Η γενοκτονία των ποντίων Όλη η ιστορία

 

ΕΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΩΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

«Γη του Πόντου»

 

Νάτην  η Τραπεζούντα πρωτεύουσα ιστορική των Κομνηνών-γεμάτη Εκκλησίες, κάστρα βυζαντινά, τζαμιά κι ορθοδοξία, που από τη μια μεριά της σκαρφαλώνει στον λόγο του «Ποζ Τεπέ» κι απ’ την άλλη δροσολογιέται ανέμελα στην θάλασσα του Ευξείνου, που πότε χαϊδεύει τις αμμουδιές της καταγάλανη, και πότε ανασηκώνεται θυμωμένη, σε κύματα θεόρατα, που σπάζουν και βροντολογούν στα βράχια του γιαλού της.

     Σπίτια μικρά, μεγάλα, που οι αυλές τους-πλακόστρωτες αλλού κι αλλού με καρφωμένα βοτσαλάκια-λαμποκοπάνε από πάστρα κι οι κήποι τους ολούθε είναι πνιγμένοι στο λουλούδι, στις συκιές ή τις ροδιές ή τις μανόλιες.

     […..] Να κι ο Άη Γρηγόρης, η μεγαλόπρεπη μητροπολιτική μας Εκκλησία, όπου ο μητροπολίτης Χρύσανθος δεν αφήνει σχεδόν καμιά Κυριακή χωρίς να θυμηθεί στο κήρυγμά του τους θρυλικούς «μυρίους» του Ξενοφώντος που απ’ τα ψηλά βουνά τη Τραπεζούντας αντικρύσαν το γαλάζιο πέλαγος και φώναξαν:

     -Θάλαττα! Θάλαττα!

     Εδώ στην Τραπεζούντα κατέβηκαν, κι εδώ σε τούτον τον γιαλό λούστηκαν, ύστερα από πολλές περιπλανήσεις, μάχες, δοκιμασίες-λέει ο δεσπότης-αιώνων ιστορία ελληνική έχει η πόλη τούτη, όλα το μαρτυρούν, αρχαίοι συγγραφείς, αρχαία τείχη και κάστρα, τάφοι αυτοκρατόρων, εκκλησίες και προ πάντων ο λαός ο ριζωμένος στ’ άγια τούτα χώματα που τα ποτίζει με δάκρυ και ιδρώτα και συνεχίζει από γενιά σε γενιά την προαιώνια ιστορία της Ελλάδας.

     Κοιτάζω τον πατέρα μου, δακρύζει:

     Γιατί, πατέρα;

     Σκύβει πολύ ο πατέρας μου για να με φτάσει:

     -Σώπα παιδί μου, τα καλά παιδιά δεν μιλάνε στην Εκκλησία.

     Κι ενώ σκουπίζει τα μάτια του με το μαντήλι:

     -Άμα θα μεγαλώσεις, θα καταλάβεις.

     Πολλά είν’ αυτά που δεν καταλαβαίνω ακόμα, κι όχι μονάχα έξω, αλλά και μέσα στο ίδια μας το σπίτι, όπως εκείνα τα περίεργα κάδρα με τα παράξενα πρόσωπα που βρίσκονται στο σαλόνι μας-τα τόσο αγριωπά-άλλος με περικεφαλαία, άλλος με πιστόλες και μαχαίρες, άλλος με μακρά κυματιστά μαλλιά κι όλοι τους με μάτια φλογερά, με άφθονα  γένια και μουστάκια, αν και μπορώ να διαβάζω χωρίς κόπο τα ονόματα που είναι γραμμένα από κάτω:ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ, ΜΙΑΟΥΛΗΣ, ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗΣ, ΑΘΑΝΑΣΙΟΑ ΔΙΑΚΟΣ, ΟΔΔΥΣΕΥΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ, ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ κ. λ. π.

     Στη γιορτή του πατέρα  μου, που έρχονται και Τούρκοι φίλοι και πελάτες του, για να πουν «χρόνια πολλά». Κοιτάζουν και εκείνοι με μεγάλη απορία όλα αυτά τα κάδρα και ρωτούν:

     -Κυρ Γιάννη, γιάχο, τι είναι όλοι τούτοι;

     -Συγγενείς μου είναι, Χασάν εφέντη.

-Μεγάλο συγγενολόι έχει, κυρ Γιάννη.

     -Ναι, όλους τους συγγενείς μου τους έχω εδώ. Μακρινούς και κοντινούς

     -Ασκ’ ολοσούν, κύρ Γιάννη, καλός άνθρωπος είσαι για ν’ αγαπάς έτσι όλο σου το σόι!

     Σε μένα, όμως, ο πατέρας μου κάποτε έδωσε άλλη εξήγηση:

     Αυτοί, παιδί μου, είναι εκείνοι που δώσαν στην Ελλάδα μας την λευτεριά.

     Και τι θα πει, πατέρα, λευτεριά;

     Αναστέναξε εκείνος:

     Άμα θα μεγαλώσεις θα τα μάθεις.

    

Δημήτρης ΨΑΘΑΣ

Η Γενοκτονία των Ποντίων

 

Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, οι τούρκοι εθνικιστές υπό τον Μουσταφά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοιχτό μπροστά τους για να εξολοθρεύσουν τους Ελληνοπόντιους.

Ένα εκλεκτό τμήμα του Ελληνισμού ζούσε στα βόρεια της Μικράς Ασίας, στην περιοχή του Πόντου, μετά τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η άλωση της Τραπεζούντας το 1461 από τους Οθωμανούς δεν τους αλλοίωσε το φρόνημα και την ελληνική τους συνείδηση, παρότι ζούσαν αποκομμένοι από τον εθνικό κορμό. Μπορεί να αποτελούσαν μειονότητα -το 40% του πληθυσμού, αλλά γρήγορα κυριάρχησαν στην οικονομική ζωή της περιοχής, ζώντας κυρίως στα αστικά κέντρα.

Η οικονομική τους ανάκαμψη συνδυάστηκε με τη δημογραφική και την πνευματική τους άνοδο. Το 1865 οι Έλληνες του Πόντου ανέρχονταν σε 265.000 ψυχές, το 1880 σε 330.000 και στις αρχές του 20ου αιώνα άγγιζαν τις 700.000. Το 1860 υπήρχαν 100 σχολεία στον Πόντο, ενώ το 1919 υπολογίζονται σε 1401, ανάμεσά τους και το περίφημο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Εκτός από σχολεία διέθεταν τυπογραφεία, περιοδικά, εφημερίδες, λέσχες και θέατρα, που τόνιζαν το υψηλό τους πνευματικό επίπεδο.

Το 1908 ήταν μια χρονιά - ορόσημο για τους λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τη χρονιά αυτή εκδηλώθηκε και επικράτησε το κίνημα των Νεότουρκων, που έθεσε στον περιθώριο τον Σουλτάνο. Πολλές ήταν οι ελπίδες που επενδύθηκαν στους νεαρούς στρατιωτικούς για μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της θνήσκουσας Αυτοκρατορίας.

Σύντομα, όμως, οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν. Οι Νεότουρκοι έδειξαν το σκληρό εθνικιστικό τους πρόσωπο, εκπονώντας ένα σχέδιο διωγμού των χριστιανικών πληθυσμών και εκτουρκισμού της περιοχής, επωφελούμενοι της εμπλοκής των ευρωπαϊκών κρατών στο Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ελληνικό κράτος, απασχολημένο με το «Κρητικό Ζήτημα», δεν είχε τη διάθεση να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο με την Τουρκία.Οι Τούρκοι με πρόσχημα την «ασφάλεια του κράτους» εκτοπίζουν ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού στην αφιλόξενη μικρασιατική ενδοχώρα, μέσω των λεγόμενων «ταγμάτων εργασίας» («Αμελέ Ταμπουρού»). Στα «Τάγματα Εργασίας» αναγκάζονταν να υπηρετούν οι άνδρες που δεν κατατάσσονταν στο στρατό. Δούλευαν σε λατομεία, ορυχεία και στη διάνοιξη δρόμων, κάτω από εξοντωτικές συνθήκες. Οι περισσότεροι πέθαιναν από πείνα, κακουχίες και αρρώστιες.

Αντιδρώντας στην καταπίεση των Τούρκων, τις δολοφονίες, τις εξορίες και τις πυρπολήσεις των χωριών τους, οι Ελληνοπόντιοι, όπως και οι Αρμένιοι, ανέβηκαν αντάρτες στα βουνά για να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατόν. Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, οι τούρκοι εθνικιστές υπό τον Μουσταφά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοιχτό μπροστά τους για να εξολοθρεύσουν τους Ελληνοπόντιους. Ό,τι δεν κατάφερε ο Σουλτάνος σε 5 αιώνες το πέτυχε ο Κεμάλ σε 5 χρόνια!

Το 1919 οι Έλληνες μαζί με τους Αρμένιους και την πρόσκαιρη υποστήριξη της κυβέρνησης Βενιζέλου προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα αυτόνομο ελληνοαρμενικό κράτος. Το σχέδιο αυτό ματαιώθηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι εκμεταλλεύθηκαν το γεγονός για να προχωρήσουν στην «τελική λύση».

Στις 19 Μαΐου 1919 ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στη Σαμψούντα για να ξεκινήσει τη δεύτερη και πιο άγρια φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας, υπό την καθοδήγηση των γερμανών και σοβιετικών συμβούλων του. Μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 οι Ελληνοπόντιοι που έχασαν τη ζωή τους ξεπέρασαν τους 200.000, ενώ κάποιοι ιστορικοί ανεβάζουν τον αριθμό τους στις 350.000.

Όσοι γλίτωσαν από το τουρκικό σπαθί κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη Νότια Ρωσία, ενώ γύρω στις 400.000 ήλθαν στην Ελλάδα. Με τις γνώσεις και το έργο τους συνεισέφεραν τα μέγιστα στην ανόρθωση του καθημαγμένου εκείνη την εποχή ελληνικού κράτους και άλλαξαν τις πληθυσμιακές ισορροπίες στη Βόρειο Ελλάδα.

Με αρκετή, ομολογουμένως, καθυστέρηση, η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ομόφωνα στις 24 Φεβρουαρίου 1994 την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/140

© SanSimera.gr

Ποντιακό μοιρολόι ~ Αλέξης Παρχαρίδης Βίντεο

 

19η Μαΐου: Γενοκτονία, Γυναικοκτονία καὶ Παιδοκτονία

Tοῦ Θεοφάνη Μαλκίδη

Ποτὲ ἄλλοτε στὴν παγκόσμια ἱστορία δὲν σημειώθηκαν τρία μαζικὰ ἐγκλήματα σὲ τόσο μικρὸ χρονικὸ διάστημα καὶ ἀπὸ τοὺς ἴδιους θύτες. Οἱ Ἕλληνες, οἱ Ἀρμένιοι, οἱ Ἀσσύριοι, ὑπέστησαν Γενοκτονία ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους καὶ τοὺς Κεμαλικούς, οἱ ὁποῖοι δολοφόνησαν, βίασαν, ἐξανδραπόδισαν καὶ τελικῶς ἐκδίωξαν ἀπὸ τὶς ἑστίες τους, τοὺς ἱστορικοὺς αὐτόχθονες λαούς, λεηλατώντας καὶ καταστρέφοντας, ταυτοχρόνως, τὸν πολιτισμό τους.

Μέσα ὅμως στὴ Γενοκτονία τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν ἄλλων λαῶν ποὺ δολοφονήθηκαν ἀπὸ τὸ φασισμὸ καὶ τὸ ρατσισμὸ τῶν δασκάλων τοῦ Χίτλερ, Ἐνβέρ, Ταλαάτ, Τζεμάλ, Κεμὰλ πασᾶ, Τοπὰλ Ὀσμᾶν, ὑπῆρξε καὶ μία παράλληλη μαζικὴ δολοφονία ποὺ στοιχειοθετεῖ στὴν οὐσία καὶ στὸ πνεῦμα τῆς σχετικῆς Σύμβασης τοῦ ΟΗΕ γιὰ τὴν πρόληψη καὶ τὴν καταστολὴ τοῦ....
ἐγκλήματος τῆς Γενοκτονίας καὶ τοῦ διεθνοῦς δικαίου, τὸ μαζικὸ ἔγκλημα ἐνάντια στὸν ἑλληνικὸ λαό. 

Καὶ αὐτὴ ἡ παράλληλη δολοφονία ἦταν ἡ Γυναικοκτονία καὶ ἡ Παιδοκτονία. Ἡ δολοφονία τῶν Ἑλληνίδων καὶ τῶν παιδιῶν τους. Τόσο ἀπὸ τοὺς Νεοτούρκους, ὅσο καὶ ἀπὸ τούς Κεμαλικούς, ὀργανώθηκε, σχεδιάστηκε καὶ ὑλοποιήθηκε ἡ μαζικὴ δολοφονία γυναικὼν καὶ παιδιῶν, ἡ μεταφορά τους στὴν τουρκικὴ ὁμάδα, ἔγιναν μαζικοὶ βιασμοὶ ἀκόμη καὶ ἐγκύων γυναικῶν καὶ κοριτσιῶν καὶ ἡ δολοφονία τους, κλείσιμο σὲ ἐκκλησίες καὶ ἐμπρησμό τους καὶ ἑκατοντάδες παρόμοια ἐγκλήματα.

Τὸ βιβλίο ἔχει ὡς στόχο τὴν ἀνάδειξη τῆς δολοφονίας τῶν γυναικῶν καὶ τῶν παιδιῶν, τῆς Γυναικοκτονίας καὶ τῆς Παιδοκτονίας,  στόχος ποὺ ἀποτελεῖ ἕνα προφανὲς αἴτημα γιὰ ἕνα ἑκατομμύριο καὶ πλέον λόγους. Ὅσα εἶναι τὰ θύματα τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὴ Θράκη καὶ τὴν Ἰωνία καὶ ἀπὸ τὸν Πόντο μέχρι τὴν Καππαδοκία, ὅσα εἶναι τὰ ὀρφανά, οἱ ἀγνοούμενοι, οἱ βιασμένες γυναῖκες καὶ τὰ κορίτσια, οἱ γυναῖκες ποὺ προτίμησαν νὰ πέσουν μαζὶ μὲ τὰ παιδιά τους σὲ χαράδρες, γκρεμοὺς καὶ ποτάμια, προτιμώντας τὸ θάνατο ἀπὸ τὴν ἀτίμωση.

Ἡ προσπάθεια ἀνάδειξης τῆς δολοφονίας τῶν γυναικὼν καὶ τῶν παιδιῶν κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Γενοκτονίας ποὺ ὑπέστη ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ἀγώνα γιὰ τὴ διεθνοποίηση καὶ ἀναγνώριση τοῦ μαζικοῦ ἐγκλήματος ἐναντίον τῶν προγόνων μας. Εἶναι μία ἀκόμη ψηφίδα ποὺ μπαίνει γιὰ τὴν ἀποκατάσταση καὶ τὴν ὁλοκλήρωση τοῦ μεγάλου ψηφιδωτοῦ ποὺ καταστράφηκε ἀπὸ τὴν φασιστικὴ - ρατσιστικὴ ὁμάδα τῶν Νεοτούρκων καὶ τῶν Κεμαλικῶν. Εἶναι μία ἀκόμη ἱστορικὴ πράξη ἔναντί των θυμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὁλοκαυτώματος καὶ εἰδικότερα τῶν γυναικὼν καὶ τῶν παιδιῶν, εἶναι ἕνα χρέος ἔναντί τῆς ἱερῆς καὶ μεγάλης ὑπόθεσης τῆς Γενοκτονίας, εἶναι μία νίκη τῆς ἀλήθειας, τῆς μὴ λήθης, ἔναντί τοῦ φασισμοῦ, τοῦ ρατσισμοῦ, τῆς προπαγάνδας καὶ τῆς ἄρνησης. 

Υ.Γ.: Στὸν ἀγώνα γιὰ τὴν ἀναγνώριση τῆς Γενοκτονίας, τῆς Γυναικοκτονίας καὶ Παιδοκτονίας ἔχουμε μαζί μας πολλοὺς συναγωνιστὲς ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμο. Μὲ συγκινεῖ ὅμως ἰδιαιτέρως ἡ συμβολὴ τοῦ ἐκδότη καὶ συγγραφέα Ραγκὶπ Ζαράκολου καὶ τοῦ συγγραφέα Σαὶτ Τσετίνογλου, μὲ τοὺς ὁποίους ἔχουμε μιλήσει γιὰ τὸ ζήτημα στὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ἐξωτερικὸ καὶ ἔχουμε γράψει βιβλίο γιὰ τὴ Γενοκτονία στὴν ἑλληνικὴ καὶ τὴν ἀγγλικὴ γλώσσα. Χαίρομαι ἰδιαιτέρως ποὺ ὁ Σαὶτ Τσετίνογλου ὁ ὁποῖος μὲ προσκάλεσε στὸ ἱστορικῆς σημασίας συνέδριο ποὺ ἔγινε στὴν Ἄγκυρα γιὰ τὸ ζήτημα τῆς Γενοκτονίας, θὰ μιλήσει τὴν 19η Μαΐου στὴ Θεσσαλονίκη. Εἶναι μία ἐξαιρετικὴ στιγμὴ μὲ τεράστιο συμβολισμὸ καὶ οὐσία γιὰ ὅλους μας.

malkidis

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ(video)

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Επιμέλεια –παρουσίαση της Ρ/Φ εκπομπής Χρήστος Τσακούμης.

Μετατροπή Ρ/Φ εκπομπής σε βίντεο ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ τομέας ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ.

Η σημερινή εκπομπή θα μας ταξιδέψει στον Πόντο,  εκεί στην αλησμόνητη και αξέχαστη πατρίδα του ποντιακού ελληνισμού.

Η 19η Μαΐου καθιερώθηκε ως ημέρα μνήμης, για το μεγάλο έγκλημα της γενοκτονίας των αδελφών μας Ποντίων που διεπράχθη πριν 96 περίπου χρόνια.

Εμείς σήμερα αφιερώνουμε την σημερινή μας εκπομπή  στην θλιβερή αυτή επέτειο σε ανάμνηση και  διδαχή από το ιστορικό αυτό γεγονός.

Ακούγονται:

1. Και ν' αϊλλοί εκείνεν την μάναν

2. Ωχ! ο Γιάννες, ο Μονόγιαννες

3. Έλα απάν', πουλί μ', 'ς σο σύριγμα μ',

4. Αητέντς επεριπέτανεν

5. Όλα τα κάστρα είδα

6. Χορός  Διπάτ

Από την εκπομπή ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ του Ρ/Φ της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Ποδοσφαιρικὴ ὁμάδα "Πόντος": Ἀπαγχονίστηκαν, γιὰ νὰ τιμήσουν τὴν φανέλα τους!

Στὰ ὄνειρά μου ἔρχεται συχνὰ ἡ μακρινὴ φωνὴ τῆς μάνας τρελῆς στοὺς ἔρημους δρόμους καὶ μὲ ρωτάει μὲ παράπονο ἂν κλαῖνε ἀκόμα τὰ ματοπήγαδα. Μὲ ρωτάει γιὰ κάποιους πραγματικοὺς ἥρωες τοῦ ποδοσφαίρου. Ἦταν παιδιὰ τῆς γὴς τοῦ Πόντου. Δὲν ἔπαιξαν πότε σὲ μεγάλες ὀργανώσεις. Δὲ λατρεύτηκαν ποτὲ ὡς θεοὶ ἀπὸ τὸ ἀφιονισμένο πλῆθος, δὲν εἶδαν ποτὲ τοὺς ὀπαδοὺς νὰ γεμίζουν πλατεῖες καὶ νὰ κλείνουν δρόμους γιὰ νὰ ἐκδηλώσουν τὴν ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια τοὺς (τί χυδαῖες ποὺ φαίνονται, ὁρισμένες φορές, οἱ λέξεις). Οἱ ἥρωες (ἂν ἀκόμα ἔχουν, ἀκόμα, νόημα οἱ λέξεις) τῆς ὁμάδας «Πόντος» ἦταν ...καθηγητές, μαθητὲς καὶ ἀπόφοιτοί του κολεγίου Ἀνατολία τῆς Μερζιφούντας.

Οἱ μαθητὲς ἀποφάσισαν νὰ τιμήσουν τὴ φανέλα τους καὶ γὶ αὐτό, παρὰ τὴν τρομοκρατία καὶ τὶς ἀπειλὲς τῶν Κεμαλικῶν, ἀγωνίστηκαν μὲ ἐμφάνιση ποὺ θυμίζει τὴ γαλανόλευκη (ἄσπρες καὶ γαλάζιες ρίγες) καὶ στὴ....

μέση τὸ γράμμα Π. Αὐτὸ θὰ ἀποτελέσει τὴ βασικὴ κατηγορία τῶν Κεμαλικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁδηγήσουν τοὺς Ἕλληνες ἀθλητὲς στὸ «δικαστήριο» μὲ τὴν κατηγορία τῆς ἐσχάτης προδοσίας (12 Φεβρουαρίου 1921) καὶ τὸν Ἰούνιο τοῦ ἴδιου χρόνου θὰ ἀπαγχονιστοῦν στὴν Ἀμάσεια.

Ἡ μάνα τρελὴ στοὺς ἔρημούς τους δρόμους μὲ ρωτάει ἀπεγνωσμένα ἂν μιλᾶνε γιὰ αὐτοὺς τοὺς ἥρωες τοῦ ποδοσφαίρου καὶ τῆς πατρίδας στὶς δεκάδες τηλεοπτικὲς καὶ ραδιοφωνικὲς ἐκπομπές. Μήπως ἀναφέρουν ἕνα μονόστηλο οἱ δεκάδες ἀθλητικὲς ἐφημερίδες ἢ τοὺς.

μνημονεύουν ὅλα ἐκεῖνα τὰ τέρατα τῆς μνήμης, ποὺ θυμοῦνται ἀκόμα καὶ τὸ δευτερόλεπτο ποὺ σημειώθηκε κάποιο γκόλ, σὲ κάποιον ἀγώνα, πρὶν τριάντα χρόνια (ἦταν, βλέπετε, πολὺ σοβαρὸ γεγονὸς γιὰ τὴ μετέπειτα ζωή τους). Μήπως κάποια κινηματογραφικὴ ταινία; κάποιο βιβλίο; ἢ ἔστω κάποιο τραγουδάκι τοὺς ἀναφέρει;

Κατεβάζω ντροπιασμένος τὸ κεφάλι μου.

Μοῦ λέει καὶ μοῦ ξαναλέει τὰ ὀνόματα, μήπως καὶ τὰ ἔχω ἀκούσει σὲ κάποια ἰαχὴ τῶν φιλάθλων

- Γ. Θεοχαρίδης,

- Χ. Γεωργίου,

- Α. Συμεών,

- Α. Παυλίδης,

- Σ. Ἀνανιάδης

Κατεβάζω ἀκόμα πιὸ ντροπιασμένος τὸ κεφάλι μου.

Τότε ἐκείνη ἀνεβάζει τὸ τόνο τῆς φωνή της καὶ ὠρύεται: «Τί ἠρωικότερο ἔχει νὰ ἐπιδείξει τὸ Ἑλληνικὸ καὶ τὸ παγκόσμιο ποδόσφαιρο ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἥρωες; Καλὰ οἱ ξένοι, ἀλλὰ τί θὰ πείραζε, ὅλες τὶς ἑλληνικὲς ὁμάδες, νὰ ἀγωνιστοῦν γιὰ μία μόνο ἀγωνιστική, μὲ ἕνα περιβραχιόνιο μὲ τὸ γράμμα Π»;Κατεβάζω καὶ ἄλλο τὸ κεφάλι μου.Κάθε 19 Μαΐου, ἡμέρα μνήμης τῆς γενοκτονίας τῶν Ποντίων, θὰ ξανάρθει ἡ μάνα τρελὴ στοὺς ἔρημούς τους δρόμους καὶ μὲ τὸν ἀλαφροΐσκιωτο τρόπο της θὰ μὲ ξαναρωτήσει: «γιατί κλαῖν τὰ ματοπήγαδα;» καὶ ἀκόμα δὲν ἔχω βρεῖ ἀπάντηση. Μήπως κανένας ἀπὸ σᾶς γνωρίζει;

ρωμαϊκό οδοιπορικό

Ἀφιέρωμα στή γενοκτονία τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ

Ἡ 19η Μαΐου καθιερώθηκε ὡς ἡμέρα μνήμης, γιά τό μεγάλο ἔγκλημα τῆς γενοκτονίας τῶν ἀδελφῶν μας Ποντίων πού διεπράχθη κατά την περίοδο 1914-1923.

Ἐπιμέλεια –παρουσίαση τῆς Ρ/Φ ἐκπομπῆς Χρῆστος Τσακούμης.

Μετατροπή Ρ/Φ ἐκπομπῆς σέ βίντεο ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ τομέας ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ.

Ἡ σημερινή ἐκπομπή θᾶ μᾶς ταξιδέψει στόν Πόντο, ἐκεῖ στήν ἀλησμόνητη καί ἀξέχαστη πατρίδα τοῦ ποντιακοῦ ἑλληνισμοῦ.

Ἡ 19η Μαΐου καθιερώθηκε ὡς ἡμέρα μνήμης, γιά τό μεγάλο ἔγκλημα τῆς γενοκτονίας τῶν ἀδελφῶν μας Ποντίων πού διεπράχθη πρίν 96 περίπου χρόνια.

Ἐμεῖς σήμερα ἀφιερώνουμε τήν σημερινή μας ἐκπομπή στήν θλιβερή αὐτή ἐπέτειο σέ ἀνάμνηση καί διδαχή ἀπό τό ἱστορικό αὐτό γεγονός.

(Yuregine Sor)"Ρώτα την καρδιά σου" - Μια ταινία για τους Κρυπτοχριστιανούς του Πόντου

Πρόκειται για μία ταινία του 2010 με τίτλο "Ρώτα την καρδιά σου" (Yuregine Sor) που πραγματεύεται ένα θέμα ταμπού για την Τουρκία: τους κρυπτοχριστιανούς και πιο συγκεκριμένα αυτούς του Πόντου!

 Φυσικά αυτήν την ταινία, αναμένουμε με περιέργεια αν θα την "παίξουν" οι δικοί μας τηλεοπτικοί σταθμοί μιας και έχουν βαλθεί να επιλέγουν να προβάλλουν μόνο τούρκικα προγράμματα. Για το θέμα των κρυπτοχριστιανών έχουν γραφτεί και έχουν ακουστεί πολλά.

Πρώτη φορά αυτό το θέμα έγινε ταινία, από τον σκηνοθέτη Υusuf Kurcenli.

Ο σκηνοθέτης γεννήθηκε το 1947 στη Μαύπαρη της Ριζούντας του Πόντου.

Υπόθεση ταινίας: Μία ιστορία αγάπης, ανάμεσα σε μία Μουσουλμάνα, την Esma και έναν κρυπτοχριστιανό, τον Mustafa. Πως αντιδρά η μητέρα του Μουσταφά, όταν μαθαίνει ότι ο γιος της θέλει να "κλέψει" την μουσουλμάνα Esma; Πως ο μικρός της οικογένειας, μαθαίνει ότι η οικογένειά του δεν είναι μουσουλμάνοι όπως νόμιζε, αλλά... Πως ο παππούς ενώ πηγαίνουν να τον κηδέψουν ως μουσουλμάνο, τελικά καταλήγει σε χριστιανικό νεκροταφείο; Όσοι έχουν ρίζες από εκείνα τα μέρη και έχουν ακούσει από τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους ιστορίες, το λιγότερο θα συγκινηθούν...

ΠΟΝΤΟΣ & Μ. ΑΣΙΑ: Η σημασία, η άρνηση και η υπονόμευση

Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 σηματοδότησε την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας εσωτερικών μετασχηματισμών της οθωμανικής αλλά και της ελλαδικής κοινωνίας.

Οι Νεότουρκοι εθνικιστές και οι κεμαλικοί αργότερα -στρατιωτικοί κατ' επάγγελμα και κατά ταξική τοποθέτηση- είχαν διαλύσει την προνεοτερική Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παράλληλα είχαν μετατρέψει την πολυεθνική οθωμανική κοινωνία σε μια μονοπολιτισμική οντότητα καταπιεσμένων πολυεθνοτικών μουσουλμάνων, που θα έπρεπε να μετατραπούν βιαίως σε εθνικά Τούρκους.Με μέσον τις γενικευμένες εθνικές εκκαθαρίσεις κατά των χριστιανικών κοινοτήτων είχαν καταφέρει να τις εξοντώσουν ή να τις εκδιώξουν και να οικειοποιηθούν τον πλούτο τους. Από την άλλη πλευρά του Αιγαίου, οι ελλαδικές ελίτ βγήκαν κερδισμένες από τις εξελίξεις. Αφού διαχειρίστηκαν με τον πλέον ανορθολογικό τρόπο τη μικρασιατική πρόκληση που δημιούργησε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, «ξεμπέρδεψαν» οριστικά με τα ελληνικά κοσμοπολίτικα αστικά στρώματα της Ανατολής, που λειτουργούσαν αντικειμενικά ως ο μεγάλος ενδοεθνικός ανταγωνιστής. Με τη Μικρασιατική Καταστροφή πέτυχαν να ενσωματώσουν εντελώς το γεωγραφικό χώρο και να τον μετατρέψουν σε παραγωγικό και φορολογήσιμο. Με την εκδίωξη των μουσουλμάνων και την εγκατάσταση των προσφύγων στις Νέες Χώρες, με τα διασωθέντα κεφάλαια που εισέρρευσαν στην Ελλάδα, με το άφθονο φθηνό εργατικό δυναμικό των προσφύγων πέτυχαν την οικονομική απογείωση του Μεσοπολέμου.

Η μνήμη της Γενοκτονίας

Σε επίπεδο εθνικής συλλογικής αφήγησης, η τραγική εμπειρία των Ελλήνων της Ανατολής (Πόντος, Ιωνία, Βιθυνία, Ανατολική Θράκη) παρέμεινε απόβλητη. Μόνο στις δεκαετίες του '80 και του '90 και λόγω των αλλαγών που επέφερε η εμφάνιση της κοινωνίας των πολιτών, άρχισαν οι οργανώσεις των θυμάτων να θέτουν τα ζητήματα αυτά. Με το αίτημα που διατύπωσαν για την αναγνώριση της γενοκτονίας που υπέστησαν από τον τουρκικό εθνικισμό την περίοδο 1914-1923, αλλά και με την κριτική που άσκησαν, τόσο προς τις ελλαδικές ελίτ για την αρνητική τους στάση όσο και προς το σταλινισμό για τη μεταχείριση αυτών που είχαν καταφύγει στην ΕΣΣΔ, αμφισβήτησαν το σύνολο των κυρίαρχων ιδεολογημάτων. Πέτυχαν την αναγνώριση της γενοκτονίας από τη Βουλή των Ελλήνων, κλείνοντας σε συμβολικό επίπεδο τις μεγάλες εκκρεμότητες -πολιτικές και ιδεολογικές- που είχαν οι προσφυγικοί πληθυσμοί με το ελληνικό κράτος.Κύριοι φορείς του διεκδικητικού αυτού κινήματος υπήρξαν οι ποντιακοί σύλλογοι. Αυτό δεν συνέβη ούτε ομαλά ούτε αυτόματα. Ο οργανωμένος παραδοσιακός ποντιακός χώρος αντέδρασε αρχικά έντονα στις νέες αυτές προσεγγίσεις. Η άποψη των δεξιών Ποντίων, ως απόρροια της γενικής αντίληψης της Δεξιάς, ήταν ότι δεν έπρεπε να τεθεί ζήτημα γενοκτονίας. Κορυφαία στελέχη αμφισβήτησαν το ίδιο το ιστορικό γεγονός. Στη συνέχεια όμως η αρχική αντίδραση του συντηρητικού ποντιακού χώρου θα υποχωρήσει και στο Β' Παγκόσμιο Συνέδριο του Ποντιακού Ελληνισμού, το 1988, ο στόχος της πρόταξης του αιτήματος για αναγνώριση της γενοκτονίας θα γίνει αποδεκτός απ' όλους. Η ερευνητική παραγωγή θα αυξηθεί και θα υπάρξει και έντονη παρέμβαση μέσω του Τύπου για τη γνωστοποίηση των άγνωστων αυτών ιστορικών στιγμών. Η βαθμιαία αύξηση της δυνατότητας των πολιτών να παρεμβαίνουν στην κεντρική πολιτική σκηνή, να συνδιαμορφώνουν τα ιδεολογικά και κοινωνικά πρότυπα και να επηρεάζουν τις πολιτικές αποφάσεις θα επιτρέψει στον οργανωμένο ποντιακό χώρο να προωθήσει τις απόψεις του και τα αιτήματά του.

Τον Φεβρουάριο του 1994 θα αναγνωριστεί ομόφωνα από την ελληνική Βουλή η γενοκτονία στον Πόντο και θα καθιερωθεί η 19η Μαΐου ως επίσημη Ημέρα Μνήμης. Η επιτυχία του ποντιακού χώρου, που ήταν και η πρώτη πολιτική κατάκτηση των προσφύγων από το 1922, κινητοποίησε και τις υπόλοιπες μικρασιατικές οργανώσεις, οι οποίες με αιχμή τους σοσιαλιστές βουλευτές μικρασιατικής καταγωγής πέτυχαν να αναγνωρίσουν τη γενοκτονία των ελληνικών πληθυσμών στο σύνολο της Μικράς Ασίας και να καθιερώσουν ως επίσημη Ημέρα Μνήμης τη 14η Σεπτεμβρίου, ημέρα πυρπόλησης της Σμύρνης από τα τουρκικά στρατεύματα.

Οι πρώτες δημόσιες συζητήσεις

Η ελληνική Αριστερά, παρ' ότι το κοινοβουλευτικό της τμήμα ψήφιζε πάντα υπέρ των προσφυγικών προτάσεων στο Κοινοβούλιο, παρέμεινε ουδέτερη σ' αυτές τις διεργασίες. Στο χώρο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς έγινε μια πρώτη προσπάθεια διαλόγου. Η συζήτηση που ξεκίνησε το 1987 στο περιοδικό «Σχολιαστής» έμεινε ανολοκλήρωτη. Σποραδικές παρεμβάσεις και διάλογοι εκείνη την εποχή θα υπάρξουν σε διάφορα αριστερίστικα -κυρίως- έντυπα, όπως τα «Convoy», «Κόκκινο πάνω στο Μαύρο», «Ρήξη», «Σοσιαλιστική Αλλαγή», καθώς και στο αντεξουσιαστικό περιοδικό «Ανθη του Κακού».

Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο στο περιοδικό «Convoy» με τίτλο «Πόντος, μια άγνωστη ιστορία», το οποίο ξεκινούσε με το τσιτάτο του Μπακούνιν: «Κάθε εθνότητα μεγάλη ή μικρή έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να είναι ο εαυτός της, να ζει σύμφωνα με τη φύση της. Αυτό το δικαίωμα δεν είναι παρά η συνέπεια της γενικής αρχής της ελευθερίας». Σε κείμενο στη «Σοσιαλιστική Αλλαγή» εξηγείται γιατί εμφανίστηκε η κινητικότητα σε σχέση με τον Πόντο: «Η συνωμοσία σιωπής που ακολούθησε παύει σήμερα μόνο από το γεγονός ότι οι νέοι Πόντιοι πρόσφυγες ολοκληρώνουν έπειτα από 70 χρόνια τον κύκλο που άρχισε με την εκδίωξη από τον Πόντο. Η επαναθεώρηση των ιστορικών ερμηνειών γίνεται πια επιτατική. Η Μικρασιατική Καταστροφή δεν τελείωσε για τους Πόντιους».Η διαδικασία εκείνη, για συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων, δεν εξελίχθηκε σε μια γόνιμη αναδίφηση των ιστορικών γεγονότων. Φάνηκε ότι η πλειονότητα των παλιών συντρόφων που επιχειρούσαν τη συζήτηση δεν κατανοούσε πλήρως το διακύβευμα. Παράλληλα, η εμφάνιση του νέου μεταναστευτικού κινήματος από την ΕΣΣΔ προς την Ελλάδα, οι διαδικασίες της περεστρόικα εντός της σοβιετικής κοινωνίας και η αύξηση της ακτιβιστικής δράσης εντός του ποντιακού χώρου θα μειώσουν τις προσπάθειες για συζήτηση εντός της Αριστεράς.

Με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης και το νέο μεγάλο προσφυγικό κύμα, που ήρθε στην Ελλάδα από την Κεντρική Ασία και από τις εμπόλεμες περιοχές του Καυκάσου, σταμάτησε κάθε ουσιαστική προσπάθεια επικοινωνίας. Η Αριστερά, στο σύνολό της, θα μείνει απαθής και θα κρατήσει ουδέτερη έως και αρνητική στάση στις μεγάλες κοινωνικές ανατροπές που επέφερε το νέο προσφυγικό ζήτημα, καθώς και στη μεγάλη ανθρωπιστική κρίση, που θα εμφανιστεί κυρίως με τον πόλεμο της Αμπχαζίας (1992-1993) και την καταστροφή της ανθούσας έως τότε ελληνικής παροικίας.

Απορρίπτοντας την κριτική

Η βαθμιαία απόρριψη της προσφυγικής κριτικής σε σχέση με την εθνική εκκαθάριση που υπέστησαν οι ελληνικοί πληθυσμοί από τον τουρκικό εθνικισμό, καθώς και η διαμόρφωση ενός νεότερου στερεοτύπου θα αρχίσουν να αποτυπώνονται από το 1992.

Η στιγμή όμως της έντονης αντιπαράθεσης θα έρθει μετά το 2000, όταν θα επιχειρηθεί η ενεργοποίηση του δεύτερου νόμου που αναγνώριζε τη γενοκτονία στο σύνολο του μικρασιατικού εδάφους, που ψηφίστηκε επίσης ομόφωνα από τη Βουλή των Ελλήνων τον Οκτώβριο του 1998, δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και παρέμενε ανενεργός. Δυόμισι χρόνια αργότερα (Ιανουάριος 2001), με αφορμή τη διαδικασία αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων από το γαλλικό Κοινοβούλιο, θα αρχίσουν να εμφανίζονται στον ελληνικό Τύπο άρθρα για τη χρονική καθυστέρηση εφαρμογής του νόμου του '98. Τελικά, παρ' ότι στο 1ο άρθρο του ήδη ψηφισμένου και δημοσιευμένου νόμου αναφερόταν ότι «Ορίζεται η 14η Σεπτεμβρίου κάθε έτους ως ημέρα εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας...», στο νέο Προεδρικό Διάταγμα, που υπογράφηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δεν περιεχόταν πλέον ο όρος «γενοκτονία».Με αφορμή τη συζήτηση για το συγκεκριμένο θέμα θα διατυπωθούν δημοσίως απόψεις ιστορικών που θεωρούσαν ότι η μόνη πραγματική γενοκτονία του 20ού αιώνα ήταν το Ολοκαύτωμα. Αμφισβητούν παράλληλα τη χρήση του όρου «γενοκτονία», στην περίπτωση των Ελλήνων της Ανατολής, αλλά και των Αρμενίων. Την τύχη αυτών των πληθυσμών την ερμηνεύουν ως απόρροια μιας ιστορικής διεργασίας που σχετιζόταν με τις κοινές συμπεριφορές, οι οποίες αναπτύχθηκαν κατά τη διαδικασία συγκρότησης εθνικών κρατών. Η ύπαρξη ενός μεθοδευμένου σχεδίου από την πλευρά τής νεοτουρκικής διοίκησης, η εμφάνιση μιας κυρίαρχης ιδεολογίας αποκλεισμού των ανεπιθύμητων πληθυσμών, η οργάνωση μηχανισμών εξόντωσης σε ειρηνικές εποχές, η υλοποίηση των σχεδιασμών εντός του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η συστηματική εθνική εκκαθάριση από το 1914, το μεγάλο ανθρώπινο κόστος σε άμαχο πληθυσμό θα παρακαμφθούν και θα αγνοηθούν. Το μοναδικό ιστορικό γεγονός που θα θεωρηθεί σημαντικό για να μνημονευθεί είναι η διαδικασία ανταλλαγής των πληθυσμών.

Μετά το 2001, η παραδοσιακή ελλαδική ερμηνεία και στάση απέναντι στον προσφυγικό χώρο θα επανέλθει με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Η αμφισβήτηση της γενοκτονίας θα γενικευθεί και θα επιβεβαιωθεί εκ νέου ότι αποτελεί μέρος της καθεστωτικής ιδεολογίας. Οι επικρατούσες απόψεις και πάλι θα είναι: «Οι Ελληνες διέπραξαν ιμπεριαλισμό στη Σμύρνη» ή ότι δεν υπάρχει βεβαιότητα για το ποιοι έκαψαν τη Σμύρνη

Φιλοκεμαλικές κατασκευές

Με την προσέγγιση αυτή, ο Μουσταφά Κεμάλ προβάλλει ως αδιαμφισβήτητος επαναστάτης, ενώ στους χριστιανικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν επιφυλάσσεται κανένας ρόλος.Η συγκρότηση των παρακρατικών ομάδων θανάτου από τους Νεότουρκους μετά τους Βαλκανικούς πολέμους παρουσιάζεται ως «μέτρο ριζοσπαστικοποίησης» και υποβαθμίζονται οι προειλημμένες αποφάσεις για εθνικές εκκαθαρίσεις, οι οποίες θεωρείται ότι νομιμοποιούνται εξαιτίας της «υπονομευτικής» διαδικασίας της ελληνοποίησης (hellenization) των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.Σημειολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι την ίδια χρονιά (2001) μια τουρκική οργάνωση με την επωνυμία «Σύλλογος Αντιπάλων της Γενοκτονίας», με έδρα το Βερολίνο, συγκέντρωσε περισσότερες από έντεκα χιλιάδες υπογραφές σε κείμενο που απεστάλη στη Βουλή της Τουρκίας, με το οποίο ζητούσαν την αναγνώριση των γενοκτονιών.Στις αναλύσεις που άρχισαν να κυριαρχούν απουσιάζει η κοινωνία, είτε ως μέσον πραγματοποίησης της εθνικής οντότητας είτε ως συμμετέχουσα σε σκληρότατες ιστορικές διεργασίες. Ολα διαδραματίζονται σε μια σκηνή θεάτρου, όπου αντιπαλεύουν προκατασκευασμένοι εθνικισμοί. Στα κείμενα αυτά:

* Δεν αναφέρονται καθόλου οι επίσημες αποφάσεις που είχαν ήδη ληφθεί από το 1911, από το κόμμα «Ενωση και Πρόοδος» που διαχειριζόταν την εξουσία.

* Αγνοείται συστηματικά το γεγονός ότι από το 1913 οργανώνονται, όπως έχει αποκαλύψει ο ιστορικός Τανέρ Ακσάμ, οι μηχανισμοί που θα αναλάβουν δράση κατά των κοινοτήτων που έχουν προγραφεί από τους εθνικιστές.

* Αποκρύπτεται ότι από το 1914 ξεκινούν οι εθνικές εκκαθαρίσεις κατά των Ελλήνων στην Ιωνία και την Ανατολική Θράκη με βάση οργανωμένο σχέδιο.

* Συσκοτίζεται το γεγονός ότι η ιστορική στιγμή συγκροτεί ένα μεταίχμιο, το οποίο σηματοδοτεί τη μετάβαση από την πολυεθνική προνεοτερική Αυτοκρατορία (που διαλύεται και αποχωρεί από την Ιστορία) στο έθνος-κράτος.

* Παρουσιάζεται η Οθωμανική Αυτοκρατορία ως το φυσικό έδαφος της εθνικιστικής Τουρκίας.

* Δεν αναφέρονται οι εναλλακτικές λύσεις που είχε η ελληνική πλευρά την επαύριο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ηττήθηκαν οι Νεότουρκοι εθνικιστές που είχαν ήδη ξεκινήσει τις γενοκτονίες από το 1914.

* Δεν αναγνωρίζονται πολιτικά δικαιώματα σ' ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του οθωμανικού πληθυσμού που ήταν οι Ελληνες της Ανατολικής Θράκης και της Μικράς Ασίας (Πόντος, Ιωνία, Βιθυνία, Καππαδοκία κ.ά.).

* Θεωρείται ότι η μόνη φυσική λύση θα ήταν η εκ νέου υπαγωγή τους στην τουρκική διοίκηση.

* Αποκρύπτεται το γεγονός ότι την περίοδο 1914-1923 από τα δύο εκατομμύρια του ελληνικού πληθυσμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέζησε το 60% περίπου, δεδομένου ότι οι πρόσφυγες που καταμετρήθηκαν στην Ελλάδα το 1928 ανέρχονταν σε 1.250.000 άτομα.

**Αντιμετωπίζεται ο Μουσταφά Κεμάλ, που τα στρατεύματά του συγκροτήθηκαν με βάση τους παρακρατικούς πυρήνες των Νεότουρκων (Teskilat Ι Mahsusa), ως ο επαναστάτης και ο απελευθερωτής της περιοχής.

* Επιχειρείται μια «εξίσωση του αίματος», αφού τα εγκλήματα του διαλυμένου ελληνικού στρατού που υποχωρούσε συγκρίνονται με την ψυχρή και προαποφασισμένη εξόντωση των Ελλήνων και των Αρμενίων. Δομικά επαναλαμβάνεται αυτό ακριβώς που κάνουν οι ρατσιστές αντισημίτες, οι οποίοι δικαιολογούν το Ολοκαύτωμα επικαλούμενοι τη δράση του ισραηλινού στρατού κατά των Παλαιστινίων

Επίλογος

Ενα από τα πλέον ενδιαφέροντα φαινόμενα -αλλά και αποκαλυπτικά της νεοελληνικής αλλοτρίωσης- είναι η Αρνηση της Γενοκτονίας από κάποιους πολύ συγκεκριμένους κύκλους. Παρ' ότι αναγνωρίστηκαν οι επέτειοι, εν τούτοις αυτό δεν συνέβαλε στην αλλαγή των στερεοτύπων και τη διαμόρφωση μιας τάσης περαιτέρω μελέτης. Η συντριπτική πλειονότητα της κοινότητας των επιστημόνων ιστορικών αγνοεί εντελώς αυτά τα ιστορικά γεγονότα ή κρατά μια επιφυλακτική στάση, ενώ αναπτύσσεται και η τάση της δημόσιας αμφισβήτησης.Ενώ έως τώρα η αμφισβήτηση προερχόταν κυρίως από περιθωριακούς κύκλους, τελευταία υπάρχει μια δημόσια Αρνηση της Γενοκτονίας προερχόμενη από πολύ συγκεκριμένους κύκλους, που προέρχονται από ένα φάσμα που εκκινεί από τη νεοφιλελεύθερη Δεξιά και το υπουργείο Εξωτερικών και φτάνει έως την ψευδώνυμη «ελευθεριακή Αριστερά». Φυσικά το πρόβλημα είναι αποκλειστικά ενδοελλαδικό, γιατί στο διεθνή χώρο υπάρχει ήδη ένταξη του ιστορικού γεγονότος τόσο στις πληροφορίες για ζητήματα Γενοκτονιών όσο και στην ιστοριογραφία που μελετά τις μεθόδους του τουρκικού εθνικισμού.

*Διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός

ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΑΜΑΤΑ - Όσοι δεν γέλασαν ποτέ

Στὴν ἐκπομπὴ τοῦ κ. Νατσιοῦ φιλοξενεῖται ἡ κ. Θεοδώρα Ἰωαννίδου-Καρακουσόγλου συγγραφέας τοῦ βιβλίου "Ὅσοι δὲν γέλασαν ποτὲ" ποὺ εἶναι ἀφιερωμένο στὸ Ποντιακὸ ζήτημα!

ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΣ 2016 ΠΥΡΡΙΧΙΟΣ-ΟΡΚΟΣ

Τελετή λήξης Πανελλήνιας Άσκησης Εφέδρων «ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΣ 2016»
Ιερό Προσκύνημα Παναγίας Σουμελά
Μνημείο του Ποντιακού Ελληνισμού για να θυμίζει το Μοναστήρι εκεί στην Πατρίδα, αλλά και σύμβολο της οργανωμένης γενοκτονίας περισσοτέρων από 350.000 Ελλήνων του Πόντου από έναν βάρβαρο λαό με επικεφαλής τον Κεμάλ, τον "πατέρα" των Τούρκων, έσφαξαν και ξερίζωσαν έναν ολόκληρο λαό, χιλιάδες οι νεκροί, μέσα σ'αυτούς και πάρα πολλοί αντάρτες που αντιστάθηκαν και έπεσαν ηρωικά...
Για τα αδέρφια που έφυγαν, αλλά και αυτά που έμειναν να περιμένουν πίσω,
Πυρρίχιος χορός.
Στην Λύρα ο Κώστας Τυρεκίδης, και στο νταούλι ο Νίκος Καλογερίδης.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ θυμάται τη 19η Μαΐου 1919

«Την πατρίδαμ’ έχασα, έκλαψα και πόνεσα. Λύουμαι κι αροθυμώ, ν’ ανασπάλω κι επορώ»

Στις 19 Μαΐου, 1919 με την αποβίβαση του Κεμάλ Ατατούρκ στη Σαμψούντα, άρχισε η δεύτερη και σκληρότερη φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας. Περίπου 353.000 Έλληνες από τον μικρασιατικό Πόντο εξοντώθηκαν την περίοδο 1916-1923. Οι Τούρκοι με τη γενοκτονία των Ποντίων, τις λεηλασίες, τις πυρπολήσεις των χωριών, τους απαγχονισμούς και τους εκτοπισμούς που ακολούθησαν, κατάφεραν να αλλοιώσουν τον εθνολογικό χαρακτήρα των ελληνικών περιοχών.

Περισσότεροι από 400.000 ξεριζωμένοι έφθασαν με καραβάνια στα μεγάλα αστικά της Ελλάδος αφήνοντας πίσω τους έναν πολιτισμό 3 χιλιετιών, προγονικά εδάφη, εκκλησίες, τάφους και σχολεία. Άρχισαν έναν αγώνα επιβίωσης προσπαθώντας παράλληλα να διατηρήσουν τον ποντιακό πολιτισμό, την μουσική, τη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμά τους .

Επί δεκαετίες οι Πόντιοι αγωνίζονται για την αποκατάσταση της μνήμης των θυμάτων, με την αναγνώριση της γενοκτονίας από την Τουρκία. Η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994 και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».

Η Γενοκτονία των Ποντίων είναι σελίδα μιας ευρύτερης ιστορίας που ιστορικοί αποκαλούν «χριστιανικό ολοκαύτωμα» ανέφερε ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το 2015 και τον δημοσιογράφο Φάνη Γρηγοριάδη και την οποία αναδημοσιεύουμε από το αρχείο του ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων. Τι οφείλουμε να θυμόμαστε σήμερα;

Θα πρέπει να ορίσουμε αρχικά σε τι αναφερόμαστε. Η Γενοκτονία των Ποντίων είναι μία σελίδα μιας μεγάλης, ευρύτερης, ιστορίας. Είναι κομμάτι της πολιτικής των Νεοτούρκων και του Κεμαλισμού να εξοντώσει τις χριστιανικές ομάδες, η οποία έχει διάφορες κατηγορίες. Η υπέρτατη κατηγορία είναι η γενοκτονία των χριστιανικών κοινοτήτων, όπως έχει οριστεί από το συνέδριο των Νεοτούρκων. Έχουν στοχοποιηθεί οι χριστιανικές κοινότητες, αυτό είναι το πρώτο και υπέρτατο πλαίσιο, αυτό που αποκαλούμε εμείς οι χριστιανοί ιστορικοί το «χριστιανικό ολοκαύτωμα». Μέσα εκεί, λοιπόν, υπάρχουν επιμέρους μορφές εξόντωσης των μειονοτήτων, για τους Έλληνες, τους Αρμένιους, τους Ασσυροχαλδαίους - Αραμαίους. Γίνονται γενοκτονίες και των τριών αυτών κοινοτήτων, στη δε περίπτωση των Ελλήνων υπάρχει και μια άλλη επιμέρους διάκριση, γενοκτονίες στον Πόντο, στην Ανατολική Θράκη, στην Ιωνία, στη Βιθυνία. Είναι δηλαδή πολύ ευρύ ιστορικό φαινόμενο. Είναι ο μετασχηματισμός μιας αυτοκρατορίας σε εθνικό κράτος. Και ο μηχανισμός του μετασχηματισμού είναι οι γενοκτονίες. Δηλαδή, αυτό πρέπει να γίνει συνείδηση.

Ο Βλάσης Αγτζίδης στην παρουσίαση του βιβλίου της Σάντο Χάλο για την «γιαγιά των Ποντίων», Θία Χάλο

Ποια είναι τα μεγέθη; Τα θύματα;

Το 1914 με την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ξεκινούν και οι μεγάλες διώξεις κατά των χριστιανικών κοινοτήτων, με τη συγκάλυψη των Αυστρογερμανών που ήταν και οι σύμμαχοι των Νεότουρκων. Υπάρχουν περίπου 2.2000.000 Έλληνες στη Θράκη και στη Μικρασία, εννοούμε Πόντο, Βιθυνία, Καππαδοκία, κ.α. Στον Πόντο, ο πληθυσμός ανέρχεται στους 450.000 ανθρώπους. Αυτό που ξέρουμε είναι, ότι το 1928 καταγράφηκαν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα 1.250.000 άνθρωποι. Υπολογίζουμε ότι το συνολικό κόστος θυμάτων και αγνοουμένων είναι 700.000 - 800.000. Δεν έχουμε ακριβή στοιχεία, ποτέ δεν έγιναν λεπτομερειακές έρευνες την εποχή που θα μπορούσαν να γίνουν και τώρα προσπαθούμε, μέσα από τα λιγοστά στοιχεία που μας έχει κληροδοτήσει η Ιστορία, να αναπλάσουμε τα πραγματικά μεγέθη. Η γενοκτονία δεν έχει, όμως, σχέση με τον αριθμό των θυμάτων. Έχει ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων δεν ξέρουμε ποιος είναι στον Πόντο, στη Θράκη, στη Σμύρνη ή στην Ιωνία.

Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι ο συνολικός αριθμός των θυμάτων, σε όλη την οθωμανική αυτοκρατορία, είναι 700.000-800.000. Προσπαθούμε να υπολογίσουμε πόσοι εγκαταστάθηκαν στη Ρωσία, πόσοι μπορεί να έφυγαν στη διασπορά, Γαλλία, ακόμη και Λατινική Αμερική και να δούμε τον αριθμό των θυμάτων στην Ελλάδα που υπήρχε τη δεκαετία του 1920 και μια φοβερή θνησιμότητα των προσφύγων και να καταλήξουμε τελικά, ότι εκεί, στις πατρίδες τους, ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων της γενοκτονίας κατά του συνολικού ελληνικού πληθυσμού της Ανατολής είναι περίπου 700.000 - 800.000 άτομα.

Ποιοι είναι υπαίτιοι; Έχει ευθύνες το τουρκικό κράτος;

Το τουρκικό κράτος, η Τουρκική Δημοκρατία, δημιουργείται το 1923, δηλαδή μετά το τέλος των γεγονότων. Τα γεγονότα και τις γενοκτονίες τις προκάλεσε ο ακραίος τουρκικός εθνικισμός, οι Νεότουρκοι στην αρχή και ο Κεμάλ στη συνέχεια. Η σχέση του τουρκικού κράτους με αυτούς που διέπραξαν τις γενοκτονίες μπορεί να μην είναι θεσμική, είναι όμως οργανική. Γιατί ουσιαστικά αυτοί δημιουργούν το τουρκικό κράτος.

Χιλιάδες άνθρωποι εκτοπίστηκαν από την πατρίδα

Σήμερα, με τον Ερντογάν και τους μουσουλμάνους στην κυβέρνηση της Τουρκίας, σαφώς υπάρχει πιο διαλλακτική αντιμετώπιση του θέματος αυτού, από ό,τι με τους παραδοσιακούς κοσμικούς, τους εθνικιστές, τους Κεμαλιστές δηλαδή. Υπάρχει μια πιο ευνοϊκή, θα λέγαμε, αντιμετώπιση. Βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, είναι γνωστά τα όρια που έχει το ίδιο το τουρκικό κράτος.

Ειδικά για τους Αρμένιους υπάρχει η εκκρεμότητα των αρμενικών περιουσιών που εγκαταλείφθηκαν και οικειοποιήθηκε το τουρκικό κράτος και δόθηκαν μετά σε εκλεκτούς του καθεστώτος.

Αυτό δεν υπάρχει στην ελληνική περίπτωση, είτε στον Πόντο, είτε στη Σμύρνη, είτε στη Θράκη, καθώς με τη Συνθήκη της Αγκύρας, το 1930, η Ελλάδα και η Τουρκία συμφώνησαν να αλλάξουν πληθυσμούς και περιουσίες. Άρα, ο φυσικός «αντίδικος» των προσφύγων του '22, Ποντίων, Μικρασιατών, Ανατολικοθρακών είναι ουσιαστικά το ελληνικό Δημόσιο. Είναι αυτή η μεγάλη διαφορά.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια άλλη άποψη -ορισμένων, μάλιστα, πανεπιστημιακών- που αμφισβητούν ότι διαπράχθηκε γενοκτονία ή ότι οι διωγμοί σε βάρος των Ελλήνων της Ανατολής έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά...

Αυτό είναι από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα στην ύπαρξη της σύγχρονης Ελλάδας, η ύπαρξη ενός εκτεταμένου ρεύματος αρνητών της γενοκτονίας. Η άρνηση της γενοκτονίας, αυτού που συνέβη δηλαδή στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς, μετά το 1922, ήταν η βασική στρατηγική επιλογή του ελληνικού κράτους και των επίσημων ελλαδικών ελίτ. Η μνήμη των προσφύγων, εάν μπόρεσε να διασωθεί, διασώθηκε από τις ίδιες τις κοινότητες των προσφύγων και μόνο όταν έρχεται η μεταπολίτευση, μετά τη δικτατορία, ουσιαστικά αναδύεται η κοινωνία των πολιτών και μπορούν οι προσφυγικοί πληθυσμοί να διεκδικήσουν να ενσωματωθεί η δική τους ιδιαίτερη ιστορική μνήμη στο συλλογικό εθνικό αφήγημα. Κάτι που, μέχρι τότε, δεν είχε γίνει και ήταν κι απαγορευμένο. Στη δεκαετία του '90, λοιπόν, που έχουμε δύο ανακηρύξεις Ημερών Μνήμης, 19 Μαΐου για τον Πόντο, 14 Σεπτεμβρίου για το σύνολο της Μ. Ασίας, στην πραγματικότητα το ελληνικό πολιτικό σύστημα προσπαθεί, σε συμβολικό επίπεδο, να επιλύσει τις ιστορικές εκκρεμότητες που είχε με τον ελληνισμό της ανατολής με τους πρόσφυγες του 1922.

Όμως, αυτό που συμβαίνει είναι ότι μια μικρή ομάδα ιστορικών, αναθεωρητών -όπως θέλετε πέστε το- παραμένει προσκολλημένη στα παλιά μοντέλα, που ήταν εξαιρετικά τουρκοφιλικά, που παραγνώριζαν το γεγονός, ότι εκεί διαπράχθηκε γενοκτονία και ότι αυτός που τη διέπραξε δεν ήταν ούτε δημοκράτης, ούτε μεταρρυθμιστής, Νεότουρκοι και Μουσταφά Κεμάλ Πασά, αλλά αντιθέτως πρωτοναζιστικά ρεύματα που εντάσσονταν στην ιδεολογική κατηγορία των ολοκληρωτικών ακροδεξιών κινημάτων του μεσοπολέμου. Αυτή, λοιπόν, τη φοβερή διάκριση δεν την κάνουν λόγω πολιτικών και ιδεολογικών αγκυλώσεων.

Κι έχουν φτάσει στο ακρότατο σημείο της αμφισβήτησης της μνήμης των προσφύγων μέσα από την άρνηση του ότι πραγματοποιήθηκε γενοκτονία.

Έτσι, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πολύ ενδιαφέρον μεν, τραγικό δε, δίλημμα και σύγκρουση μέσα στον ελλαδικό χώρο. Πράγματα που είναι διεθνώς πλέον καταχωρημένα ως γενοκτονία, π.χ. η γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής (Πόντος, Ιωνία, Αν. Θράκη) έχει θεωρηθεί σαν μία από τις μεγάλες γενοκτονίες του 20ού αιώνα από τον καθ' ύλην αρμόδιο οργανισμό, το «Ινστιτούτο Μελέτης των Γενοκτονίων» (IAGS). Κι, όμως, στην Ελλάδα υπάρχει μια ερημιά απόλυτη στο θέμα αυτό. Δυστυχώς, μόνο οι προσφυγογενείς ιστορικοί σήμερα και βεβαίως κάποιοι λίγοι, φωτεινές εξαιρέσεις, του περίγυρου, προσεγγίζουν με τόλμη τα γεγονότα αυτά. Η πλειονότητα των Ελλήνων ιστορικών είναι αγνωστικιστές και ουδέτεροι.

Μπορεί να στοιχειοθετηθεί γενοκτονία με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία;

Μα, φυσικά, είναι αυτονόητο. Οι αρνητές κάνουν μια... απατεωνιά, μπερδεύουν τον όρο «γενοκτονία». Η γενοκτονία είναι νομικός όρος, όρος του διεθνούς νομικού δικαίου, δεν είναι ένας όρος της καθομιλουμένης, όπως σφαγή, καταστροφή, εθνική εκκαθάριση, κ.λ.π. Είναι διεθνής νομικός όρος που ορίζεται με πολύ συγκεκριμένα κριτήρια, τα οποία όλα υπάρχουν στην περίπτωση της γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής. Είναι πραγματικά οδυνηρό, ότι στην Ελλάδα δεν έχει γίνει ένας δημόσιος διάλογος για όλα αυτά και ότι υπάρχει μια υπόγεια υπονόμευση της μνήμης των προσφύγων του '22.

Οι αρνητές, η μικρή ομάδα των συνειδητών αρνητών, εξαρχής έχουν αποφασίσει και προσπαθούν να βρουν επιχειρήματα να στηρίξουν την άποψή τους.

Ουσιαστικά έχουν μια αντίληψη λατρευτική προς τον τουρκικό εθνικισμό, όσο κι εάν ακούγεται παράξενο. Είναι μια τουρκοφιλική, σε σχέση με τον εθνικισμό πάντα, αντίληψη, η οποία ανατρέπεται πρωτίστως από ποιους λέτε; Από τους Τούρκους ιστορικούς... Αυτή τη στιγμή, οι κύριοι σύμμαχοι οι δικοί μας στον ερευνητικό και ακαδημαϊκό χώρο για τη μελέτη των γενοκτονιών είναι μια νέα ιστοριογραφική σχολή στην Τουρκία, Τούρκων αριστερών ιστορικών, οι οποίοι δεν έχουν κανένα ταμπού, μελετούν τα οθωμανικά και τουρκικά αρχεία και με εκπληκτικά διδακτορικά αποκαλύπτουν το τρομερό έγκλημα που έκανε ο τουρκικός εθνικισμός σε βάρος των χριστιανικών κοινοτήτων.

Η Βουλή των Ελλήνων όρισε ώς «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου» τη 19η Μαΐου...

Εάν αναγνωρίστηκε από τη Βουλή των Ελλήνων ήταν γιατί οι πρόσφυγες και οι βουλευτές τους επέβαλαν αυτή τη διαδικασία αναγνώρισης. Όμως, ποτέ δεν είχαμε μια διαδικασία γνώσης και αξιοποίησης του παρελθόντος

Το ελληνικό κράτος και οι μηχανισμοί του ήταν πάντα αντίθετοι σε όλο αυτό, θεωρώντας ότι διαταράσσει την κανονικότητα των ελληνοτουρκικών σχέσεων...

Αν ο προσφυγικός χώρος ήθελε να προχωρήσει αυτή η διαδικασία θα έπρεπε να οργανωθεί καλύτερα, να αναπτύξει τους δικούς του ιστορικούς και να ακολουθήσει τον δρόμο των Αρμενίων, που εάν κατάφεραν να κατοχυρώσουν την ιστορική τους εμπειρία στη διεθνή αντίληψη περί ιστορίας του 20ού αιώνα, δεν το έκαναν επειδή είχαν ένα κράτος από πίσω τους, το έκαναν επειδή ήταν αποφασισμένοι και συνειδητοποιημένοι.

Αναδημοσίευση από το ΑΠΕ-ΜΠΕ