Οι Πατέρες πάντα επίκαιροι

 

«Μην αυξάνεις τις τιμές ανεβάζοντας τες μόλις ο κόσμος πέσει σε ανάγκη. Μην περιμένεις να λείψει το σιτάρι για να ανοίξεις τις σιταποθήκες σου. Όποιος ακριβαίνει το σιτάρι, έχει την κατάρα του κόσμου. Μην περνάς τον λιμό για χρυσάφι, και τις στερήσεις της κοινωνίας για δική σου καλοπέραση. Μην καπηλεύεσαι τις συμφορές των ανθρώπων, μην κάνεις την οργή του Θεού ευκαιρία να πλουτίσεις. Αποβλέπεις στον χρυσό και δεν θέλεις να βλέπεις τον αδελφό».

          Μέγας Βασίλειος. Απόδοση Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

Η έννοια του «Υπερούσιος»

 

Από την  εορτή των Χριστουγέννων και μέχρι την απόδοση της εορτής-την παραμονή της Πρωτοχρονιάς- ψάλλεται στην Εκκλησία το κοντάκιο «Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει….», το οποίο αντικαθιστά το «ίδιο σε μέλος) κοντάκιο «Η Παρθένος σήμερον τον προαιώνιον λόγον…., που ψάλλεται από τις 26 Νοεμβρίου-δηλαδή την επομένη της Αποδόσεως των Εισοδίων της Θεοτόκου.

        Τα δύο κοντάκια κινούνται γενικά στο ίδιο νοηματικό πεδίο, με κέντρο το «Παιδίον νέον», που είναι «ο προαιώνων Θεός». Μένει ίσως να διευκρινιστεί η λέξη «υπερούσιος» του δεύτερου χρονικά κοντακίου.

        Η πρόθεση «υπέρ», όταν συντάσσεται με αιτιατική, σημαίνει «πάνω από». «Υπερούσιος» λοιπόν είναι εκείνος που υπερβαίνει τις (κτιστές) ουσίες, που είναι πάνω από αυτές (ως άκτιστος), εκείνος που είναι άυλος-όχι τυχαία-, τη λέξη «άυλος» θα τη συναντήσουμε στην δ’ Ωδή από τις καταβασίες των Χριστουγέννων: «ο άυλος και Θεός».

        Καθώς υπερβαίνει τις ουσίες των κτιστών όντων, είναι απρόσιτος, δεν προσεγγίζεται, όπως δηλώνεται ρητά αμέσως μετά: «και η γη το σπήλαιον τω απροσίτω προσάγει» (και η γη προσφέρει στον απρόσιτο το σπήλαιο). Αυτός, λοιπόν,  ο «υπερούσιος» και «απρόσιτος» θέλει να λάβει ανθρώπινη ουσία και θα γίνει  προσιτός ως «παιδίον νέον».

        Ανδρέας Μοράτος

Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

 

«Ο τον λόγον μου ακούων και πιστεύει τω πέμψαντί με έχει ζωήν  αιώνιον» ( Ιωάν. 5, 24).

          Δεν ακούνε όλοι οι άνθρωποι με την ίδια διάθεση τους λόγους του Χριστού. Άλλοι ακούνε από απλή περιέργεια ή φιλομάθεια. Άλλοι με ενδιαφέρον  και πίστη και προσοχή. Στους τελευταίους αυτούς ο λόγος του Χριστού κάνει οριστική εγκατάσταση και ζωή, νέα κατεύθυνση στη ζωή τους, νέο φρόνημα και αισθήματα.

          Οι άνθρωποι αυτοί πιστεύουν και παραδέχονται ότι ο Θεός απέστειλε τον Ιησού Χριστό στον κόσμο. Πιστεύουν ότι το Ευαγγέλιο είναι αλήθεια, που έρχεται από τον Θεό. Πιστεύουν ότι όλα, όσα προλέγει και υπόσχεται ο Χριστός με το Ευαγγέλιό Του θα εκπληρωθούν στο ακέραιο και με ακρίβεια. Πιστεύουν ότι ο δρόμος της αρετής, τον οποίο υποδεικνύει ο Κύριος, είναι ο δρόμος της πραγματικής ανορθώσεως και μορφώσεως, της χαράς και κάθε ευλογίας. Όλα αυτά πιστοποιούν, ότι στη ψυχή τους έχει μεταγγισθεί και ριζώσει η ζωή του Χριστού. Γι’ αυτό είναι βέβαιο, ότι θα απολαύσουν τη ευλογημένη ζωή τη αιωνιότητας.

          Γ.

Περί εσχατολογίας ο λόγος

 

Εσχατολογία είναι η διδασκαλία που ασχολείται με το τέλος του κόσμου. Η εσχατολογία σήμερα είναι ιδιαίτερα επίκαιρη. Τα μέσα καταστροφής, που έχουν επινοηθεί στην εποχή μας, απειλούν με θάνατο το κάθε τι. Για τούτο, για να μη βρεθούμε απροετοίμαστοι μπροστά στα γεγονότα που πλησιάζουν, πρέπει να θεωρήσουμε “το τέλος του κόσμου” από την οπτική γωνία της χριστιανικής εσχατολογίας.

          Τι είναι για τον χριστιανισμό, το τέλος του κόσμου;

          Είναι η αρχή της αιωνιότητας, το ξεκίνημα μιας καλύτερης ζωής. Οι άθεοι θέλουν να διαστρέφουν την άποψή μας περί εσχατολογίας. Κατά τα λεγόμενά τους, οι χριστιανοί, επειδή θεωρούν την άλλη ζωή σαν την μόνη αληθινή, δεν θέλουν να εργασθούν σ’ αυτή την γη και γίνονται πεσιμιστές. Αλλά, δεν είναι καθόλου έτσι τα πράγματα. Η άλλη ζωή κερδίζεται εδώ κάτω. Γι’ αυτό κάθε στιγμή σ’ αυτό τον κόσμο είναι πολύτιμη για τον χριστιανισμό. Και όσο λιγότερος χρόνος του μένει, τόσο περισσότερο πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές του. Εδώ πρέπει να κάνουμε μια παρατήρηση. Υπάρχει μια εσφαλμένη εσχατολογία, που καθορίζει το τέλος του κόσμου σε μια ορισμένη ημερομηνία, και  ο κόσμος τρέχει να σωθεί όπου μπορεί εγκαταλείποντας τα πάντα. Αυτό είναι διαστροφή. Η ημέρα αυτή αγνοείται από τους αγγέλους, ακόμα και από τον Υιό του Ανθρώπου. Μόνον ο ουράνιος Πατέρας την γνωρίζει. Σήμερα από πολλά σημάδια και προφητείες μπορούμε να  προαισθανθούμε ότι το τέλος εγγίζει. Αλλά πότε θα έλθει; Αυτό παραμένει άγνωστο. Όσο όμως κι αν είναι ο χρόνος που υπολείπεται δεν πρέπει να νοιώθουμε καθόλου πανικό. Ο πανικός υπάρχει μόνο εκεί όπου λείπει η πίστη, επειδή, για τους απίστους , το τέλος του κόσμου είναι  η καταστροφή των πάντων. Για μας όμως η εσχατολογία μπορεί να είναι ατομική, μπορεί να αφορά κάθε άνθρωπο χωριστά. Αναλογίσου την τελευταία σου στιγμή και δεν θα αμαρτήσεις ποτέ. Σκέψου ότι η τελευταία σου μέρα σε περιμένει και ότι θ χρειασθεί να δώσεις λόγο για όλα, και θα αποστραφείς την αμαρτία.

          π. Δημήτριος DOYDKO, “Η ΕΛΠΙΔΑ ΜΑΣ”

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΆ ΜΗΝΎΜΑΤΑ

 

Γενικότερα μέσα στη ζωή, όταν δεν βρίσκουμε-είτε ως ομάδες ανθρώπων είτε ως έθνος είτε ο καθένας χωριστά-την αλήθεια, όταν δεν φωτίζεται το όλο πνεύμα μας, η όλη σκέψη μας από την αλήθεια του Θεού και δεν εμπνέεται η ψυχή μας από την αλήθεια, τι θα κάνουμε μετά; Στραβά θα πάμε,χρησιμοποιώντας είτε με τον έναν τρόπο είτε με τον άλλο τις όποιες ικανότητες έχουμε και τις όποιες ευκαιρίες μας δίδονται, για να κάνουμε τούτο η εκείνο.

          “Θεέ μου βλέπεις πως είμαι. Τάχα προσπαθώ να κάνω κάτι, και τίποτε δεν κάνω. Όλο υπόσχομαι, και πάλι δεν εκπληρώνω τις υποσχέσεις μου. Βλέπεις πόσο     αγαπώ τον εαυτό μου, πόσο με νικούν οι επιθυμίες μου, πόσο ο διάβολος με αιχμαλωτίζει, με μπερδεύει. Αλλά,Χριστέ μου, πιστεύω στην αγάπη σου, στην ευσπλαχνία σου, πιστεύω ότι θα με ελεήσεις. Βάλε το χέρι Σου”.

 

          Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ

Προγαμιαῖες σχέσεις Μεταγαμιαίων ἀνθρώπων

Τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου πατρὸς Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, ἀπὸ τὸ βιβλίο: 

«Τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ ὁ κῆπος τῶν τέρψεων» τῶν ἐκδόσεων «Ἐγρήγορση»

Τὸ ἐρωτικὸ πλάσμα

Ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὴ φύση του εἶναι πλάσμα ἐρωτικό. Ἔχει τὴν τάση νὰ κινεῖται πρὸς ἕνωση. Τὸ ἐπίπεδο στὸ ὁποῖο πραγματοποιεῖται ἡ ἕνωση αὐτὴ εἶναι τριπλό. Κινεῖται πρὸς ἕνωση μὲ τὸ Θεό, μὲ τὸ συνάνθρωπο, καὶ ἑνώνει μὲ τὰ ψυχικὰ καὶ διανοητικά του χαρίσματα ὅλες τὶς δυναμικὲς ποὺ χαρακτηρίζουν τὴν προσωπικότητά του. Πιὸ πρακτικὰ δοσμένο αὐτὸ τὸ σχῆμα θέλει τὸν ἄνθρωπο:

α) Νὰ ἔχει ἀναζητήσεις γιὰ τὴ…ζωὴ καὶ τὸ θάνατο καὶ γιὰ τὰ πέρα ἀπὸ τὴν ὁριζόντια πραγματικότητα,

β) Νὰ θέλει νὰ ἔχει κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους,

γ) Νὰ προσπαθεῖ νὰ ξεπεράσει τοὺς ἐσωτερικοὺς διχασμοὺς ποὺ τὸν ταράσσουν καὶ τὸν κομματιάζουν.

Ἡ προσπάθεια γιὰ τὸ κάθε ἕνα ἀπὸ τὰ προηγούμενα εἶναι ἐρωτική. Ἡ ἐρωτικὴ πορεία κρύβει πάντα μέσα της μία ἔξοδο. Ἔξοδο πρὸς τὸ Θεό, τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἀπὸ τὴν ἐγωιστικὴ αὐταρέσκειά μας.

Ἡ βίωση τοῦ ἔρωτα διὰ τοῦ γάμου

Χωρὶς τὴν ἀνακάλυψη καὶ βίωση τοῦ προαναφερομένου τριπλοῦ ἐρωτικοῦ ἐπιπέδου, ὁ ἄνθρωπος ζεῖ μία πρακτικὴ βαθιὰ ἀναπηρία. Ἂν ἀναπτύσσει μέρος μόνο ἀπὸ τὶς ἐρωτικές του δυνατότητες, ζεῖ ἐλλιπεῖς καὶ ἀρρωστημένες τὶς πτυχὲς τῆς προσωπικότητάς του. Ἂν π.χ. κοινωνικοποιεῖται χωρὶς ταυτόχρονη ἀναζήτηση ἐρωτικῆς μορφῆς πρὸς τὸ Θεό, καταλήγει σὲ καρκινογόνο κοινωνικότητα. Ἂν πάλι προσπαθεῖ νὰ ἰσορροπήσει τὶς ἐσωτερικές του ἀντίρροπες δυνάμεις χωρὶς ἔξοδο πρὸς τὸ Θεὸ καὶ τοὺς ἀνθρώπους, καταλήγει σὲ ἕνα διαλογιζόμενο ὂν ποὺ ψάχνοντας νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτὸ του χάνει τὸν ὁρίζοντα τοῦ περιβάλλοντός του.

Ὁ ἔρωτας, ἐπειδὴ εἶναι πράξη ζωῆς τριττῶς ἐκφραζομένη, μόνο μὲ ἑνιαία τριπλῆ ἀντιμετώπιση μπορεῖ νὰ βιωθεῖ. Ὅταν λέμε «ἑνιαία τριπλῆ ἀντιμετώπιση» ἐννοοῦμε ἕνα γεγονὸς ποὺ μπορεῖ νὰ ἀναπτύξει ταυτόχρονα καὶ νὰ γιατρέψει τρία παράλληλα καὶ ὁμοειδῆ στοιχεῖα πού, ἐνῶ εἶναι διακρινόμενα στὶς ἐκδηλώσεις τους, ἔχουν κοινὸ παράγοντα ποὺ τὰ τρέφει καὶ τὰ καλλιεργεῖ.

Αὐτὸς ὁ κοινὸς παράγοντας ποὺ ἐνεργοποιεῖ ἰσορροπημένα ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ ἔρωτα εἶναι ὁ «γάμος». Τὴ λέξη «γάμος» σήμερα τὴν κατανοοῦμε ἀποσπασματικά, ὡς σχέση τοῦ ἀνδρὸς μὲ τὴ γυναίκα. Ἡ γλώσσα ὅμως τῆς Γραφῆς εἶναι πολὺ εὐρύτερη. Ὁ γάμος ὁρίζεται ὡς σχέση Χριστοῦ καὶ Ἐκκλησίας. Εἶναι ἕνα μυστήριο πρακτικὸ καὶ ταυτόχρονα ἀκατανόητο. Εἶναι ἡ παρουσία τῆς Χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ποὺ «ὅλως συγκροτεῖ» τὸν ἄνθρωπο σὲ ἐρωτικὴ ἰσορροπία. Ἡ ἀποδοχὴ αὐτοῦ τοῦ δεδομένου τῆς δωρεᾶς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κάνει τὸν ἄνθρωπο προσωπικότητα ποὺ ζεῖ μέσα ἀπὸ τὸ γάμο. Πού ἀποδέχεται τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἐκείνη ἐκφράζεται μέσα ἀπὸ τὸ μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς ἐκχύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁ ἔρωτας εἶναι γεγονὸς γαμικὸ καὶ μόνο ὡς τέτοιο προσεγγίζεται. Εἶναι, δηλαδή, γεγονὸς ἰσχυρῆς ἑνώσεως ποὺ μόνο ἀκατάλυτα δεσμὰ μποροῦν νὰ τὸ συγκρατήσουν. Χωρὶς αὐτὲς τὶς δυνάμεις τοῦ γάμου ὁ ἔρωτας δὲν μπορεῖ νὰ θεραπεύσει τὶς ἀναζητήσεις τοῦ ἀνθρώπου γιὰ ὑπέρβαση, κοινωνία καὶ ἐσωτερικὴ ἰσορροπία.

Ὁ ἄνθρωπος, λοιπόν, εἶναι, μαζὶ μὲ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐρωτικοῦ, καὶ πλάσμα γαμικό. Ἡ σχέση του μὲ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα τὸν χαρακτηρίζει. Κανεὶς μέσα στὸ χῶρο τῆς Ἐκκλησίας δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἀνέραστος ἢ ἀγαμικός. Ὁ μοναχὸς καὶ ὁ παντρεμένος μέσα ἀπὸ τὸ γεγονὸς αὐτὸ τοῦ συνεκτικοῦ δεσμοῦ τοῦ γάμου μποροῦν νὰ εἶναι ὄντως μοναχοὶ καὶ ὄντως ἔγγαμοι. Ὁ ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ ὁμιλεῖ γιὰ προγαμιαῖες σχέσεις. Δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει τέτοιο γεγονός. Εἶναι ἀνυπόστατο. Τὸ προγαμιαῖο καταργεῖ τὴ δυνατότητα τοῦ ἀνθρώπου νὰ ζεῖ ὡς ἄνθρωπος.

Ὁ ὁρισμὸς «προγαμιαῖες σχέσεις» θέλει νὰ προσδιορίσει σήμερα τὴν ὕπαρξη γενετησίων σχέσεων ἔξω ἀπὸ τὸ γάμο. Τέτοιοι ὅμως διαχωρισμοὶ εἶναι ἀδύνατοι. Οἱ γενετήσιες σχέσεις ὑπηρετοῦν στὴν πράξη ὡς βιολογικὲς λειτουργίες τὸ ἐρωτικὸ καὶ γαμικὸ στοιχεῖο ὅπως τὸ προσδιορίσαμε. Στὴ μελέτη τοῦ μακρόκοσμου ἕνας ἀστροφυσικὸς θὰ ἔλεγε πὼς εἶναι ἀδύνατο ἕνας κουὰρκ (τὸ μικρότερο τεμάχιο ὕλης ποὺ ὑπάρχει) νὰ βρεθεῖ μόνο του. Εἶναι πάντα δεσμευμένα. 

Τὸ ἴδιο θὰ λέγαμε συμβαίνει μὲ τὶς γενετήσιες σχέσεις. Κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ τὶς ἀποδεσμεύσει ἀπὸ τὸ γάμο καὶ τὸν ἔρωτα. Κάθε προσπάθεια γιὰ ἀποδέσμευση ἑνὸς κουὰρκ ἀπὸ τὴ δομὴ ἑνὸς πρωτονίου θὰ χρειαζόταν ὑποθετικὰ τόση ἐνέργεια ὅση χρειάζεται γιὰ νὰ καταστρέψουμε τὸ γαλαξία μας, καὶ μπορεῖ, τὸ σύμπαν. Στὴν ἀστροφυσικὴ οἱ ἔννοιες γίνονται κατανοητές. Στὸ χῶρο ὅμως τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς τὰ πράγματα δὲν φαίνονται καὶ τόσο δύσκολα. Κι ὅμως, εἶναι ἀρκετὴ μία ἀπογυμνωμένη ἀπὸ ἔρωτα καὶ γάμο γενετήσια σχέση νὰ διαλύσει τὶς ἰσορροπίες λειτουργίας τοῦ μυστηρίου ποὺ λέγεται ἄνθρωπος κατ’ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ πλασμένος.

Τὸ πρόβλημα

Ἡ ἐλλιπὴς βίωση τοῦ ἔρωτα καὶ ἡ ἀδυναμία κατανοήσεως τοῦ βαθύτερου καὶ εὐρύτερου νοήματος τοῦ γάμου ὁδηγεῖ σὲ μία βαθμιαία διάβρωση τοῦ ἐρωτικοῦ χαρακτήρα τοῦ ἀνθρώπου, γίνεται ἀνέραστος, ἐξαρθρώνονται οἱ βασικὲς ἐρωτικές του λειτουργίες στὴν τριπλή τους ἔκφραση καὶ ἀναφύονται ποικίλα προβλήματα ἐσωτερικῶν ἀνισορροπιῶν πού, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαπιστωθοῦν μὲ ἁπλὲς ψυχολογικὲς διαδικασίες, περιγράφονται μὲ λανθασμένη διαγνωστικὴ καὶ φυσικὰ ἀποπροσανατολισμένη θεραπευτική.

Νὰ προσπαθήσουμε νὰ προσεγγίσουμε μὲ λίγα καὶ ἁπλὰ λόγια κάποιους βασικοὺς τομεῖς ποὺ νοσοῦν ἀπὸ τὴν ἔλλειψη ἐρωτικῆς καὶ γαμικῆς ἀγωγῆς καὶ θεραπευτικῆς.

Ἡ συναισθηματικὴ προσέγγιση

Στὸ χῶρο τῶν διανθρωπίνων σχέσεων ἡ ἰσορροπία ἀνδρὸς - γυναικὸς προβάλλεται ὡς συναισθηματικὸ γεγονός. Τολμοῦν μάλιστα νὰ ὁμιλοῦν γιὰ αἰσθήματα καὶ ἀγάπη. Κανεὶς φυσικὰ δὲν μπορεῖ νὰ ἔχει ἀντίρρηση γιὰ τὴν ἀνάπτυξη τοῦ κόσμου τῶν ἀνθρωπίνων αἰσθημάτων καὶ συναισθημάτων προκειμένου νὰ ἔχουμε ὁλοκληρωμένες προσωπικότητες.

Τὸ λάθος βρίσκεται στὸν ἀνεπαρκή καὶ ἐπιδερμικὸ προσδιορισμὸ τῶν συναισθηματικῶν κινήσεων. Χωρὶς τὸ σχῆμα «ἔρωτα – γάμου» ποὺ προαναφέραμε, τὸ συναισθηματικὸ στοιχεῖο, καὶ ἂν ἀκόμη κρύβει κάποια κύτταρα ἀλήθειας, εἶναι ἐπισφαλὲς καὶ χωρὶς θεμέλια. Πίσω ἀπὸ τὸ συναισθηματικὸ στοιχεῖο μπορεῖ νὰ κρύβεται ἕνα ἐνδιαφέρον γιὰ τὸν ἄλλον λόγω ἐξωτερικῶν σχημάτων. Μπορεῖ νὰ κρύβεται ἡ ἀνάγκη νὰ ὑπάρχει κάποιος γιὰ νὰ νοιώθεις πὼς καταξιώνεσαι ὡς ἄνδρας ἢ γυναίκα. Μπορεῖ νὰ ὑποκρύπτεται ἡ ἀνάγκη γιὰ ξεπέρασμα τῆς κοινωνικῆς μοναξιᾶς. Ξεχνοῦν βέβαια πὼς τὸ ξεπέρασμα τῆς κοινωνικῆς μοναξιᾶς δὲν γιατρεύεται ἂν προσπαθεῖς νὰ τὸ ἱκανοποιήσεις διὰ τῆς «χρήσεως» κάποιου προσώπου, ἀλλὰ θεραπεύεται ἂν κατανοήσεις τὴν ἀποτυχία σου. Ἀποτυχία ποὺ ἦλθε ἀπὸ τὸν ἐγωισμὸ καὶ τὸ κλείσιμο στὸν ἑαυτὸ καὶ τὴ μὴ ἀπαντοχὴ τοῦ ἄλλου. Μόνο ὅταν καταλάβεις τὴν ἀποτυχία σου εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσεις πρὸς τὸν ἄλλον χωρὶς νὰ τὸν χρησιμοποιήσεις.

Μπορεῖ, τέλος, πίσω ἀπὸ τὸ συναίσθημα νὰ κρύβεται ἡ ἀνάγκη γιὰ «χρήση» τοῦ ἄλλου πρὸς ἱκανοποίηση σωματικῶν ἀναγκῶν. Πολλοὶ ἐνθουσιώδεις «ἔρωτες» ἔπεσαν σὰν χάρτινος πύργος ὅταν κάποτε ἕνας ἀπὸ τοὺς δύο δὲν θέλησε νὰ χρησιμοποιεῖται σεξουαλικά. Ἡ χρησιμοποίηση τοῦ ἄλλου γιὰ σεξουαλικὴ κατανάλωση τινάζει στὸν ἀέρα ὁποιαδήποτε μορφὴ ἀγάπης. Ἡ ἀγάπη «οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς». Ἂν τὸ σὲξ ἔλθει ὡς καρπὸς τῆς πορείας μέσα ἀπὸ τὸ σχῆμα «ἔρωτας - γάμος» εἶναι ἀποτέλεσμα ἁγιοπνευματικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἔχει ἐλαχιστοποιήσει τὸν κίνδυνο καταναλωτικῆς προσεγγίσεως τοῦ ἄλλου προσώπου. Ἕνας σπόρος πάντα θέλει πορεία γιὰ νὰ γίνει καρπός. Μόνο τὰ ὁρμονικὰ προϊόντα ἀναπτύσσονται γρήγορα. Μόνο ποὺ εἶναι καρκινογόνα.

Ἡ πορεία μέσα ἀπὸ ἕνα σχῆμα ποὺ λέγεται σωματικὴ ἀνάγκη - σὲξ - ἱκανοποίηση καταστρέφει τὶς πτυχὲς τὶς λεπτές τοῦ συναισθηματικοῦ πεδίου τοῦ ἀνθρώπου. Λειτουργοῦν μόνο τὰ ζωώδη καὶ καταπατοῦνται τὰ ἀνθρώπινα. Διαταράσσεται ὁλόκληρη ἡ ἰσορροπία τῶν δομῶν τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς, ποὺ εἶναι φτιαγμένη νὰ λειτουργεῖ τὴν ἀγάπη ὡς ἔρωτα - γάμο ἁγιοπνευματικῆς δωρεᾶς.

Ἡ ψυχολογικὴ προσέγγιση

Ἐὰν οἱ τροχοὶ ἑνὸς αὐτοκινήτου δὲν ἀκολουθοῦν τὶς ὁδηγίες ποὺ δίνονται ἀπὸ τὸν ὁδηγό, τότε ἡ καταστροφὴ εἶναι σίγουρη. Ὁ συναισθηματικὸς παράγοντας, ἐὰν δὲν ἐξομαλυνθεῖ καὶ σμιλευθεῖ κάτω ἀπὸ τὴν καθοδήγηση τῶν ροπῶν τῆς ψυχῆς, τότε ἀποπροσανατολίζεται σύμφωνα μὲ τὶς προτάσεις ποὺ διαγράψαμε στὸ προηγούμενο κεφάλαιο.

Τὰ λεγόμενα συναισθήματα εἶναι ἐκφράσεις τῆς κατ’ εἰκόνα Θεοῦ πλασμένης ἀνθρώπινης ὑποστάσεως. Ἡ ψυχή, ἐνεργοποιούμενη ἀπὸ τὴ δυναμικὴ κίνηση «ἔρωτος - γάμου» καλλιεργεῖ χαρίσματα καὶ ἐκφράσεις αἰώνιας προοπτικῆς. Αὐτὸ τὸ «αἰώνιο» δομικὸ ὑλικὸ ποὺ ζυμώνεται μέσα στὸν ἄνθρωπο ἀποτελεῖ μία ἀσφαλιστικὴ δικλείδα ἀντιμετωπίσεως τῶν διακυμάνσεων τοῦ βίου. Αὐτὸ τὸ «αἰώνιο» ὑλικὸ νικάει καὶ τὸν ἴδιο τὸ θάνατο ὅταν ὁ ἄνθρωπος ζήσει τὴν τραγωδία τῆς διαστάσεως σώματος καὶ ψυχῆς τὴν ὥρα τοῦ θανάτου. Ἂν ἡ καλλιέργεια αὐτοῦ τοῦ δομικοῦ ὑλικοῦ δὲν γίνεται κάτω ἀπὸ σωστὲς προϋποθέσεις, διαταράσσεται, καὶ ἀκολουθεῖ ἀποσύνθεση καὶ ἐξάρθρωση ὅλων τῶν ἐπὶ μέρους ἐκδηλώσεων τῆς προσωπικῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.

Ὅταν τὰ θεμέλια εἶναι σαθρὰ ὅλο τὸ οἰκοδόμημα εἶναι ἐπικίνδυνο. Ἡ ψυχὴ ψάχνει συνέχεια ὡς τροφὴ της τὸν «ἔρωτα - γάμο». Ἡ πορεία της μέσα στὸν κόσμο εἶναι συνεχῶς ἀναγωγικὴ στὴ σχέση μὲ τοὺς ἀνθρώπους. Φεύγει μόνο ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. Ἔξω ἀπ’ αὐτὴν δὲν κλείνει δρόμους πρὸς τοὺς ἄλλους, δὲν διασπᾶ δεσμοὺς κοινωνικότητας. Δὲν φτιάχνει καὶ σπάζει δεσμοὺς κατ’ ἀρέσκειαν. Φτιάχνοντας καὶ σπάζοντας καὶ ἀνακατασκευάζοντας καὶ ἀνακαταστρέφοντας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλλιεργηθεῖ τὸ δομικὸ ὑλικό. Ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα στὸ μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας στερεώνει τὸ δομικὸ ὑλικὸ καὶ τοῦ δίνει δυνατότητα γιὰ κοινωνικὴ ἐργασία, ποὺ σημαίνει μία συνεχῆ ἀνάπτυξη τῆς ἑνότητας τοῦ κόσμου. Γι’ αὐτὸ οἱ ἅγιοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ δίνουν τὸ στίγμα τῆς πορείας τῆς ἑνότητας τοῦ κόσμου.

Σ’ ἕνα μοντέλο προγαμιαίων σχέσεων ὅλη αὐτὴ ἡ λειτουργία τοῦ δομικοῦ ὑλικοῦ τινάζεται στὸν ἀέρα. Ἐφ’ ὅσον ὁ πλησίον ἄνδρας ἢ γυναίκα εἶναι πρὸς «χρήση», ἐφ’ ὅσον δὲν δέχεσαι νὰ προσφέρεις τὸ «δομικό σου ὑλικὸ» γιὰ νὰ μποῦν τὰ πρῶτα θεμέλια τῆς κοινωνίας καὶ νὰ συγκροτηθεῖ ὁ πρῶτος πυρήνας κοινωνίας, ἡ οἰκογένεια, οἱ σχέσεις μὲ τὸ ἄλλο πρόσωπο εἶναι ἀντικοινωνικές, δηλαδὴ τραγικές.

Οἱ ἀλλεπάλληλες ἀλλαγὲς συντρόφων ἀφήνουν βαθιὰ ρήγματα στὸ ψυχικὸ δομικὸ ὑλικό. Ὅσο πιὸ προχωρημένη εἶναι ἡ σχέση κι ὅσο πιὸ ψευτο-ὁλοκληρωμένη εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸ σχῆμα ἔρωτας - γάμος, τόσο περισσότερο καταστρέφεται βάναυσα, μπορεῖ καὶ ἀνεπανόρθωτα, ἡ μόνη ἐλπίδα τοῦ κόσμου νὰ γίνει ἡ ἀνθρώπινη μάζα ὄντως κοινωνία. Οἱ «ὁλοκληρωμένες» σχέσεις στὸ προγαμιαῖο ἐπίπεδο εἶναι μία ἀτομικὴ βόμβα στὸ σῶμα τῆς κοινωνίας. Ἄνθρωποι μὲ κατεστραμμένο δομικὸ ὑλικὸ δὲν θὰ μπορέσουν νὰ γίνουν μπροστάρηδες γιὰ κοινωνικὴ ἀναμόρφωση καὶ ἀναδόμηση. Ἡ μετάνοια βέβαια ἔχει τὴ δύναμη νὰ σώσει τὸν ἄνθρωπο καὶ νὰ τὸν κάνει ἀκόμη καὶ ἅγιο. Τὰ στίγματα ὅμως τῆς ἁμαρτίας ὁδηγοῦν τὸ σῶμα στὴ διάλυση «ἴνα μὴ τὸ κακὸν ἀθάνατον γένηται». Κι ἐδῶ ἀναφύεται τὸ θέμα τῆς βιολογικῆς προσέγγισης τοῦ ἔρωτα.

Ἡ βιολογικὴ προσέγγιση τοῦ ἔρωτα

Νὰ διατυπώσουμε ἁπλὲς σκέψεις:

Τὸ σῶμα ἔχει αἰσθήσεις. Χωρὶς τὶς αἰσθήσεις δὲν θὰ ὑπῆρχε ἡ ἐπαφὴ μὲ τὸ περιβάλλον. Τὰ κύτταρα τῶν αἰσθήσεων ἐνεργοποιοῦν τὰ μηνύματα τοῦ ἔξω κόσμου καὶ τὰ κάνουν ὁρατές, γευστικές, ἀκουστικές, ἐπιδερμικὲς ἐμπειρίες. Τὰ κύτταρα τῆς ἁφῆς, τὰ γευστικὰ κύτταρα, τὰ ἀκουστικὰ κύτταρα κ.λπ., ἂν ὑποστοῦν μία βάναυση προσβολὴ καταστρέφονται καὶ δὲν λειτουργοῦν προσωρινὰ ἢ μερικὲς φορὲς γιὰ πάντα. Ἕνα ἔντονο φῶς μπορεῖ νὰ ἀφαιρέσει ἀπὸ τὸ ὀπτικὸ κύτταρο τὴ δυνατότητα τῆς ὁράσεως. Ὁ ἔρωτας εἶναι καὶ μία αἴσθηση. Δὲν παύει νὰ εἶναι μία αἴσθηση, καὶ μέσα στὰ πλαίσια τῆς συζυγίας ἀνδρὸς - γυναικὸς λειτουργεῖ καὶ ὡς αἴσθηση. Ποιὸς ἀσχολήθηκε ποτὲ μὲ τὰ «ἐρωτικὰ κύτταρα»;

Ἡ ἔξω ἀπὸ τὶς προϋποθέσεις «ἔρωτας - γάμος» προγαμιαία σεξουαλικὴ σχέση σύμφωνα μὲ τὶς προηγούμενες σκέψεις, ἀφοῦ θὰ καταστρέψει τὸ συναισθηματικὸ καὶ ψυχολογικὸ πεδίο, θὰ προχωρήσει καὶ στὴν καταστροφὴ τῶν ἐρωτικῶν κυττάρων. Ἡ ἀποσπασματικὴ χρήση τοῦ σὲξ ὡς βιολογικῆς ἀνάγκης διαλύει σίγουρα τὰ ἐρωτικὰ κύτταρα. Ἂν χρησιμοποιήσω τὰ κουπιὰ μίας βάρκας γιὰ νὰ παίξω τέννις στὴν παραλία, τὰ κουπιὰ θὰ εἶναι σπασμένα ὅταν θὰ ἔρθει ἡ ὥρα νὰ λειτουργήσουν στὸ φυσικό τους περιβάλλον στὴν ἰσορροπία νεροῦ - βάρκας. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸν εὔκολα μπορεῖ νὰ περιγραφεῖ τὸ ὑπόδειγμα τοῦ ἀνικανοποίητου σεξουαλικὰ Δὸν Ζουᾶν. Ὅσες περισσότερες σχέσεις, τόσο περισσότερα κατεστραμμένα «ἐρωτικὰ κύτταρα», τόσο μεγαλύτερη ἀδυναμία γιὰ ἐρωτικὴ σεξουαλικὴ σχέση.

Οἱ «εἰδικοὶ» σεξολόγοι θὰ πρέπει νὰ λάβουν σοβαρὰ τὸν παράγοντα αὐτὸν ἂν θέλουν νὰ βοηθήσουν τοὺς «πελάτες» τους. Ἕνας στομαχολόγος ποτὲ δὲν θὰ προτείνει φαγητὰ μὲ καρυκεύματα στὸν ἀσθενῆ του. Ἀπορῶ γιατί ἕνας σεξολόγος προτείνει περισσότερο σὲξ στὸν ἐρωτικὰ ἀνικανοποίητο «πελάτη» του. Φυσικὰ τὴ λύση δὲν τὴν περιμένουμε ἀπὸ τὸ Viagra. Μὲ χάπια δὲν φτιάχνεται ἔρωτας. Τὸ μόνο ποὺ φτιάχνεται, σίγουρα, μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ ἱκανοποίηση πὼς ὁ ἀσθενὴς τὰ κατάφερε. Κι ἔτσι ξαναπαίζει τὸ παιχνίδι τῆς καταστροφῆς. Τὰ κατάφερε σημαίνει πὼς μπόρεσε ν’ ἀποδείξει πὼς εἶναι ἄνδρας. Ἄρα μπόρεσε νὰ ἐκφράσει τὴ δύναμή του. Δηλαδή, ἀπέδειξε τὸν κατακτητικὸ ἐγωισμό του. Τὸ ἀποτέλεσμα ἔρχεται ὡς φαῦλος κύκλος.

Ὁ ἐγωϊσμὸς σπάει τὴ σχέση τῶν προσώπων. Τὰ συναισθήματα δὲν ὑπάρχουν ἐφ’ ὅσον πρέπει νὰ καταξιωθεῖς. Τὸ «δομικὸ ὑλικό» τῆς ψυχῆς καταστρέφεται περισσότερο. Τότε καὶ μόνο τότε μπορεῖ κανεὶς νὰ καταλάβει τὸ λόγο τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὴν πρότασή της γιὰ ἀποφυγὴ προγαμιαίων σχέσεων. Εἶναι μία πρόταση ποὺ ὄχι μόνο δὲν βδελύσσεται τὸν ἔρωτα, ἀλλὰ ἀντίθετα θέλει νὰ τὸν διασώσει καὶ ν’ ἀναδείξει τὸν ἄνθρωπο ὡς τὸ ὄντως ἐρωτικὸ πλάσμα ποὺ δημιούργησε ὁ Θεός. Ἕνα πλάσμα ποὺ ἀγαπάει τὸ Θεό, τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἐναρμονίζει τὶς ἐσωτερικές του λειτουργίες μὲ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἕνα πλάσμα ποὺ ζεῖ ἕνα καὶ μοναδικὸ γάμο ὡς ἑνότητα μὲ τὸ Χριστό, κι ἐκεῖ μέσα ἐντάσσει τὸ γάμο μὲ τὸ ἄλλο φύλο, τὸ γάμο μὲ τὴν ἄσκηση, τὸ γάμο μὲ τὸ μοναχισμό. Ὁ Χριστιανὸς ποτὲ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι προγαμιαῖος. Βρίσκεται στὸ κέντρο τῆς ζωῆς καὶ γι’ αὐτὸ στὸ κέντρο τῆς ζωῆς τοῦ γάμου μὲ τὸ Χριστό.

Ὁ μεταγαμιαῖος ἄνθρωπος

Χωρὶς αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις, οἱ προγαμιαῖες σχέσεις εἶναι ἀδύνατες ὡς κατάσταση ζωῆς, ἀλλὰ δυνατὲς μόνο ὡς κατάσταση ἀσθένειας.

Τὸ μόνο σίγουρο εἶναι πὼς τὸ προγαμιαῖο θὰ ἀπογοητεύσει σύντομα τὸν ἄνθρωπο καὶ στὸ τέλος θὰ προσπαθεῖ νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτό του σὲ δρώμενα ἔξω ἀπὸ τὸ γάμο. Τότε μποροῦμε νὰ μιλήσουμε γιὰ τὸ μεταγαμιαῖο ἄνθρωπο, ποὺ ψάχνει κάπου ἀλλοῦ τὴν εὐτυχία του στὰ πέρα ἀπὸ τὸ γάμο. Ἀλλὰ ὁ γάμος παραμένει ἕνα ἀξεπέραστο γεγονὸς ὡς σχέση μὲ τὸ Χριστό, μὲ τὴν Ἐκκλησία. Ὅπως δὲν ὑπάρχει οὔτε προεκκλησιαστικὴ καὶ μετεκκλησιαστικὴ ἐποχή, ἔτσι δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχει οὔτε προγαμιαῖος οὔτε μεταγαμιαῖος δεσμός.

† π.Κ.Σ.

φλόγα

Ο νηπιοβαπτισμός και η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου

Υπάρχουν απόψεις και διδασκαλίες, όπως ότι ο νηπιοβαπτισμός αφαιρεί το δικαίωμα και την ελεύθερη βούληση από τον άνθρωπο να διαλέξει τον Θεό και τη θρησκεία που θέλει. Είναι όμως έτσι; Η Κ. Διαθήκη μας διδάσκει πως το Βάπτισμα είναι αναγκαίο για την είσοδό μας στη Βασιλεία του Θεού. Ο Ιησούς είπε στον Νικόδημο: “Σε βεβαιώνω, πως αν δε γεννηθεί κανείς ξανά δεν μπορεί να δει τη Βασιλεία Θεού. Τον ρώτησε ο Νικόδημος: Πως είναι δυνατό ένας άνθρωπος ηλικιωμένος πια να γεννηθεί ξανά; Μήπως μπορεί να μπει στην κοιλιά της μάνας του και να γεννηθεί άλλη φορά; Ο Ιησούς του απάντησε: Σε βεβαιώνω πως αν κανείς δεν γεννηθεί  εξ ύδατος και πνεύματος , δεν μπορεί να μπει στη Βασιλεία του Θεού”.

          Επειδή ο άνθρωπος είναι διπλός, ψυχή και σώμα, μας έδωσε και την κάθαρση διπλή, με το νερό και το Πνεύμα, αφού από τη μια μεριά το Πνεύμα ανακαινίζει μέσα μας το κατ’ εικόνα και το καθ’ ομοίωση και από την άλλη το νερό καθαρίζει με τη χάρη του Πνεύματος το σώμα της αμαρτίας και το απαλλάσσει απο τη φθορά....”. Όπως ακριβώς δεν μπορούμε να παρέμβουμε στη δωρεά του Θεού που είναι η διαδικασία της γέννησής  μας από την μητέρα μας, κατά τον ίδιο τρόπο δεν μπορούμε να παρέμβουμε στην αναγέννηση που προσφέρει το Βάπτισμα.

          Το ίδιο συμβαίνει και στην πραγμάτωση της ανάστασης... Όλοι θα αναστηθούν, θέλοντας και μη. Όπως ο Θεός πλάθει δίχως τη δική μας συγκατάθεση και συνεργία, με τον ίδιο τρόπο αναπλάθει δίχως καμία δική μας προσφορά. Πρόκειται για την προίκα που δίνει ο Θεός στα πλάσματά του. Ωστόσο η αξιοποίηση τούτης της προίκας ανήκει στην ανθρώπινη βούληση και στη εξουσία του ανθρώπου. Αν δεν ενεργοποιήσει τη θέλησή του, δεν μπορεί να πραγματώσει κανένα από τα έργα της τελείωσης. Με το Βάπτισμα γίνεται μεταστοιχείωση της φύσης  του ανθρώπου.... πρόκειται για γέννηση η οποία κυοφορείται με την πίστη... τροφός είναι η Εκκλησία, μαστός τα διδάγματα, τροφή ο ουράνιος άρτος, τελειοποίηση της ηλικίας η ουράνια πολιτεία, γάμος η συμβίωση με τη σοφία, τέκνα οι ελπίδες, σπίτι η Βασιλεία, κληρονομιά και πλούτη η τρυφή του παράδεισου, και αντί του θανάτου η αιώνια ζωή και μακαριότητα...” (Γρηγ. Νύσσης). Αυτός λοιπόν είναι ο λόγος που το νήπιο βαπτίζεται, όχι για να απαλλαγεί από αμαρτίες, αλλά για να αναγεννηθεί ως προς την φθαρμένη μας φύση εξ αιτίας του προπατορικού αμαρτήματος.

          Επομένως κάθε άποψη και διδασκαλία που κατηγορεί την Ορθόδοξη Εκκλησία για την καθιέρωση του Νηπιοβαπτισμού δεν συμβαδίζει με την αποστολική και πατερική μας χριστιανική Παράδοση.

          “ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ”, τ. 486-488

Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΗΣ ΑΘΕΪΑΣ

 

Τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης δημοσκόπησης του Ινστιτούτου pew Research στις Ηνωμένες Πολιτείες έρχονται να πιστοποιήσουν αυτό που γίνεται όλο και πιο φανερό στον κόσμο που μας περιβάλλει. Περίπου το ένα τρίτο των Αμερικανών που ερωτήθηκαν (το 20ο/ο των ερωτηθέντων, έναντι 16ο/ο, που ήταν το αντίστοιχο ποσοστό το 2007) δηλώνουν πλέον ανοιχτά άθεοι ή άθρησκοι. Αν και όσοι δηλώνουν χριστιανοί παραμένουν η πλειοψηφία, το ποσοστό τους έχει μειωθεί στο 63ο/ο, από το 78ο/ο, που ήταν το 2007.

          Όλα αυτά μέσα σε μόλις 15 χρόνια.

          Και μολονότι στη μελέτη δε γίνεται σύγκριση με άλλες χώρες, δεν είναι δύσκολο  να καταλάβει κανείς ότι και αλλού στον δυτικό κόσμο η κατάσταση είναι ανάλογη, αν όχι χειρότερη. Ο κόσμος μας πορεύεται πανηγυρικά προς την άρνηση του Θεού και την αθεΐα, φέρνοντας στον νου μας στίχους με  τους οποίους ένας χριστιανός ποιητής  περιέγραφε την αμέριμνη πορεία  του ανθρώπου του μεσοπολέμου:

          “Και τράβηξε κάποιο στρατί και κάποιο μονοπάτι,

          που διάλεξε μεσ’ στης τρελής χαράς του το μεθύσι,

          και του φαινόταν πως εκεί λουλούδιζαν κι’ οι βάτοι

          και πως γι’ αυτόν ανοίχτη πια της ευτυχίας η βρύση”.

Αλλά βλέπουμε πια, στον σύγχρονο άνθρωπο, που οδηγεί αυτός ο δρόμος: “μέσα στα στήθια του γιατί θρηνολογά η ψυχή του, κι είναι πικρό, σπαρακτικό, το θρηνολόγημά της”.

          “ΖΩΗ”, τ. 4364