Απήδημα Μάνης: Κρανίο 210.000 ετών

Απήδημα Μάνης: 

Κρανίο 210.000 ετών αποτελεί το αρχαιότερο δείγμα σύγχρονου ανθρώπου στην Ευρασία

Ένα κρανίο που βρέθηκε στην Ελλάδα και χρονολογείται πριν από τουλάχιστον 210.000 έτη αντιπροσωπεύει το αρχαιότερο δείγμα από ανατομικής απόψεως σύγχρονου ανθρώπου στην Ευρασία, δηλαδή εκτός Αφρικής, όπως ανακοίνωσε μια ομάδα Ελλήνων και ξένων επιστημόνων.

Αυτό σημαίνει ότι, εάν οι επιστήμονες έχουν δίκιο, το κρανίο είναι κατά τουλάχιστον 150.000 χρόνια παλαιότερο από το αρχαιότερο απολίθωμα «έμφρονος ανθρώπου» (Homo sapiens) που είχε βρεθεί έως τώρα στην Ευρώπη.

Ένα δεύτερο κρανίο που βρέθηκε στην ίδια τοποθεσία της Πελοποννήσου και εκτιμάται ότι είναι τουλάχιστον 170.000 ετών, διαθέτει χαρακτηριστικά Νεάντερταλ.

Τα δύο απολιθωμένα κρανία είχαν ανακαλυφθεί στο σπήλαιο Απήδημα, δυτικά της Αερόπολης, στη Μάνη, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, κατά τη διάρκεια ερευνών του Ανθρωπολογικού Μουσείου της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Όμως, έως τώρα δεν είχαν μελετηθεί σε βάθος και είχαν παραμείνει σχετικά άγνωστα, παρά τη μεγάλη σπουδαιότητά τους, όπως τώρα γίνεται αντιληπτό με μεγάλη καθυστέρηση.

Οι ερευνητές από τη Γερμανία, την Ελλάδα και τη Βρετανία, με επικεφαλής τη διακεκριμένη ελληνίδα παλαιο-ανθρωπολόγο Κατερίνα Χαρβάτη του Κέντρου Σένκενμπεργκ για την Ανθρώπινη Εξέλιξη και το Παλαιοπεριβάλλον του γερμανικού Πανεπιστημίου Έμπερχαρντ Καρλς του Τίμπινγκεν, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Nature, μελέτησαν πρώτη φορά συγκριτικά, με σύγχρονες μεθόδους απεικόνισης και χρονολόγησης, τα δύο κρανία, γνωστά ως «Απήδημα 1» και «Απήδημα 2».

Όπως δήλωσε η κ. Χαρβάτη, «τα αποτελέσματα της έρευνάς μας δείχνουν τη σημαντικότητα του ελλαδικού χώρου για την ανθρώπινη εξέλιξη. Έχουμε τον αρχαιότερο σύγχρονο άνθρωπο εκτός Αφρικής, που μεταφέρει την άφιξη του Homo sapiens στην Ευρώπη περισσότερο από 150 χιλιάδες χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι νομίζαμε μέχρι τώρα. Η δουλειά αυτή είναι αποτέλεσμα 25 χρόνων έρευνάς μου στην Αφρική, στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Ως Ελληνίδα, εύχομαι η έρευνα στην Ελλάδα να συνεχιστεί, καθώς πιστεύω ότι η χώρα μας έχει ακόμα πολλά να δώσει στο χώρο της παλαιοανθρωπολογίας».

Η ερευνητική ομάδα, η οποία έκανε, μεταξύ άλλων, εικονική ανακατασκευή των κατεστραμμένων τμημάτων των κρανίων, διεξήγαγε συγκρίσεις με άλλα ανθρώπινα απολιθώματα και χρησιμοποίησε μια υψηλής ακριβείας ραδιομετρική μέθοδο χρονολόγησης, προκειμένου να καθορίσει την ηλικία των δύο κρανίων.

Το «Απήδημα 2», που βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση, εμφανίζει τα χαρακτηριστικά Νεάντερταλ, ενώ το «Απήδημα 1» δεν έχει καθόλου νεαντερτάλια γνωρίσματα, αλλά συνδυάζει σύγχρονα και πρωτόγονα χαρακτηριστικά, τα οποία -κατά τους επιστήμονες- το κατατάσσουν στην οικογένεια του Homo sapiens.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι στο σπήλαιο Απήδημα έζησαν δύο ομάδες: ένας πρώιμος πληθυσμός Homo sapiens, που στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από έναν πληθυσμό Νεάντερταλ, οι οποίοι προϋπήρχαν στην ευρύτερη περιοχή της νότιας Ελλάδας.

Με τη σειρά τους, οι Νεάντερταλ αντικαταστάθηκαν από προγόνους του σύγχρονου ανθρώπου της Ανώτερης Παλαιολιθικής Περιόδου, η πιο πρώιμη παρουσία των οποίων στην περιοχή χρονολογείται πριν από περίπου 40.000 χρόνια.

Πολλές «έξοδοι» και η σημασία της Ελλάδας

Η ανακάλυψη για την παλαιότητα του κρανίου «Απήδημα 1» και η εκτίμηση ότι ανήκει στον Homo sapiens ενισχύει την άποψη ότι οι πρόγονοι των σημερινών ανθρώπων εξαπλώθηκαν από την Αφρική προς την Ευρώπη και την Ασία νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως πιστεύεται.

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη γενικότερα και ειδικότερα η περιοχή της σημερινής Ελλάδας αποτέλεσε σημαντικό διάδρομο για την εξάπλωση των πρώτων αυτών «μεταναστών» από την Αφρική. Η νέα μελέτη, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενισχύει επίσης τη θεωρία ότι δεν υπήρξε μόνο μία «έξοδος» από τη μαύρη ήπειρο, αλλά πολλές.

«Το Απήδημα 2 είναι περίπου 170.000 ετών. Θα λέγαμε ότι ήταν ένας Νεάντερταλ» σύμφωνα με την Κατερίνα Χαρβάτη. «Προς μεγάλη μας έκπληξη, το Απήδημα 1 είναι ακόμα παλαιότερο, ηλικίας περίπου 210.000 ετών, αλλά δεν έχει κανένα χαρακτηριστικό Νεάντερταλ».

Αντιθέτως, η μελέτη ανέδειξε μια μίξη σύγχρονων ανθρώπινων και αρχαϊκών χαρακτηριστικών, παραπέμποντας σε έναν πρώιμο Homo sapiens.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι τουλάχιστον δύο ομάδες ανθρώπων ζούσαν στην περιοχή της Νοτίου Ελλάδας κατά τη Μέση Πλειστόκαινο Εποχή: ένας πρώιμος πληθυσμός Homo sapiens και, αργότερα, μία ομάδα Νεάντερταλ» εξήγησε η κυρία Χαρβάτη. Αυτό στηρίζει την υπόθεση ότι οι πρώιμοι σύγχρονοι άνθρωποι πραγματοποίησαν πολλές φορές εξορμήσεις πέραν της Αφρικής, στην οποία και πρωτοεμφανίστηκαν.

«Το κρανίο Απήδημα 1», όπως ανέφερε, «δείχνει ότι μια πρώτη διασπορά συνέβη νωρίτερα απ’ ό,τι πιστεύαμε, καθώς και ότι εξαπλώθηκε πολύ περισσότερο γεωγραφικά, έως και στο εσωτερικό της Ευρώπης. Εικάζουμε ότι, όπως και στην Εγγύς Ανατολή, ο πρώιμος σύγχρονος ανθρώπινος πληθυσμός, που αντιπροσωπεύεται από το Απήδημα 1, πιθανώς αντικαταστάθηκε από τους Νεάντερταλ, η παρουσία των οποίων στη Νότια Ελλάδα είναι σαφώς τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψιν και το κρανίο Απήδημα 2 από την ίδια τοποθεσία» πρόσθεσε.

Ωστόσο, και οι Νεάντερταλ με τη σειρά τους αντικαταστάθηκαν από τους σύγχρονους ανθρώπους. Κατά την Ανώτερη Παλαιολιθική Περίοδο, περίπου 40.000 χρόνια πριν, οι νεοαφιχθέντες σύγχρονοι άνθρωποι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παρουσία τους επιβεβαιώνεται από την ανασκαφή λεπτοδουλεμένων λίθινων εργαλείων και άλλων ευρημάτων. Από την άλλη, οι Νεάντερταλ εξαφανίστηκαν περίπου την ίδια περίοδο. «Αυτή η ανακάλυψη υπογραμμίζει τη σημασία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στην εξέλιξη του ανθρώπου» τόνισε η κ. Χαρβάτη.

Από ελληνικής πλευράς στη μελέτη συμμετείχαν επίσης ο καθηγητής Βασίλης Γοργούλης (διευθυντής του Τμήματος Ιστολογίας – Εμβρυολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών), η καθηγήτρια Μυρσίνη Κουλούκουσα (διευθύντρια του Ανθρωπολογικού Μουσείου της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ), ο Φώτης Καρακωστής (Πανεπιστήμιο Τίμπινγκεν), ο Παναγιώτης Καρκάνας (Αμερικανική Σχολή Κλασσικών Σπουδών Αθηνών), η καθηγήτρια ακτινολογίας Λία Μουλοπούλου (Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ) και ο επίκουρος καθηγητής ακτινολογίας Βασίλης Κουτουλίδης (Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ). Μεταξύ των ξένων επιστημόνων είναι ο κορυφαίος διεθνώς παλαιοντολόγος Κρις Στρίνγκερ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου.

Οι επιστήμονες επισήμαναν τις λιγοστές γνώσεις που ακόμη υπάρχουν για τα ανθρώπινα απολιθώματα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη σημασία της Ελλάδας για την κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης και των πρώτων μεταναστευτικών κινήσεων.

Έτσι, σχεδιάζουν περαιτέρω μελέτες του ανευρεθέντος υλικού στο σπήλαιο Απήδημα, το οποίο ήδη θεωρούνταν σημαντικό στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους και απέκτησε επιπρόσθετη αξία υπό το φως των νέων ανακαλύψεων.

Το σπήλαιο Απήδημα ανεσκάφη στις δεκαετίες του 1970-80 από ερευνητές του Μουσείου Ανθρωπολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αποφέροντας σημαντικά ευρήματα που φιλοξενούνται στο Μουσείο, το οποίο ιδρύθηκε το 1886 και είναι ένα από τα παλαιότερα του είδους του στην Ευρώπη.

Η νέα έρευνα πραγματοποιήθηκε με χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας στην K. Χαρβάτη, καθώς και του Γερμανικού Ερευνητικού Ιδρύματος (DFG).

Μια διαφορετική προσέγγιση

Σχεδόν παράλληλα δημοσιεύτηκε μια άλλη επιστημονική μελέτη από ερευνητές του Εθνικού Κέντρου Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), που εξέτασαν και αυτοί τα δύο κρανία από το σπήλαιο Απήδημα, καταλήγοντας σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα, ότι αυτά αντιπροσωπεύουν μια μεταβατική φάση ανάμεσα στον ευρωπαίο «Όρθιο άνθρωπο» (Homo erectus) και στους Νεάντερταλ, κάτι με το οποίο όμως δε συμφωνεί η ερευνητική ομάδα υπό την Κ. Χαρβάτη.

(Πηγή πληροφοριών: ΑΠΕ – ΜΠΕ)

H γεωργία «έφτασε στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας και Μ. Ασίας»

H γεωργία «έφτασε στην Ευρώπη 

μέσω Ελλάδας και Μ. Ασίας»

Αθήνα

Μετανάστες από τις δύο πλευρές του βορείου Αιγαίου, την Ελλάδα και την Μ. Ασία, εισήγαγαν τη γεωργία στην Κεντρική και στη Δυτική Ευρώπη, σύμφωνα με μια νέα ευρωπαϊκή επιστημονική έρευνα με επικεφαλής Έλληνες και Γερμανούς επιστήμονες. Η παλαιογενετική μελέτη βασίσθηκε στην ανάλυση DNA από πέντε σκελετούς που βρέθηκαν σε πρώιμες νεολιθικές τοποθεσίες στη Βόρεια Ελλάδα και στη Βορειοδυτική Τουρκία (περιοχή Θάλασσας Μαρμαρά).

Η εξάπλωση

Η γεωργία πρωτοεμφανίσθηκε στη Νοτιοδυτική Ασία πριν από τουλάχιστον 10.000 χρόνια και σταδιακά εξαπλώθηκε στις γειτονικές περιοχές. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η γεωργία εισήχθη στην Ευρώπη πριν από περίπου 8.500 χρόνια από τα νοτιοανατολικά και εξαπλώθηκε σταδιακά φθάνοντας στην Κεντρική Ευρώπη πριν από 7.500 χρόνια και έως τη Βρετανία πριν από 6.100 χρόνια περίπου.

Αντικείμενο έντονης επιστημονικής διαμάχης, εδώ και τουλάχιστον 100 χρόνια, αποτελεί το κατά πόσο η μεταφορά της γεωργίας έγινε μέσω φυσικής μετανάστευσης των γεωργών που έφεραν μαζί τους τις αγροτικές γνώσεις τους ή αν «μετανάστευσαν» μόνο οι γνώσεις τους μέσω της διαδικασίας της πολιτισμικής διάχυσης στους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες, οι οποίοι έως τότε, επί 45.000 χρόνια, ήδη από την τελευταία εποχή των πάγων, κατοικούσαν αποκλειστικά την Ευρώπη.

Το σενάριο

Η νέα έρευνα, με επικεφαλής τον καθηγητή παλαιογενετικής Γιοαχίμ Μπούργκερ του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ του Μάιντς και την επίκουρη καθηγήτρια φυσικής ανθρωπολογίας Χριστίνα Παπαγεωργοπούλου του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «PNAS», ενισχύει το σενάριο της φυσικής μετανάστευσης και όχι της πολιτισμικής.

Η παλαιότερη αρχαιολογική έρευνα έχει φέρει στο φως αγροτικές κοινότητες τόσο την Ελλάδα όσο και στη ΒΔ Ανατολία, οι οποίες χρονολογούνται στο 6000 - 6500 π.Χ., ενώ έχουν εντοπισθεί ίχνη ανταλλαγών ανάμεσα στις δύο πλευρές του Αιγαίου ήδη από την Μεσολιθική εποχή.

Η ανάλυση

Οι τοποθεσίες στις δύο πλευρές του Βορείου Αιγαίου, από όπου συλλέχθηκε το αρχαίο DNA (Θεόπετρα, Ρεβένια, Παλιάμπελα, Κλείτος, Μπαρσίν Ανατολίας), χρονολογούνται από την εποχή της πρώτης εξάπλωσης της γεωργίας προς τα δυτικά και βρίσκονται πάνω στην πιθανή διαδρομή που εκτιμάται ότι ακολούθησαν οι μετανάστες προς την Ευρώπη.

Η ανάλυση έδειξε πολύ μεγάλες γενετικές ομοιότητες ανάμεσα στα γονιδιώματα των πέντε ατόμων του Αιγαίου με τα γονιδιώματα από τις αρχαίες γεωργικές κοινωνίες στη Γερμανία και στην Ουγγαρία, πράγμα που ενισχύει την πεποίθηση πως υπήρξαν επιμιξίες μεταξύ των εξ ανατολών μεταναστών και των ντόπιων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το DNA από την Ελλάδα και την Ανατολία συνεισέφερε σε όλους τους σημερινούς ευρωπαϊκούς πληθυσμούς και εμφανίζει ιδίως γενετικές ομοιότητες με τους σύγχρονους Μεσογειακούς πληθυσμούς (Σαρδηνίας, Ισπανίας κ.α.), αλλά και με τον διάσημο Έτζι, την μούμια που βρέθηκε στους πάγους των 'Αλπεων του Τιρόλο. Οι ερευνητές θεωρούν πολύ πιθανό ότι ο Έτζι είχε καταγωγή από τους κατοίκους του νεολιθικού Αιγαίου. Από την άλλη, η έρευνα δείχνει ότι οι σημερινοί Τούρκοι έχουν μικρή γενετική συγγένεια με τους νεολιθικούς πληθυσμούς της αρχαίας Ανατολίας.

Τα ευρήματα

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, όπως δείχνουν τα ευρήματα, υπάρχει μια αδιάσπαστη αλυσίδα καταγωγής από την Ελλάδα και την Ανατολία έως την Ευρώπη, η οποία είναι ενδεικτική για τις μεταναστεύσεις που έγιναν κάποτε από την Ανατολή προς τη Δύση. Οι δύο βασικοί μεταναστευτικοί «διάδρομοι» από το Αιγαίο ήσαν αφενός προς την Κεντρική Ευρώπη μέσω των Βαλκανίων και αφετέρου προς την Ιβηρική μέσω της Μεσογείου.

Οι μετανάστες έφεραν μαζί τους φυτά προς καλλιέργεια, εξημερωμένα ζώα και την αντίστοιχη «τεχνογνωσία», που χαρακτηρίζει έκτοτε τη ζωή των γεωργών-κτηνοτρόφων. Όπως δήλωσε ο Μπούργκερ, οι μετανάστες αγρότες και οι ντόπιοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες «αρχικά αντάλλαξαν κυρίως γνώσεις, αλλά σπάνια συζύγους. Μετά όμως το πέρασμα αιώνων, ο αριθμός των επιμιξιών αυξήθηκε».

«Οι Αιγαιακοί νεολιθικοί πληθυσμοί μπορούν να θεωρηθούν η ρίζα όλων των πρώιμων Ευρωπαίων γεωργών», αναφέρουν οι ερευνητές. Ενώ προσθέτουν ότι «ένα ερώτημα-κλειδί που μένει αναπάντητο, είναι αν αυτή η αδιάσπαστη αλυσίδα καταγωγής και μετανάστευσης επεκτείνεται προς τα πίσω έως τη νοτιοανατολική Ανατολία και την Εύφορη Ημισέληνο (σ.σ. Τουρκία, Συρία, Ιράν, Ιράκ), όπου έχουν βρεθεί οι πρώτες νεολιθικές εγκαταστάσεις στον κόσμο».

«Οι μετανάστες γεωργοί όχι μόνο έφεραν μαζί τους μια τελείως ξένη κουλτούρα, αλλά έμοιαζαν διαφορετικοί εξωτερικά και μιλούσαν διαφορετική γλώσσα», δήλωσε η Παπαγεωργοπούλου, στενός συνεργάτης του Μπούργκερ.

Σημειωτέον ότι, μετά τους αρχικούς μετανάστες από το Αιγαίο, πριν από περίπου 5.000 χρόνια, ένα άλλο κύμα μεταναστών έφθασε στην Κεντρική Ευρώπη, αυτή τη φορά από τις στέππες στα ανατολικά. Οι περισσότεροι σημερινοί Ευρωπαίοι αποτελούν ένα μίγμα των αρχικών ντόπιων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, των πρώτων μεταναστών αγροτών από την Ανατολή και των κατοπινών μεταναστών από τις στέππες.

Από ελληνικής πλευράς στη μελέτη συμμετείχαν οι Αθανάσιος Κουσάθανας (Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Φράϊμπουργκ και Ελβετικό Ινστιτούτο Βιοπληροφορικής Λωζάννης), Κώστας Κωτσάκης και Σεύη Τριανταφύλλου (Σχολή Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Νίνα Κυπαρίσση-Αποστολίκα (επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων υπουργείου Πολιτισμού), Χριστίνα Ζιώτα (Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας) και Φωτεινή Αδάκτυλου (Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής).

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Φυλή φάντασμα» στο γενεαλογικό δέντρο των Ευρωπαίων

Οι ερευνητές εξέτασαν τo DNA αρχαίων οστών, όπως το κρανίο ενός αγρότη που έζησε στη Γερμανία πριν από 7.000 χρόνια (Πηγή: Joanna Drath/University of Tübingen)

«Φυλή φάντασμα» 

στο γενεαλογικό δέντρο των Ευρωπαίων

Χάρβαρντ, Μασαχουσέτη

Οι ενδείξεις που είχαν συγκεντρωθεί ως σήμερα έδειχναν ότι οι σημερινοί Ευρωπαίοι κατάγονται από αγρότες που έφτασαν στην ήπειρο πριν από 7.500 χρόνια και διασταυρώθηκαν με κυνηγούς που ζούσαν ήδη εκεί. Κι όμως, νέα μελέτη στο περιοδικό Nature αποκαλύπτει ότι το DNA των σύγχρονων Ευρωπαίων φέρνει ίχνη και ενός τρίτου προγόνου, μιας μυστηριώδους φυλής από τη Βόρεια Ευρασία.

«Πριν από αυτή την έρευνα, το μοντέλο που είχαμε για την προέλευση των Ευρωπαίων αφορούσε την ανάμειξη δύο πληθυσμών. Εμείς δείξαμε ότι υπήρχε και μια τρίτη ομάδα» αναφέρει ο Ντέιβιντ Ράιχ της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ, η οποία συνεργάστηκε στη μελέτη με το Πανεπιστήμιο του Τίμπιγκεν στη Γερμανία και άλλα ιδρύματα.

Αρχαιολογικές και γενετικές ενδείξεις που έχουν συγκεντρωθεί την τελευταία δεκαετία έχουν αποκαλύψει ότι η εφεύρεση της γεωργίας στην Εγγύς Ανατολή άλλαξε ριζικά το τοπίο στην Ευρώπη πριν από περίπου 7.500 χρόνια: Γεωργοί από τη Εγγύς Ανατολή, οι οποίοι είχαν πιθανώς ανοιχτόχρωμο δέρμα και καστανά μάτια, κατέφθασαν τότε στην ήπειρο και αναμείχθηκαν με κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες, οι οποίοι ζούσαν ήδη στην Ευρώπη για δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Πρέπει μάλιστα να είχαν ασυνήθιστη για τα σημερινά δεδομένα εμφάνιση, με γαλάζια μάτια αλλά μελαμψό δέρμα.

Η νέα μελέτη δείχνει τώρα ότι υπήρξε και μια τρίτη ομάδα που συμμετέχει στο γενετικό προφίλ των σύγχρονων Ευρωπαίων: μια αρχαία βορειοευρασιατική φυλή από την περιοχή της Σιβηρίας, η οποία μάλιστα είχε συγγενική σχέση με τους πληθυσμούς που πέρασαν το Βερίγγειο Πορθμό πριν από 15.000 χρόνια και έγιναν οι πρώτοι κάτοικοι της Αμερικής.

Η ερευνητική ομάδα εξέτασε το DNA περισσότερων από 2.300 ατόμων από όλο τον κόσμο και το συνέκριναν με το γονιδίωμα εννέα αρχαίων σκελετών από τη Σουηδία, το Λουξεμβούργο και τη Γερμανία: οκτώ κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες που έζησαν πριν από 8.000 χρόνια, πριν την άφιξη της γεωργίας, και ενός αγρότη που έζησε πριν από 7.000 χρόνια.

Η ανάλυση έδειξε ότι οι σημερινοί Ευρωπαίοι φέρουν γονίδια όχι μόνο από τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες και τους αγρότες αλλά και από τη φυλή της Βόρειας Ευρασίας. Αντίθετα, οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες και οι αγρότες δεν φέρουν τέτοια γονίδια, ένδειξη ότι η βορειοευρασιατική φυλή ήταν η τελευταία που έφτασε στην Ευρώπη μετά την άφιξη της γεωργίας.

Όταν ξεκίνησε η τελευταία μελέτη, η φυλή της Βόρειας Ευρασίας ήταν μια «φυλή φάντασμα», γνωστή μόνο από τη γενετική κληρονομιά της στους σύγχρονους πληθυσμούς. Αυτό άλλαξε το 2013, όταν ανακαλύφθηκε ο σκελετός ενός αγοριού που έζησε πριν από 24.000 χρόνια κοντά στη λίμνη Βαϊκάλη της Σιβηρίας.

Η συμβολή αυτής της φυλής στο γενετικό προφίλ των Ευρωπαίων είναι μικρότερη σε σχέση με τις δύο άλλες ομάδες και δεν ξεπερνά πουθενά το 20%, επισημαίνει ο Ιωσήφ Λαζαρίδης, ερευνητής του Χάρβαρντ και πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης.

«Σχεδόν όλοι οι Ευρωπαίοι κατάγονται και από τις τρεις προγονικές ομάδες. Οι διαφορές ανάμεσά τους οφείλονται στις σχετικές αναλογίες: Οι Βορειοευρωπαίοι κληρονόμησαν περισσότερα από τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες, έως και το 50% στη Λιθουανία, ενώ οι Νοτιοευρωπαίοι κατάγονται περισσότερο από τους αγρότες» αναφέρει.

Επόμενος στόχος των ερευνητών είναι να προσδιορίσουν το πότε έφτασαν στην Ευρώπη οι μετανάστες από τη Βόρεια Ευρασία.

Όπως επισημαίνουν, το παζλ της καταγωγής των Ευρωπαίων πιθανότατα δεν έχει συμπληρωθεί, και περισσότερα στοιχεία μπορούν να προκύψουν μόνο από γενετικές αναλύσεις σε αρχαίους σκελετούς, οι οποίοι συνεχίζουν να έρχονται στο φως.

Newsroom ΔΟΛ

Παλαιοανθρωπολογία

Φως στην εξέλιξη των ανθρώπων

Απολίθωμα άγνωστου προγόνου μας επιβεβαιώνει ότι η «Λούσι» δεν ζούσε μόνη...

Ένας από τους πιο διάσημους ανθρωπίδες προγόνους μας, η «Λούσι» δεν ήταν μόνη. Περίπου την ίδια εποχή που εκείνη ζούσε, πριν από 3,4 εκατ. χρόνια, και στην ίδια περιοχή, περιφερόταν κι ένα άλλο είδος που κάποιες φορές μπορούσε να περπατήσει όρθιο στα δύο του πόδια, αν και κάπως αδέξια, ενώ κατά κύριο λόγο ζούσε πάνω στα δέντρα, όπως οι πίθηκοι. Αυτό προκύπτει από την ανακάλυψη του σπάνιου απολιθώματος ενός μη πλήρους δεξιού ποδιού στην Αιθιοπία, το οποίο πιθανότατα παραπέμπει σε ένα ξεχωριστό προϊστορικό παρακλάδι της προ-ανθρώπινης οικογένειας.

Η ανακάλυψη είναι σημαντική γιατί δείχνει πως πάνω από ένα προ-ανθρώπινα είδη ζούσαν στην Ανατολική Αφρική πριν από τρία έως τέσσερα εκατομμύρια χρόνια και το καθένα είχε τον δικό του τρόπο να μετακινείται, πότε στα τέσσερα και πότε στα δύο πόδια.

Το εύρημα ρίχνει νέο φως στην εξέλιξη των ανθρώπων και στη σταδιακή ανάπτυξη της ικανότητάς τους να περπατάνε όχι στα τέσσερα πόδια, όπως οι πίθηκοι, αλλά στα δύο. Προς το παρόν, δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το είδος των προγόνων μας από όπου προέρχεται το απολίθωμα του ποδιού. Μόνο αν βρεθούν πρόσθετα απολιθώματα κρανίου και δοντιών, θα μπορεί να γίνει μια ταυτοποίηση. Μία πιθανότητα είναι ότι σχετίζεται με το γένος του Αρδιπίθηκου (ramidus), που ζούσε πριν από 4,4 εκατ. χρόνια στην Αιθιοπία.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον αιθιοπικής καταγωγής παλαιοανθρωπολόγο Γιοχάνες Χαϊλέ-Σελασιέ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας στο Κλίβελαντ του Οχάιο, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό «Nature», εκτιμούν, με βάση την ανατομία του ποδιού, ότι το πλάσμα μπορούσε να βαδίζει όρθιο κατά καιρούς, όταν δεν ζούσε στα δέντρα, αν και προτιμούσε ακόμα τη δεύτερη λύση.

Το νέο απολίθωμα βρέθηκε στην περιοχή Αφάρ, περίπου 520 χλμ. βορειοανατολικά της πρωτεύουσας Αντίς Αμπέμπα. Το 1974 είχε ανακαλυφθεί από τον παλαιοντολόγο Ντόναλντ Γιόχανσον στην ίδια περιοχή του Αφάρ η διάσημη «Λούσι» (Αυστραλοπίθηκος Αφαρένσις), σε απόσταση μόλις 50 χλμ. από εκεί που έγινε η νέα ανακάλυψη. Η ανατομία του ποδιού της «Λούσι» δείχνει ότι, μολονότι το σώμα και ο εγκέφαλός της δεν ήταν πολύ μεγαλύτερα από ενός χιμπατζή, μπορούσε να βαδίσει όρθια σχεδόν κανονικά, ενώ το μυστηριώδες είδος που μόλις ανακαλύφθηκε, δεν είχε ακόμα κάνει στον ίδιο βαθμό τη μετάβαση από τα δέντρα στη δίποδη ζωή των πεδιάδων.

Η συνύπαρξη των δύο ειδών, κατά τους επιστήμονες, η οποία πιθανώς κράτησε ένα εκατομμύριο χρόνια (η «Λούσι» εμφανίστηκε πριν από 4 εκατ. χρόνια και εξαφανίστηκε πριν από περίπου 3 εκατ. χρόνια), δείχνει ότι μάλλον υπήρχαν περισσότεροι από ένας εξελικτικοί δρόμοι που οδήγησαν τους προγόνους μας στην εγκατάλειψη της ζωής στα δέντρα (ιδίως τις νύχτες για προστασία) και στην πλήρη υιοθέτηση του βαδίσματος στα δύο πόδια. Το βάδισμα αυτό ήταν η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στους ανθρωπίδες προγόνους μας και στους πιθήκους (οι ανθρωπίδες είναι εκείνα τα είδη που είναι πιο συγγενικά με τον άνθρωπο παρά με τους χιμπατζήδες).

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1231188822

Ολοκληρώθηκε το γονιδίωμα του μυστηριώδους «ανθρώπου της Ντενίσοβα»

Τα ευρήματα στο σπήλαιο της Ντενίσοβα στη νότια Σιβηρία άνοιξαν νέο κεφάλαιο στην παλαιοανθρωπολογία (Πηγή: MPI for Evolutionary Anthropology)  

Ολοκληρώθηκε το γονιδίωμα του μυστηριώδους

«ανθρώπου της Ντενίσοβα»

Η ομάδα ενός διάσημου Γερμανού ανθρωπολόγου, ο οποίος προσδιόρισε πρόσφατα ολόκληρη τη γενετική αλληλουχία των Νεάντερταλ, ανακοινώνει τώρα ότι ολοκλήρωσε το γονιδίωμα ενός ακόμα χαμένου συγγενή μας: ενός μυστηριώδους είδους ανθρώπου που έζησε την παλαιολιθική εποχή στη Σιβηρία και έγινε γνωστό ως άνθρωπος της Ντενίσοβα. Μαζί με τον άνθρωπο του Νεάντερταλ, ο άνθρωπος της Ντενίσοβα θεωρείται ο πλησιέστερος εξαφανισμένος συγγενής μας.

Ρώσοι ερευνητές που εξερευνούσαν το σπήλαιο της Ντενίσοβα στα Αλταϊκά Όρη της Σιβηρίας έμειναν έκπληκτοι το 2010 όταν ανακάλυψαν ένα οστό δακτύλου, ηλικίας περίπου 40.000 ετών, το οποίο δεν φαινόταν να ανήκει σε σύγχρονο άνθρωπο, σε άνθρωπο του Νεάντερταλ ή στον πρόγονό τους, τον Homo erectus. Έκτοτε έχουν ανακαλυφθεί στη σπηλιά ακόμα δύο ευρήματα (δύο γομφίοι), το μυστήριο όμως παραμένει.

Αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι ο άνθρωπος της Ντενίσοβα ανήκε σε ένα άγνωστο μέχρι σήμερα είδος του γένους Ηomo, αν και μέχρι σήμερα αυτό ήταν αδύνατο να επιβεβαιωθεί.

Νέα στοιχεία προσφέρει τώρα η ομάδα του Σβάντε Πάαμπο στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck στη Λειψία της Γερμανίας, ο οποίος έγινε διάσημος για τις γενετικές αναλύσεις οστών του ανθρώπου του Νεάντερταλ.

Ήδη από το 2010, ο Πάαμπο είχε προσδιορίσει τη γενετική αλληλουχία του μιτοχονδριακού DNA στο διαθέσιμο υλικό από τη Ντενίσοβα. Το μιτοχονδριακό DNA κληροδοτείται στους απογόνους αποκλειστικά από τη μητέρα, και η ανάλυση της αλληλουχίας έδειξε σημαντικές συγγένειες αλλά και σημαντικές διαφορές σε σχέση με τον Homo sapiens, τον Homo neanderthalensis και τον Homo erectus.

Τώρα, ο Πάαμπο ανακοινώνει ότι προσδιόρισε την αλληλουχία ολόκληρου του γονιδιώματος του μυστηριώδους συγγενής μας. Προκειμένου να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή ακρίβεια, ολόκληρο το γονιδίωμα σαρώθηκε όχι μία αλλά 30 φορές.

«Καλύψαμε το γονιδίωμα των Ντενίσοβα τόσες πολλές φορές ώστε έχει λιγότερα λάθη από τα περισσότερα γονιδιώματα σύγχρονων ανθρώπων που έχουν προσδιοριστεί ως σήμερα» επισημαίνει ο Ματίας Μέγιερ, ο συνεργάτης του Πάαμπο που ανέπτυξε τις νέες τεχνικές γενετικής ανάλυσης.

Είναι πράγματι μια εντυπωσιακή επιτυχία, δεδομένου ότι το δείγμα στο οποίο πραγματοποιήθηκαν οι αναλύσεις είχε βάρος μόλις 10 χιλιοστά του γραμμαρίου.

Η μελέτη θα υποβληθεί για δημοσίευση αργότερα φέτος, στο μεταξύ όμως η ερευνητική ομάδα δημοσίευσε τη γενετική αλληλουχία στο Διαδίκτυο ώστε να μπορεί να την εξετάσει οποιοσδήποτε άλλος ερευνητής.

Η γενετική σύγκριση με τον σύγχρονο άνθρωπο και τον άνθρωπο του Νεάντερταλ θα μπορούσε τώρα να προσφέρει νέα στοιχεία για την προέλευση αυτής της μυστηριώδους ομάδας ανθρώπων.

Τα γενετικά δεδομένα του 2010 έδειχναν ότι οι άνθρωποι της Ντενίσοβα εμφανίστηκαν στην Αφρική και επεκτάθηκαν στην Ασία νωρίτερα από τους δικούς μας προγόνους.

http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1231149249

Η γενετική διασταύρωση με τους Νεαντερτάλιους

Συνεχώς προσκομίζονται και νεώτερα δεδομένα που υποδεικνύουν ότι το είδος μας (Homo sapiens) διασταυρώθηκε εν μέρει με το εξαφανισμένο είδος ανθρώπων, τους λεγόμενους Νεαντερτάλιους (Homo neanderthalensis), που είχαν εμφανιστεί πριν από εμάς. Οι παλαιότερες απόψεις υποστήριζαν ότι δεν υπήρξε επιμειξία με Νεαντερτάλιους για διαφόρους λόγους. Στο άρθρο που ακολουθεί, πέρα από τις συνήθεις δημοσιογραφικές υπερβολές και την άγνοια του γενικότερου θέματος, μας μεταφέρει πρόσφατες επιστημονικές ανακαλύψεις στο ζήτημα αυτό.

ΔΕΕ

Η γενετική διασταύρωση με τους Νεαντερτάλιους

ενίσχυσε το ανοσοποιητικό μας σύστημα

Ουάσινγκτων

Μπορεί να μην είμαστε απόλυτα καθαρόαιμοι, τουλάχιστον όμως έχουμε καλό ανοσοποιητικό: Μελέτη στο περιοδικό Science υποστηρίζει ότι, καθώς ο Homo sapiens αναχωρούσε από την Αφρική για να κατακτήσει τον κόσμο, διασταυρώθηκε με τους Νεάντερταλ, που είχαν ήδη αποικήσει την Ευρώπη, και απέκτησε έτσι τα γονίδια που χρειαζόταν, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις αρρώστιες στη νέα, κρύα ήπειρο.

Οι παλαιοανθρωπολόγοι τσακώνονται εδώ και δεκαετίες για το κατά πόσο υπήρξε αυτή η επιμειξία ανάμεσα στον σύγχρονο άνθρωπο (Homo sapiens sapiens) με τον ξάδελφό του τον Νεάντερταλ (Homo neanderthalensis ή Homo sapiens neanderthalensis).

[Σημ. ΔΕΕ: Σήμερα έχει ξεκαθαριστεί ότι ο σύγχρονος άνθρωπος και ο Άνθρωπος του Νεάντερταλ ανήκαν σε δύο διαφορετικά είδη (Homo sapiens και Homo neanderthalensis αντίστοιχα), ενώ παλαιότερα και για ένα χρονικό διάστημα είχε διαδοθεί η άποψη ότι επρόκειτο για δύο υποείδη που ανήκαν στο ίδιο είδος (Homo sapiens sapiens και Homo sapiens neanderthalensis)].

Πρόσφατα, όμως, η εξέταση τμημάτων από το γονιδίωμα του Νεάντερταλ έδειξε ότι τα δύο συγγενικά είδη είχαν πιθανότατα διασταυρωθεί πριν από μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Οι τελευταίες μελέτες υποδεικνύουν μάλιστα ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι είχαν σεξουαλικές επαφές όχι μόνο με τους Νεάντερταλ, αλλά και με τους «μυστηριώδεις ανθρώπους του Ντενίσοβο», που πήραν το όνομά τους από μια σπηλιά της Σιβηρίας, στην οποία ανακαλύφθηκε μόλις πέρυσι ένα δόντι και ένα οστό από δάχτυλο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 4% του γονιδιώματός μας αντιστοιχεί σε DNA των Νεάντερταλ, ενώ περίπου 6% προέρχεται από τους ανθρώπους του Ντενίσοβο. Και αυτό το «ξένο» DNA προσέφερε σημαντική ενίσχυση στο ανοσοποιητικό μας σύστημα, αναφέρει τώρα η ομάδα του Πίτερ Πάρμαν, ερευνητή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ.

«Η επιμειξία [...] προσέφερε κάτι χρήσιμο στην ανθρώπινη γονιδιακή δεξαμενή» σχολιάζει ο Πάρμαν στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Γονίδια για το κρύο

Η εξελικτική γραμμή του ανθρώπου διαχωρίστηκε από τους Νεάντερταλ και τους ανθρώπους του Ντενίσοβο πριν από περίπου 400.000 χρόνια. Τα ξαδέλφια μας ήταν τα πρώτα που μετανάστευσαν από τη Αφρική στην Ασία και την Ευρώπη, ενώ εμείς ακολουθήσαμε πολύ αργότερα, πριν από περίπου 100.000 χρόνια.

Η νέα, γενετική έρευνα εστιάστηκε στα γονίδια HLA I, τα οποία παίζουν ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και την παραγωγή αντισωμάτων για νέους παθογόνους παράγοντες.

Η ανάλυση έδειξε ότι μια συγκεκριμένη γονιδιακή ποικιλομορφία, η HLA-B*73, προήλθε από τον άνθρωπο του Ντενίσοβο.

Η πιθανότερη εξήγηση είναι ότι τα δύο είδη διασταυρώθηκαν όταν ο σύγχρονος άνθρωπος έφτασε στη Δυτική Ασία. Πράγματι, το HLA-B*73 είναι κοινό μεταξύ των κατοίκων της Δυτικής Ασίας, ενώ αντίθετα σπανίζει στην Αφρική.

Η ανάλυση έδειξε επίσης ότι άλλες γονιδιακές ποικιλομορφίες στα γονίδια HLA προέρχονται από τους Νεάντερταλ και απαντώνται σήμερα ευρέως στην Ευρώπη και την Ασία.

Όλες αυτές οι ποικιλομορφίες φαίνεται ότι διαδόθηκαν μεταξύ των σύγχρονων ανθρώπων επειδή ήταν χρήσιμες για την επιβίωση του είδους και ευνοήθηκαν από τη φυσική επιλογή.

«Τα γονίδια HLA που είχαν οι άνθρωποι του Νεάντερταλ και του Ντενίσοβο είχαν προσαρμοστεί για τη διαβίωση στη Ευρώπη και την Ασία σε διάστημα εκατοντάδων χιλιάδων ετών, ενώ οι νέοι μετανάστες από την Αφρική δεν θα είχαν αυτά τα γονίδια» συνοψίζει ο Δρ Πάρμαν.

Τα δύο κοντινά ξαδέλφια μας εξαφανίστηκαν τελικά πριν από περίπου 30.000 χρόνια, κατά κάποιο τρόπο όμως φαίνεται ότι συνεχίζουν να ζουν μέσα μας.

http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1231125367

Οι πρώτοι όρθιοι Ανθρωπίδες

Οι τέσσερις όψεις του απολιθώματος. To οστό δεν ανήκει στην ίδια τη Λούσι, αλλά σε κάποιον ομοειδή της από την ίδια περιοχή.  

(Φωτογραφία:  Associated Press)

H «Λούσι» περπατούσε όρθια,

επιβεβαιώνουν νέα απολιθώματα

Ουάσινγκτων

Ο αυστραλοπίθηκος του Αφάρ (Australopithecus afarensis), ένας από τους αρχαιότερους γνωστούς συγγενείς του ανθρώπου, διάσημος από το απολίθωμα της «Λούσι», είχε ήδη εγκαταλείψει τα δέντρα και ύψωνε πλέον το ανάστημά του στη σαβάνα της Αιθιοπίας. Η θεωρία ότι ο Australopithecus afarensis είχε αποκλειστικά δίποδη βάδιση παρέμενε μέχρι σήμερα αμφιλεγόμενη. Τώρα, όμως, φαίνεται να επιβεβαιώνεται από νέα απολιθώματα, τα οποία δείχνουν ότι τα πόδια αυτού του πρωτόγονου ανθρωπίδη είχαν καμάρα, όπως τα δικά μας.

Η μελέτη, που δημοσιεύεται την Παρασκευή στο κορυφαίο περιοδικό Science, αφορά ένα απολιθωμένο μετατάρσιο οστό, αυτό που συνδέει το τέταρτο δάχτυλο του ποδιού με το υπόλοιπο πέλμα. Το οστό αυτό διαφέρει ανάμεσα στον άνθρωπο και τον χιμπατζή, ο οποίος έχει επίπεδα πέλματα, και μπορεί να χρησιμοποιεί τα πόδια του για να γραπώνεται στα κλαδιά, είναι όμως μάλλον άτσαλος όταν βαδίζει στο έδαφος.

Η ανακάλυψη «δείχνει ότι αυτοί οι πρόγονοί μας περπατούσαν όπως εμείς. Δεν είχαν σερνάμενο βάδισμα, περπατούσαν όρθιοι, ένα βασικό χαρακτηριστικό στο δικό μας κλαδί του εξελικτικού δέντρου» δήλωσε η Κάρολ Ουάρντ του Πανεπιστημίου του Μισούρι, επικεφαλής της μελέτης.

Η μελέτη των οστών της Λούσι είχε δείξει πάντως ότι τα χέρια της ήταν σχετικά μακρά και μυώδη, χαρακτηριστικό που υποδεικνύει ότι ο αυστραλοπίθηκος μπορούσε να σκαρφαλώνει αν χρειαζόταν. Ο σκελετός της Λούσι (βλ. εικόνα παραπάνω) ανακαλύφθηκε το 1974, ενώ τα νέα απολιθώματα βρέθηκαν πριν από 11 χρόνια και ανήκουν σε διαφορετικό άτομο. Και τα δύο ευρήματα, πάντως, χρονολογούνται στα 3,2 εκατ. χρόνια και προέρχονται από το Χαντάρ της περιοχής Αφάρ της Αιθιοπίας, η οποία θεωρείται λίκνο της ανθρωπότητας.

Παραμένει άγνωστο αν το είδος Australopithecus afarensis είναι άμεσος πρόγονός μας, ή απλώς ένας παλιός μας ξάδελφος. Το γένος Australopithecus θεωρείται πάντως προγονικό του γένους Homo.

Πηγή: http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1231078250

Σημ. ΔΕΕ: Περισσότερες πληροφορίες για την "Λούση", για όσους ενδιαφέρονται να εμβαθύνουν στο ζήτημα, υπάρχουν στην παλαιότερη ανάρτησή μας http://ethnologic.blogspot.com/2010/09/2_10.html

*
*

Μη-συμβατική Ανθρωπολογία (3)

Χάρτης με τα σπουδαιότερα ευρήματα απολιθωμάτων Νεαντερταλίων

Περί του «Αρχανθρώπου» των Πετραλώνων και Παλαιοανθρωπολογίας

(Συνέχεια από την προηγούμενη ανάρτηση)

Ερχόμαστε τώρα στην «ταμπακιέρα», που δεν είναι άλλη από τις θεωρίες του κ. Πουλιανού και τα περίεργα ευρήματά του. Αρχίζω από τις διάφορες «ανακαλύψεις» περί ανθρώπινων εργαλείων, περίεργων απολιθωμάτων, περί κλοπών ευρημάτων, για φωτιές και στάχτες που «χάθηκαν» και κάποια άλλα πράγματα, που θυμίζουν μάλλον ιστορίες «φιλμ-νουάρ», παρά επιστημονική έρευνα και σοβαρότητα. Παραθέτω αποσπάσματα από συνέντευξη που δόθηκε στις 4/1/1998 και παρουσιάζεται στον Διαδικτυακό τόπο «Άγνωστη Ελληνική Ιστορία» (σημ. ΔΕΕ: δηλαδή; Μήπως εννοούν «μη-συμβατική»;), όπου εμφανίζονται παρόμοια παράξενα, περίεργα και αμφιλεγόμενα θέματα:

«Ερώτηση από ΑΕΙ ('Αγνωστη Ελληνική Ιστορία)»: Κύριε Πουλιανέ ποια είναι τα νεώτερα ευρήματα (εκτός του αρχανθρώπου των Πετραλώνων) που αποδεικνύουν την αυτοχθονία του ανθρώπου στην Ελληνική γη;

Απάντηση Α. Πουλιανού: Το οστό από κνήμη ανθρώπου που βρέθηκε στην περιοχή της Τρίλλιας (σημ. ΔΕΕ: εννοεί την Τρίγλια) και αποτελεί ίσως την πιο σημαντική επιτυχία της σταδιοδρομίας μου, μιας και οριστικά πλέον ανατρέπεται η θεωρία της Αφρικής. Και ο αρχάνθρωπος την ανέτρεψε με το να αποδείξουμε ότι δεν είναι ο πρώτος Αφρικανός εκτός Αφρικής όπως υποστήριξαν κάποιοι επιστήμονες, αλλά και το γεγονός ότι βρέθηκαν ίχνη ανθρώπου, τμήματα σκελετών και εργαλεία, 11 (± 1) εκατομμυρίων ετών, όχι μόνο ανατρέπει την θεωρία της Αφρικής, αλλά και εντοπίζει σε πιο σημείο πρωτοεμφανίζεται επί της γης ο άνθρωπος.

Ερώτηση ΑΕΙ: Ποιες είναι οι νεώτερες εξελίξεις όσον αφορά το σπήλαιο των Πετραλώνων και το εκεί μουσείο;

Απάντηση: […] Άρα, να γιατί με έδιωξαν με την βία από το σπήλαιο και το μουσείο. Για να εξαφανίσουν τα ευρήματά μου. Ένα μεγάλο εύρημα που εξαφάνισαν ανάμεσα στα άλλα, είναι 4 κιλά στάχτης από την αρχαιότερη φωτιά που διαπιστώθηκε ποτέ επί της γης που είχε χρονολογηθεί πάνω από ένα εκατομμύριο χρόνια…»

(Σημ. ΔΕΕ: Οι επισημάνσεις δικές μου).

Αυτή η περίφημη «κνήμη ανθρώπου», που κατά τον κ. Πουλιανό «αποτελεί ίσως την πιο σημαντική επιτυχία της σταδιοδρομίας μου, μιας και οριστικά πλέον ανατρέπεται η θεωρία της Αφρικής», πιστεύω ότι αποτελεί την άκρη του νήματος για να ξετυλίξουμε το κουβάρι της περίεργης νοοτροπίας και της άμετρης φιλοδοξίας ενός επιστήμονα με έμμονες ιδέες, που με αντιεπιστημονικές υπερβολές και ταχυδακτυλουργίες, προσπαθεί σώνει και καλά να πείσει τους πάντες ότι είναι ο κορυφαίος Παλαιοανθρωπολόγος, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στον κόσμο ολόκληρο, ιδέες και πρακτικές που εντάσσονται χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια στον χώρο του ψευδο-ελληνοκεντρισμού ή ακριβέστερα του φαντασιακού «Πανελληνισμού», όπως τον περιγράψαμε στο προηγούμενο κεφάλαιο!

Όπως ήδη εξηγήσαμε αναλυτικά, με κίνδυνο να γίνουμε βαρετοί, «…ο διαχωρισμός της Οικογένειας Hominidae (Ανθρωπίδες) από την Οικογένεια Pongidae έγινε γύρω στα 7.000.000 χρόνια πριν από σήμερα…», κάτι που σήμερα παραδέχονται όλοι οι Παλαιοανθρωπολόγοι, απανταχού της Γης. Επομένως ένα απολίθωμα ηλικίας 11-12 εκατομ. χρόνων δεν έχει καμιά σχέση με τον σύγχρονο άνθρωπο. Μπορεί να βρίσκεται στην γραμμή εξέλιξης που οδηγεί στον άνθρωπο (αυτό, επιστημονικώς, είναι ένα εντελώς διαφορετικό πράγμα), αλλά υπάρχουν και πάρα πολλές πιθανότητες να βρίσκεται στην γραμμή εξέλιξης του Ουρακοτάγκου, του Γορίλλα ή του Χιμπατζή, όπως επίσης να είναι ένας κλάδος που οδηγήθηκε σε εξελικτικό αδιέξοδο και εξαφανίσθηκε, όπως μας έχουν δείξει μέχρι τώρα πολυάριθμα ευρήματα. Επομένως οι διακηρύξεις και οι ισχυρισμοί του κ. Πουλιανού ότι από ένα μικρό απολίθωμα κνήμης διέγνωσε ότι πρόκειται για άνθρωπο και ότι έτσι αποδεικνύεται το «πού πρωτοεμφανίσθηκε ο άνθρωπος στην γη» είναι, εκτός από επιπόλαιοι, και επιστημονικώς απαράδεκτοι, δεδομένου ότι για την κατάταξη ενός απολιθώματος στην εξελικτική γραμμή του ανθρώπου απαιτείται ο προσδιορισμός της οδόντωσης, της απόδειξης μεγαλύτερης εγκεφαλικής χωρητικότητας σε σχέση με το μέγεθος του σώματος και τέλος ο διποδισμός, για τον προσδιορισμό του οποίου πρέπει να υπάρχουν απολιθώματα και από άλλα βασικά οστά.

Εξ άλλου, τον Σεπτέμβριο του 1989, ανακαλύφθηκαν από τον καθηγητή του ΑΠΘ Γ. Κουφό και τον Γάλλο συνάδελφό του Λ. ντε Μπονί (Louis de Bonis, Πανεπιστήμιο Πουατιέ) απολιθώματα ηλικίας 9,5 - 9 εκατομ. ετών στο Ξηροχώρι Θεσσαλονίκης (βλ. περίληψη στο Journal of Human Evolution Volume 24 - Issue 6 , June 1993, pages 469-491, καθώς και την ενδιαφέρουσα ανασκόπηση στο ίδιο Vol. 46 January 2004, pages 551-577) ενός είδους που ονομάσθηκε αρχικά Ουρανοπίθηκος (Ouranopithecus macedoniensis) και αργότερα Graecopithecus (=Ελληνοπίθηκος) freybergi. Το είδος αυτό αναφέρεται στην διεθνή βιβλιογραφία ως προγονική μορφή που οδηγεί στους Πογγίδες (Γορίλλες κλπ). Υπήρξε ένα σημαντικό εύρημα για τον ελλαδικό χώρο (και όχι μόνον), αλλά ουδείς εκ των παραπάνω επιστημόνων έσπευσε να δώσει συνεντεύξεις σε αμφιβόλου σοβαρότητας περιοδικά, ούτε βεβαίως να αναγγείλει ότι «όχι μόνο ανατρέπει την θεωρία της Αφρικής, αλλά και εντοπίζει σε πιο σημείο πρωτοεμφανίζεται επί της γης ο άνθρωπος»!!!

Όσο για τα περί της «αρχαιότερης φωτιάς που διαπιστώθηκε ποτέ επί της γης» δεν γνώριζα λεπτομέρειες, αλλά έμεινα κατάπληκτος όταν διάβασα το παρακάτω κείμενο του καθηγητή ανθρωπολογίας Νίκου Ξηροτύρη στο αξιολογότατο περιοδικό Άρδην (τεύχος 52, Ιανουάριος-Μάρτιος 2005) με τίτλο «Η καταγωγή των Ελλήνων - μια περιήγηση στο φαντασιακό (σ. 52-56) και ειδικότερα το υποκεφάλαιο "Ο Πουλιανός και η εκτροπή από την επιστήμη" (σ. 53-54):

«…Η εκτροπή από την επιστημονική οδό αρχίζει τα πρώτα χρόνια της δικτατορίας στην Ελλάδα, όταν εκδιώκεται το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης από το σπήλαιο των Πετραλώνων (σημ. ΔΕΕ: !!!) και αναλαμβάνει ως ανασκαφεύς ο κ. Α. Πουλιανός, διδάκτωρ της Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας (*). Αξίζει να μελετήσουμε την περίπτωση αυτή, γιατί αντικατοπτρίζει, σωστότερα εκπροσωπεί παραστατικά, τη διαπλοκή επιστήμης και πολιτικής…» (σ. 53). Ακολούθως ο καθηγητής αναφέρεται σε πρωτοφανή περιστατικά επιστημονικής αγυρτείας:

«[...] Προς στιγμήν φάνηκε ότι οι χρονολογήσεις του Πουλιανού (ότι ο άνθρωπος των Πετραλώνων ήταν 800.000 ετών. Σημ. ΔΕΕ) αντανακλούσαν μια γεωφυσική πραγματικότητα. Οφείλουμε επιστημονική ευγνωμοσύνη στην ομάδα των Γερμανών ραδιοχρονολογητών του κ. Henning, η οποία αντιλήφθηκε έγκαιρα ότι παραπλανήθηκε από τον κ. Πουλιανό χρονολογώντας δείγματα από βαθύτερα στρώματα, τα οποία τους τα εμφάνιζε ως επιφανειακά.

___________________________

(*) Περιέργως, ο ίδιος ο Α. Πουλιανός αναφέρει στο βιογραφικό του ότι αυτήν την περίοδο φυλακίσθηκε από την δικτατορία! Πού βρίσκεται η αλήθεια ομολογώ ότι αγνοώ.

Η χρονολόγηση του σταλαγμιτικού υλικού που περιβάλλει το κρανίο των Πετραλώνων από την ίδια ομάδα και η δημοσίευση των αποτελεσμάτων στο περιοδικό Nature έλυσε οριστικά το πρόβλημα των απίθανα υψηλών χρονολογήσεων. Ο κ. Πουλιανός δεν μπόρεσε να απαντήσει πειστικά. Αλλά η ομάδα του κ. Henning προχώρησε και σε άλλες αποκαλύψεις, ότι π.χ. τα λεγόμενα ίχνη φωτιάς, ηλικίας 1.000.000 χρόνων, και άρα τα αρχαιότερα της Ευρώπης, δεν είναι τίποτε άλλο από μία συσσωμάτωση αλάτων μαγγανίου (Σχόλιο ΔΕΕ: !!!). Ο δε καθηγητής M. Day, με άρθρο του στο περιοδικό Nature, χαρακτηρίζει τα περί σκελετών που "εντοπίσθηκαν" στο σπήλαιο ως "Ελληνικά Πυροτεχνήματα" και αποδεικνύει ότι πρόκειται για οστά ζώων (Σχόλιο ΔΕΕ: !!!). Ανάλογες καταστάσεις παρατηρήθηκαν και στο συνέδριο Παλαιοανθρωπολογίας στη Νίκαια, όπου παρουσιάσθηκαν και "λίθινα εργαλεία" από το σπήλαιο Πετραλώνων, τα οποία όμως είχαν ήδη δημοσιευθεί νωρίτερα ως προερχόμενα από την Εύβοια. Η μεγαλύτερη όμως "παρανόηση" αφορά τα λεγόμενα οστά του Homo erectus trigliensis, ηλικίας 11-12.000.000 χρόνων. Είναι προφανές ότι η ονομασία είναι συνειδητά λανθασμένη και παραπειστική διότι, με τα σημερινά γνωστά δεδομένα, η εμφάνιση του Homo erectus χρονολογείται περίπου στα 2.000.000 χρόνια, η δε διαφοροποίηση του αρχικού κοινού προγόνου των εξελικτικών γραμμών πιθήκων και ανθρώπου δεν υπερβαίνει τα 6.000.000.

Ανάλογες επεμβάσεις στην εξελικτική ιστορία έγιναν και με τον εξωτικό Helladopithecus semierectus που, όπως αποδείχθηκε σε άρθρο μου στην εφημερίδα "Καθημερινή", αποτελούσε τερατούργημα φαντασίας, αλλά αποδείκνυε ότι ο κ. Πουλιανός αγνοούσε ή δεν κατείχε στοιχειώδεις ανατομικές γνώσεις. Η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί με τέτοιες αντιεπιστημονικές ενέργειες έχει συσκοτίσει, στο επίπεδο της δημόσιας κατανόησης της επιστήμης, τη γνωστή μέχρι σήμερα επιστημονική γνώση και έχει δημιουργήσει "θεωρίες συνωμοσίας", οι οποίες επαναλαμβάνονται σε περιοδικά ελληνολατρείας ή μεταφυσικού περιεχομένου, βήματα λόγου ακατάλληλα για την επιστημονική αλήθεια. Από την άλλη μεριά είναι πράγματι εντυπωσιακή η ελαφρότητα με την οποία οι συντάκτες χειρίζονται τέτοιου είδους θέματα, καθώς και η απλοϊκότητα των αναγνωστών, οι οποίοι με επιστολές τους κατακεραυνώνουν τις σκοτεινές δυνάμεις του πανεπιστημιακού κατεστημένου που κρύβουν την αλήθεια …» (σ. 54) – (Σημ. ΔΕΕ: οι επισημάνσεις δικές μου).

Ανάλογο ήταν και το επίσης αποκαλυπτικό άρθρο του Γιώργου Καραμπελιά με τίτλο «Η περίπτωση του περιοδικού "Δαυλός" - από την "ελληνοκεντρικότητα" στον "αρχάνθρωπο"» (σ. 39-45), από το οποίο αντιγράφω ορισμένα αποσπάσματα:

«…Με αφετηρία, λοιπόν, μια επιστημονική διαμάχη γύρω από τους Ινδοευρωπαίους και την προέλευσή τους, κατασκευάζεται ένα ολόκληρο ιδεολογικό σύστημα το τελικό νόημα του οποίου συνοψίζεται στο ότι οι Έλληνες αποτελούν την αποκλειστική κοιτίδα του παγκόσμιου πολιτισμού, τον οποίον μετέδωσαν σε όλο τον κόσμο. Επομένως κατέχουν την πνευματική του κυριότητα και όλοι οι υπόλοιποι - και κατεξοχήν ο ιουδαϊκός χριστιανισμός - προσπαθούν διαρκώς να τη σφετεριστούν.

Δεδομένου ότι παρόμοιος ισχυρισμός δεν στηρίζεται κυριολεκτικώς πουθενά, θα κατασκευαστεί ένα μυθοπλαστικό και αντιεπιστημονικό οικοδόμημα, που πέραν του ότι υποβαθμίζει τη σκέψη των αναγνωστών, τους παρασύρει σε μια απόλυτα ανορθολογική και μισαλλόδοξη οπτική που προετοιμάζει για κάθε είδους πνευματική, ή και άλλη, εκτροπή…» (σ. 40).

…Ο υποφαινόμενος έχει μια προσωπική εμπειρία για τον τρόπο που ο κ. Πουλιανός κατασκευάζει την ανθρωπολογική του θεωρία (!). Σε διάλεξή του στο "Πνευματικό Κέντρο" του Δήμου Αθηναίων, το 2001, ρωτήθηκε από τον συγγραφέα αυτού του κειμένου σε τι στηρίζει την άποψή του πως ο άνθρωπος εμφανίστηκε πριν 8 εκατ. χρόνια στην Ελλάδα, τη στιγμή που όλη η διεθνής βιβλιογραφία μιλούσε για 6 εκατ. το πολύ, και μάλιστα στην Αφρική και μόνο.

Η απάντησή του στο ερώτημά μου ήταν απολύτως χαρακτηριστική: "Πριν από μερικές δεκάδες χρόνια, όταν είχε ανακαλυφθεί η "Λούσυ", μιλούσαν για 3,5 εκατ. χρόνια. Τώρα έφθασαν στα έξι. Άρα κάποτε θα φτάσουν και στα επτά-οκτώ που λέω εγώ". Στο μεταξύ, τα οκτώ τα έκανε έντεκα και ούτω καθεξής. Και όμως την ίδια ακριβώς στιγμή που δίνεται η συνέντευξη του Άρη Πουλιανού στον Δαυλό (τ. 230), σε άρθρο του έτερου ανθρωπολόγου, του Νίκου Πουλιανού, στην Ελληνική Αγωγή, αναφέρονται τα εξής: "Σήμερα η Μοριακή Βιολογία δίνει ηλικία διαχωρισμού του ανθρώπου από τον κλάδο των Πριμάτων* (primates) περί τα 6 εκατ. χρόνια (σημ. ΔΕΕ: αυτές οι «επεξηγήσεις» του υιού Πουλιανού αποκαλύπτουν βαθύτατη άγνοια και σύγχυση για το θέμα!). Εμείς θα επιμείνουμε στα συν/πλην 1 εκατ. χρόνια" (Ελλ. Αγωγή, τ. 48 ). Έτσι την ίδια ακριβώς στιγμή, το 2001, ο Άρης Πουλιανός υποστήριζε σε διάλεξη τη θεωρία των οκτώ εκατομμυρίων ετών, όπως ακριβώς αποκάλυπτε ο Νικόλαος Πουλιανός στην Ελληνική Αγωγή, και παράλληλα, στον Δαυλό, ο πρώτος "ανέβαινε" στα ένδεκα εκατ. χρόνια! Τι είναι όμως τρία ή τέσσερα εκατομμύρια χρόνια για τους Έλληνες "ανθρωπολόγους"; …» (σ. 43).

____________________________

(*) Είναι ιδιαίτερα λυπηρό το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων που σπούδασαν στο εξωτερικό εμφανίζουν εξοργιστική άγνοια της ελληνικής ορολογίας της επιστήμης τους, με αποτέλεσμα τα κείμενά τους να προκαλούν τουλάχιστον ιλαρότητα. Αντί να εξελληνίζουν τους ξένους όρους, όταν δεν υπάρχουν αντίστοιχοι στην γλώσσα μας, αντίθετα τους «ελληνοποιούν» δυστυχώς «στο γόνατο» (πιθανότατα και για να «πρωτοτυπήσουν» λόγω αφελούς ξενομανίας), αντικαθιστώντας απόλυτα δόκιμους και καθιερωμένους από την πολύχρονη χρήση, ελληνικούς. Στην παραπάνω περίπτωση του εντελώς πρόχειρα «ελληνοποιημένου» και αστείου όρου «Πριμάτες», υπενθυμίζουμε ότι υπάρχει στην ελληνική επιστήμη και γλώσσα ο απόλυτα εύστοχος όρος «Πρωτεύοντα». Εξ άλλου «Πριμάτος» (από την Λατιν. λέξη primus = πρώτος) είναι τιμητικός τίτλος της Καθολικής Εκκλησίας και δεν νομίζω να έχει κάποια σχέση με την Ζωολογία ή την Ανθρωπολογία! Ανάλογα γελοίος είναι και ο όρος «Άλγη», που είδα σε πανεπιστημιακό «σύγγραμμα», από την επιπόλαιη «ελληνοποίηση» του ξένου όρου Algae της Βοτανικής, ο οποίος χρησιμοποιείται ως γενικός περιγραφικός και συστηματικός όρος των διαφόρων Συνομοταξιών Φυκών, που δεν είναι άλλα από τα πασίγνωστα σε όλους μας φύκια, χωρίς βεβαίως τις ανάλογες «μεταξωτές κορδέλλες». Το ότι υπάρχει η λέξη άλγος = πόνος (εξ ου και κεφαλαλγία = κεφαλόπονος, αναλγητικό κ.λπ.) είναι προφανώς «ψιλά γράμματα» ή άγνωστο στους πανεπιστημιακούς μας φωστήρες, οι οποίοι εξακολουθούν να αναφέρουν π.χ. το Φύλο (από άλλη, επίσης αχρείαστη, «ελληνοποίηση» του όρου Phylum - Συνομοταξία, αδιαφορώντας για την σύγχυση που δημιουργείται από την χρήση του όρου φύλο για άλλες έννοιες) Φαιοφύκη που ανήκει στα «Άλγη» δηλ. στους «Πόνους»! Κυκεώνας; Όχι, απλώς confusion. Kαι για όσους με κατηγορήσουν για «γλωσσικό εθνικισμό», απαντώ προκαταβολικά, ότι μεταξύ «γλωσσικού εθνικισμού» και γελοιότητας διαλέγω ασυζητητί τον πρώτο…

Κλείνω το θέμα, πρώτον με την παρατήρηση προς τους διάφορους «μη - συμβατικούς» ανθρωπολογούντες οπαδούς του κάθε Πουλιανού, οι οποίοι, «βασιλικότεροι του βασιλέως», υποστηρίζουν με φανατισμό τις «τραβηγμένες από τα μαλλιά» χρονολογήσεις των 800.000 και 1.000.000 ετών χωρίς να αντιλαμβάνονται μέσα στην ημιμάθειά τους και την μικρόνοιά τους ότι: Όσο πιο παλιό είναι το κρανίο των Πετραλώνων τόσο λιγότερες πιθανότητες έχει να σχετίζεται με «Έλληνες» (αν είναι δυνατόν!) και δεύτερον με την παράθεση αποσπάσματος από το προαναφερθέν καταπληκτικό βιβλίο-λεύκωμα «Από την Λούσυ στην Γλώσσα» του Παλαιοανθρωπολόγου Donald Johanson, όπου αναφέρεται αναλυτικά στο απολιθωμένο κρανίο των Πετραλώνων και το κατατάσσει (όπως όλοι οι Παλαιοανθρωπολόγοι σήμερα) στο είδος Homo heidelbergensis, στο οποίο έχουμε ήδη αναφερθεί παραπάνω:

«…Είναι ντροπή (Σημ. ΔΕΕ: λόγω των διαφόρων ιστοριών που κυκλοφορούν ότι ο σκελετός βρέθηκε και χάθηκε) γι’ αυτό το αξιοσημείωτα καλοδιατηρημένο κρανίο, διότι αποδείχθηκε ένα από τα πλέον αινιγματικά ευρωπαϊκά απολιθώματα…

…Το κρανίο των Πετραλώνων είναι εξαιρετικά μεταβατικό σε μορφή, με ορισμένα νεαντερταλοειδή χαρακτηριστικά και άλλα πολύ περισσότερο πρωτόγονα.

Το κρανίο εμφανίζεται σαν να έχει «μεταμοσχευθεί» ένα πρόσωπο Νεάντερταλ στην εγκεφαλική κάψα και το οπίσθιο τμήμα ενός κρανίου από κάποιο άλλο είδος. Στην πράξη, αρχικά ταξινομήθηκε ως Νεάντερταλ, αλλά αργότερα υπήρξαν ισχυρισμοί ότι πρόκειται για Homo erectus. Εν τούτοις τα καλύτερα αντίστοιχα για την περίεργη ανατομία του κρανίου των Πετραλώνων προέρχονται από άλλα ευρωπαϊκά δείγματα Homo heidelbergensis, όπως τα απολιθώματα του Arago (Σημ. ΔΕΕ: σπήλαιο στην γαλλική πλευρά των Πυρηναίων, όπου το 1971 βρέθηκαν περίπου 60 ανθρώπινα απολιθώματα ηλικίας 400.000 ετών) και τα προσφάτως (σημ. ΔΕΕ: υπενθυμίζω ότι το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1996) ανακαλυφθέντα κρανία της Atapuerca (σημ. ΔΕΕ: σημαντικά απολιθώματα που ανακαλύφθηκαν σε σπήλαιο στην Β. Ισπανία το 1992-93, κοντά στην πόλη Μπούργκος, ηλικίας 300.000 ετών, ενώ αργότερα, το 1997, βρέθηκαν οστά 780.000 ετών, τα οποία σήμερα κατατάσσονται στο πιθανότατατα προγονικό είδος του Η. heidelbergensis, το είδος Homo antecessor)…

…Η ηλικία του απολιθωμένου κρανίου των Πετραλώνων υπολογίσθηκε αρχικώς στα 70.000 χρόνια, με χαμηλή χρονολόγηση (ώστε να συμφωνεί) με τα άλλα απολιθώματα Νεάντερταλ. Μετέπειτα υπολογισμοί αύξησαν την αρχαιότητά του δέκα φορές, αλλά η πραγματική του ηλικία κατά πάσα πιθανότητα βρίσκεται στο μέσον αυτών των ακραίων τιμών. Σύγχρονες τεχνικές ανάλυσης, όπως η Αντήχηση Στροφορμής Ηλεκτρονίου (electron spin resonance) και η χρονολόγηση σειρών Ουρανίου (Uranium series dating), επιχειρήθηκαν για τον καθορισμό της ηλικίας του απολιθώματος με την χρονολόγηση του ασβεστίτη που περιβάλλει το κρανίο και από τους στρωματογραφικούς ορίζοντες του σπηλαίου. Τα αποτελέσματα έδωσαν ελάχιστη ηλικία για το κρανίο τα 200.000 χρόνια, αλλά η πρωτόγονη μορφολογία του κρανίου υποδεικνύει ότι η πραγματική του ηλικία είναι πλησιέστερα στο διπλάσιο αυτού του αριθμού» (σημ. ΔΕΕ: οι επισημάνσεις δικές μου) - «Από την Λούσυ στην Γλώσσα» ό.π. σελ. 200.

Καμιά σχέση λοιπόν με τις 700 ή 800.000 χρόνια και πολύ περισότερο με το 1 εκατομμύριο χρόνια των οπαδών του κ. Πουλιανού πατρός. Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι το επιστημονικό αντικείμενο του συγκεκριμένου κ. Πουλιανού (η «ειδικότητά» του όπως θα λέγαμε πιο απλά), κρίνοντας από το θέμα και κυρίως από το περιεχόμενο της διδακτορικής του διατριβής «H Προέλευση των Ελλήνων», είναι η ανθρωπομετρία και η εθνογενετική. Ως Βιολόγος βέβαια οφείλει να έχει και κάποιες γενικές γνώσεις και από τους άλλους συναφείς κλάδους της Βιολογίας και της Ανθρωπολογίας, αλλά το να αυτοαναγορεύεται κάποιος με μόνο εφόδιο αυτές τις γενικές γνώσεις ως «Παλαιοανθρωπολόγος» και να εμφανίζεται ως «ειδικός» στον τομέα διατυπώνοντας βαρύγδουπες απόψεις και θεωρίες είναι κάτι που θυμίζει άλλες εποχές και άλλα καθεστώτα.

Συνιστώ, με την ευκαιρία, στους αναγνώστες, που έχουν χρόνο και διάθεση, να διαβάσουν το διδακτικότατο βιβλίο του διωχθέντος από τις Σοβιετικές Αρχές Βιολόγου Ζωρές Μεντβέντεφ: «Η άνοδος και η πτώση του Λυσένκο» (Εκδόσεις «Ράππα» - Αθήνα 1971, με πρόλογο του πρόωρα χαμένου μεγάλου Γάλλου Γενετιστή Ζακ Μονό).

Όπως εύστοχα και πολύ ρεαλιστικά περιέγραψε ο D. Johanson το επάγγελμα και τον ρόλο του Παλαιοανθρωπολόγου (ό.π. σελ. 31-32):

«…Η έρευνα για τα απολιθώματα Ανθρωπιδών έχει προσελκύσει πολλούς ερευνητές με ισχυρή θέληση, οι οποίοι αφιερώνουν τις ζωές τους στην ανακάλυψη και την ερμηνεία (απολιθωμάτων). Αυτό απαιτεί τρομακτική αφοσίωση (και σπατάλη ενεργητικότητας) στην εξασφάλιση Επιχορηγήσεων και Αδειών Ανασκαφής, καθώς και Εργασία Πεδίου σε απομακρυσμένες περιοχές χωρίς (τις στοιχειώδεις) ανέσεις. Ακόμα και η μακροχρόνια πείρα εξερευνήσεων δεν μπορεί να εγγυηθεί την ανακάλυψη σημαντικών απολιθωμάτων. Το τίμημα είναι υψηλό. Τα απολιθώματα Ανθρωπιδών έχουν αίγλη και φέρνουν επιστημονική αναγνώριση και δημοσιότητα σε εκείνους που τα ανακαλύπτουν, περισσότερη προφανώς από εκείνους που ανακαλύπτουν π.χ. απολιθώματα τρωκτικών. Τα ίδια τα απολιθώματα απολαμβάνουν τιμές και εποφθαλμιούνται (από άλλους, λιγότερο τυχερούς). Σε μερικές μάλιστα περιπτώσεις, δυστυχώς, η πρόσβαση σ’ αυτά παρεμποδίζεται λόγω κάποιου αισθήματος ιδιοκτησίας ή λόγω διαφορών άποψης μεταξύ των επιστημόνων.

Ουδείς επιστήμων σε οποιονδήποτε τομέα μπορεί να ισχυρισθεί ότι ο ίδιος ή η ίδια είναι εντελώς ελεύθεροι και απαλλαγμένοι από συγκεκριμένες δοξασίες και προσχηματισμένες αντιλήψεις. Όλοι «κουβαλάμε» μαζί μας γνώμες και απόψεις, οι οποίες διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στο πώς διαμορφώνουμε τις ερμηνείες μας και την παρουσίαση των ενδείξεων από τα απολιθώματα. Η εμφάνιση διϊσταμένων ή ασαφών ενδείξεων διασταυρώνεται με την σθεναρή επανάληψη των αρχικών μας απόψεων. Η ανακάλυψη κάποιου νέου απολιθώματος περικλείει το ενδεχόμενο να (υποχρεωθούμε) να μεταβάλουμε την εικόνα μας για την ανθρώπινη εξέλιξη, αλλά αυτό απαιτεί χρόνο (προσαρμογής) από εμάς ώστε να εγκαταλείψουμε ευνοούμενες θεωρίες και να αφομοιώσουμε τις νέες πληροφορίες…».

Αυτή η «από πρώτο χέρι» σκιαγράφηση της σκληρής πραγματικότητας του χώρου και των παρασκηνίων της Παλαιοανθρωπολογίας είναι πολύ διδακτική και αποκαλύπτει, κατά την άποψή μου, την ψυχοσύνθεση όσων εμπλέκονται και κινούνται σ’ αυτόν τον τόσο ανταγωνιστικό, αλλά και εξ ίσου πολυδιαφημισμένο επιστημονικό κλάδο, που συχνά συγκεντρώνει τα φώτα της διεθνούς δημοσιότητας. Αυτά βέβαια ισχύουν για τις «ανεβασμένες» επιστημονικά χώρες και προφανώς όχι για τα «Μπαλκάνια», που ως γνωστόν «δεν είναι παίξε-γέλασε» κατά τον ποιητή, όπου τα κρατικοδίαιτα «Πανεπιστήμια» έχουν ευτελιστεί (με φωτεινές πάντοτε εξαιρέσεις, που δυστυχώς απλώς επιβεβαιώνουν τον γενικό κανόνα) σε χώρους δημοσιοϋπαλληλικής νωχέλειας, κομματικών «υπόγειων διαδρομών» και «ξεκοκκαλίσματος» ευρωπαϊκών επιχορηγήσεων, όπως έγραψα και παραπάνω. Μπαίνω στον πειρασμό να προσθέσω μια «πινελιά» ακόμη, αναφερόμενος στις Οβιδιακές (επιστημονικές) μεταμορφώσεις του πατρός Πουλιανού, που αίφνης εμφανίζεται και ως Γλωσσολόγος, με βαρύνουσα μάλιστα άποψη. Αντιγράφω από την Ιστοσελίδα http://www.geocities.com/vasargyr/index.html τα παρακάτω χαριτωμένα:

«…Ο Πουλιανός στο περιοδικό (τεύχος Νοεμβρίου 2003, σ. 65) Τρίτο Μάτι [Σημ. ΔΕΕ: κάτι σαν το Science ή το Nature ας πούμε, αλλά στο πιο …ελαφρύ. Στην αναβροχιά, καλό και το χαλάζι] δηλώνει:

"το συμπέρασμα που αναφέρουν στα πανεπιστήμια ότι το φοινικικό αλφάβητο αρχίζει και εμφανίζεται εδώ από τον 8ο αιώνα δεν ισχύει, καθώς εμείς έχουμε στοιχεία από τη νεολιθική Θράκη και τα νεολιθικά του Δισπηλιού πως από πολύ παλαιότερα είχαμε γραφή". Μα, ουδείς γλωσσολόγος έχει δηλώσει ότι πριν από τον δανεισμό του φοινικικού αλφαβήτου δεν υπήρχαν παλαιότερα συστήματα γραφής στον ελλαδικό χώρο. Η Γραμμική Β τι ήταν; Ύστερα, ποιοι «είχαμε» γραφή από την εποχή του Δισπηλιού; Δεν υπάρχει κανένα στοιχείo που να αποδεικνύει ότι οι κάτοικοι του προϊστορικού Δισπηλιού ήσαν Έλληνες και ότι η γραφή που χρησιμοποιούσαν συνδέεται με την ελληνική γλώσσα. Μια πινακίδα με άγνωστα, προϊστορικά σύμβολα δεν αποδεικνύει τίποτα…».

Τέλος, για τους αναγνώστες που επιθυμούν να πληροφορηθούν κάποιες λεπτομέρειες για το ιστορικό της ανακάλυψης του κρανίου των Πετραλώνων τους παραπέμπω στα δύο σχετικά κείμενα που υπάρχουν στα Παραρτήματα (ιθ΄ και κ΄). Το ένα προέρχεται από το σύγγραμμα του Καθηγητή Θ. Πίτσιου «Εξελικτική Ανθρωπολογία» και το άλλο από τον υιό Πουλιανό, «Πρόεδρο της Ανθρωπολογικής Εταιρείας Ελλάδος» (Μα ήταν δυνατόν να είναι άλλος ο Πρόεδρος; Η παροιμία «σόϊ πάει το Βασίλειο» δεν προέκυψε από το πουθενά!) και πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Μανδραγόρας», τ. 10-11, Ιαν. 1996.

Και εις άλλα με υγείαν…

ΔΕΕ

Μη-συμβατική Ανθρωπολογία (2)

Χρονολογικός πίνακας απολιθωμάτων Οικογένειας «Ανθρωπίδες»

Περί του "Αρχανθρώπου"...

(Συνέχεια από την προηγούμενη ανάρτηση)

Μετά από αυτήν την μακρά, αλλά αναγκαία παρέκβαση, επανερχόμαστε στις απόψεις και τις θέσεις του κ. Άρη Πουλιανού, που αρχικά ήσαν απόλυτα συμβατές και σύμφωνες με τα επιστημονικώς παραδεκτά, όπως τουλάχιστον παρουσιάζονταν στα κείμενά του. Φαίνεται όμως – υποθέσεις κάνω – ότι αυτή η σύμπλευση με το κύριο ρεύμα της «συμβατικής» επιστημονικής σκέψης δεν επαρκούσε στον κ. Α. Πουλιανό, ο οποίος πιθανόν συνειδητοποίησε ότι σ’ αυτό το «κράτος» της «πλάκας», όπου ευημερούν μόνον οι κομματικοί εγκάθετοι ανεξαρτήτως αποχρώσεως και τα ποικίλα τρωκτικά του δημοσίου χρήματος, το μέλλον του διαγραφόταν μάλλον σκοτεινό. Έτσι, ο φιλόδοξος ανθρωπολόγος αποφάσισε – επαναλαμβάνω ότι κάνω υποθέσεις – να μεταπηδήσει στον χώρο της «μη-συμβατικής» ανθρωπολογίας και αντί να παραμείνει ένας περιθωριακός και μοναχικός ερευνητής και μια παραγνωρισμένη ιδιοφυΐα (από τις οποίες βρίθει η Ελλάδα), να αναδειχθεί σε πνευματικό ηγέτη και καθοδηγητή ενός κατά φαντασίαν «ελληνοκεντρικού» χώρου. Μέσα στα πλαίσια αυτά εντάσσονται διάφορες «ανακαλύψεις», «ευρήματα» και εξωφρενικές θεωρίες που αφήνουν κεχηνότες ακόμη και τους πιο φευγάτους «ελληνόψυχους», οι οποίοι όμως, χωρίς να πολυκαταλαβαίνουν από επιστημονική μεθοδολογία και δεοντολογία, αρπάζονται από τις σχετικές δηλώσεις του σε αντίστοιχης σοβαρότητας περιοδικά και βομβαρδίζουν στην συνέχεια όποιον βρουν μπροστά τους με «αυτοχθονισμούς», «την αρχαιότερη φωτιά που άναψε ανθρώπινο χέρι στην Ευρώπη», «εργαλεία ανθρωπιδών ηλικίας 12-11 εκατομ. ετών» (!!!) και άλλες ανάλογες «μη-συμβατικές» παλαβομάρες. Δυστυχώς, οι αναγνώστες αυτών των δηλώσεων δεν διαθέτουν το ανάλογο επιστημονικό υπόβαθρο και προφανώς οι γνώσεις τους για θέματα Παλαιοντολογίας, Παλαιοανθρωπολογίας και Εξελικτικής Βιολογίας είναι από ελάχιστες έως ανύπαρκτες. Έτσι είναι πολύ εύκολο να καταπιούν μαζί με το δόλωμα και το αγκίστρι! Οι επιστημονικές εξελίξεις μάλιστα στον χώρο της Παλαιοανθρωπολογίας είναι ραγδαίες την τελευταία δεκαετία με τις νέες ανακαλύψεις, ώστε είναι αδύνατον αν κάποιος δεν παρακολουθεί την σχετική βιβλιογραφία να καταλάβει τι συμβαίνει και είναι σίγουρο ότι κάπου θα σαστίσει με τα περίεργα ονόματα πλασμάτων που έζησαν πριν από εκατομμύρια χρόνια και το κυριότερο, ποια είναι η σχέση τους με τους σύγχρονους ανθρώπους που ζουν στην Γη ή η σχέση τους με τους προγόνους των Ελλήνων.

Δυστυχώς όμως η επιστημονική γνώση δεν κατακτάται με διαβάσματα συνεντεύξεων σε απίθανα περιοδικά και άρθρων ημιμαθών δημοσιογράφων, η άγνοια των οποίων ανταγωνίζεται επάξια την καλπάζουσα φαντασία τους! Εν πάση περιπτώσει θα επιχειρήσω να περιγράψω όσο πιο σύντομα μπορώ την υφιστάμενη κατάσταση στον χώρο της Παλαιοανθρωπολογίας διεθνώς, που μας φέρνει και στην «πέτρα του σκανδάλου» με την οποία έχει συνδεθεί άρρηκτα το όνομα του κ. Πουλιανού, δηλ. το περίφημο τμήμα του απολιθωμένου κρανίου που ανακαλύφθηκε στο αφάνταστα ταλαιπωρημένο σπήλαιο των Πετραλώνων της Χαλκιδικής.

Ξεκινώντας από τα βασικά, υπενθυμίζουμε ότι οι ζώντες οργανισμοί ταξινομούνται (με κριτήριο την γενετική τους συγγένεια) σε κάποιες μεγάλες συστηματικές ομάδες που με την σειρά τους υποδιαιρούνται σε μικρότερες, αυτές σε ακόμη μικρότερες κ.ο.κ. μέχρι που φτάνουμε στην κατώτερη βαθμίδα, την οποία αποτελούν τα διάφορα «είδη» (species) των διαφόρων οργανισμών που ζουν στον πλανήτη, ζώα, φυτά, μικρόβια κ.λπ. Κάθε είδος (η μικρότερη συστηματική μονάδα) έχει κατά κανόνα μια και μοναδική επιστημονική ονομασία, ώστε να μπορούν οι επιστήμονες να συνεννοούνται μεταξύ τους και να μη υπάρχουν παρανοήσεις από τα τοπικά ονόματα σε διάφορες γλώσσες. Οι επιστημονικές ονομασίες αποτελούνται από δύο τμήματα, στην Λατινική γλώσσα. Το πρώτο τμήμα είναι το όνομα (πάντα με κεφαλαίο αρχικό γράμμα) του «γένους», δηλ. της ευρύτερης βιολογικά συγγενικής ομάδας στην οποία ανήκει το συγκεκριμένο είδος οργανισμού, ενώ με την προσθήκη και της δεύτερης ονομασίας (πάντα με μικρό αρχικό γράμμα) αναφερόμαστε πλέον στον ίδιο τον οργανισμό, δηλ. το «είδος». Σήμερα δεχόμαστε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος ανήκει στο είδος που επιστημονικά ονομάζεται Homo sapiens (= Άνθρωπος ο σοφός) και το οποίο, όπως υποστηρίζεται, πρωτοεμφανίσθηκε στην Αφρική πριν από 160-150.000 χρόνια περίπου, για να μεταναστεύσει αρχικά στην Μ. Ανατολή πριν από 100.000 χρόνια και στην συνέχεια σε άλλες περιοχές της Ευρασίας πριν από 50.000 χρόνια περίπου, σύμφωνα με την θεωρία της μοναδικής περιοχής καταγωγής (single origin model). Σύμφωνα όμως με την θεωρία των πολλαπλών περιοχών (multiregional model), ο σύγχρονος άνθρωπος εξελίχθηκε από ένα διαφορετικό, προγονικό είδος Homo (τον λεγόμενο Η. erectus = Άνθρωπος ο όρθιος) και έδωσε τοπικούς αρχαϊκούς πληθυσμούς που μετεξελίχθηκαν σε Homo sapiens (βλ. Wolpoff, M.H., J. Hawks, D.W. Frayer and K. Hunley, 2001-"Modern human ancestry at the peripheries: A test of the replacement theory" Science, 291:293-297) ή προέκυψε από την άμεση εξέλιξη πληθυσμών Homo erectus ήδη εγκατεστημένων σε διάφορες περιοχές της Ευρασίας (βλ. Carleton Coon: The Origin of Races, London 1963).

Στην ευρωπαϊκή Ήπειρο οι πρώτοι πληθυσμοί ανατομικά σύγχρονων ανθρώπων, οι λεγόμενοι Κρο-Μανιόν (Cro-Magnon, από την ομώνυμη τοποθεσία στην Γαλλία) εμφανίζονται πριν από 40.000 χρόνια περίπου, ενώ στην Παλαιστίνη (σπήλαια Qafzeh και Skhul) πριν από 100.000 χρόνια. Οι πρόγονοι του σημερινού ανθρώπου συγκατοίκησαν σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης και της Δυτ. Ασίας για αρκετές χιλιάδες χρόνια με ένα διαφορετικό είδος ανθρώπου, τον λεγόμενο Άνθρωπο του Νεάντερταλ (Homo neanderthalensis), το οποίο εμφανίσθηκε στην Γη πριν από 200.000 χρόνια και εξαφανίσθηκε πριν από 27.000 χρόνια περίπου (ηλικία των τελευταίων υπολειμμάτων Νεάντερταλ από την Ισπανία). Τα δύο αυτά είδη Homo (sapiens και neanderthalensis, θεωρούμενα παλαιότερα απλές ποικιλίες του ιδίου είδους) κατά την επικρατούσα άποψη προήλθαν εξελικτικά από ένα άλλο είδος Homo, τον λεγόμενο Homo heidelbergensis, ο οποίος εμφανίσθηκε στην Ευρώπη πριν από 500.000 χρόνια και εξαφανίσθηκε πριν από 220.000 χρόνια περίπου, αλλά πρόσφατα έχουν διατυπωθεί και διαφορετικές απόψεις. Ο Homo heidelbergensis, όπως και το στενά συγγενικό είδος που προαναφέραμε, ο Homo erectus (=Άνθρωπος ο όρθιος), από το οποίο πιθανότατα εξελίχθηκε, προήλθαν από ένα άλλο είδος τον Homo ergaster, ο οποίος εντοπίζεται στην Ανατολική Αφρική (πριν 1,9 εκατ. χρόνια) μαζί με άλλα δύο είδη Homo, τον H. habilis και τον H. rudolfensis, τα οποία έζησαν μεταξύ 2,4 και 1,2 εκατομμυρίων ετών.

Το γένος Homo, όπως είναι παραδεκτό σήμερα, προήλθε από την εξέλιξη ενός άλλου προγονικού είδους, το οποίο ανήκε σε ένα διαφορετικό, αρχαιότερο γένος, τους Αυστραλοπιθήκους (Australopithecinae, που σημαίνει «νότιοι πίθηκοι» και όχι «πίθηκοι της Αυστραλίας»!) και ειδικότερα από ένα συγκεκριμένο είδος, το Australopithecus afarensis, το οποίο εντοπίζεται στην Ανατολική Αφρική, όπου έζησε μεταξύ 4 και 3.000.000 ετών. Τα πρώτα απολιθώματα αυτού του είδους ανακαλύφθηκαν το 1974 στην Αιθιοπία από τον νεαρό τότε (31 ετών) Αμερικανό Παλαιοανθρωπολόγο Donald Johanson και χρονολογήθηκαν γύρω στα 3,3 εκατομ. χρόνια. Το εκπληκτικό με το εύρημα αυτό ήταν ότι ανακαλύφθηκε το 40% του απολιθωμένου σκελετού του, μια σπανιότατη περίπτωση, μια και συνήθως οι ερευνητές ήσαν ικανοποιημένοι με την εύρεση κάποιου κρανίου ή μιας σιαγόνος ή ακόμη και μερικών δοντιών! Το εύρημα αυτό ήταν η περίφημη «Λούσυ», όπως έγινε γνωστή παγκοσμίως από το παρατσούκλι που δόθηκε στον απολιθωμένο σκελετό.

Ο Johanson συν-έγραψε αργότερα (το 1996) το εκπληκτικό και μοναδικό σε αξία και περιεχόμενο βιβλίο-λεύκωμα με φωτογραφίες και πλήρη περιγραφή από όλα τα απολιθωμένα ευρήματα Ανθρωπιδών που είχαν ανακαλυφθεί μέχρι τότε (βλ. Εικόνα στην προηγούμενη ανάρτηση).

Χρονολογικά, το αμέσως παλαιότερο εύρημα προέρχεται και αυτό από μια περιοχή της Ανατολικής Αφρικής, την βόρεια Κένυα, όπου το 1994 ανακαλύφθηκαν απολιθώματα ενός αρχαιότερου είδους ηλικίας 4.200.000 ετών περίπου, το οποίο πήρε την ονομασία Australopithecus anamensis και εικάζεται ότι ήταν ο πρόγονος των afarensis. Η μελέτη των οστών έδειξε ότι ήταν πιο εύσωμος από το προηγούμενο είδος (το βάρος του υπολογίσθηκε μεταξύ 55 και 46 κιλών) και το σπουδαιότερο, ήταν ένα δίποδο ον, τόσο ως προς την στάση του σώματος, όσο και την κίνηση. Την ίδια χρονιά (1994) σημειώθηκε και μια άλλη σπουδαία ανακάλυψη και πάλι σε μια περιοχή της Αιθιοπίας, όπου βρέθηκαν απολιθώματα ενός ακόμα παλαιότερου είδους, ηλικίας 4.400.000 ετών, που ονομάσθηκε Ardipethicus ramidus. Η ανακάλυψη αυτού του νέου είδους γέννησε πολλά ερωτήματα σχετικά με το εάν έπρεπε να τοποθετηθεί στην κατηγορία των προγονικών μορφών στον άξονα εξέλιξης του ανθρώπου ή να θεωρηθεί πρόγονος κάποιου από τους ανθρωποειδείς πιθήκους. Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφέρουμε κάποια περισσότερα στοιχεία για την συστηματική ταξινόμηση του ανθρώπου, δηλ. την τοποθέτησή του ανάμεσα στους άλλους ζώντες οργανισμούς του πλανήτη μας.

Οι δύο μεγάλες κατηγορίες οργανισμών, τα Φυτά και τα Ζώα, αποτελούνται από διάφορες Συνομοταξίες (Phyla). Το Ζωϊκό Βασίλειο έχει 11 Συνομοταξίες και μία από αυτές είναι τα Χορδωτά (Chordata), η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τις τέσσερεις μεγάλες Ομοταξίες (Classes) των τετραπόδων: Αμφίβια (Amphibia), Ερπετά (Reptilia), Πτηνά (Aves) και Θηλαστικά (Mammalia). Μεταξύ των πολυάριθμων Τάξεων των Θηλαστικών υπάρχει και η σημαντική Τάξη (Order) των Πρωτευόντων (Primates), όπου στην Υποτάξη Ανθρωποειδοειδή (Anthropoidea) περιλαμβάνονται 3 Υπεροικογένειες:

α. Τα Κηβοειδή (Ceboidea) όπου κατατάσσονται οι πίθηκοι του Νέου Κόσμου,

β. τα Κερκοπιθηκοειδή (Cercopithicoidea) που περιλαμβάνει τους πιθήκους του Παλαιού Κόσμου και

γ. τα Ανθρωποειδή (Hominoidea), όπου υπάγονται τρεις ενδιαφέρουσες Οικογένειες (Families).

Η πρώτη Οικογένεια, οι Υλοβατίδες (Hylobatidae) περιλαμβάνει τους Γίββωνες (Gibbons) και τους Σιαμάγκους (Siamang), δασόβιους φρουτοφάγους πιθήκους της ΝΑ Ασίας και Ινδονησίας, η δεύτερη τους Πογγίδες (Pongidae), που περιλαμβάνει τους λεγόμενους Ανθρωποειδείς πιθήκους (Apes)*, τον Ουρακοτάγκο (γένος Pongo), τον Γορίλλα (γένος Gorilla) και τον Χιμπαντζή (γένος Pan) και τέλος η τρίτη τους Ανθρωπίδες (Hominidae), στην οποία κατατάσσεται το μοναδικό επιζών είδος αυτής της Οικογένειας, ο Άνθρωπος ο σοφός (Homo sapiens).

___________________________

(*) Δυστυχώς δεν υπάρχει στην ελληνική γλώσσα η διάκριση μεταξύ των πιθήκων (monkeys) και ανθρωποειδών πιθήκων (apes). Θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν οι όροι μαϊμούδες ή μαϊμούνια για τους πρώτους και πίθηκοι μόνον για τους δεύτερους, αλλά σίγουρα θα υπήρχε και πάλι σύγχυση. Στην αγγλική γλώσσα monkeys αποκαλούνται μόνον οι μαϊμούδες με ουρά, δηλ. τα πλέον πρωτόγονα από εξελικτική άποψη είδη πιθήκων, ενώ apes ονομάζουν μόνον τους ανώτερους πιθήκους.

Αναγκαστήκαμε να κάνουμε αυτήν την εξαντλητική απαρίθμηση διότι αμέσως παρακάτω θα υποχρεωθούμε να επιχειρηματολογήσουμε εναντίον κάποιων εξωφρενικών «μη-συμβατικών» ανθρωπολογικών απόψεων, που είναι αδύνατον να κατανοηθούν από οποιονδήποτε δεν γνωρίζει έστω στοιχειωδώς τα παραπάνω, καθώς και μερικά ακόμη επιστημονικά δεδομένα που σχετίζονται με την εξελικτική ιστορία του ανθρώπου. Τελειώνουμε λοιπόν αυτές τις κουραστικές αναφορές μας στην Ανθρωπολογία με κάποια στοιχεία για δύο ακόμα θέματα:

Το πρώτο είναι η εντυπωσιακή πρόοδος που σημειώθηκε στην Γενετική και ειδικότερα στην τεχνική που είναι γνωστή ως «μοριακό ωρολόγι» (molecular clock) που μας δίνει την δυνατότητα να προσδιορίσουμε χρονικά πότε δύο ομάδες οργανισμών ξεχώρισαν μεταξύ τους και προέκυψαν διαφορετικά είδη, καθώς και τις εξελίξεις στις τεχνικές του μιτοχονδριακού DNA (mtDNA).

Το δεύτερο είναι τα πρόσφατα σχετικά ευρήματα που επεξέτειναν το εξελικτικό παρελθόν του ανθρώπου αρχικά κατά 1,5 εκατομμύρια χρόνια περίπου, με την ανακάλυψη (το 2000) στην Κένυα του Orrorin tugenensis ηλικίας 6.000.000 ετών και στην συνέχεια κατά 2.000.000 και πλέον χρόνια με την ανεύρεση (το 2001) του Sahelanthropus tchadensis (γνωστού με το παρατσούκλι Tumai = «ελπίδα ζωής» στην τοπική διάλεκτο) στο Τσαντ, στην κεντρική Αφρική, ηλικίας μεταξύ 7 και 6 εκατομμυρίων ετών (βλ. το εξαιρετικά κατατοπιστικό άρθρο στο επιστημονικό περιοδικό Scientific American: An ancestor to call our own - January 2003 σελ. 42-51). Πρέπει να σημειώσουμε ότι γίνονται ακόμη πολλές συζητήσεις μεταξύ των επιστημόνων για τον Sahelanthropus και την ακριβή τοποθέτησή του στον πίνακα της φυλογενετικής εξέλιξης των Ανθρωπιδών (*).

______________________________________

(*) Θα πρέπει να τονιστεί ότι για τον χαρακτηρισμό ενός απολιθώματος και την τοποθέτησή του στην εξελικτική σειρά των προγονικών μορφών του ανθρώπου τα βασικά στοιχεία που αναζητούν οι Παλαιοανθρωπολόγοι είναι η διαπίστωση εάν υπήρχε διποδισμός (bipedalism), δηλ. εάν βάδιζε στα δύο πόδια, το σχήμα της κάτω σιαγόνος και το είδος των δοντιών και το σπουδαιότερο, η χωρητικότητα της εγκεφαλικής κοιλότητος (βλ. Εικόνα παρακάτω).

Οι ερευνητές που ανακάλυψαν το απολίθωμα υποστηρίζουν [περιοδικό Nature 418, 145-151 (11 July 2002) - A new hominid from the Upper Miocene of Chad, Central Africa] ότι ανήκει στον αρχαιότερο ανθρώπινο πρόγονο μετά τον διαχωρισμό της (εξελικτικής μας) γραμμής από εκείνη των χιμπατζήδων («…the oldest known human ancestor after the split of our line from that of chimpanzees...»), ενώ οι διαφωνούντες υποστηρίζουν ότι ανήκει πιθανότατα σε κοινό πρόγονο χιμπατζήδων και ανθρώπων, με το επιχείρημα ότι σύμφωνα με το «μοριακό ωρολόγι» ο διαχωρισμός ανθρώπων-χιμπατζήδων έγινε πριν από 5 εκατομ. χρόνια, δηλ. 1 ή 2 εκατομ. χρόνια μετά από την εποχή που έζησε ο Sahelanthropus.

Βεβαίως, η πλειονότητα των Παλαιοανθρωπολόγων δεν δέχεται την χρονολόγηση του «μοριακού ωρολογιού», υποστηρίζοντας ότι τα στοιχεία της Παλαιοανθρωπολογίας και άλλων επιστημονικών κλάδων υποδεικνύουν ότι ο διαχωρισμός της Οικογένειας Hominidae (Ανθρωπίδες) από την Οικογένεια Pongidae έγινε γύρω στα 7.000.000 χρόνια πριν από σήμερα (*) και επομένως ο Sahelanthropus μπορεί πράγματι να αποτελεί τον αρχαιότερο ανθρώπινο πρόγονό μας.

______________________________

(*) Αντίστοιχα η Οικογένεια Hylobatidae αποχωρίσθηκε από τους κοινούς προγόνους Ανθρώπων-Χιμπατζήδων κατά το Μειόκαινο, πριν από 20 εκατομ. χρόνια περίπου, ενώ ο διαχωρισμός των πιθήκων του Παλαιού Κόσμου (Υπεροικογένεια Cercopithicoidea) από τα Ανθρωποειδή (Υπεροικογένεια Hominoidea) υπολογίζεται ότι συνέβη στο πριν από 30-35 εκατομ. χρόνια, στην διάρκεια του Ολιγόκαινου. Ο διαχωρισμός των πιθήκων του Νέου Κόσμου (Ceboidea) από τις δύο παραπάνω Υπεροικογένειες υπολογίζεται ότι έγινε στην διάρκεια του Ηώκαινου, πριν από 40-45 εκατομμύρια χρόνια.

(Συνεχίζεται)