Ἡ τάξη καί ἡ πειθαρχία στό σχολεῖο του Φώτη Σχοινά

 

Τό πρῶτο μέλημα γιά τήν παιδεία πρέπει νά εἶναι ἡ ἐπαναφορά τῆς τάξεως καί τῆς πειθαρχίας στό σχολεῖο. Ἡ ἑλληνική ἐκπαίδευση ἀπό τήν καταστολή καί τόν αὐταρχισμό τῶν δύο πρώτων μεταπολεμικῶν δεκαετιῶν πέρασε κατά τή μεταπολιτευτική περίοδο στήν ἀπόλυτη ἐπιτρεπτικότητα καί ἄκριτη υἱοθέτηση τῆς μηδενιστικῆς “ἀποδοχῆς” (acceptance) τῶν μαθητῶν  κατά τά κελεύσματα τῆς φιλελεύθερης-ἀντιαυταρχικῆς Παιδαγωγικῆς μέ ἀποτέλεσμα τό ἑλληνικό σχολεῖο νά ἀπωλέσει κάθε ἔννοια τάξεως καί πειθαρχίας, προϋποθέσεις ἀπαραίτητες γιά ὁποιαδήποτε ἀποτελεσματική μαθησιακή δραστηριότητα.

Τό περίεργο εἶναι ὅτι οἱ ἁρμόδιοι φορεῖς οὔτε κἄν θέτουν ζήτημα ἐπαναφορᾶς τῆς πειθαρχίας καί τῆς τάξεως στό σχολεῖο, λές καί δέν ὑφίσταται κἄν ζήτημα!

Στό θέμα τῆς παραβατικότητος καί τοῦ τρόπου ἀντιμετωπίσεως αὐτῆς οἱ θέσεις τῆς σύγχρονης φιλελεύθερης Παιδαγωγικῆς εἶναι ἀνεδαφικές, ἤ ἄν θέλετε, μή ρεαλιστικές. Ἡ ὑπόθεση ὅτι τό παιδί δέν φέρει τήν κύρια εὐθύνη τῆς παραβατικῆς συμπεριφορᾶς του,ὅσο καί ἄν ἀληθεύει, οὐσιαστικά ἐπιβάλλει τήν ἀτιμωρησία τοῦ μαθητοῦ καί ἔτσι μειώνει δραστικά τή δυνατότητα ἐπιβολῆς τῆς τάξεως καί τῆς πειθαρχίας.

Η ΝΕΑ…..ΒΙΟΛΟΓΙΑ

 

Δριμύτατες επιθέσεις έχει δεχθεί τελευταία το σχολικό βιβλίο της Βιολογίας της Γ’ Γυμνασίου στην Κύπρο, διότι, αναφερόμενο στις μεθόδους αντισύλληψης και στην προστασία από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, καταγράφει ως πρώτη μέθοδο την εγκράτεια-αγνότητα και την αποχή από τη σεξουαλική δραστηριότητα προ του γάμου, την οποία μάλιστα αξιολογεί ως τη μόνη απόλυτα αξιόπιστη μέθοδο αντισύλληψης, η οποία προσφέρει παράλληλα προστασία και από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

          Πολλοί… ξεσπαθώνουν, κάνοντας λόγο για βιβλίο βγαλμένο από  τον μεσαίωνα, που δεν έχει καμμία θέση στο 2023. Παραβλέπουν, ίσως, ότι σύμφωνα με τον ίδιο τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας η αποχή είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντισύλληψης και προστασίας από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

          Αλλά προβληματισμό γεννά και η αντίδραση του αρμοδίου Υπουργείου Παιδείας, το οποίο διευκρίνισε απολογητικά ότι το συγκεκριμένο βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το…2017, και η Επιθεώρηση Βιολογίας βρίσκεται στη διαδικασία αναβάθμισης των βιβλίων Βιολογίας όλων των τάξεων Γυμνασίου-Λυκείου, ώστε να γίνουν οι τυχόν απαραίτητες αλλαγές. Τώρα, αν το 2017 μοιάζει τόσο μακρινό, ώστε να φαντάζει εκτός τόπου και χρόνου στην εποχή μας, προφανώς πρέπει να προβληματισθούμε για τους ρυθμούς με τους οποίους έχουμε κινηθεί τα τελευταία χρόνια- χώρια βεβαίως θα έπρεπε αυτονόητα να προβληματιζόμαστε και για την … κατεύθυνση…

          «ΖΩΗ», τ. 4376

Ο δεκάλογος της θεωρίας της Μοντεσσόρι που πρέπει να γνωρίζουν γονείς και παιδαγωγοί

          Ο δεκάλογος της θεωρίας της Μοντεσσόρι που πρέπει να γνωρίζουν γονείς και παιδαγωγοί

1. Μην αγγίζετε ένα παιδί παρά τη θέλησή του.

2. Μην μιλάτε με άσχημο τρόπο σε ένα παιδί και μην χρησιμοποιείτε άσχημα λόγια όταν αναφέρεστε σε αυτό κατά την απουσία του.

3. Επικεντρωθείτε στο να ενισχύσετε και να βοηθήσετε να αναπτυχθούν τα Θετικά στοιχεία και οι υπάρχουσες ικανότητες του παιδιού ώστε να μην αφήνουν χώρο για το «κακό».

4. Βοηθήστε το να συμμετέχει ενεργά στην προετοιμασία του περιβάλλοντος μάθησης. Αφιερώστε σχολαστική και συνεχή φροντίδα σε αυτό. Βοηθήστε το παιδί να συνάψει εποικοδομητική σχέση με το περιβάλλον του. Δεiξτε του το περιβάλλον μέσα στο οποίο κρύβονται τα μέσα που Θα βοηθήσουν την ανάπτυξή του και υποδείξετέ του την κατάλληλη χρήση τους.

5. Nα είστε πάντα έτοιμοι να ανταποκριθείτε στο κάλεσμα ενός παιδιού που έχει την ανάγκη σας και πάντα να ακούτε και να απαντάτε στο παιδί που σας απευθύνεται.

6. Σεβαστείτε το παιδί που κάνει κάτι λάθος και μπορεί αργότερα να εντοπίσει μόνο του το λάθος και να διορθωθεί, αλλά να διακόψετε άμεσα και ρητά κάθε καταχρηστική χρήση του περιβάλλοντος και κάθε κίνηση που μπορεί να Θέτει σε κίνδυνο το παιδί, το περιβάλλον του ή τους άλλους.

7. Σεβαστείτε το παιδί τη στιγμή που ξεκουράζεται ή τη στιγμή που παρακολουθεί άλλους να εργάζονται ή όταν συλλογίζεται τι έχει κάνει ή τι θέλει να κάνει. Μην το κατευθύνετε ούτε να το αναγκάζετε σε άλλες μορφές δραστηριοτήτων.

9. Nα είστε ακούραστοι στο να επαναλαμβάνετε αυτό που Θέλετε στο παιδί που αρνήθηκε λίγο νωρίτερα να σας ακούσει, να βοηθάτε το παιδί να αποκτήσει ό,τι δεν έχει ακόμη κατακτήσει και να ξεπεράσει τις όποιες δυσκολίες του. Κάνετέ το δημιουργώντας το μαθησιακό περιβάλλον με φροντίδα, εξοπλισμένοι με αυτοσυγκράτηση και σιωπή, χρησιμοποιώντας ήπια λόγια και γεμάτη αγάπη παρουσία. Κάνετε αισθητή την παρουσία σας στο παιδί που βρίσκεται σε αναζήτηση και αποστασιοποιηθείτε από το παιδί που έχει βρει τις απαντήσεις του.

10. Πάντα να συμπεριφέρεστε στο παιδί χρησιμοποιώντας τους καλύτερους τρόπους σας και να του προσφέρετε τον καλύτερο εαυτό σας.

Βιογραφία της Μαρία Μοντεσσόρι

Η Μαρία Θέκλα Αρτεμισία Μοντεσσόρι γεννήθηκε στις 31 Αυγούστου 1870 στο Κιαραβάλε της Ιταλίας. Το 1896 αποφοιτά από την Ιατρική σχολή του πανεπιστημίου της Ρώμης με τις ειδικότητες της παιδιάτρου και της ψυχιάτρου έχοντας, ήδη, κλινική εμπειρία κατά τη διάρκεια των σπουδών της με παιδιά με νοητική υστέρηση.

Συνεχίζει τις σπουδές της στη Φιλοσοφία, την Ψυχολογία και σε θέματα αγωγής, γεγονός που την οδηγεί στη διαπίστωση ότι η παιδαγωγική θα πρέπει να συνεργάζεται με την ιατρική για την θεραπεία των παιδιών με νοητική υστέρηση. Το 1907 ανοίγει το πρώτο «Σπίτι των παιδιών» (Casa dei bambini) όπου εφαρμόζει τη μέθοδό της σε «τυπικής ανάπτυξης» μικρά, πάμφτωχα και εγκαταλελειμμένα παιδιά χωρίς καθόλου τρόπους και μόρφωση. Στο σπίτι αυτό δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα εποπτικά μέσα διδασκαλίας δικής της εμνεύσεως και κατασκευής για να γίνονται κατανοητά τα μαθήματα μέσω των αισθήσεων. Σε σύντομο χρονικό διάστημα τα παιδιά αυτά μεταμορφώθηκαν σε ευγενικά, τακτικά και καθαρά πλάσματα που μάθαιναν μόνα τους να γράφουν και να διαβάζουν, να φροντίζουν το χώρο τους και να εργάζονται με ησυχία. Ακόμα και τα παιδιά με χαμηλό νοητικό δείκτη, χάρη στη Μοντεσσοριανή μέθοδο, μπαίνουν σιγά-σιγά στις κανονικές τάξεις του σχολείου αφού ελευθερονόταν το πνεύμα και η ψυχή τους.

Το 1922 η Μοντεσσόρι γίνεται κυβερνητικός επιθεωρητής των σχολείων της Ιταλίας και το 1934 εγκαταλείπει την χώρα της λόγω της φασιστικής κυβέρνησης του Μουσολίνι. Το 1939 πηγαίνει στην Ινδία και παραμένει σε όλη τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για να εγκατασταθεί το 1949 στην Ολλανδία, όπου το 1952, σε ηλικία 81 ετών, έχασε τη ζωή της από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, αφήνοντας άξιο συνεχιστή του έργου της τον γιο της Μάριο.

Η μοντεσσοριανή μέθοδος στοχεύει στο να βοηθήσει το παιδί να αναπτυχθεί διανοητικά και ηθικά σε έναν ισοπποπημένο ενήλικα που θα νιώθει άνετα τόσο με τον εαυτό του όσο και με την κοινωνία στην οποία ζει, και με την ανθρωπότητα στο σύνολό της. Ετσι η ανεξαρτησία, η ελευθερία με όρια και ο σεβασμός για τη φυσική ανάπτυξη του παιδιού—το τρίπτυχο του Μοντεσσοριανού εκπαιδευτικού συστήματος—, θα οδηγήσουν το παιδί σε έναν ικανό άνθρωπο ο οποίος θα διαθέτει αυτοπειθαρχία, αυτοσυγκέντρωση, θα ξέρει να συνεργάζεται, να παίρνει πρωτοβουλίες, να σέβεται και να εκφράζεται με ειλικρίνεια. Η ίδια τόνιζε, άλλωστε, πως «ικανός άνθρωπος ίσον ευτυχής άνθρωπος».

Η Μοντεσσόρι αφιέρωσε τη ζωή της στα παιδιά και η μέθοδός της είναι διεθνώς αναγνωρισμένη. Αξιοσημείωτο είναι ότι προτάθηκε τρεις φορές για Νόμπελ Ειρήνης.

Έκτακτο Παράρτημα: Ο δεκάλογος της θεωρίας της Μοντεσσόρι που πρέπει να γνωρίζουν γονείς και παιδαγωγοί (yiorgosthalassis.blogspot.com)

Κτύπησε το πρώτο κουδούνι στο σχολείο...

Εκτρέφεται τα τέκνα ημών εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου” (Εφεσ. 6. 4)

          Ακούστηκε το κουδούνι του σχολείου, άνοιξαν οι πόρτες για να υποδεχθούν τους μαθητές -Νηπιαγωγείων , Δημοτικών- Γυμνασίων -Λυκείων- για ν’ αρχίσουν την εκπαίδευσή τους. Φέτος τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά:χωρίς μάσκες και τέστ με τη χάρη του Θεού.

          Ο τεχνικός οπλισμός με το διαδίκτυο κουράζει και τους δασκάλους και τους μαθητές. Ο δάσκαλος θέλει ζωντανά να βλέπει τους μαθητές και οι μαθητές τον δάσκαλο. Να μετράει την δύναμη της σκέψεως και τον παλμό των αγαθών συναισθημάτων και πολλές άλλες εκδηλώσεις, που επιδρούν θετικά στην προσωπικότητα των μαθητών. Η ενέργεια αυτή θυμίζει  τον θαυμασμό των μαθητών προς τους δασκάλους τους. Όπως του Πλάτωνα προς τον Σωκράτη, του Μ. Αλεξάνδρου προς τον Αριστοτέλη, του Αποστόλου Παύλου προς τον Γαμαλιήλ και ασφαλώς των Αποστόλων προς τον Χριστό κατά το ανθρώπινο βέβαια. Και όλα αυτά τα θετικά αν ο δάσκαλος έχει κανόνα στην εκπαίδευση το πρόσωπο του μεγάλου και κατ’ εξοχή μοναδικού Διδασκάλου. Ιησού Χριστού, των Αποστόλων και των Αγίων.

          Με αυτή την προϋπόθεση ο Δάσκαλος διοχετεύει στην ψυχή των μαθητών όλες τις αρετές που πηγάζουν από την Αγία Γραφή και τους μεγάλους αναμορφωτές της οικουμένης. Σε αυτόν τον αγώνα πρέπει οι γονείς να συνεργάζονται με τους δασκάλους και καθηγητές, για  να σμιλεύουν τους μαθητές “εις άνθρωπον τέλειον κατά Θεόν κτισθέντα”.

          Να ευχηθούμε καλή δύναμη  σε μαθητές, γονείς και δασκάλους στον μεγάλο αγώνα της μόρφωσης και αγωγής, που αποβλέπει στην μάθηση, την ωρίμανση και την επιτυχία εν παντί.

         Καλή κι ευλογημένη χρονιά

          π. γ. στ.

ΟΙΚΟΓΕΙΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Δεν είναι εύκολο να είσαι γονέας

 

“Να ελέγξεις, να επιτιμήσεις, να παρηγορήσεις, με αυστηρότητα και ευσπλαχνία” (Αββάς Δωρόθεος).

Συχνά ως γονείς αναρωτιόμαστε αν πρέπει να μαλώνουμε τα παιδιά μας. Αν πρέπει να τα τιμωρούμε. Αν κάποτε το ξύλο βγαίνει από τον παράδεισο. Αν μας επιτρέπεται να τα στενοχωρούμε. Κι αυτό σε μία εποχή στην οποία η παιδαγωγική είναι η επιστήμη που ακολουθεί έναν παιδοκεντρισμό, ενώ κι εμείς θυμόμαστε, όχι πάντοτε με αγαθές αναμνήσεις, τον τρόπο ανατροφής μας από τους γονείς μας, οι οποίοι συνήθως ήταν αυστηροί. Εξάλλου, ζούμε σε μία πραγματικότητα στην οποία έχουμε πολλές στενοχώριες και δεν θέλουμε ούτε να στενοχωρούμε τα παιδιά μας ούτε να στενοχωριόμαστε που στενοχωρούνται.

          Μας φτάνουν οι γκρίνιες στην εργασία, στην κοινωνία, στην οικονομία, στην πολιτική, σε ό, τι έχει  να κάνει με ειδήσεις. Δεν θα φορτώνουμε και τα παιδιά μας με βάρη που θα οδηγούν στο να λυπούνται.

          Η ασκητική παράδοση της πίστης μας ωστόσο είναι σαφής: “να ελέγξεις, να επιτιμήσεις, να παρηγορήσεις , με αυστηρότητα και ευσπλαχνία”.  Στην ανατροφή των παιδιών μας  χρειάζεται η αλήθεια και την ίδια στιγμή μία χαρμολύπη. Χρειάζεται να βλέπουμε τον χαρακτήρα τους και να προλαμβάνουμε αρνητικές συμπεριφορές.

          Γι’ αυτό και καλούμαστε να τα ελέγχουμε, να υποδεικνύουμε τι είναι σωστό και τι λάθος στην συμπεριφορά και στην σκέψη του, αλλά και να τα επιτιμούμε, δηλαδή να τα μαλώνουμε και να τα τιμωρούμε όσο χρειάζεται, για να συνειδητοποιήσουν ότι μία συμπεριφορά ή μια σκέψη  δεν έχουν αυτό που ονομάζουμε αποδοχή. Οι γονείς είμαστε εκφραστές της κοινωνίας, όχι μόνο αυτής που υπάρχει στην πραγματικότητα, αλλά και αυτής που θα θέλαμε να υπάρχει.

          Αυστηρότητα και ευσπλαχνία το ήθος που βοηθά. Η αυστηρότητα δεν αφήνει περιθώριο διαπραγμάτευσης και αμφισβήτησης στο τι επιτρέπεται και τι όχι, η ευσπλαχνία δείχνει επιείκεια και στοργή. Είναι άλλο όμως η επιείκεια και άλλο το αίσθημα ότι “δεν πειράζει”. Επιείκεια σημαίνει κι άλλη ευκαιρία, αλλά, την ίδια στιγμή, τονισμός της συμπεριφοράς που πρέπει να αποφευχθεί με σαφήνεια και αποφασιστικότητα. Έτσι το παιδί, χωρίς να βρίσκεται σε σύγχυση και χωρίς να είναι σε θέση να εκμεταλλευτεί “παραθυράκια”, καταλαβαίνει ότι δεν είναι  μόνο το άτεγκτον που υπάρχει στην ζωή, αλλά και η αγάπη που συγχωρεί.

          Γι’ αυτό και ο ασκητής ζητά και την παρηγοριά. Ο γονέας καλείται να παρηγορήσει το παιδί για τα λάθη του και τις αποτυχίες του, με τρόπο γλυκό, αλλά και να το βοηθήσει να κάνει την αυτοκριτική του, ώστε στο νέο ξεκίνημα  να μπορέσει να πετύχει το σκοπό του, που δεν μπορεί αν είναι άλλος από την αρετή.

          Πως θα αντέξουμε να είμαστε κάποτε σταθεροί έναντι του κλάματος, έναντι της χειριστικότητας που το παιδί χρησιμοποιεί που το παιδί χρησιμοποιεί για να πετύχει να μην τιμωρηθεί, να πετύχει να κάνει το θέλημά του, να μας κάνει να αισθανθούμε ενοχικοί ότι το “βασανίζουμε”, να θυμηθούμε τις δικές μας ανάλογες εμπειρίες και να κάνουμε πίσω.

          Ας θυμηθούμε ότι η οπισθοχώρηση μας, όπως και το να βάζουμε υπερβολικές τιμωρίες ή να επιβάλλουμε σωματική ποινή, ουσιαστικά δεν επιτρέπει στο παιδί, να βρει τα όριά του. Καλλιεργεί έναν εγωισμό και ένα αίσθημα  ότι μπορεί να κάνει το θέλημά του χωρίς πρόβλημα. Η πραγματικότητα όμως θα είναι εντελώς διαφορετική και το παιδί δεν θα μπορεί να την διαχειριστεί, με συνέπειες και ψυχολογικές και κοινωνικές και όσον αφορά στην ωρίμανση του.

          Επομένως, ας παίξουμε και λίγο “θέατρο”. Ας προσποιηθούμε ότι είμαστε στενοχωρημένοι μαζί του. Ας του δείξουμε ότι δεν είναι ωραίο να λυπεί τους γονείς του, αλλά ούτε και να νομίζει ότι η συμπεριφορά του θα γίνεται αποδεκτή από την κοινωνία. Κι αν δυσκολευόμαστε  να το βλέπουμε να λυπάται, ας μην ξεχνάμε ότι η πρώτη φορά είναι δύσκολη και ότι μεγαλώνουμε κι εμείς μαζί του!

          Η πνευματική ζωή περιλαμβάνει και έλεγχο και παρηγοριά. Ο Θεός μας παιδαγωγεί, κάποτε σκληρά, όχι για να μας εξουθενώσει, αλλά για να μας δείξει πως μπορούμε να διαχειριστούμε με ωριμότητα  την ύπαρξή μας. Χωρίς σταυρό δεν υπάρχει ανάσταση. Η επιστασία των παιδιών μας  προϋποθέτει χαρμολύπη, αποφασιστικότητα και προσευχή, στοιχεία που ξεκινούν από τον εαυτό μας. Δεν είναι εύκολο να είσαι γονέας. Είναι όμως δρόμος που οδηγεί κι εμάς και τα παιδιά μας στην Βασιλεία του Θεού!

          Πρωτ. Θεμ. ΜΟΥΡΤΖΑΝΟΥ

Δεν κερδίζεται η εμπιστοσύνη......

 

Μην απαιτείς ποτέ από τον άλλο να σε πείσει να τον εμπιστευθείς...

          Είναι ό, τι πιο εγωιστικό, όσο και παράξενο και αν μοιάζει , μπορείς μέσα στη σχέση  να εκφράσεις.

          Και άσε να λένε οι ειδικοί...

          Είναι μια εσωτερική πάλη, είναι αγώνας για τον άλλο, τον διπλανό σου, τον δικό σου, να εμπιστευθείς.

          Όταν ζητάς στο πρόσωπο να σου αποδείξει πράγματα, χωρίς να το πάρεις  χαμπάρι, του βάζεις μαχαίρι στο λαιμό.

          Δυναστεύεις τη ζωή του. Δεν του αφήνεις επιλογές. Ακόμη και αυτή η επιλογή του λάθους.

          Και όταν συμβαίνει αυτό, τότε ο άνθρωπος, ο δικός σου, παύει να είναι μοναδικός.

          Όταν σου αποδείξει του  ζητάς, τον κάνεις προέκταση των θέλω, του εαυτού σου.

          Ποτέ δεν πέτυχε σχέση, όταν ζητήθηκε να αποδειχθεί η εμπιστοσύνη. Μια σχέση αληθινή και πραγματική. Ένωση.

          Μπορεί και να μου πεις:  μα δεν είμαι και σίγουρος. Έχει πέσει σε λάθη ακόμα και προδοσίες.

          Ναι, μπορεί, δεν αποκλείεται, μπορεί  να ξαναγίνει.

          Εσύ πάρε μόνο την απόφαση, αν για τον άνθρωπο τον δικό σου με τα λάθη και τα πολλά πάθη μπορείς να τον αντέξεις.

          Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάς, ότι το να εμπιστεύεσαι είναι δική σου μόνο η επιλογή, κι ας έχει μέσα της η επιλογή αυτή  την αμφιβολία...

          Ελευθέριος ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ

                   Ψυχολόγος

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Δεν μπορώ να πω όχι στα παιδιά μου...

 

Στην οικογενειακή καθημερινότητα, όπως και στην ζωή μας γενικά, το να πεις ΟΧΙ είναι άρνηση ικανοποιήσης του θελήματος του άλλου. Φέρνει δυσαρέσκεια, γκρίνια, θυμό που κάποτε γίνεται εκδίκηση. Όσα ΝΑΙ κι αν πεις, τα διαγράφει ένα ΟΧΙ. Και δεν μας αρέσει οι άλλοι να είναι δυσαρεστημένοι μαζί μας, να βλέπουμε μία αδιόρατη εχθρότητα στο πρόσωπο και στην καρδιά τους.

          Το ΟΧΙ όμως χρειάζεται. Είναι παιδαγωγία, είναι διάσωση των αρχών και των αξιών μας, είναι ωφέλεια σε βάθος χρόνου για τον άλλο. Ο γονέας είναι παιδαγωγός. Θέλει το παιδί του να προχωρά καλά και στο σήμερα και στο αύριο. Και το ΟΧΙ  κάνει ένα παιδί είτε να πεισμώνει και να παλεύει  περισσότερο γι’ αυτό που θέλει, είτε επανεξετάζει το αίτημά του. Κυρίως όμως το βοηθά να εμπιστεύεται τον γονέα του, αν καταλάβει ότι πηγάζει απο αγάπη. Το ΟΧΙ βάζει όρια. Την ίδια στιγμή διδάσκει στο παιδί ότι η ίδια η ζωή, οι άνθρωποι με τους οποίους θα συναναστραφεί, τα όνειρα του που θα προσπαθήσει να εκπληρώσει περιλαμβάνουν και την ήττα, την αποτυχία, την απόρριψη. Ένα ΟΧΙ σήμερα από τον γονέα που αγαπά γίνεται αφορμή αυτογνωσίας, σχετικά ανώδυνης. Τα ΟΧΙ της ζωής σε έναν άνθρωπο που δεν έχει μάθει να διαχειρίζεται, μπορεί να φέρουν μεγάλα τραύματα.

          Όμως υπάρχουν και τα προσωρινά ΟΧΙ. Αιτήματα που δεν είναι προς όφελος του παιδιού να εκπληρωθούν στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο, αλλά που απαιτούν μεγαλύτερη ωριμότητα απο αυτό, πρέπει να απορρίπτονται. Ένας από τους νόμους της ζωής είναι και η υπομονή. Το “εδώ και τώρα” δεν είναι η λύση για να είμαστε ευχαριστημένοι. Υπάρχουν ο κόπος και η προσμονή που καθιστούν ένα αίτημα γόνιμο και με νόημα. Γι’ αυτό και ο γονέας μεγαλώνει και ο ίδιος μαζί με τα παιδί του. Χρειάζεται να πει και ΟΧΙ, για να βλέπει σε βάθος χρόνου την πορεία του παιδιού του και να κάνει την ελευθερία να συνδέεται με την ικανότητα  ώριμης διαχείρισής της.

          Υπάρχει όμως και η εγωιστική απόρριψη από την πλευρά του γονέα αιτημάτων των παιδιών, τα οποία δεν βλάπτουν και που ο γονέας μπορεί να εκπληρώσει δίνοντας  χαρά. Η γονεϊκή ιδιορρυθμία πληγώνει. Κλονίζονται οι σχέσεις όταν υπάρχει στενομυαλιά, αδυναμία παρακολούθησης της σκέψης  και της ικανότητας του παιδιού να ελέγχει την ζωή του και να αποφασίζει σωστά, όταν ο γονέας αρνείται να παραδεχθεί ότι το παιδί του μεγαλώνει, ότι έχει άποψη, ότι χρειάζεται επιχειρηματολογία, ότι ένα ΟΧΙ εξουσίας θα οδηγήσει είτε στην εξαπάτησή του και το ψέμα από την πλευρά του παιδιού είτε στην εκπλήρωση κάθε απωθημένου αργότερα.

          Το ΟΧΙ είναι απαραίτητο. Δεν βλάπτει συνήθως το παιδί, αλλά το βοηθά να ξαναδεί την πορεία του. Ο γονέας χρειάζεται να αντιληφθεί ότι ο σκοπός της σχέσης είναι η αλήθεια και όχι μόνο το να είναι ευχάριστος στο παιδί του. Κι’ αυτό απαιτεί διάκριση, την οποία δίνει, εκτός της γνώσης και της παιδείας, κυρίως η πνευματική ζωή, η προσευχή, η σχέση με τον Θεό. Κυρίως  όμως η αγάπη που δεν βλέπει μόνο στο σήμερα, αλλά ζητά την πραγματική ωφέλεια.

          Πρωτ. Θεμ. ΜΟΥΡΤΖΑΝΟΣ

Ως τα παιδία....

 

Αναρωτιέμαι....

          Σήμερα το πρωί βρέθηκα μπροστά σε ένα περιστατικό. Δύο παιδιά,  πιτσιρίκια ,είχαν πιαστεί τα χέρια. Βρισιές, φτυσίματα, κλωτσιές, μπουνιές. Η κατάσταση είχε ανάψει για τα καλά.

          Αιτία και αφορμή;

          Νομίζω αδιάφορο. Και να ρωτούσες, δεν θα ήξεραν τι να σου πουν.

          Τι σου είναι τα παιδιά. Ό, τι βλέπουν, σε ό, τι κόσμο μεγαλώνουν, αυτό θα πράξουν και αυτά. Αυτό θα μιμηθούν. Όταν ο κόσμος αυτός είναι γεμάτος από βία, και αυτά θα  επιλέξουν τη βία.

          Σωστά; Λάθος.

          Γιατί; Γιατί πήρε μόνο τρία λεπτά. Τρία λεπτά χρειάστηκαν, μόνο τρία λεπτά, να ζορίσω αυτά τα παιδιά, για να δώσουν τα χέρια. Τρία λεπτά, για να ζητήσει συγγνώμη το ένα από το άλλο.

          Και θα μπορούσε κάποιος να πει ότι εντάξει, εξαναγκάστηκαν.

          Εξαναγκάστηκαν να σταματήσουν.

          Εξαναγκάστηκαν να δώσουν τα χέρια.

          Εξαναγκάστηκαν να ζητήσουν συγγνώμη.

          Κανείς όμως δεν εξανάγκασε αυτά τα δύο παιδιά να συνεχίσουν το παιχνίδι τους, μιλώντας και γελώντας, για όλο το υπόλοιπο της ημέρας.

          Και έτσι αναρωτιέμαι....

          Ποιος έξυπνος, ποιος ώριμος ενήλικας θα μπορούσε, Άνθρωπε, να το κάνει αυτό; 

          Αναρωτιέμαι...

          Ποιος από μας, με μόρφωση και πείρα στη ζωή, θα μπορούσε μετά από ένα τέτοιο περιστατικό, να κοινωνήσει τον εχθρό του.

          Αναρωτιέμαι λιγότερο αίμα θα είχε ποτίσει αυτή τη γη, αν παίρναμε παράδειγμα αυτά τα παιδιά.

          Αν όλοι, “ως παιδία” γινόμασταν...

          Ελευθέριος Γ. Ελευθεριάδης, Ψυχολόγος

Τα παιδιά δεν μας ανήκουν!

 

Ο έφηβος αναζητεί τον δικό του ρόλο στην ζωή, την ταυτότητά του. Για να το πετύχει χρειάζεται να διαφοροποιηθεί από τους μεγαλύτερους. Να δείξει ότι έχει άποψη θέλημα, προσωπικότητα. Οι πρώτοι που καλούνται να αντιμετωπίσουν την κριτική του ή τον θυμό και τις εκρήξεις που μεταφράζονται  σε ανυπακοή είναι οι γονείς. Σύνηθες φαινόμενο τα μαλώματα στο σπίτι. Οι γονείς είναι οι εκφραστές της φωνής της λογικής. Των αξιών. Της γνώσης και της εμπειρίας. Κάποτε όμως είναι και εκφραστές ενός πνεύματος εξουσίας και αυθεντίας. Ο έφηβος απεχθάνεται την εξουσία, όσο κι αν αισθάνεται ασφάλεια σ’ αυτήν. Διότι γνωρίζει ποια είναι τα όριά του. Όμως μέσα του αναζητεί την ελευθερία. Συνειδητοποιεί ότι αν δεν επαναστατήσει με τον τρόπο του, αν δεν αντισταθεί στην εξουσία, τότε δεν θα μπορέσει να βρει το δικό του στίγμα.

Η εφηβεία και η μετεφηβεία, τα χρόνια δηλαδή της φοιτητικής ζωής, αποτελούν για τους γονείς δοκιμασία στην σχέση με τα παιδιά τους. Μπορεί να έχουν καταρρεύσει οι ιδεολογίες σήμερα, όμως οι έννοιες της σύγκρουσης, του πολέμου, που αυτές εμπερικλείανε, είναι ζωντανές. Έφηβοι και νέοι που δεν αντιπαρατίθενται στους γονείς τους, παραμένουν συνήθως εξαρτημένοι από αυτούς και οικονομικά και ψυχολογικά. Μπορεί κάποιοι γονείς να θέλουν αυτή την εξάρτηση, είτε από ανασφάλεια και υπερπροστατευτικότητα, όπως βαπτίζουν την προβληματική αγάπη την οποία δείχνουν στα παιδιά τος, είτε επειδή όντως η εποχή μας γεννά μια ευθραυστότητα, ωστόσο αποτυπώνουν σ’  αυτήν τη στάση την αίσθηση ότι δεν τα εμπιστεύονται. Γι’ αυτό και η μάχη, αν αποτελέσει την βάση για την απεξάρτησή των νεωτέρων μπορεί να είναι σημάδι υγείας.

Οι έφηβοι και οι νέοι σήμερα έχουν έλλειψη πάθους για ζωή. Οι φιλονικίες με τους γονείς έχουν να κάνουν με τις επιδόσεις τους στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο, με ωράριο διασκέδασης με τις παρέες τους. Σπανιότερα οι νεώτεροι ξεκινούν από μία διαφορετική θέαση του κόσμου. Συνήθως οι νεώτεροι είναι απορροφημένοι από το εγώ τους. Καθρεπτίζονται στην εικονική πραγματικότητα του κινητού τηλεφώνου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, σε έναν κόσμο αδιαφορίας για τα συναισθήματα των άλλων και αυτό κάνει τους γονείς τους να τους χαρακτηρίζουν “αδιάφορους”. Γι’ αυτό και οι καυγάδες είναι εντελώς ανούσιοι. Μπορεί να βγάζουν θυμό, γκρίνια, κατεβασμένο πρόσωπο. Ωστόσο, δεν αποτελούν εφαλτήριο για μια αλλαγή νοοτροπίας στην ζωή των νεωτέρων, ούτε βοηθούν τους μεγαλύτερους να καταλάβουν ότι τα παιδιά τους μεγάλωσαν.

 Εδώ είναι το κλειδί. Οι μεγάλοι χρειάζεται να αποδεχτούν ότι δεν μεγαλώνουν παιδιά για να τα κρατήσουν για πάντα κοντά τους. Ούτε μπορούν να τα εξουσιάζουν, να ρυθμίζουν την ζωή τους. Χρέος τους είναι να τους δίνουν τα εφόδια και τις αξίες και να τα προετοιμάζουν για την ελευθερία. Εκεί άλλωστε θα κριθεί και η προσωπικότητά τους. Όταν θα φύγουν από το σπίτι. Όταν θα κληθούν να χτίσουν τις δικές τους σχέσεις,  την δική τους πορεία.

 Η Εκκλησία ζητά από τους μεγαλύτερους να μιλούν στον Θεό για τα παιδιά τους. Χωρίς να πάψουν να έχουν συμβουλευτικό ρόλο, να εμπιστεύονται περισσότερο τον Θεό που γνωρίζει και αγαπά τον κάθε άνθρωπο. Και όσο κι αν υπάρχει ο φόβος, να είναι βέβαιοι ότι δεν τα αφήνουν μόνα τους.

          Πρωτ. Θεμ. ΜΟΥΡΤΖΑΝΟΥ

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Έφηβοι και γονείς : Μεγαλώνοντας μαζί

Όταν τα παιδιά μπούνε στην εφηβεία οι γονείς συνειδητοποιούν ότι ήρθε ο καιρός για τον πλήρη απογαλακτισμό τους από αυτά! Το να μεγαλώσουν τα παιδιά και να απεξαρτηθούν από τους γονείς είναι το αυτονόητο. Να αναπτύξουν την προσωπικότητά τους, να διαμορφώσουν την δική τους ταυτότητα, να κρίνουν τις αρχές και τις αξίες με τις οποίες ανατράφηκαν, να αποδεχθούν, να απορρίψουν, να προσθέσουν. Να μπορέσουν να διαχειριστούν τις παρέες τους. Να ζήσουν τα ερωτικά σκιρτήματα και ίσως τις πρώτες εφηβικές σχέσεις, δια των οποίων θα επιβεβαιωθεί η ελευθερία τους από την αποκλειστικότητα της σχέσης με τους γονείς. Να ζήσουν ακόμη και την αμφισβήτηση της πίστης στον Θεό, καθότι  το μυαλό διατυπώνει τα δικά του ορθολογιστικά ερωτήματα, επηρεασμένο και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα.

          Όμως το να απογαλακτιστούν οι γονείς από τα παιδιά είναι το σημείο-κλειδί στην εφηβεία. Να μεγαλώσουν μαζί με τους εφήβους και οι γονείς. Να καταλάβουν ότι δεν είναι ιδιοκτήτες των παιδιών τους, αλλά εκείνοι οι οποίοι κλήθηκαν απο τον Θεό, στα πλαίσια της συζυγικής σχέσης, αφού φέρουν στον κόσμο  παιδιά, να τα οδηγήσουν δια της αγάπης στην ελευθερία, στην καλλιέργεια προσωπικότητας, στο να γίνουν άνθρωποι οι οποίοι θα ανταποκριθούν με τον δικό τους τρόπο στην οδό της Βασιλείας, όπου κληθήκαμε απο τον Θεό να πορευτούμε!

          Είναι δύσκολη αυτή η απόφαση από την πλευρά τω γονέων. Δεν μπορούν να αφήσουν εύκολα κατά μέρος τις μνήμες από τον ερχομό του παιδιού στον κόσμο, την τρυφερότητα και την εξάρτηση της βρεφικότητας, τα συναισθήματα οικειότητας καθώς έβλεπαν τα παιδιά να μεγαλώνουν, την ευθύνη της φροντίδας γι’ αυτά, την αγάπη που τους κάνει να δένονται, αλλά και τα όνειρα που διαμόρφωσαν γι’ αυτά. Κάποτε παρεμβαίνουν με επιθετικότητα στις επιλογές τους. Θα ήθελαν τα να πετύχουν εκεί όπου οι ίδιοι δεν τα κατάφεραν. Να αποφύγουν λάθη που θα τα πληγώσουν συναισθηματικά. Κι έτσι τα καθοδηγούν με φορτικότητα, γεννώντας τους άγχη τα οποία δεν θα έπρεπε να έχουν.

          Οι γονείς όμως δεν αφήνουν τα παιδιά τους να μεγαλώσουν συχνά και από μια παρανόηση του μέχρι που πρέπει να φτάσουν τα όρια, τα οποία όντως  χρειάζονται. Υπάρχει έλλειμμα εμπιστοσύνης προς τους εφήβους, γιατί αυτοί “δεν ξέρουν” ή για να μην γίνουν ατίθασοι, να μην κινδυνέψουν εξαιτίας της επιπολαιότητας που ο πολιτισμός μας καλλιεργεί. Δεν καταλαβαίνουν ότι τα όρια πρέπει να μπούνε σε συνεργασία με τους εφήβους, ανάλογα με τον χαρακτήρα τους, με την ικανότητά τους να χειρίζονται με επίγνωση καταστάσεις. Πάντως χωρίς εμπιστοσύνη, έστω και με ερωτηματικά, δεν μπορούν να καλλιεργηθούν γνήσιες σχέσεις με τους εφήβους.

          Η Εκκλησία ζητά από τους γονείς να ακούσουν τους εφήβους τους. Να τους αφήσουν να μεγαλώσουν. Να ωριμάσουν. Να μην φοβηθούν ούτε τα λάθη τους, διότι μέσα από τις δοκιμές έρχεται η αυθεντική μάθηση. Να έχουν υπομονή στα ξεσπάσματα και τις υπερβολές τους. Πρωτίστως όμως να προσεύχονται στον Θεό γι’ αυτούς. Δικοί Του είμαστε και γονείς και έφηβοι.

          Ας εμπιστευθούμε την φώτισή Του!

          Πρωτ. Θεμιστοκλής Μαρτζανός

“ΣΧΕΔΟΝ ΑΝΥΠΕΡΒΛΗΤΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ”

 

“Σχεδόν ανυπέρβλητη καταστροφή” αποτελεί ο αριθμός των παιδιών που έχασαν την πρόσβασή τους στην εκπαίδευση κατά τη διάρκεια της πανδημίας, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ. Σε όλο τον κόσμο, τα παιδιά έχουν χάσει βασικές δεξιότητες ανάγνωσης και αριθμητικής, ενώ σημαντικό πλήγμα έχει δεχθεί και η ψυχική και σωματική τους υγεία.

          Σε χώρες χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, έως και το 70ο/ο  των 10χρονων παιδιών δεν μπορούν να διαβάσουν ένα απλό κείμενο, ενώ πριν απο την πανδημία το αντίστοιχο ποσοστό κινείτο στο 53ο/ο. Στη Νότιο Αφρική έχει χαθεί ένα ολόκληρο σχολικό έτος, ενώ περίπου 50.000 παιδιά εγκατέλειψαν οριστικά το σχολείο από τον Μάιο του 2022 έως και τον Οκτώβριο του 202ι. Σε όλο τον κόσμο, περίπου 653 εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να βρίσκονται μπροστά σε κλειστές αίθουσες.

          Ο επικεφαλής της εκπαίδευσης της UNICEF Ρόμπερτ Τζένκινς δήλωσε: “Τον Μάρτιο συμπληρώνουμε δυο  χρόνια  ανωμαλιών στην παγκόσμια εκπαίδευση λόγω του κορωνοϊού. Με απλά λόγια, μιλάμε για σχεδόν ανυπέρβλητης κλίμακας απώλειες στην εκπαίδευση των παιδιών. Αν και οι ανωμαλίες θα πρέπει να σταματήσουν, δεν αρκεί το άνοιγμα των σχολείων. Οι μαθητές θα χρειασθούν εντατική υποστήριξη, για να ανακάμψουν απο τη χαμένη εκπαίδευση”.

          Δραματική υπόμνηση του προβλήματος στη χώρα μας αποτελεί η δυσχερής θέση στην οποία βρίσκονται οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου, οι οποίοι καλούνται να ανταποκριθούν στην απαιτητική διαδικασία των Πανελλαδικών εξετάσεων, χωρίς να έχουν προηγουμένως υποβληθεί στη δοκιμασία των προαγωγικών εξετάσεων καθ’ όλη τη φοίτησή τους στο Λύκειο!

          “ΖΩΗ”. τ. 4365

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ “Έφυγες νωρίς”

                                    “Έφυγες νωρίς, ούτε που πρόλαβα ν’ αρχίσω

                                      Έφυγες νωρίς, μα είχα κι άλλα να σου πω

                                      Λόγια μυστικά, την άλλη όψη σου ν’ αγγίξω

                                      Λόγια μαγικά από έναν κόσμο μου κρυφό”

          Σε ένα από τα πιο ωραία σύγχρονα ελληνικά τραγούδια ακούγεται ο στίχος: “Έφυγες νωρίς και όλα μείνανε στη μέση, έφυγες νωρίς, μα είχα κι άλλα να σου πω” (Σταμάτης Σπανουδάκης). Το τραγούδι μιλά για την απώλειά του έρωτα. Θα μπορούσε όμως να είναι ένας λόγος για κάθε απώλεια, η οποία σημαδεύει την ζωή μας. Η απώλεια της παιδικότητας. Η απώλεια του έρωτα. Η απώλεια της φιλίας. Η απώλεια της εργασίας. Η απώλεια στον θάνατο.

          Δεν έχουμε μάθει να αποδεχόμαστε εύκολα την απώλεια. Ίσως γιατί η μνήμη του θανάτου της ασκητικής μας παράδοσης  έχει να κάνει μόνο με το αίσθημα ότι υπάρχει μετά θάνατον ζωή την οποία πρέπει να θυμόμαστε, για να μη χάσουμε την ψυχή μας, ζώντας εν αμαρτία και χωρίς μετάνοια. Όμως η μνήμη του θανάτου μπορεί να μετατραπεί σε μνήμη απώλειας. “Δεν είναι  ο θάνατος που με τυραννά, είναι η στιγμή που περνάει και χάνεται” (Σταμ. Σπανουδάκης).

          Μπορούμε να συμβιβαστούμε με την απώλεια; Πρέπει;

          Η απάντηση είναι ότι η ζωή μας  προσπερνά. Ότι δεν μας ρωτά. Δεν μπορούμε να διαγράψουμε ό, τι χάσαμε, τα πρόσωπα που φεύγουν από την ζωή μας, είτε έχουμε ελπίδα πως η απώλεια είναι προσωρινή, είτε όχι, είναι άνθρωποι με τους οποίους μοιραστήκαμε αγάπη, συναισθήματα, εμπειρίες, την ίδια μας την ζωή μας. Φεύγοντας, καταλαβαίνουμε ότι είχαμε κι άλλα να πούμε, που δεν προλάβαμε. Ίσως γιατί δεν το σκεφτήκαμε, ίσως γιατί μέσα μας είχαμε μία αίσθηση ότι δεν έχουμε χρόνο, ίσως γιατί δεν καταλάβαμε πως σκέπτονταν, ίσως γιατί δεν μας είναι εύκολο να κατανοήσουμε ότι “η στιγμή περνάει και χάνεται”.

          Η απώλεια θέλει προσευχή. Θέλει αυτοκριτική. Όταν την βλέπουμε να έρχεται, μέσα από  μια δοκιμασία των αγαπημένων μας, να προλάβουμε τουλάχιστον να τους δείξουμε ότι τους αγαπούμε, να πούμε, να συμφιλιωθούμε. Αλλά και όταν η σχέση κλονίζεται, να μη μείνουμε στην παθητικότητα του “δεν γίνεται τίποτα”. Να ανοίξουμε την καρδιά μας, χωρίς τον φόβο ότι θα μαλώσουμε.

          Αυτός που μαλώνει θέλει και θα βρει. Αυτός που σιωπά, ενώ μέσα του βράζει, δεν θα τα βρει ποτέ. Αλλά ακόμη κι αν η έξοδος από μια σχέση ειναι η καλύτερη λύση, καίτοι επώδυνη, ας μην φοβηθούμε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας. Ας μην έχουμε μέσα μας ενοχές ότι κάτι άλλο θα μπορούσαμε  να κάνουμε και φοβηθήκαμε ή δε θελήσαμε. Την ελευθερία του άλλου δεν μπορούμε να την υποτάξουμε.

          Αυτό που δεν χρειάζεται  είναι το μίσος και η οργή γι’ αυτόν που φεύγει. Ας εμπιστευθούμε την πορεία του και την δική μας στα χέρια του Θεού. Το σχέδιο Του για μας θα φανεί στην υπομονή μας.

          Πρωτ. Θεμιστοκλή ΜΟΥΡΤΖΑΝΟΥ

Πώς να απαλλαγείτε από το χρόνιο θυμό και την πικρία

«Εκείνος που σε θυμώνει, σε κατακτά» (Elisabeth Kenny)

Το να κρατάς το θυμό μέσα σου είναι σαν να αρπάζεις ένα καυτό κάρβουνο με την πρόθεση να να πετάξεις σε κάποιον άλλο. Αλλά τελικά εσύ είσαι αυτός που καίγεται. (Βούδας)

Γιατί θυμώνουμε;

Ο θυμός είναι ένα βασικό ανθρώπινο συναίσθημα το οποίο κατά καιρούς βιώνεται από όλους μας.

Συνήθως θυμώνουμε όταν νομίζουμε ότι κάποιος μας πλήγωσε, μας φέρθηκε άσχημα, μας εκμεταλλεύτηκε ή αντιτάχθηκε στις απόψεις μας ή όταν αντιμετωπίζουμε εμπόδια που μας αποτρέπουν να φτάσουμε τους στόχους μας.

Όπως και όλα τα συναισθήματα, ο θυμός δεν είναι ούτε καλός ούτε κακός.

Γεννιόμαστε με αυτόν όπως γεννιόμαστε με τη δυνατότητα να βιώνουμε χαρά, λύπη ή φόβο. Άρα ο θυμός σαν συναίσθημα είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης μας. Ο χρόνιος όμως, έντονος θυμός δεν προσφέρει κάτι θετικό στη ζωή μας και μάλιστα έχει βρεθεί ότι είναι εξαιρετικά ανθυγιεινός.

Οι μελέτες δείχνουν ότι όχι μόνο μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην επαγγελματική και προσωπική ζωή αλλά και στην υγεία. Υψηλά επίπεδα θυμού σχετίζονται με καρδιαγγειακά προβλήματα, εγκεφαλικά και πρώιμο θάνατο.
 
Πώς εκφράζουμε το θυμό;

Ένας απλός διαχωρισμός της έκφραση του θυμού είναι ο παθητικός θυμός και ο επιθετικός θυμός.
 

Ο παθητικός θυμός μπορεί να εκδηλώνεται με:

Μυστικότητα και επιφύλαξη. Αποφυγή οπτικής επαφής, διάδοση κακεντρεχών σχολίων,κουτσομπολιό, ανειλικρίνεια, κλοπές.

Αυταπάρνηση. Το να είναι κανείς υπερβολικά «καλός» και εμμέσως να υπονομεύει τον εαυτό του, το να αρνείται βοήθεια από τους άλλους αλλά να νιώθει διαρκή απογοήτευση από αυτούς.

Ψυχολογική χειραγώγηση. Χρήση ψυχολογικών εκβιασμών, ψεύτικα δάκρυα, σεξουαλικούς υπαινιγμούς, υπονόμευση προσώπων που είναι ανώτεροι ιεραρχικά.

Ψυχαναγκαστική συμπεριφορά. Τελειομανία, επιθυμία να είναι όλα καθαρά και σε τάξη, υπερέλεγχος.

Συναισθηματική απάθεια. Το να επιδεικνύει κανείς αδιαφορία και απάθεια, το να μην ανταποκρίνεται στο θυμό του άλλου και να προσπαθεί να δραπετεύσει από τα συναισθήματα που νιώθει μέσω εθισμών στο αλκοόλ, τα ναρκωτικά, τη δουλειά ή άλλες ενασχολήσεις.
 

Ο επιθετικός θυμός εκδηλώνεται με:

Σκληρότητα, λόγια που πληγώνουν, έλλειψη ευαισθησίας στα συναισθήματα του άλλου. Κατηγορίες και σκληρή κριτική

Προσποίηση, εγωκεντρισμό και αλαζονεία. Για παράδειγμα, το είναι κανείς σνόμπ,να δείχνει δυσπιστία στους άλλους και να μην αποδέχεται ήττες.

Εκδικητικότητα, αδυναμία συγχώρεσης και πικρία. Δηλαδή όταν κάποιος κρατάει «κακία» και αρνείται να συγχωρέσει ή να ξεχάσει και πράττει με σκοπό να ανταποδώσει τη βλάβη στον άλλο.

Ευερεθιστότητα, παρορμητικότητα, αναξιοπιστία, επικινδυνότητα. Για παράδειγμα, το να αντιδρά κανείς με τρόπο μη αναλογικό των γεγονότων, το να επιτίθεται άμεσα χωρίς διακρίσεις.

Μανία, υπερκινητικότητα, νευρικότητα. Για παράδειγμα, το να μιλάει κανείς πολύ γρήγορα, να τρέχει με υπερβολική ταχύτητα, το να κάνει τα πράγματα πολύ γρήγορα.
 

Πώς γίνεται να απαλλαγούμε από το θυμό;

Πρώτα απ` όλα ανακαλύψτε, εάν δεν το γνωρίζετε ήδη, για ποιό λόγο είστε θυμωμένοι. 

• Ποιά είναι η πραγματική αιτία πέρα απ’ όλες τις αφορμές που προκαλεί το θυμό σας; 
• Ποιές ανάγκες σας δεν καλύπτονται; 
• Ποιός είναι υπεύθυνος γι` αυτό;

Σκεφτείτε ποιές είναι οι συνέπειες του θυμού σας. Κάντε μια λίστα με τα πράγματα τα οποία θεωρείτε ότι κερδίζετε με το να παραμένετε θυμωμένοι. Ποιά από αυτά, συμβάλλουν στο να έχετε μια αίσθηση ψυχικής ισορροπίας;

Συγχωρήστε. Η πράξη της συγχώρεσης είναι εξαιρετικά δύσκολη για όσους νιώθουν το συναίσθημα του θυμού να τους κατακλύζει. Ο θυμός συνήθως συνδυάζεται με την ανάγκη της εκδίκησης ή τουλάχιστον την ανάγκη να βρούμε το δίκιο μας, να αποδειχθούμε «σωστοί» και να αποδείξουμε στους άλλους ότι έκαναν λάθος που μας αδίκησαν.

Είναι δύσκολο να νικήσουμε το εγωιστικό αυτό κομμάτι μας και να συγχωρήσουμε. Όμως, η συγχώρεση είναι στην πραγματικότητα ένα σίγουρο μονοπάτι προς την απελευθέρωση μας από το θυμό.

• Προσπαθείστε να βρείτε μια λύση για το θέμα που σας θυμώνει, όταν αυτό είναι δυνατό. 
• Προσπαθείστε να προσεγγίσετε το συνομιλητή σας χωρίς την πρόθεση «να βγείτε από πάνω» ή να αποδείξετε πόσο δίκιο έχετε. 
• Αποφύγετε τις κατηγορίες και την κριτική διότι συχνά εκλαμβάνονται από τον άλλο σαν επίθεση παρατείνοντας το επικοινωνιακό πρόβλημα που μπορεί να υπάρχει.

Δοκιμάστε να κρατήσετε ένα ημερολόγιο ευγνωμοσύνης.

Κάθε βράδυ, πριν πάτε για ύπνο, σημειώστε τρία πράγματα που πήγαv καλά ή σας έκαναν να νιώσετε θετικά κατά τη διάρκεια της μέρας σας. Όσο αρνητικά κι αν μοιάζουν τα πράγματα στη ζωή καμμιά φορά, πάντα θα υπάρχει κάτι για το οποίο να μπορούμε να πούμε ευχαριστώ.

Πώς η ευγνωμοσύνη μπορεί να σας βοηθήσει να ξεπεράσετε το θυμό; Απλά μετακινώντας την προσοχή σας από όλα αυτά τα οποία σας ενοχλούν σε ο,τι θετικό συμβαίνει, υπενθυμίζετε στον εαυτό σας ότι δεν είστε μόνο «αδικημένοι» αλλά και δικαιωμένοι.

Όσον αφορά την άμεση αντιμετώπιση ενός ξεσπάσματος θυμού, όταν αντιληφθείτε ότι είστε θυμωμένοι, προσπαθήστε κατ` αρχάς να χαλαρώσετε το σώμα σας, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στους μύες εκείνους του σώματος σας που είναι πιο τεταμένοι.

Δοκιμάστε να αναπνεύσετε αργά από το διάφραγμα. Χαλαρώστε και εισπνεύστε από τη μύτη γεμίζοντας με αέρα την κοιλιά σας σαν μπαλόνι. Κρατήστε για λίγο την αναπνοή σας και εκπνεύστε αργά από το στόμα. Επαναλάβετε για 5-10 λεπτά. Η διαφραγματική αναπνοή έχει χαλαρωτική επίδραση στο σώμα και μπορεί να σας βοηθήσει να απαλύνετε τα σωματικά συμπτώματα του θυμού.

 Μαρία Μεραμβελιωτάκη-Simon

MSc, Ψυχολόγος, Σύμβουλος, NLP Practitioner
www.happymind.gr

Πώς να απαλλαγείτε από το χρόνιο θυμό και την πικρία - Προϊόντα της Φύσης (proionta-tis-fisis.com)

Τα οικογενειακά πρότυπα αγωγής και η σύγχρονη νεανική βία

 

Ηρακλής Ρεράκης, Καθηγητής ΑΠΘ,

Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενώσεως Θεολόγων

«Τα οικογενειακά πρότυπα αγωγής και η σύγχρονη νεανική βία»

Τα παιδευτικά πρότυπα της οικογένειας αποτελούν τα θεμέλια της δoμής της προσωπικότητας του ανθρώπου.

Από τη νηπιακή του ηλικία γίνεται «αυτόπτης μάρτυρας» των προσώπων της οικογένειας και προσλαμβάνει, με απόλυτο μιμητισμό, τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά πρότυπα της ποιότητας ζωής και σχέσεών τους.

Αν και στα στάδια ανάπτυξής του, γίνεται παρατηρητής και άλλων πολλών και ποικίλων εξωτερικών προτύπων, τα οικογενειακά πρότυπα είναι εκείνα που υπερέχουν και  έχουν προτεραιότητα στη μίμηση προτύπων, που επιλέγει το παιδί, προκειμένου να εισέλθει στη κοινωνική ζωή.

Οι επιδράσεις που έχει δεχθεί από την οικογένειά του αρχίζουν να εκδηλώνονται, αρχικά, στις σχέσεις του με τους άλλους, κατά τη διάρκεια της σχολικής του ζωής και, έπειτα, στην εφηβική και μετεφηβική του ηλικία, όταν αρχίζει να ολοκληρώνεται η διαμόρφωση της δικής του προσωπικότητας και να αυτονομείται από τους γονείς.

 Έρευνες έχουν δείξει ότι το παιδί που βιώνει στην οικογένεια τραυματικές εμπειρίες βίαιης συμπεριφοράς, αργότερα, όποτε του δίνεται ευκαιρία, στις σχέσεις του με τους άλλους, μιμείται και επαναλαμβάνει είτε με τον ίδιο είτε και με διαφορετικό τρόπο, τις συμπεριφορές που το ίδιο παρατήρησε και έμαθε.

Διαπιστώνεται, δηλαδή ότι τα οικογενειακά πρότυπα είναι τα πρώτα από εκείνα που συνθέτουν τον κώδικα συμπεριφοράς που αποθηκεύει στην ψυχή του και αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα για τις αποφάσεις και τις πράξεις του, κατά την μελλοντική του ζωή.

  Εάν το παιδί έχει βιώσει εμπειρίες κακοποίησης εντός της οικογένειας ή έχει γίνει το ίδιο θύμα κακοποίησης ή παραμέλησης, είναι πολύ πιθανό να εκδηλώσει, στις κοινωνικές του συναναστροφές, την ίδια ή παρόμοια επιθετική ή αντικοινωνική συμπεριφορά.

 Μάλιστα, κατά την ανατροφή του, εκτός από μάρτυρας ή θύμα σωματικής ενδοοικογενειακής βίας και κακοποίησης, μπορεί να γίνει, επίσης, θεατής ή θύμα ψυχικής κακοποίησης, λόγω συστηματικής απόρριψης, υποβιβασμού, ταπείνωσης, υποτίμησης, εκφοβισμού, απομόνωσης και εκμετάλλευσης, που αποτελούν παρόμοιες μορφές βίας.

 Επιπλέον,  είναι ανάγκη να ληφθεί υπόψη ότι τα τελευταία χρόνια, έχουν αυξηθεί και τα περιστατικά ενδοοικογενειακής σεξουαλικής ή λεκτικής κακοποίησης, που οδηγούν τα θύματα – μέλη της οικογένειας σε σύνδρομα απόρριψης, χαμηλής αυτοεκτίμησης, άγχους, κατάθλιψης και τάσεων αυτοκτονίας.

Κύριο χαρακτηριστικό των οικογενειών που προσφέρουν αρνητικά πρότυπα αγωγής στα παιδιά τους είναι η απουσία γονεϊκής συνείδησης και υπευθυνότητας, η εμπλοκή των γονέων σε πράξεις παραβατικότητας, η χρήση ουσιών και, γενικά, η άγνοια ή η παραθεώρηση της βαθύτερης σημασίας και του νοήματος του ιερού θεσμού της οικογένειας.

Είναι απολύτως απαραίτητο να συνειδητοποιούν οι γονείς ότι η ζωή τους, ο τρόπος σχέσεών τους με τους άλλους, τα λόγια τους, οι πράξεις τους, τα συναισθήματά τους, οι πεποιθήσεις τους και οι συμπεριφορές τους τίθενται υπό άμεση παρατήρηση από τα παιδιά και καταγράφονται, με κάθε λεπτομέρεια, μέσα στην ψυχή και στους εγκεφαλικούς τους νευρώνες, αποτελώντας τα θεμέλια της δικής τους ζωής και συμπεριφοράς.

Αν, μάλιστα, ερευνήσει κάποιος τα αίτια πολλών βίαιων ή εγκληματικών πράξεων των σύγχρονων νέων θα διαπιστώσει ότι σχετίζονται με τις ψυχικές κακοποιήσεις και τα αρνητικά πρότυπα, που έχουν δεχθεί, κατά την παιδική τους ηλικία, από ανώριμους, βίαιους και επιθετικούς γονείς.

Υπάρχουν επιστημονικές έρευνες που μαρτυρούν ότι η μορφή έμμεσης ή άμεσης τραυματικής βίας που δέχεται το παιδί στην οικογένεια, δεν ξεχνιέται, αλλά αποθηκεύεται στον εγκέφαλο και στην ψυχή και επανέρχεται στη μνήμη, πολύ πιο εύκολα από ό, τι επανέρχονται οι θετικές συμπεριφορές των γονέων προς τα παιδιά.

Μάλιστα, διαπιστώνεται από ψυχολόγους ότι η κακοποιητική συμπεριφορά των γονέων και η προκαλούμενη ζημιά δεν διορθώνεται, δεν θεραπεύεται ούτε απαλείφεται, από μια μεταγενέστερη ένδειξη γονεϊκής στοργικής συμπεριφοράς.

Γι’  αυτό είναι δυσάρεστη, αλλά αληθινή, η διαπίστωση ότι τα φυτώρια της βιαιότητας και της επιθετικότητας, που εμφανίζονται στις πράξεις κάποιων νέων ή ενηλίκων δραστών, έχουν φυτευτεί, καλλιεργηθεί και ριζώσει στην ψυχή τους, από ασυνείδητους γονείς, κατά την περίοδο της βρεφικής, παιδικής ή  εφηβικής ηλικίας.

Τα παιδιά μπορούν να υποβληθούν σε βία εντός της οικογένειας είτε έμμεσα, βλέποντας τους γονείς να ασκούν βία, ο ένας στον άλλο αλλά και σε άλλα μέλη της οικογένειας, είτε άμεσα, δεχόμενα και τα ίδια ποικίλες μορφές τιμωρίας και βίας.

Και στις δύο προηγούμενες περιπτώσεις, ωστόσο, υπάρχουν πολλές πιθανότητες, καθώς μεγαλώνουν, να μην επιλέγουν, ως μέσο, για την επίλυση προβλημάτων ή τη διευθέτηση συγκρούσεων ή αντιθέσεων, στις σχέσεις τους με τους άλλους, τον διάλογο, αλλά βίαιες, επιθετικές και εγκληματικές πράξεις, μιμούμενοι τα οικογενειακά πρότυπα, που έχουν εγγραφεί στα εγκεφαλικά και ψυχικά τους γονίδια.

Γι΄ αυτό οι γονείς είναι ανάγκη να γνωρίζουν την τεράστια ευθύνη που έχουν, καθώς ανατρέφουν τα παιδιά τους, προκειμένου να αποφεύγουν την οποιαδήποτε άσκηση έμμεσης ή άμεσης σωματικής ή ψυχικής βίας, καθώς η όποια συμπεριφορά τους, όχι απλώς καταγράφεται, αλλά θα χρησιμοποιηθεί από τα παιδιά τους στο μέλλον και ως πρότυπο μιμήσεως.

Κατά τον ίδιο τρόπο, είναι ανάγκη να μην επιλέγεται, ποτέ, η σωματική ή ψυχική τιμωρία, ως μέσο αγωγής των παιδιών τους, διότι, έτσι, κληροδοτείται στα παιδιά η τιμωρητική συμπεριφορά, με την οποία θα συμπεριφέρονται και τα ίδια ως ενήλικοι.

Καθώς η επιστήμη της ψυχολογίας και της ψυχανάλυσης, κατά τους δύο κυρίως τελευταίους αιώνες, μαρτυρεί ότι όλες σχεδόν οι προβληματικές και εγκληματικές συμπεριφορές των ανθρώπων έχουν τις ρίζες τους σε ό, τι έχουν βιώσει τα παιδιά στη βρεφική, παιδική και εφηβική τους ηλικία, αξίζει να ενθυμηθούμε τη σπουδαία συμβουλή, που απευθύνει στους γονείς ο Απ. Παύλος από τον τον 1ο αιώνα μ.Χ.: «Οι πατέρες μη παροργίζετε τα τέκνα υμών, αλλ΄ εκτρέφετε αυτά εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου» (Εφ. 6, 4).

Η παιδεία και νουθεσία Κυρίου είναι η χριστιανική παιδεία και ανατροφή. Εάν οι γονείς φέρονται στα παιδιά τους, με το Πνεύμα των χριστιανικών αρετών και προτύπων, δηλαδή, με το Πνεύμα της  αγάπης, της χαράς, της ειρήνης, της μακροθυμίας, της πίστης, της πραότητας, της αγαθοσύνης και της εγκράτειας (Γαλ. 3, 22), τότε, θα παύσουν να υπάρχουν βίαιες, επιθετικές και τιμωρητικές ενέργειες, που παροργίζουν τα παιδιά.

Στην κατεύθυνση αυτή, ο Οικουμενικός μας Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, σε ομιλία που έκανε, το 2005, στο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Μακεδονίας ανέφερε, σχετικά με τις κοινωνικές προοπτικές μιας χριστιανικής ανατροφής: «Η χριστιανική αγωγή συντελεί εις το να αποκτήση ο νέος ηθικάς αρχάς συμπεριφοράς. Βεβαίως, πολλαί πηγαί ηθικής προτείνονται, αλλά εκείνη, η οποία ασκεί την εντονωτέραν επίδρασιν εις την ψυχήν του παιδός και του νέου είναι η έχουσα, ως αναφοράν της, την πίστιν εις τον Θεόν της αγάπης, τον πάνσοφον και πατρικόν, ο οποίος δίδει οδηγίας συμπεριφοράς, ακριβώς διά το καλόν του ανθρώπου. Αι εγκληματολογικαί στατιστικαί και αι κοινωνιολογικαί έρευναι παρέχουν πλήθος στοιχείων πειθόντων και τους πλέον δυσπίστους ότι οι στερούμενοι υγιούς χριστιανικής πίστεως και αγωγής είναι επιρρεπείς εις τας παραβάσεις και την αντικοινωνικήν συμπεριφοράν».

Παρόμοιες θέσεις εξέφραζε και ο μακαριστός νομικός Γ. Κρίππας, δρ. Συνταγματικού Δικαίου, υποστηρίζοντας ότι η χριστιανική παιδεία παρέχει, όχι απλές γνώσεις, αλλά και ηθικές αρχές, που, κατά τις μαρτυρίες πολλών εγκληματολόγων, συμβάλλουν στην πρόληψη της εγκληματικότητας.

Θέλημα Θεού είναι να γίνουν, κατά τον Απ. Παύλο, εν Χριστώ «καινά τα πάντα» (Β΄ Κορ. 5, 17) και «καινή η κτίσις» (Γαλ. 6, 15). Προς τούτο, όμως, χρειάζεται και η συνδρομή των ανθρώπων, προκειμένου να διακοσμηθεί και να αλλάξει ο κόσμος, να γίνουν οι γονείς τέκνα Θεού, για να μπορούν να ανατρέφουν, να μορφώνουν και να διαμορφώνουν τα τέκνα τους «εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου».

Έτσι,  ο κάθε νέος άνθρωπος θα μπορεί να εξελίσσεται, σύμφωνα με τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, «κατά φύσιν» και όχι «παρά φύσιν», δηλαδή, κατά τον Απ. Παύλο, «εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας της πληρότητας του Χριστού» (Εφ. 4, 13), εις  «καινόν άνθρωπον» (Εφ. 2, 15).

 aktines