαγε ψυχοπαθείς όπως ο Χουρσίτ Αχμέτ Πασάς.

Ένα άλλο μέρος που αναδεικνύει την «ανθρωπιστική», «πολιτιστική» κληρονομιά των Οθωμανών είναι το Μπατάκ στη Βουλγαρία με την εκκλησία του Αγίου Nedelya όπου οι φρικαλεότητες και οι ανατριχιαστικές σκηνές του τουρκικού σαδισμού από το 1876 φαίνεται να στοιχειώνουν τους επισκέπτες μέχρι σήμερα. Εκεί περισσότεροι από 5.000 από τους συνολικά 7.000 κατοίκους της πόλης Μπατάκ (βουλγαρικά: Батак), μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά, βιάστηκαν, σφάχτηκαν, αποκεφαλίστηκαν ή κάηκαν ζωντανοί από τους Οθωμανούς άτακτους που άφησαν σωρούς πτωμάτων γύρω από την πλατεία και την εκκλησία το 1876. Η σφαγή αυτή οδήγησε στην έναρξη της βουλγαρικής Εξέγερσης του Απριλίου, (μεταξύ Απριλίου – Μαΐου του 1876) και είχε ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση της Βουλγαρίας το 1878.

Στην Ιταλία στο Otranto** υπάρχει η ιστορική καθολική εκκλησία La chiesa di Santa Maria Maddalena dei Martiri. (Η Εκκλησία της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής των Μαρτύρων). Είναι εκεί όπου ευλαβικά διατηρούνται κοντά στο άγαλμα της Παναγίας, τα οστά 800 χριστιανών Ιταλών που αποκεφαλίστηκαν από τους Τούρκους επειδή αρνήθηκαν να ασπαστούν το Ισλάμ κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής στην Ιταλία. Το καλοκαίρι του 1480 οι Τούρκοι υπό τον Αχμέτ Πασά έκαναν το πρώτο τους προγεφύρωμα στην Ιταλία. Από τους περίπου 20.000 κατοίκους, βάναυσα σφαγιάστηκαν οι 12 000. Ο αρχιεπίσκοποςStefano Agricoli, όλοι οι επίσκοποι και ο κόμης Largo, σαδιστικά δολοφονήθηκαν καθώς οι βάρβαροι τους πριόνισαν στη μέση μέσα στον καθεδρικό ναό τον οποίο είχαν μετατρέψει σε στάβλο, πιθανώς επηρεαζόμενοι από τις υποσχέσεις του αφεντικού τους (Μωάμεθ Β΄) που υπόσχονταν να κάνει το ίδιο σύντομα με τον Άγιο Πέτρο στη Ρώμη. Τους υπόλοιπους κατοίκους τους απήγαγαν και τους οδήγησαν σκλάβους στην Αλβανία. 800 χριστιανοί άνδρες οδηγήθηκαν στο λόφο της Αθηνάς, έχοντας την επιλογή είτε να ασπαστούν το Ισλάμ είτε να αποκεφαλιστούν. Καθώς κανείς τους δεν αλλαξοπίστησε τους αποκεφάλισαν όλους και πέταξαν τα σώματά τους να τα φάνε τα σκυλιά. Τα λείψανα των θυμάτων αυτών της τουρκικής βαρβαρότητας, διατηρούνται στην προαναφερθείσα εκκλησία στο Otranto και στη Νάπολη στην Santa Caterina του Formiello, ενώ η ημέρα του μαρτυρίου τους, γιορτάζεται στο Οτράντο από τους καθολικούς στις 14 Αυγούστου.

Ένα άλλο ενδιαφέρον μνημείο της τουρκικής «κουλτούρας» είναι επίσης το πρώην παρεκκλήσι (τεκές) του «αγίου» του μυστικού μουσουλμανικού τάγματος σιϊτικής επιρροής των δερβίσηδων (μπεκτασήδων), Χασάν Μπαμπά (Hasan Baba) στην κοιλάδα Τεμπών στη Θεσσαλία. (Το «Μπαμπάς» θα πει «πατέρας» και είναι βαθμός της ανώτερης τάξης των μπεκτασήδων. Ήταν αντιγραφή του όρου «πατέρες» της χριστιανικής εκκλησίας. Ο ισχυρός βραχίονας των Μπαμπάδων - μπεκτασήδων ήταν το Γενιτσαρικό σώμα του οποίου ήταν οι πνευματικοί ηγέτες. Μάλιστα την ονομασία Γενίτσαροι» [= νέοι στρατιώτες] την έδωσε ο ιδρυτής του τάγματος Χατζή Μπεκτάς, ο όποιος «ευλόγησε» το πρώτο παιδομάζωμα των Χριστιανοπαίδων το 1366, με χίλια παιδιά βιαίως εξισλαμισθέντα. Για αυτό έκτοτε το γενιτσαρικό σώμα έτρεφε απόλυτο σεβασμό προς τους «μπαμπάδες». 

Οι «μπαμπάδες» και οι Δερβίσηδες [= Τουρκοκαλόγηροι] με τον ερχομό τους κατέλαβαν όλες τις βυζαντινές εκκλησίες και τις μετέτρεψαν σε Οθωμανικούς τεκέδες).Το πρώην χριστιανικό μοναστήρι της περιοχής των Τεμπών (της οποίας η μεσαιωνική ονομασία ήταν Λυκοστόμιον με έδρα επισκόπου υπαγομένου στη μητρόπολη Θεσσαλονίκης), βεβηλώθηκε και βίαια άλλαξε σε τεκέ (μοναστήρι τέμενος) τον 14ο αιώνα με την εισβολή των Τούρκων. Μουσουλμάνοι, συμπεριλαμβανομένων των νομάδων Γιουρούκων που μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλία από την Ανατολία, θεώρησαν τα ακόλουθα τρία λείψανα «ιερά», για τα οποία ο τεκές έγινε ιδιαίτερα γνωστός, ως «θαυματουργός»: δύοπράσινες σημαίες με την επιγραφή "Θάνατος στους απίστους!"(Έλληνες), ένα πρωτότυπο γκλομπ (τοπούζι δηλ. ρόπαλο) το οποίο ο Χασάν Μπαμπά χρησιμοποίησε για να συνθλίψει 100 κρανία «απίστων» μια μέρα και το υπέροχο γιαταγάνι που χρησιμοποίησε για να κόψει τα σπασμένα κεφάλια των «απίστων». Τα ακέφαλα σώματα τα έριχνε στο κοντινό ποταμό Πηνειό.

Αυτόν λοιπόν τον Μπαμπά = τέρας τον λάτρευαν οι Οθωμανοί Τούρκοι σαν «άγιο». Και πίστευαν ακόμη ότι αυτός θαυματούργησε και «άνοιξε» την κοιλάδα των Τεμπών.

Να σημειωθεί ότι πριν τρία χρόνια, το ελληνικό κράτος, δια του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, ενέκρινε δαπάνη ώστε να αποκατασταθεί το «μαυσωλείο του Χασάν Μπαμπά». Ο τεκές του σφαγέα «αγίου» Μπαμπά ονομάστηκε «ακόμη ένα μνημείο της πλούσιας κληρονομιάς μας»…

Αναρίθμητα τέτοια απομεινάρια οθωμανικού «πολιτισμού» υπάρχουν διάσπαρτα στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη - που ισλαμοποιείται πλέον ραγδαία - και στην πραγματικότητα ούτε ένα τετραγωνικό μίλι δεν υπάρχει που να πάτησε το πόδι του ο Τούρκος βάρβαρος και να γλύτωσε τη φρίκη που μαρτυρούν τα τέσσερα προαναφερθέντα μνημεία. Πέρα από τα παραμύθια Τούρκων και νέο-Ραγιάδων περί τουρκικής "ανθρωπιάς", "ανοχής", "αρμονικής συνύπαρξης" και "κουλτούρας", η τρομακτική ιστορική πραγματικότητα είναι αυτή της κτηνώδους βαρβαρότητας, της υποβάθμισης και της οπισθοδρόμησης που κατάφερε να επιφέρει ο ζοφερός μουσουλμανικός τους πρωτογονισμός. 

* «…σύμφωνα με τουρκική πηγή του τέλους του 16ου αι., 200.000 παιδιά χριστιανών ήταν ήδη θύματα του παιδομαζώματος, χωρίς να υπολογίζονται στον αριθμό αυτό οι αιχμάλωτοι πολέμου, στους οποίους συμπεριλαμβάνονταν, όπως είναι φυσικό, και πολλοί νέοι. 

Μόνο στην Τραπεζούντα, όταν περιήλθε στην κατοχή των Τούρκων το 1461, αναφέρεται ότι εξισλαμίσθηκαν 800 «παλληκαρόπουλα», ενώ στη Νέα Φώκαια 100. 

Χρονικό των αρχών του 16ου αι. αναφέρει ότι κατά την κατάκτηση της Πελοποννήσου ο Μεχμέτ Β’ πήρε σε μια περίπτωση 300 και σε άλλη 900 «παιδιά αρσενικά και τα έκαμε δια γενιτζάρους» (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, εκδοτικής Αθηνών Α.Ε., τόμος Ι΄ σ. 65).

** Το Οτράντο είναι μικρή πόλη της Ιταλίας στον ομώνυμο πορθμό του Ιονίου πελάγους. Η πόλη ιδρύθηκε στην Ελληνική αρχαιότητα με το όνομα Υδρούς. Αργότερα οι Ρωμαίοι την μετονόμασαν σε Hydruntum. Ήταν η πρώτη (και τελευταία) πόλη στην Ιταλία που κατακτήθηκε από τους Τούρκους. Την εγκατέλειψαν μετά από λίγο.

http://redskywarning.blogspot.gr/2014/12/blog-post_82.html