H γεωργία «έφτασε στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας και Μ. Ασίας»

H γεωργία «έφτασε στην Ευρώπη 

μέσω Ελλάδας και Μ. Ασίας»

Αθήνα

Μετανάστες από τις δύο πλευρές του βορείου Αιγαίου, την Ελλάδα και την Μ. Ασία, εισήγαγαν τη γεωργία στην Κεντρική και στη Δυτική Ευρώπη, σύμφωνα με μια νέα ευρωπαϊκή επιστημονική έρευνα με επικεφαλής Έλληνες και Γερμανούς επιστήμονες. Η παλαιογενετική μελέτη βασίσθηκε στην ανάλυση DNA από πέντε σκελετούς που βρέθηκαν σε πρώιμες νεολιθικές τοποθεσίες στη Βόρεια Ελλάδα και στη Βορειοδυτική Τουρκία (περιοχή Θάλασσας Μαρμαρά).

Η εξάπλωση

Η γεωργία πρωτοεμφανίσθηκε στη Νοτιοδυτική Ασία πριν από τουλάχιστον 10.000 χρόνια και σταδιακά εξαπλώθηκε στις γειτονικές περιοχές. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η γεωργία εισήχθη στην Ευρώπη πριν από περίπου 8.500 χρόνια από τα νοτιοανατολικά και εξαπλώθηκε σταδιακά φθάνοντας στην Κεντρική Ευρώπη πριν από 7.500 χρόνια και έως τη Βρετανία πριν από 6.100 χρόνια περίπου.

Αντικείμενο έντονης επιστημονικής διαμάχης, εδώ και τουλάχιστον 100 χρόνια, αποτελεί το κατά πόσο η μεταφορά της γεωργίας έγινε μέσω φυσικής μετανάστευσης των γεωργών που έφεραν μαζί τους τις αγροτικές γνώσεις τους ή αν «μετανάστευσαν» μόνο οι γνώσεις τους μέσω της διαδικασίας της πολιτισμικής διάχυσης στους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες, οι οποίοι έως τότε, επί 45.000 χρόνια, ήδη από την τελευταία εποχή των πάγων, κατοικούσαν αποκλειστικά την Ευρώπη.

Το σενάριο

Η νέα έρευνα, με επικεφαλής τον καθηγητή παλαιογενετικής Γιοαχίμ Μπούργκερ του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ του Μάιντς και την επίκουρη καθηγήτρια φυσικής ανθρωπολογίας Χριστίνα Παπαγεωργοπούλου του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «PNAS», ενισχύει το σενάριο της φυσικής μετανάστευσης και όχι της πολιτισμικής.

Η παλαιότερη αρχαιολογική έρευνα έχει φέρει στο φως αγροτικές κοινότητες τόσο την Ελλάδα όσο και στη ΒΔ Ανατολία, οι οποίες χρονολογούνται στο 6000 - 6500 π.Χ., ενώ έχουν εντοπισθεί ίχνη ανταλλαγών ανάμεσα στις δύο πλευρές του Αιγαίου ήδη από την Μεσολιθική εποχή.

Η ανάλυση

Οι τοποθεσίες στις δύο πλευρές του Βορείου Αιγαίου, από όπου συλλέχθηκε το αρχαίο DNA (Θεόπετρα, Ρεβένια, Παλιάμπελα, Κλείτος, Μπαρσίν Ανατολίας), χρονολογούνται από την εποχή της πρώτης εξάπλωσης της γεωργίας προς τα δυτικά και βρίσκονται πάνω στην πιθανή διαδρομή που εκτιμάται ότι ακολούθησαν οι μετανάστες προς την Ευρώπη.

Η ανάλυση έδειξε πολύ μεγάλες γενετικές ομοιότητες ανάμεσα στα γονιδιώματα των πέντε ατόμων του Αιγαίου με τα γονιδιώματα από τις αρχαίες γεωργικές κοινωνίες στη Γερμανία και στην Ουγγαρία, πράγμα που ενισχύει την πεποίθηση πως υπήρξαν επιμιξίες μεταξύ των εξ ανατολών μεταναστών και των ντόπιων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το DNA από την Ελλάδα και την Ανατολία συνεισέφερε σε όλους τους σημερινούς ευρωπαϊκούς πληθυσμούς και εμφανίζει ιδίως γενετικές ομοιότητες με τους σύγχρονους Μεσογειακούς πληθυσμούς (Σαρδηνίας, Ισπανίας κ.α.), αλλά και με τον διάσημο Έτζι, την μούμια που βρέθηκε στους πάγους των 'Αλπεων του Τιρόλο. Οι ερευνητές θεωρούν πολύ πιθανό ότι ο Έτζι είχε καταγωγή από τους κατοίκους του νεολιθικού Αιγαίου. Από την άλλη, η έρευνα δείχνει ότι οι σημερινοί Τούρκοι έχουν μικρή γενετική συγγένεια με τους νεολιθικούς πληθυσμούς της αρχαίας Ανατολίας.

Τα ευρήματα

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, όπως δείχνουν τα ευρήματα, υπάρχει μια αδιάσπαστη αλυσίδα καταγωγής από την Ελλάδα και την Ανατολία έως την Ευρώπη, η οποία είναι ενδεικτική για τις μεταναστεύσεις που έγιναν κάποτε από την Ανατολή προς τη Δύση. Οι δύο βασικοί μεταναστευτικοί «διάδρομοι» από το Αιγαίο ήσαν αφενός προς την Κεντρική Ευρώπη μέσω των Βαλκανίων και αφετέρου προς την Ιβηρική μέσω της Μεσογείου.

Οι μετανάστες έφεραν μαζί τους φυτά προς καλλιέργεια, εξημερωμένα ζώα και την αντίστοιχη «τεχνογνωσία», που χαρακτηρίζει έκτοτε τη ζωή των γεωργών-κτηνοτρόφων. Όπως δήλωσε ο Μπούργκερ, οι μετανάστες αγρότες και οι ντόπιοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες «αρχικά αντάλλαξαν κυρίως γνώσεις, αλλά σπάνια συζύγους. Μετά όμως το πέρασμα αιώνων, ο αριθμός των επιμιξιών αυξήθηκε».

«Οι Αιγαιακοί νεολιθικοί πληθυσμοί μπορούν να θεωρηθούν η ρίζα όλων των πρώιμων Ευρωπαίων γεωργών», αναφέρουν οι ερευνητές. Ενώ προσθέτουν ότι «ένα ερώτημα-κλειδί που μένει αναπάντητο, είναι αν αυτή η αδιάσπαστη αλυσίδα καταγωγής και μετανάστευσης επεκτείνεται προς τα πίσω έως τη νοτιοανατολική Ανατολία και την Εύφορη Ημισέληνο (σ.σ. Τουρκία, Συρία, Ιράν, Ιράκ), όπου έχουν βρεθεί οι πρώτες νεολιθικές εγκαταστάσεις στον κόσμο».

«Οι μετανάστες γεωργοί όχι μόνο έφεραν μαζί τους μια τελείως ξένη κουλτούρα, αλλά έμοιαζαν διαφορετικοί εξωτερικά και μιλούσαν διαφορετική γλώσσα», δήλωσε η Παπαγεωργοπούλου, στενός συνεργάτης του Μπούργκερ.

Σημειωτέον ότι, μετά τους αρχικούς μετανάστες από το Αιγαίο, πριν από περίπου 5.000 χρόνια, ένα άλλο κύμα μεταναστών έφθασε στην Κεντρική Ευρώπη, αυτή τη φορά από τις στέππες στα ανατολικά. Οι περισσότεροι σημερινοί Ευρωπαίοι αποτελούν ένα μίγμα των αρχικών ντόπιων κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, των πρώτων μεταναστών αγροτών από την Ανατολή και των κατοπινών μεταναστών από τις στέππες.

Από ελληνικής πλευράς στη μελέτη συμμετείχαν οι Αθανάσιος Κουσάθανας (Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Φράϊμπουργκ και Ελβετικό Ινστιτούτο Βιοπληροφορικής Λωζάννης), Κώστας Κωτσάκης και Σεύη Τριανταφύλλου (Σχολή Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Νίνα Κυπαρίσση-Αποστολίκα (επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων υπουργείου Πολιτισμού), Χριστίνα Ζιώτα (Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας) και Φωτεινή Αδάκτυλου (Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής).

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ζειά-Ζέα, ένα καλοφτιαγμένο παραμύθι;

Ζειά (Τriticum dicoccum)

Ζειά-Ζέα, ένα καλοφτιαγμένο παραμύθι;

Πάνε δύο χρόνια τώρα που ο ηλεκτρονικός τύπος έχει κατακλυστεί με πληροφορίες για το υπερ-σιτηρό που ακούει στο όνομα Ζεια/Ζέα. Θεωρίες πάνε και έρχονται και πολλά ακούγονται, συνωμοσίες με σκάνδαλα που εμπλέκουν τον Ελ. Βενιζέλο, δηλώσεις μη-ειδικών σε διαδικτυακά ραδιόφωνα πως το εν λόγω σιτηρό βοηθάει το μη-ερπετικό κομμάτι του ανθρώπινου εγκεφάλου να «ξεκολλήσει» και να σκέφτεται καλλίτερα, συγγράμματα μη-ειδημόνων που αναφέρονται σε έρευνες επιστημόνων στον ελλαδικό χωρό και σε έρευνες που καταλήγουν στο συμπέρασμα των υπερευεργετικών ιδιοτήτων της Ζειάς και πως αυτή σκόπιμα εξοβελίστηκε από τον ελλαδικό χώρο με σκοπό να καταδικάσουν τον ελληνικό εγκέφαλο σε ένα αιώνιο οργουελικό γκούλακ στερώντας του μια για πάντα την δυνατότητα να σκέφτεται. Ακόμη και περιοδικά ποικίλου περιεχομένου έως και πιο εξειδικευμένα έχουν κατά καιρούς φιλοξενήσει κάποιο άρθρο για την Ζέα/Ζειά.

Ας τα δούμε ένα ένα από την αρχή και πως ξεκίνησε το φαινόμενο Ζέα/Ζειά και τι ακριβώς αυτό είναι.

Όλα λοιπόν ξεκίνησαν με το βιβλίο ενός κ. Χου. στο οποίο αναφέρονται τα περί σκανδάλου αλεύρων και πως ο Ελ. Βενιζέλος κατήργησε την καλλιέργειά της Ζειας. Ο κ. Χου. όμως δεν μας δίνει καμία ιστορική πηγή, κάποιο άρθρο τουλάχιστον από εφημερίδα εποχής ώστε να μπορέσουμε να διασταυρώσουμε τα λεγόμενά του. Επίσης αν δεχτούμε πως όντως υπήρξε κάποιο φοβερό σκάνδαλο, αυτό αφορούσε την Ζειά ή μήπως απλά κάποια ποικιλία σίτου που δεν απέδιδε στρεμματικά και λόγω του γεγονότος πως ο λαός την εποχή εκείνη πεινούσε έπρεπε να βρεθεί μια λύση για να τραφεί ο κόσμος και στράφηκαν σε πιο αποδοτικές ποικιλίες σίτου; Μιλάει επίσης ο κ. Χου. , για έρευνες που διεξήγαγαν επιστήμονες και πως αυτές έγιναν στον ελλαδικό χώρο. Διαβάζουμε στο εν λόγω βιβλίο, για DNA, για εγκεφάλους για πειράματα από επιστήμονες και πολλά άλλα. Ακόμη μία φορά μας αφήνει, καλή την πίστη, να δεχτούμε ό,τι λέει. Χωρίς καμία αναφορά σε πηγές και επιστημονικά άρθρα, καμία αναφορά για το ποια πανεπιστήμια έκαναν την έρευνα, ποιοι επιστήμονες ενεπλάκησαν στην έρευνα, που δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα των ερευνών. Μήπως λοιπόν όλα τα παραπάνω αποτελούν ένα ωραίο παραμυθάκι;

Εν συνεχεία λοιπόν και αφού ήδη έχει ξεκινήσει ο ντόρος με αναδημοσιεύσεις μέρους των γραφομένων από το βιβλίο του κ. Χου. σε ιστολόγια και ιστοσελίδες με την παραφιλολογία να παίρνει φωτιά, εκδίδεται από ένα έγκριτο, κατά τα άλλα, περιοδικό, ένα άρθρο για την Ζεια με συγγραφέα κάποιον κ. Μου ο οποίος έχει εκδόσει και κάποια βιβλία συναφούς περιεχομένου.

Σε αυτό το άρθρο απλά επαναλαμβάνονται κάποια πράγματα από το βιβλίο του κ. Χου., αλλά το όλο θεμα εμπλουτίζεται και με μία περισσότερο επιστημονικοφανή χρειά όπου οι ομάδες αίματος και τα αμινοοξέα πάνε και έρχονται, πρωτεϊνες στήριξης και εγκέφαλος έχουν την τιμητική τους, ποικιλίες σιτηρών, σκάνδαλα, και αρχαίοι συγγραφείς μπαίνουν στον Προκρούστη με σκοπό να κοπεί και να ραφτεί μία ιστορία με ιντριγκες, σκάνδαλα και βοτανολογία. Αλλά τελικά όπως και στην περίπτωση του κ. Χου. , δεν υπάρχει καμία πηγή, καμία αναφορά σε επιστήμονες και επιστημονική έρευνα, και φυσικά το όλο άρθρο γράφεται από έναν τελείως αναρμόδιο και μη-επιστήμονα.

Ας δούμε όμως τώρα τι είναι και τι δεν είναι η περίφημη Ζειά/Ζεα.

Οι παραπάνω κύριοι Χου. Και Μου., μιλάνε για αναφορές της Ζειάς στον Όμηρο , Θεόφραστο, Διοσκουρίδη κτλ. Από τα κείμενα αυτών των αρχαίων συγγραφέων κρατάνε το κομμάτι εκείνο που τους εξυπηρετεί για να υποστηρίξουν τις θέσεις τους και το υπόλοιπο πετιέται στον κάλαθο των αχρήστων. Στους αρχαίους συγγραφείς όμως δεν θα βρείτε πουθενά να λέει πως η Ζειά αποτελούσε βασικό στοιχείο της δίαιτας των Ελλήνων αλλά πως ιεραρχικά στην διατροφή των Ελλήνων πρώτο ερχόταν το κριθάρι και μετά το σιτάρι και τελευταία η Ζειά λόγω του ότι είναι δύσπεπτη. Θα δείτε επίσης πως η Ζειά ενδεχομένως να ήταν στο διαιτολόγιο των Αιγυπτίων αλλά αυτό δεν μας αφορά μιας και μιλάμε για το τι συνέβαινε στον ελλαδικό χώρο και τις διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων. Οι συγκεκριμένοι κύκλοι ανθρώπων λοιπόν μας λένε πως μέχρι και ο στρατός του Μεγάλου Αλεξάνδρου τρεφόταν με Ζειά και πως οι Έλληνες δεν έτρωγαν καθόλου σίτάρι και κριθάρι αλλά μόνο Ζειά. Πραγματικά όσοι τα γράφουν αυτά πρέπει να θεωρούν πως απευθύνονται σε ηλιθίους και αγράμματους. Ψάχνοντας θα βρείτε πως η Ζειά δεν είναι είδος σίτου αλλά είδος Σόργου, και πως το χρησιμοποιούσαν για ζωοτροφή, «προσφιλής πάσι τοις ζώοις» και όχι στην διατροφή των ανθρώπων, ένα ακόμη στοιχείο που υποστηρίζει αυτό το επιχείρημα είναι πως η Ζειά δεν θα μπορούσε να είναι είδος σίτου γιατί πολύ απλά αν αυτό το ταϊζαν στα ζώα, αυτά θα πέθαιναν από μία αρρώστια που λέγεται τυμπανίτης, και πως για να φάνε τα ζώα τα σιτηρά χρειάζονται πρώτα βράσιμο.

Αν η Ζειά, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς δεν είναι είδος σίτου, τότε τι μας πουλάνε;

Αυτό που μας πουλάνε ως Ζειά, είναι το σιτηρό TRITICUM DICOCCUM ,ή πιο απλά δίκοκκο σιτάρι, το οποίο μαζί με το μονόκοκκο σιτάρι TRITICUM MONOCOCCUM αποτελούν τις δύο βασικότερες ποικιλίες αρχαίου σιταριού της περιοχής που ονομαζόταν ‘εύφορη ημισέληνος’.

Ακόμη μία ποικιλία σίτου που επίσης ανήκει στις αρχαίες είναι η TRITICUM SPELTA της οποίας το αλεύρι θα βρείτε στα ράφια ως ντίνκελ, καλλιεργείται σε πιο βόρεια κλίματα και σε σχέση με τις άλλες δύο ποικιλίες είναι η νεότερη. Ωστόσο πρέπει να ξεκαθαριστεί πως αυτές είναι τρεις διαφορετικές ποικιλίες μεταξύ τους , το τονίζω αυτό γιατί κατά καιρούς κάποιοι βαφτίζουν ακόμη και το αλεύρι ντίνκελ ως αλεύρι Ζειάς. Ας αποφασίσουν τι είναι Ζειά τελικά ρε παιδί μου ! Είναι το δίκοκκο ή η σπέλτα;

Στο διαιτολόγιο των Ιταλών υπάρχουν και οι τρεις ποικιλίες με το όνομα Farro, το δίκοκκο θα το βρείτε και ως Emmer, το αλεύρι της σπέλτας ως ντίνκελ.

Πρέπει να τονιστεί πως διατροφικά οι παραπάνω ποικιλίες είναι πολύ ανώτερες από τα σημερινά είδη σίτου (σκληρό, μαλακό, durum, semolina κτλ) και πως ΟΛΕΣ περιέχουν γλουτένη, διαφορετικού είδους και σε διαφορετικές ποσότητες και δεν ενδείκνυνται να συμπεριληφθούν στην διατροφή εκείνων που έχουν δυσανεξία στην γλουτένη και σε όσους πάσχουν από κοιλιοκάκη. Ακούγεται τακτικά η μπούρδα πως η Ζειά δεν έχει γλουτένη… άρα αν είναι έτσι, τότε αυτό που μας πουλάνε ως Ζεια (triticum dicoccum) , δεν είναι Ζειά, μιας και το δίκοκκο ΕΧΕΙ γλουτένη.

Κλείνοντας θέλω να πω πως πρέπει να τελειώνει αυτή η κουταμάρα, δεν μπορούν κάποιοι να γράφουν μπούρδες και να δουλεύουν έναν ολόκληρο λαό, είμαστε αρκετά ταλαιπωρημένοι και γονατισμένοι από την κρίση και το τελευταίο που θέλουμε είναι «συμπατριώτες»μας να κανιβαλίζουν το ετοιμοθάνατο κουφάρι της Ελλάδας και των Ελλήνων σπέρνοντας ψευδείς ειδήσεις και δίνοντας ψεύτικες ελπίδες υποσχόμενοι μία εγκεφαλική – νοητική απελευθέρωση με την ενσωμάτωση της ‘Ζειάς’ στην διατροφή μας. Τι χρειάζεται ο κόσμος για να καταλάβει πως πρέπει να ψάχνεται περισσότερο και να μην ανακυκλώνει άκριτα ό,τι του δίνουν, ας ανοίξουμε τα βιβλία μας και ας διασταυρώσουμε τι είναι αυτό που κάθε φορά μας προσφέρουν ως γνώση.

Δεν σας φαίνεται παράξενο πως κάποιοι άνθρωποι που μιλάνε για Ζειά, μιλάνε και για ερπετικούς εγκέφαλους, για εξωγήινους και για γλουτένες; Δεν σας ξαφνιάζει που κάποιοι άσχετοι έγιναν ξαφνικά βοτανολόγοι –βιολόγοι- οικονομολόγοι – διατροφολόγοι; Πραγματικά μήπως τελικά μας ψεκάζουν;

Εγκέλαδος ο Κοσμοσείστης

Πηγές:

-Εγκυκλοπαίδεια του Ήλιου

-Όμηρος

-Φυτολογικό Λεξικό Γενναδίου (1914)

-Food in the Ancient World by Andrew Dalby

-https://en.wikipedia.org/wiki/Emmer

Παρακάτω θα βρείτε μερικά ενδιαφέροντα αποσπάσματα (πατήστε στις εικόνες για μεγέθυνση)

 Φυτολογικό Λεξικό Γενναδίου (1914)

Εγκυκλοπαίδεια του Ήλιου

Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου Κρήτης

http://rodosreport.gr/zea-zeia-ena-kaloftiagmeno-paramithi/