Το επισφράγισμα μιας ζωής

ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (ΙΑ΄)

 

          Με το μαρτυρικό του θάνατο επιβεβαίωσε ο άγιος τη ζωντανή του πίστη, αυτήν που προσπαθούσε να μεταλαμπαδεύσει με τα κηρύγματά του στους χριστιανούς. Το σχοινί της αγχόνης δίπλα στον Άψο ποταμό ήταν η τελική σφραγίδα στα ίδια τα λόγια του, που ήταν φρόνημα ψυχής, διαρκές βίωμά του. Στα λόγια που φανερώνουν ότι το μάτι του ήταν στραμμένο προς τα άνω. Όλα τα περιστατικά της εδώ ζωής του έπαιρναν νόημα από εκεί. Τίποτε δεν ήταν δυνατό να τον ξεκόψει από το σκοπό αυτό.

          «Τούτο σας λέγω και σας παραγγέλλω», έλεγε στους χριστιανούς. Καν ο ουρανός να κατεβεί κάτω, καν η γη ανεβεί επάνω, καν όλος ο κόσμος να χαλάσει, καθώς μέλλει να χαλάσει, σήμερον, αύριον, να μην σας μέλει τι έχει να κάνει ο Θεός. Το κορμί σας ας το καύσουν, ας το τηγανίσουν, τα πράγματά σας ας σας τα πάρουν, μη σας μέλει, δώσετέ τα. Ψυχή και Χριστός σας χρειάζονται. Αυτά τα δύο όλος ο κόσμος να πέσει, δεν πρέπει να τα πάρει, εκτός και τα δώσετε με το θέλημά σας. Αυτά τα δύο να τα φυλάγετε, να μην τα χάσετε. Τώρα αδελφοί  μου, τί σημείον καρτερούμεν; Δεν καρτερούμεν άλλο παρά πότε να λάμψει ο πανάγιος Σταυρός εις τον ουρανόν περισσότερον από τον ήλιο, και να λάμψει ο γλυκύτατός μας Ιησούς Χριστός και ο Θεός επτά φοράς περισσότερον από τον ήλιον, με χίλιες χιλιάδες μυριάδες Αγγέλους, με δόξαν θεϊκήν».

          Έτσι, όταν το σημείο αυτό ή έστω ο προάγγελος του σημείου ήλθε για τον άγιο Κοσμά,  κράτησε μόνο ψυχή και Χριστό κι άφησε το κορμί του να το κρεμάσουν, πιστός στο κήρυγμά του, διδάσκαλος όχι μόνο με τα λόγια, αλλά και με το παράδειγμά του.

         

          π. Γ.

Σημείωση: οι συνεχείς αναφορές από την ιστοσελίδα της Ενορίας μας στον άγιο Κοσμά τον Αιτωλό οφείλονται επειδή το έτος αυτό έχει ορισθεί ως έτος «Κοσμά του Αιτωλού» από τη  Ιερά Σύνοδο της Εκκλησία της Ελλάδος. Γι’ αυτό και στο φετινό πρόγραμμα των  «Πρωτοκλητείων» είχε κυρίαρχη θέση  η ειδική εκδήλωση που έγινε με μεγάλη επιτυχία στο συνεδριακό κέντρο του πανεπιστημίου Πατρών από τη Ιερά Μητρόπολη Πατρών.

          Ας έχουμε την ευχή του Πατροκοσμά.

         

Ο μαρτυρικός του θάνατος

ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Ι΄)

          Είκοσι χρόνια αποστολικών περιοδειών του αγ. Κοσμά ήταν αρκετά για να πνεύσει ένας καινούργιος άνεμος στη ζωή των Ελλήνων. Αποστολικός διδάσκαλος ο άγιος, δεύτερος Παύλος, έγινε το νέο «σκεύος της εκλογής» στα χέρια του Θεού για να μεταφέρει την αναζωογονητική χάρη του Πνεύματος σε ανθρώπους και εποχές που δεινοπαθούσαν από λιμό του θείου λόγου. Είκοσι χρόνια ήταν αρκετά για να δοκιμασθεί ως «χρυσός εν χωνευτηρίω», για να γίνει το διάφανο κρύσταλλο που αντικατόπτριζε τις ακτίνες της Αγίας Τριάδος.

          Έφθασε ο καιρός να επαναλάβει και ο άγιος τους στίχους του ψαλμού: «Διήλθομεν διά πυρός και ύδατος και εξήγαγες ημάς εις αναψυχήν». Τα βλέμματά του άρχισαν να προσανατολίζονται για την άνω Ιερουσαλήμ. «Τώρα κοντά εις το τέλος μας το έλεγε συχνά, πως μέλλει να μας αποχαιρετίσει και να αποχωρισθεί, έγραφε ένας πιστός του μαθητής και ακόλουθος. Η θεία πληροφορία μέσα του έσπρωχνε τα γεγονότα στον τελικό τους σκοπό. Ήρθε η ώρα να εκπληρωθεί αυτό που έλεγε ο ίδιος, ότι για την αγάπη του Χριστού μέλλει να χύσει το αίμα του.

          Βρίσκονταν στα  μέρη της Β. Ηπείρου, στην επαρχία του Μπερατίου. Κατά την συνήθειά του ο Άγιος έστειλε να πάρει την άδεια των τουρκικών αρχών για να κηρύξει. Αφού δίδαξε στο χωριό Κολικόντασι, πηγαίνοντας σε άλλο κοντινό χωριό, θέλησε να πάρει αυτοπροσώπως την άδεια από το Χότζα της περιοχής. Δεν εξήγησε σε κανέναν για ποιο λόγο έκανε τέτοιο πράγμα, που δεν είχε ξανακάνει. «Οι χριστιανοί τον εμπόδιζαν προς ώραν λέγοντές του, ότι ποτέ δεν έκαμε τοιούτον πράγμα, να υπάγει αυτοπροσώπως  εις τους εξουσιαστάς να ζητήσει άδειαν». Ο Άγιος όμως τους είπε «να μην εξετάζουν περισσότερον» για ποιο λόγο το κάνει και παρουσιάσθηκε στο Χότζα με τέσσαρις καλογήρους και ένα παπά για διερμηνέα.

          Τα πράγματα είχαν δυσκολέψει για τον άγιό μας εκείνο τον καιρό. Οι Εβραίοι, άσπονδοι εχθροί του, κινήθηκαν να τον ξεκάνουν. Ο Κούτρ πασάς της περιοχής, αν και ήταν ευνοϊκά διατεθειμένος προς τον άγιο Κοσμά, υπέκυψε στους πλούσιες δωροδοκίες τους και έβγαλε φιρμάνι για τη θανάτωσή του. Ο Χότζας είχε εντολή να κρατήσει τον άγιο. Πράγματι με την πρόφαση ότι έχει γράμματα από τον Κούρτ πασά να τον στείλει σ’ αυτόν. Τον κράτησε με τη συνοδεία του όλη τη νύχτα. Ο άγιος Κοσμάς κατάλαβε ότι πρόκειται να τον θανατώσουν. Έδειξε τότε όλο το μεγαλείο της ψυχής του, το μεγαλείο των γενναίων μαρτύρων της Εκκλησίας. «Όθεν εδόξασε  και ευχαρίστησε τον Δεσπότην Χριστόν οπού τον αξίωσε να τελειώσει τον δρόμον του αποστολικού κηρύγματος με μαρτύριον…και όλην εκείνην την νύκτα εδοξολόγει με ψαλμούς τον Κύριον, χωρίς να δείξει ολότελα κανένα σημείον λύπης δια την στέρησιν της ζωής του, αλλά μάλιστα φαινόμενος χαριέστατος εις το πρόσωπον, ωσάν να επήγαινεν εις χαρές και ξεφαντώματα…

          Πρωί-πρωί οι Τούρκοι απροκάλυπτα πλέον φανέρωσαν το σκοπό τους. Επτά δήμιοι ανέβασαν σε άλογο τον άγιο «καμώμενοι» τάχα πως έχουν να τον υπάγουν  εις τον Κούρτ πασά…». Σε λίγο όμως κυνήγησαν με τα σπαθιά όσους τον συνόδευαν και μόνοι τους πλέον τον οδήγησαν μιάμιση με δύο ώρες μακριά και τον έφεραν σ’ ένα μεγάλο ποτάμι. Εκεί του ανακοίνωσαν την προσταγή που είχαν και που δεν ήταν άγνωστη φυσικά στον άγιο. Γι’ αυτό τη δέχθηκε χαρούμενος. Ζήτησε μόνο να τον αφήσουν να προσευχηθεί. «Και κλίνας τα γόνατα προσευχήθη εις τον Θεόν ευχαριστών και δοξάζων αυτόν, ότι δια την αγάπην του θυσιάζει την ζωήν του, καθώς επεθύμει πάντοτε η ψυχή του. Έπειτα σηκωθείς ηυλόγησε σταυροειδώς τα τέσσαρα μέρη του κόσμου, και ηυχήθη πάντας τους χριστιανούς, οπού φυλάττουσι τας παραγγελίας του.

          Οι δήμιοι ζήτησαν να του δέσουν τα χέρια. Εκείνος όμως δεν τους άφησε. Το θάνατο τον δέχονταν με τη θέλησή του. Δεν ήταν κάτι τρομερό γι’ αυτόν. Ήταν η ώρα που μετέβαινε από την γη στον παράδεισο για να χαίρεται αιώνια, σύμφωνα με την αγαπημένη  του έκφραση. Έτσι ακούμπησε το σεβάσμιο κεφάλι του σ’ ένα δένδρο «και εβγάνοντας το σχοινίον από το άλογον….τον έδεσαν απ’ τον λαιμόν και τον έπνιξαν». Ήταν Σάββατο, 24 Αυγούστου 1779…

          Έτσι αξιώθηκε να λάβει ο μακάριος διπλούς τους στεφάνους από τον Θεό «ως απόστολος και ως ιερομάρτυς, όντας εις ηλικίαν εξήντα πέντε χρόνων». 

Διοργανωτής της παιδείας

ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Η΄)

 

          Η παιδική ηλικία με τον τρυφερό χαρακτήρα τραβούσε πάντα το ενδιαφέρον πολλών. Ο άγιος Κοσμάς φροντίζοντας για όλες τις ανάγκες του λαού, δεν άφησε έξω απ’ το ενδιαφέρον του το παιδί. Ιδιαίτερα φρόντισε γι’ αυτό σε μία εποχή που η παιδική ηλικία ήταν σε πλήρη εγκατάλειψη. Οι ανοιχτές πληγές του έθνους από τη δουλεία δεν άφηναν περιθώρια στη μέριμνα για ανάπτυξη και μόρφωση του παιδιού. Σε μία καταδικασμένη κοινωνία με σβηστά τα φώτα της γνώσεως, καταδικασμένη σε αγώνα επιβιώσεως, το παιδί ακολουθούσε τυφλά το πεπρωμένο της φυλής. Ήταν το τελευταίο πράγμα για το οποίο θα ενδιαφερόταν κανείς.

          Το φωτεινό μυαλό όμως του αγίου Κοσμά έβλεπε στο παιδί τη μελλοντική αναγέννηση του γένους. Στην νέα γενιά που θα ήταν μορφωμένη και προσανατολισμένη στο δρόμο της ιστορίας της, στήριξε τις ελπίδες του για το ποθούμενο. Μόνο έτσι θα έβρισκε την αυτοσυνειδησία του ο λαός, θα καταλάβαινε ότι υπάρχει και θα διεκδικούσε τα δίκαια της υπάρξεώς του. Γι’ αυτό ο άγιος Κοσμάς αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος από την προσπάθεια του για να θεμελιώσει μια σωστή ανατροφή των παιδιών.

          «Όταν το παιδί σηκώνεται το ταχύ από τον ύπνο και ευθύς αν γυρεύει ψωμί, εσύ μην του δώσεις, αλλά έπαρέ το και πήγαινέ το εις την εικόνα του Χριστού και ειπέ του: Εγώ, παιδάκι  μου, ψωμί δεν έχω. Ο Χριστός μας έχει όλα. Κάμε  τον σταυρό σου να τον παρακινήσωμεν και να τον παρακαλέσωμεν να μας δώσει. Και έτσι συνηθίζει το παιδί από μικρόν εις τον καλόν δρόμον και να το παίρνεις εις την Εκκλησίαν και να το ορμηνεύεις να κάνει τον σταυρόν του με τα τρία δάκτυλα. Και να το βάζεις να ασπάζεται τις άγιες εικόνες και πάντα να το διδάσκεις τα χριστιανικά καμώματα, ότι έχεις να δώσεις απολογίαν γι’ αυτό».

          Συγχρόνως φρόντιζε ο άγιος για την ίδρυση σχολείων. Σε όποιο μέρος πήγαινε και δεν εύρισκε σχολείο, έβαζε τους χριστιανούς να προσφέρουν από κοινού τα έξοδα για την ίδρυση σχολείου. «Έχετε σχολείον εδώ εις την χώραν σας να διαβάζουν τα παιδιά; Τους ρωτούσε. Δεν έχομεν άγιε του Θεού. Να μαζευτείτε όλοι να κάμετε ένα σχολείο καλόν, να βάλετε και επιτρόπους να το κυβερνούν, να βάνουν διδάσκαλον να μανθάνουν όλα τα παιδιά γράμματα, πλούσια και φτωχά».  «Αιωνία η μνήμη των γυναικών της Ηπείρου, γράφει ο Ηπειρώτης Ζώτος Μολλοσός, αι οποίαι με την αξίαν των κοσμημάτων έκτισαν 210 Ελληνικά σχολεία  και επροίκισαν αυτά  με το περίσσευμα αυτών, σωζόμενα έως την σήμερον».

          Στις επιστολές του αγίου φαίνεται καθαρά ο τρόπος με τον οποίο οργάνωνε τα σχολεία. Γράφει λοιπόν στους κατοίκους του χωριού Παπαδάτες: «Εγώ, αδελφοί μου, ως δούλος του Θεού ημών ανάξιος, περιερχόμενος και διδάσκων το κατά δύναμιν τους Χριστιανούς, ήλθα και εδώ εις την χώραν σας και βλέποντας ότι δεν έχετε σχολείον, επαρακίνησα τους Χριστιανούς και έδωκαν το κατά δύναμιν και προαίρεσιν δια το σχολείον σας…Πρέπει και η ευγένειά σας πάντες να βοηθάτε πάντοτε το σχολείον σας εξ ιδίων πόρων ή κοινώς από την χώραν ή και από τα βακούφια, δια να λάβετε και παρά Θεού τον μισθόν σας και τιμήν παρά Θεού και ανθρώπων……»

          Μ’ αυτόν τον τρόπον  ο φωτισμένος ιερομόναχος εξασφάλιζε την παιδεία σ’ ένα έθνος όπου δεν υπήρχε καμία φροντίδα για τη μόρφωση των σκλάβων.

π. Γ. 

Άγιος και προφήτης

O AΓΙΟΣ  ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ (Ζ΄)

          Όταν ο Χριστός έστελνε τους αποστόλους Του να κηρύξουν το Ευαγγέλιο τους έδωσε την υπόσχεση ότι θα τους συνοδεύει πάντα η παρουσία Του, που θα επιβεβαιώνει τα λόγια τους με τα επακολουθούντα σημεία. «Σημεία δε τοις πιστεύσασι ταύτα παρακολουθήσει», τους είπε. «Εν τω ονόματι μου δαιμόνια εκβαλούσι, γλώσσες λαλήσουσι καιναίς, όφεις αρούσι, καν θανάσιμο τι πίωσιν, ου μη αυτούς βλάψει. Επί αρρώστους χείρας επιθήσουσι, και καλώς έξουσιν».

          Την υπόσχεση αυτή του Κυρίου τη βλέπουμε ολοκληρωμένη και στον νέο απόστολο Κοσμά τον Αιτωλό. Η αποστολική του πορεία είναι σημαδεμένη από πλήθος σημείων με τα οποία ο Θεός άνωθεν συνήργει και βεβαίωνε τα λόγια του, Ο λόγος του είναι δυνατός  κι ατράνταχτος, γιατί τα θαύματα τον επικυρώνουν. Έτσι το κήρυγμά του είναι πραγματική ρομφαία που εκπορεύεται από το στόμα του ζώντος Υιού του Θεού, όπως τον περιέγραψε ο Ιωάννης στην Αποκάλυψη.

Κάποια φορά που ο άγιος Κοσμάς γύριζε τα βουνά των Αγράφων και κήρυξε σ’ ένα χωριό, πήγαν να τον ακούσουν και δύο παλικάρια της κλεφτουριάς που είχαν σπείρει όμως φόβο και τρόμο στην περιοχή. Ο άγιος τους είδε ανάμεσα στο πλήθος αρματωμένους.

-Ε, σεις ! τους λέει. Θ’ ανοίξετε παράδεισο μ’ αυτά σας τα χάλια;

-Ναι, με τ’ ασημοχάντζαρά μας, είπαν, αν με το καλό δεν μας τον ανοίξουν. Με το έτσι θέλω θα μπούμε , τι μπορεί να μας κάμουν!

-Πιάστε τ’ ασημόπλεχτα κουμπιά των γελεκιών σας και σφίχτε τα, τους λέει.

Από περιέργεια οι κλέφτες τα έσφιξαν ανάμεσα στα δάκτυλα τους και με μιας έτρεξε αίμα, που πάγαινε τσαμπούνα! Τους καταλέρωσε το αίμα τους κλέφτες.

Ε, και θαρρείτε πως τα αίματα αυτά των χριστιανών θα σας επιτρέψουν να μπείτε στον παράδεισο; Δεν το πολυπιστεύω!

Σαν είδαν  το θάμα οι κλέφτες τα έχασαν. Η σκληρή καρδιά τους μαλάκωσε, μετάνιωσαν, φόρεσαν γυναικεία σεγκούνια για σημείο της μετάνοιάς τους κι ακολούθησαν τον άγιο καταπόδι».

Με τέτοια σημεία ο λόγος του αγίου γινόταν ιδιαίτερα ζωντανός και εύρισκε άμεση ανταπόκριση στους χριστιανούς. Γιατί μέσα σ’ αυτόν ξεπηδούσαν και τα προφητικά μηνύματα που στάλαζαν την πολύτιμη ελπίδα στην καρδιά των σκλάβων και τους έδιναν το κουράγιο να ζήσουν  ακόμη με την απαντοχή της λευτεριάς. Και οι χριστιανοί πίστευαν την προφητεία ενός τέτοιου ανθρώπου. Τον είχαν αποδεχτεί μέσα στους, Ήταν ο άγιός τους. Τον συντρόφευε η δύναμη του Θεού. «Θαρθεί το ποθούμενον», ήταν η συνηθισμένη του κουβέντα, εννοώντας την απελευθέρωση. «Ετούτο μια μέρα θα γίνει ρωμέικο», έλεγε όπου πήγαινε.

Ήταν ο άγιος και ο προφήτης. Έτσι τον γνώρισε η συνείδηση του λαού, όπως δείχνουν όλες οι παλιές μαρτυρίες γι’ αυτόν. Αλλά και οι κατοπινές γενιές τον φύλαξαν μ’ ευλάβεια στην μνήμη τους. Γιατί ο προφητικός του λόγος μίλησε και γι’ αυτές τις ύστερες μελλοντικές εποχές και δεν διαψεύστηκε ως τώρα πουθενά. Το μήνυμα του αγίου δεν χάθηκε ακόμα. Η ζωή, ο λόγος και η προφητεία του είναι μήνυμα και για τη δική μας εποχή.

π. Γ.