Η ΜΙΚΡΗ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ - ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ

Η Νηστεία και οι Παρακλήσεις του Δεκαπενταύγουστου

Από 1 μέχρι και 14 Αυγούστου – Νηστεύουμε προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου η οποία ενήστευσε επίσης πριν από την Κοίμησή Της.

Η νηστεία του Δεκαπενταυγούστου έχει αυστηρό χαρακτήρα και αρχικά ήταν διαιρεμένη σε δύο τμήματα: αυτό που προηγείτο της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (6/8) και εκείνο της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Νηστεύουμε λοιπόν και από λάδι όλες τις ημέρες – Κατάλυση οίνου και ελαίου μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές. Κατά την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στις 6 του μηνός, οποιαδήποτε μέρα κι αν πέσει, καταλύουμε ψάρι. Κατάλυση ιχθύος και μόνον, έχουμε και κατά την ημέρα της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, αν αυτή πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή.

Η νηστεία είναι εντολή του Θεού. Η πρώτη. Η πιο παλιά από όλες. Την έδωσε στον Αδάμ μέσα στον παράδεισο.

Το νόημα της νηστείας ήταν: με το όπλο της νηστείας να συνηθίσουν οι άνθρωποι στην υπακοή στον Θεό και στην πάλη κατά του διαβόλου.

Ο Xριστός, τόνισε ακόμη περισσότερο την αξία της νηστείας. Είπε: «Το γένος τούτο ουκ εκπορεύεται ει μη εν προσευχή και νηστεία» – Δηλαδή με τη νηστεία πολεμάμε τον διάβολο και τον νικάμε. Κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας «Δεν αρκεί η αποχή από τροφές, αλλά ας νηστεύσωμε νηστεία αρεστή στον Θεό. Αληθινή νηστεία είναι η εγκράτεια της γλώσσας, η αποχή από τον θυμό, αποχωρισμός από τις επιθυμίες, από τη συκοφαντία, το ψέμα, την επιορκία». (Μέγας Βασίλειος). Οι παρακλητικοί κανόνες της Θεοτόκου.

Τον Δεκαπενταύγουστο είναι μια περίοδος του εκκλησιαστικού έτους κατά την οποία η ορθόδοξη ψυχή στρέφει τα μάτια με βαθειά κατά­νυξη προς την Υπεραγία Θεοτόκο. Επί δεκαπέντε μέρες πριν από την εορτή της Κοιμήσεως, σημαίνουν οι καμπάνες την ώρα του δει­λινού, και τα πλήθη των πιστών πάνε να ψάλλουν τον Μικρό και τον Μεγάλο Παρακλητικό Κανόνα. Ανάλογη κατάνυξη έχει βέβαια και η περίοδος των Χαιρετισμών της Παναγίας. Αλλά ενώ στους Χαιρετι­σμούς κυριαρχεί ο υμνολογικός τόνος, η θριαμβική δοξολόγηση των απείρων χαρίτων της «Μητρός του Θεού γενομένης», στους Παρα­κλητικούς Κανόνες του Δεκαπενταυγούστου κυρίαρχος τόνος είναι το πένθος και η οδύνη της βαρυαλγούσης ψυχής του πιστού που ζη­τά παράκληση και παρηγοριά από την Παναγία.

Οι Παρακλητικοί Κανόνες, ο Μικρός και ο Μέγας, ή απλώς η Μικρή και η Μεγάλη Παράκληση – επειδή δια των ύμνων αυτών οι πιστοί παρακαλούν την Παναγία να ακού­σει και να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους – ψάλλονται εναλλάξ, δη­λαδή τη μία μέρα ψάλλεται η Μεγάλη και την άλλη η Μικρή. Μόνο κατά τους εσπερι­νούς των Σαββάτων και της Εορτής της Μεταμορφώσεως του Κυρίου δεν ψάλλον­ται οι Παρακλήσεις, και τούτο επειδή το περιεχόμενό τους είναι πέν­θιμο και ικετευτικό και δεν συμφωνεί προς το χαρμόσυνο ύφος των εορταστικών αυτών ύμνων.

Εκτός όμως από την περίοδο του Δεκα­πενταύγουστου, η Μικρή ιδίως Παράκληση, ψάλλεται συχνά, «εν πά­ση περιστάσει και θλίψει ψυχής», είτε στους Ιερούς Ναούς είτε και κατ” οίκον από τους πιστούς, οι οποίοι επιθυμούν να ικετεύσουν δι” αυτής τη Θεοτόκο και να επικαλεσθούν την μεσιτεία της. Η δε διάκριση των Παρακλήσεων σε Μικρή και Μεγάλη, οφείλεται αποκλειστικώς και μόνον στην έκταση, το μέγεθος των τροπαρίων. Τα τροπάρια δηλαδή της Μικρής Παρακλήσεως είναι μικρότερα και συντομότερα από εκείνα της Μεγάλης. Η Μικρή Παράκληση είναι ποίημα κάποιου υμνογράφου ο οποίος κατ” άλλους μεν ονομάζονταν Θεοστήρικτος και ήταν Μο­ναχός, κατ” άλλους δε Θεοφάνης. Όπως φαίνεται όμως πρόκειται περί του ιδίου προσώπου, το οποίο έγινε Μοναχός, και από Θεοφά­νης μετονομάσθηκε σε Θεοστήρικτο. Η Μεγάλη Παράκληση είναι έργο του Θεοδώρου του Β΄, του Δουκός, Βασιλέως της Νικαίας, του επονομαζομένου Λασκάρεως, ο οποίος έζησε περί τα μέσα του 13ου αιώνα, και είναι πολύ μεταγενέστερος του Θεοστηρίκτου του Μοναχού.

Οι δύο Παρακλήσεις, πλην του Κανόνος, περιλαμβάνουν στην Ακο­λουθία τους και Ψαλμούς, δεήσεις υπέρ των ζώντων πιστών υπέρ των οποίων τελούνται, και Ευαγγελική περικοπή. Το περιεχόμενό τους είναι ικετευτικό, συγκινεί τους πιστούς, διδάσκει και προτρέπει αυτούς να προστρέχουν με θάρρος και εμπιστοσύνη πάντοτε προς την Κυρία Θεοτόκο, τη Μεγάλη Μητέρα τους, για να βρίσκουν πα­ρηγοριά και να λαμβάνουν βοήθεια στις ανάγκες τους.

Προς την Κυρία Θεοτόκον ας ψάλλουμε και ’μεις, με πίστη και εκ βά­θους καρδίας, τις ιερές Παρακλήσεις, και μαζί με τους ιερούς υμνω­δούς, ας επαναλαμβάνουμε: «Βλέψον ιλέω όμματί σου και επίσκεψαι την κάκωσιν, ην έχομεν, και δεινών συμφορών και βλάβης και κινδύ­νων και πειρασμών ημάς λύτρωσαι, αμερήτω σου ελέει», με την ακρά­δαντη βεβαιότητα ότι «δεν θα παρίδη την πενιχράν δέησίν μας, τον κλαυθμόν και τα δάκρυα και τους στεναγμούς μας, αλλά θα πληρώση τας αιτήσεις μας», για να δοξάζουμε Αυτήν μετά πόθου πάντοτε.

theomitoros.blogspot.com

"Μια Παναγιά"

                   

"Μια Παναγιά
μιαν αγάπη μου έχω κλείσει
σ’ ερημοκλήσι αλαργινό
κάθε βραδιά
της καρδιάς την πόρτα ανοίγω
κοιτάζω λίγο και προσκυνώ.

Πότε θα `ρθει, πότε θα `ρθει
το καλοκαίρι
πότε τ’ αστέρι θ’ αναστηθεί
να σου φορέσω στα μαλλιά
χρυσό στεφάνι
σαν πυροφάνι σ’ ακρογιαλιά.

Μια Παναγιά
μιαν αγάπη μου έχω κλείσει
σ’ ερημοκλήσι αλαργινό
    κάθε βραδιά
   της καρδιάς την πόρτα ανοίγω
    δακρύζω λίγο και προσκυνώ."

Πηγή: Νίκος Γκάτσος

Τον Δεκαπενταύγουστο κορυφώνεται ο πάνδημος εορτασμός της Θεοτόκου

           

            Η Θεοτόκος αποτελεί το πλέον αγαπητό πρόσωπο της ελληνικής ορθόδοξης λαϊκής λατρείας. Στην Παναγία προσβλέπει ο λαός και αυτήν επικαλείται σε κάθε προσωπική, οικογενειακή και συλλογική δυσκολία.

          Το αρχέτυπο της Παναγίας ως μητέρας όλων των ανθρώπων προερχόμενο από την ιδιότητά της ως Μητέρας του Θεανθρώπου Χριστού, κυριαρχεί σ’ όλες τις σχετικές παραδόσεις, τις προσευχές και τις αντιλήψεις του λαού μας. Η ωραιότερη γιορτή της Παναγίας και η πιο σημαντική ανάμεσα στις θεομητορικές εορτές, είναι εκείνη της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

          Ο φιλόθεος και φιλόθρησκος λαός μας που τιμά τη Θεοτόκο ως μητέρα, καταφυγή και σκέπη του ανθρωπίνου γένους, συγκινείται βαθιά από τον θάνατό της, έχοντας προετοιμαστεί πνευματικά με την νηστεία που προηγείται της εορτής και τις καθημερινές παρακλήσεις που ψάλλονται σ’ όλους τους ναούς, ο πιστός άνθρωπος φτάνει στην εορτή της Κοιμήσεως με αισθήματα χαρμολύπης, που την κάνουν να παρομοιάζει με Πάσχα.-«Πάσχα του καλοκαιριού». Μάλιστα σε πολλούς ναούς  κατά τον πανηγυρικό εσπερινό στολίζουν τον επιτάφιο της Παναγίας, τον οποίο περιφέρουν και ψάλλουν τα εγκώμια σε τρείς στάσεις ως παραλλαγή του επιτάφιου  θρήνου της Μ. Παρασκευής. Το έθιμο αυτό ξεκίνησε από τους Αγ. Τόπους, μετά από τη νήσο Πάτμο  και  στις μέρες μας σε πολλούς τόπους.

          Η Κοίμηση της Θεοτόκου εορτάζεται σε όλους τους ελληνικούς τόπους. Ξεχωρίζουν όμως τα αιγαιοπελαγίτικα προσκυνήματα όπως της Παναγίας της Αγιάσου, της Κύκκου στην Κύπρο, η Σπηλιανή, η Εκατονταπυλιανή στην Πάρο, η Εικοσιφοίνισσα στο Παγγαίο κ.α. Ανάμεσα σ’ αυτά τα προσκυνήματα την πρώτη θέση έχει η Μεγαλόχαρη της Τήνου. Παράλληλα υπάρχουν προσκυνήματα που συνδέονται στενά με την ιστορική μνήμη και την εθνοτική ταυτότητα ορισμένων πληθυσμιακών ομάδων. Το πιο χαρακτηριστικό είναι η Παναγία Σουμελά στο όρος Βέρμιο, εθνικό και θρησκευτικό κέντρο του ποντιακού ελληνισμού.

          Αξίζει  εδώ να σημειώσουμε και την Παναγία που βρίσκεται στο Μαρκόπουλο Κεφαλληνίας, όπου κάθε χρόνο εμφανίζονται το Δεκαπενταύγουστο ιδιόμορφα φιδάκια και το οποία εξαφανίζονται μετά την εορτή, για να εμφανισθούν τον επόμενο χρόνο.

          Αυτά και άλλα που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε αποτελούν χαρακτηριστικές μορφές της εξέχουσας και κεντρικής θέσης της Παναγίας στην νεοελληνική θρησκευτική παράδοση. Ο Θεοτοκεντρισμός αυτός είναι μία παράδοση που κυριαρχεί και κορυφώνεται κάθε Αύγουστο κατά τη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, την οποία ο λαός πολύ σωστά ονόμασε «Πάσχα του καλοκαιριού».

Πηγή: Μ.Γ.Βαρβούνης

Πηγή ακένωτων θησαυρών

ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 

            Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ευφραίνει τις καρδιές των πιστών, γιατί η Παναγία είναι το πιο αγαπητό πρόσωπο μετά τον Χριστό. Αυτή με την καθαρότητα και την ταπείνωση της έγινε η αιτία της ενανθρωπήσεως του Χριστού και επομένως αιτία της σωτηρίας μας. Της χρωστάμε πολλά. Αυτή έδωσε σάρκα  στον Χριστό, αυτή Τον μεγάλωσε ως Μητέρα Του. Τα κείμενα των αγίων Πατέρων τονίζουν αυτή  την προσφορά της Παναγίας. Και πράγματι αποτελεί μεγάλη τιμή το να συλλάβει η Παναγία τον Χριστό εκ Πνεύματος Αγίου, να Τον κυοφορήσει στη μήτρα της, να Τον μεγαλώσει, να χαίρεται για τη δράση Του, να πονέσει κατά την διάρκεια των Παθών και της Σταυρώσεως Του, να χαρεί για την Ανάσταση Του, να Τον δει να αναλαμβάνεταιστους ουρανούς και στο τέλος να Τον δει να έρχεται να παραλάβει την ψυχή της μετά την ένδοξη Κοίμηση της.

            Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς λέγει ότι, όπως ο βασιλιάς στα ανάκτορα δίνει τα χρήματα στους ανθρώπους δια μέσου του ταμία, δηλ. του ανθρώπου που έχει το ταμείο, έτσι και ο Βασιλεύς Χριστός μοιράζει τα αγαθά δια της Παναγίας.. Γι αυτό λέγει για την Παναγία « ο των ακενώτων θησαυρών ταμίας της διανομής ένεκεν επιτροπεύει», δηλ. η Παναγία επιστατεί κατά τη διανομή των ακένωτων θησαυρών του Θεού.

Έτσι εξηγείται η μεγάλη αγάπη των αγίων προς την Παναγία. Αισθάνθηκαν ότι έλαβαν τα χαρίσματα από τον Χριστό, δια της Θεοτόκου, γι αυτό την παρακαλούσαν  διηνεκώς να τους προστατεύει.

            Οι άγιοι είχαν προσωπική εμπειρία αυτής της πραγματικότητος, γι αυτό και προσεύχονταν θερμά στην Παναγία. Αισθάνθηκαν ότι έλαβαν τα χαρίσματα από τον Χριστό, δια της Θεοτόκου, γι αυτό την προκαλούσαν διηνεκές να τους προστατεύει

            Οι άγιοι είχαν προσωπική εμπειρία αυτής της πραγματικότητος, γι αυτό και προσεύχονταν θερμά στην Παναγία. Αυτό δείχνουν οι δύο παρακλητικοί κανόνες που ψάλλαμε όλη αυτήν την  περίοδο κάθε απόγευμα στους Ιερούς Ναούς, αλλά τους ψάλλουμε και κάθε φορά που έχουμε κάποια ανάγκη. Αυτό δείχνει η Ακολουθία των Χαιρετισμών στην Παναγία, πού γίνεται κατά την περίοδο της Μ. τεσσαρακοστής, τους οποίους Χαιρετισμούς οι μοναχοί και οι ευσεβείς Χριστιανοί διαβάζουν κάθε βράδυ κατά την Ακολουθία του Αποδείπνου. Αυτό δείχνουν και όλα τα καταπληκτικά Θεοτοκία και τα τροπάρια τα οποία έχουν συντάξει οι ιεροί υμνογράφοι και τα ψάλλουμε σε όλες τις ακολουθίες. Αυτό δείχνουν οι ιερές εικόνες που παρουσιάζουν διάφορους τύπους, αλλά και τα χιλιάδες προσωνύμια και κοσμητικά επίθετα που δόθηκαν σε αυτήν.

            Όλοι οι άγιοι με την θεοτοκοφιλία τους αισθάνονται ότι η Παναγία είναι ο ταμίας της θ. Χάριτος, αφού ο Χριστός δι’ αυτής σκορπά τα αγαθά Του σε αυτούς που τα ζητούν. Γι αυτό ο άγιος Γρηγ. Ο Παλαμάς την παρακαλεί: « μετάδος ημίν πλουσίως, ω δέσποινα, καν μη χωρώμεν χωρικοτέρους έργασαι». Δηλ. της ζητά να μεταδώσει πλουσίως όλα τα χαρίσματα και τις δωρεές του Χριστού, και αν δεν έχει χώρο να τον κάνει χωρητικότερο για να δεχθεί περισσότερα και μεγαλύτερα αγαθά από τον Χριστό.

            Ακένωτος είναι ο πλούτος της Θεότητος του Χριστού και εμείς « εκ του πληρώματος αυτού» ελάβαμε « χάριν αντί χάριτος». Όσοι έλαβαν Αυτόν « έδωκεν αυτοίς εξουσίαν τέκνα Θεού γενέσθαι». Μεγάλος είναι ο πλούτος της Εκκλησίας που είναι το Σώμα του Χριστού και με τα Μυστήρια και την όλη εκκλησιαστική ζωή πλουτίζουμε πνευματικά. Μεγάλος θησαυρός είναι η Παναγία μας, που την ευλαβούμαστε, την αγαπάμε και την σεβόμαστε. Γενικά, ο Χριστός με την Μητέρα Του και του φίλους Του, δηλ. τους Αγίους, μας γέμισε με πολύτιμα δώρα, τη Χάρη Του, την αγάπη Του, την σωτηρία μας. Και στην Παναγία που έγινε η αιτία της χαράς οφείλουμε αιώνια ευγνωμοσύνη.

            Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί έχουμε πολλές ευκαιρίες να χαιρόμαστε, να διώχνουμε την απελπισία, την απόγνωση και να γεμίζουμε από ελπίδα, χαρά, ειρήνη και φως.

            Ας μην αφήνουμε τον εαυτό μας να στενοχωρείται από μικροπράγματα και δευτερεύοντα ζητήματα. Έχουμε μεγάλους πνευματικούς θησαυρούς, μεταξύ των οποίων την Μητέρα του Χριστού, την Παναγία, της οποίας είθε να έχουμε τις πρεσβείες.

(ΙΕΡΟΘΕΟΥ, Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου)

"Σώζοις αει, Θεοτόκε..."

Αἱ γενεαὶ πᾶσαι, μακαρίζομέν σε, τὴν μόνην Θεοτόκον.

«Νενίκηνται τῆς φύσεως οἱ ὅροι, ἐν σοὶ Παρθένε ἄχραντε· παρθενεύει γὰρ τόκος, καὶ ζωὴν προμνηστεύεται θάνατος. Ἡ μετὰ τὸκον Παρθένος, καὶ μετὰ θάνατον ζῶσα, σῴζοις ἀεί, Θεοτόκε, τὴν κληρονομίαν σου».

Η Παναγία: Το καταφύγιο του ανθρώπου

15 Αυγούστου, Κοίμηση της Θεοτόκου

            Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι για μας τους χριστιανούς ένα αληθινό θεομητορικό πανηγύρι αφιερωμένο στη Μητέρα του Θεού και Μητέρα όλων των χριστιανών.

            Την ημέρα αυτή γιορτάζουμε την Κοίμηση της και την αγία μετάσταση της από τη γη στον ουρανό κατά την παράδοση της Εκκλησίας μας. Ομολογούμε λοιπόν  με πανηγυρικό τρόπο την εν σώματι παρουσία της Παναγίας  στον ουρανό πλησίον του Υιού της. Αυτό ακριβώς είναι η πηγή  της χαράς και η αιτία της σωτηρίας μας. Η πρωτοκαθεδρία της Θεοτόκου  στην θριαμβεύουσα Εκκλησία εξασφαλίζει την επίγεια Εκκλησία με τη διαρκή μεσιτεία και μητρόθεη παρουσία της. Για το λόγο αυτό η γιοτή της Κοιμήσεως είναι το επιστέγασμα όλων των θεομητορικών γιορτών, γιατί αποτελεί την επίσημη έναρξη του μεσιτευτικού έργου της Παναγίας υπέρ του κόσμου.

            Πράγματι το βασικό και κύριο έργο της Θεοτόκου εν ουρανοίς είναι η ακατάπαυστη πρεσβεία και  παράκληση για τα παιδιά της που άφησε στον κόσμο, Είναι δε τόσο αποτελεσματικό το έργο της, ώστε κατορθώνει να γκρεμίσει το μεσότοιχο της έχθρας και να ενώσει τα επίγεια με τα ουράνια, όπως λέγουν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας.

            Οι χριστιανοί γνωρίζουν το αμετάθετο της μεσιτείας της, γι’ αυτό την αποκαλούν «μεσίτρια», και αυτός ο χαρακτηρισμός δεσπόζει μέσα στις θεομητορικές γιορτές. «Και σε μεσίτρια έχω προς τον φιλάνθρωπο Θεόν, μη μου ελέγξεις τας πράξεις ενώπιων των αγγέλων. Παρακαλώ σε , Παρθένε, βοήθησον μοι εν τάχει».

            Το ίδιο συγκινητική είναι και η προσευχή προς την Παναγία στην ακολουθία του Αποδείπνου. « Η των απελπισμένων μόνη ελπίς και των πολεμουμένων η βοήθεια, η ετοίμη αντίληψις των εις σε προστρεχόντων και πάντων των χριστιανών το καταφύγιον».

            Οι Πατέρες της Εκκλησίας γεμάτοι από σεβασμό, θαυμασμό και ευγνωμοσύνη για την κραταιά σκέπη της Θεοτόκου, μας διδάσκουν να έχουμε αδιάσειστη πίστη στην μητρική παρουσία της. Ο Η. Μηνιάτης λέγει: «… μίαν μεσιτείαν, έναν λόγο, ένα νεύμα να κάμης προ του Υιόν σου δι’ εμέ, εγώ είμαι σωσμένος. Μαρία όποιος εις σε ελπίζει, αδύνατον είναι να χαθή».

            Η Παναγία λοιπόν είναι το καταφύγιο μας και προσφέρει τα αιώνια αγαθά στον κόσμο. Με τη δική της πρεσβεία οι άνθρωποι και οι άγγελοι δέχονται τη χάρη. Αυτήν την πρεσβεία επιζητούμε και εμείς με μεγαλύτερη επιμονή και ελπίδα την ημέρα αυτή της γιορτής της, γεμίζοντας τις Εκκλησίες και ψάλλοντας με την ψυχή μας το «σώζοις αεί, Θεοτόκε, την κληρονομίαν σου».

π. γ. στ.

Ο Αρχαγγελικός ύμνος

Στον ιστορικό ναό του Πρωτάτου, στο άγιο Βήμα, βρίσκεται ενθρονισμένη πάνω στο ιερό σύνθρονο η σεβάσμια και θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου, που επονομάζεται «Άξιον έστιν».  Ονομάζεται έτσι, γιατί μπροστά σ’ αυτήν την εικόνα πρωτοψαλθηκε απ’ τον αρχάγγελο Γαβριήλ ο γνωστός αυτός ύμνος. «Η πάνσεπτος αύτη και αγία εικών, εξ αρχαίων και παλαιών χρόνων, εστάθη το καύχημα των Καρεών, η δόξα των Πρωτατινών, η σκέπη και προστασία των πέριξ Κελλίων», αλλά και όλου του Αγίου Όρους δόξα, καύχημα και προστασία.

Την ιστορία της εικόνας έγραψε το 1548 ο Πρώτος του Άγιου Όρους ιερομόναχος Σεραφείμ που διέπρεψε στην αρετή, τη σοφία, τη μάθηση και την ακτημοσύνη. Ως Πρώτος διοικούσε το Όρος με ευαγγελική δικαιοσύνη και σύνεση. Υπήρξε γέροντας του άγιου Διονυσίου του εν  Ολύμπω, όταν εκείνος ζούσε στις Καρυές, και συνδεόταν με στενή φιλία με τον όσιο Θεόφιλο το Μυροβλύτη, που εκείνο το διάστημα ασκήτευε στη γειτονική Καψάλα, Βοήθησε ακόμη με χρήματα για την ανακαίνιση του κελίου του αγίου Θεοφίλου και έκτισε εκ θεμελίων το νάρθηκα του Πρωτάτου.

Αυτή η ιστορία-υπόμνημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Νέο Μαρτυρολόγιο του αγίου Νικόδημου του Αγιορείτου απ’ όπου αναδημοσιεύτηκε πολλές φορές. Η σπουδαιότητα του κειμένου, η ακρίβεια του στη διήγηση και η γλαφυρότητά του μας αναγκάζουν να το δημοσιεύσουμε όπως έχει.

«Σεραφείμ του Θυηπόλου υπόμνημα περί του θαύματος του γενομένου υπό του Αρχαγγέλου Γαβριήλ εν τω Αγίω Όρει του Άθω· ήτοι περί του  Αρχαγγελικού ύμνου του ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙΝ.

Κατά την Σκήτην του Πρωτάτου, την ευρισκομένην εις τας Καρέας, εκεί πλησίον, εν τη τοποθεσία της ιεράς Μονής του Παντοκράτορος, είναι λάκκος μεγάλος, όστις έχει κελλία διάφορα. Εις ένα γουν των κελλίων τούτων, έπ’ ονόματι πμώμενον της Κυρίας Θεοτόκου της Κοιμήσεως, εκατοίκει ένας ιερομόναχος γέρων και ενάρετος μετά άλλου υποτακτικού. Επειδή δε ήτον συνήθεια να γίνεται αγρυπνία κάθε Κυριακήν εις την ρηθείσαν του Πρωτάτου Σκήτην, κατά το εσπέρας ενός Σαββάτου, θέλοντας να υπάγη ο προρρηθείς γέροντας εις την αγρυπνίαν, λέγει τω μαθητή αυτού· Τέκνον, εγώ μεν υπάγω διά να ακούσω την αγρυπνίαν, ως σύνηθες· συ δε μείνον εις το κελλίον, και ως δύνασαι ανάγνωθι την  Ακολουθίαν σου· και οϋτως απηλθεν.  Αφ’ ου δε η εσπέρα παρήλθεν, ιδού κρούει τις την θύραν του κελλίου· ο δε αδελφός έδραμε και την άνοιξε, και βλέπει, ότι ήτον ξένος μοναχός, αγνώριστος εις αυτόν όστις εισελθών, έμεινεν εις το κελλίον την νύκτα έκείνην.

Εν τη ώρα δε του όρθρου, αναστάντες, έψαλλον και οι δύω την Ακολουθίαν όταν δε ήλθον εις την Τιμιωτέραν, ό μεν εντόπιος μοναχός, έψαλλε μόνον την «Τιμιωτέραν των Χερουβείμ», και καθ’ εξής έως τέλους· τον συνήθη δηλαδή, και παλαιόν ύμνον του Αγίου Κοσμά του ποιητού. Ο δε ξένος εκείνος μοναχός, κάμνοντας άλλην αρχήν του ύμνου, έψαλλεν ούτως· «Άξιον έστιν ως αληθώς, μακαρίζειν σε την Θεοτόκον, την αειμακάριστον, και παναμώμητον, και μητέρα του Θεού ημών». Είτα εσύναψε και την Τιμιωτέραν μέχρι τέλους. Ακούσας δε ταύτα ο εντόπιος μοναχός, εθαύμασε, και λέγει προς τον φαινόμενον ξένον.  Ημείς μόνον ψάλλομεν «την Τιμιωτέραν»· το δε «Άξιον έστιν», ουδέποτε ηκούσαμεν, ούτε ημείς, ούτε οι προτύτεροι από ημάς. Αλλά παρακαλώ σε, ποίησον αγάπην, και γράψον και εις εμένα τον ύμνον τούτον, διά να τον ψάλλω και εγώ εις την Θεοτόκον. Ο δε αποκριθείς, φέρε μοι, του λέγει, μελάνι και χαρτί, διά να τον γράψω. Ο δε εντόπιος, δεν έχω του λέγει, ούτε μελάνι, ούτε χαρτί. Και ο φαινόμενος ξένος, φέρε μοι, του είπε, μίαν πλάκα.  Ο δε μοναχός δραμών, εύρε πλάκα, και του την έφερε. Λαβών δε ταύτην ο ξένος, έγραψεν επάνω εις αυτήν με τον εαυτού δάκτυλον τον ρηθέντα ύμνον, το «Άξιον έστι». Και, ω του θαύματος! τόσον βαθέως εχαράχθησαν τα γράμματα επάνω εις την σκληράν πλάκα, ωσάν να εγράφησαν επάνω εις πηλόν απαλώτατον. Είτα λέγει τω αδελφώ· από της σήμερον και εις το εξής, ούτω να ψάλλετε και εσείς, και όλοι οι ορθόδοξοι. Και ταύτα ειπών, έγινεν άφαντος· ήτον γαρ Άγιος Άγγελος, απεσταλμένος υπό Θεού, διά να αποκάλυψη τον Αγγελικόν ύμνον τούτον, και τη Μητρί του Θεού πρεπωδέστατον· μάλλον δε, ήτον ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, ως ρηθήσεται έμπροσθεν.

Αφ’ ου δε ήλθεν από την αγρυπνίαν ο γέροντας, και εισήλθεν εις το κελλίον, αρχίζει ο υποτακτικός αυτού να ψάλλη το, Άξιον έστι, καθώς ο Άγγελος αύτω επαρήγγειλε· και ακολούθως δείχνει εις τον γέροντά του και την ρηθείσαν πλάκα με τα ‘ Αγγελοχάρακτα γράμματα.  Ο δε ταύτα ακούσας, και ιδών, έμεινεν εκστατικός διά το τοιούτον θαυμάσιον. Και λοιπόν, λαβόντες και οι δύω την Αγγελοχάρακτον εκείνην πλάκα, απήλθον εις το Πρωτάτον και δείξαντες αυτήν εις τε τον πρώτον του Αγίου Όρους, και εις τους λοιπούς γέροντας της Κοινής συνάψεως, εδιηγήθησαν εις αυτούς άπαντα τα γενόμενα^- οι δε δοξάσαντες ομοφώνως τον Θεόν, και ευχαριστήσαντες την Κυρίαν ημών Θεοτόκον, διά το παράδοξον τούτο, ευθύς απέστειλαν την πλάκα εις την Κωνσταντινούπολιν, προς τε τον Πατριάρχην, και τον Βασιλέα, σημειώσαντες εις αυτούς διά γραμμάτων άπασαν την υπόθεσιν του τοιούτου τερατουργήματος.

»Από τότε δε και ύστερα, ο μεν Αγγελικός αυτός ύμνος διεδόθη εις όλην την οικουμένην, δια να ψάλλεται εις την Θεομήτορα, από όλους τους ορθοδόξους. Η δε Αγία είκών της Θεοτόκου, η ευρισκομένη εις τήν Εκκλησίαν του κελλίου εκείνου, εν ω το τοιούτον γέγονε θαύμα, μετεφέρθη από τους πατέρας του Αγίου Όρους, εις την Έκκλησίαν του Πρωτάτου· και εις αυτήν ευρίσκεται έως της σήμερον, ενθρονιασμένη επάνω τού  Ιερού Συνθρόνου, εντός του  Αγίου Βήματος, επειδή και έμπροσθεν της εικόνος ταύτης εψάλθη πρώτον υπό του Αγγέλου ο ύμνος ούτος. Το δε κελλίον εκείνο, έλαβε την επωνυμίαν να ονομάζεται, Άξιον έστι. Και ο λάκκος εκείνος, εις τον όποιον το κελλίον ευρίσκεται, ονομάζεται από όλους έως της σήμερον, “Άδειν” ο έστι ψάλλειν, διά το να εψάλθη πρώτον εις αυτόν ο Αγγελικός, και Θεομητροπρεπής ούτος ύμνος».

Πηγή: http://www.pemptousia.gr

Η ταπεινή Βασίλισσα...

"Η Παναγία είναι το πνευματικό στόλισμα της ορθοδοξίας. Για μας τους Έλληνες είναι η πονεμένη μητέρα, η παρηγορήτρια κ' η προστάτρια, που μας παραστέκεται σε κάθε περίσταση.
Σε κάθε μέρος της Ελλάδας είναι χτισμένες αμέτρητες εκκλησιές και μοναστήρια, παλάτια αυτηνής της ταπεινής βασίλισσας, κι' ένα σωρό ρημοκλήσια, μέσα στα βουνά, στους κάμπους και στα νησιά, μοσκοβολημένα από την παρθενική και πνευματική ευωδία της.

Μέσα στο καθένα από αυτά βρίσκεται το παληό και σεβάσμιο εικόνισμά της με το μελαχροινό και χρυσοκέρινο πρόσωπό της, που το βρέχουνε ολοένα τα δάκρυα του βασανισμένου λαού μας, γιατί δεν έχουμε άλλη να μας βοηθήσει, παρεκτός από την Παναγία, «άλλην γαρ ουκ έχομεν αμαρτωλοί προς Θεόν εν κινδύνοις και θλίψεσιν αεί μεσιτείαν, οι κατακαμπτόμενοι υπό πταισμάτων πολλών».

Το κάλλος της Παναγίας δεν είναι κάλλος σαρκικό, αλλά πνευματικό, γιατί εκεί που υπάρχει ο πόνος κ' η αγιότητα, υπάρχει μονάχα κάλλος πνευματικό. Το σαρκικό κάλλος φέρνει τη σαρκική έξαψη, ενώ το πνευματικό κάλλος φέρνει κατυάνυξη, σεβασμό κι αγνή αγάπη. Αυτό το κάλλος έχει η Παναγία. Κι' αυτό το κάλλος είναι αποτυπωμένο στα ελληνικά εικονίσματά της που τα κάνανε άνθρωποι ευσεβείς οπού νηστεύανε και ψέλνανε και βρισκόντανε σε συντριβή καρδίας και σε πνευματική καθαρότητα.

Στην όψη της Παναγίας έχει τυπωθεί αυτό το μυστικό κάλλος που τραβά σαν μαγνήτης τις ευσεβείς ψυχές και τις ησυχάζει και τις παρηγορά."

Φώτης Κόντογλου

Θοετόκος, η μεσίτρια

 Ευτυχία Βούλτση

Αν κάποιος επιθυμεί να πορευθεί προς τον Δεσπότη όλων, τον Θεό ή να ζητήσει συγγνώμη για τα παραπτώματά του, τότε στο πρόσωπο της Παναγίας θα βρει το χειραγωγό που θα τον οδηγήσει προς αυτόν. Η Θεοτόκος, λόγω της εγγύτητάς της προς τον Θεόν και της κοινής καταγωγής της με το ανθρώπινο γένος, γίνεται διαρκώς η μεσίτρια που συμφιλιώνει το πλάσμα με τον Πλάστη. Με τις πρεσβείες της χορηγεί στους πιστούς την εκπλήρωση των αιτημάτων τους. Και αν είναι υποχρέωση των τέκνων να αποδίδουν σεβασμό και τιμή στους κατά σάρκα γεννήτορες, ποιά ανταμοιβή θα ήταν αντάξια της Παναγίας που είναι η αιτία της πνευματικής γεννήσεως, ενηλικιώσεως, εμπλουτισμού και θεώσεώς τους;

Γλυκιά Παρθένε, αξίωσέ με

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

«Γλυκιά Παρθένε, αξίωσέ με

Νάρθω και πάλι στον ναό σου,

Στα πλατάνια τα θεόρατα

Όπου φυσά γλυκά η αύρα,

Κάτω στο ρέμα, που η πηγή κελαρύζει

Κι επάνω θροϊζει η αύρα μαλακά.

Στα ‘νεάμερα τ’ αγαπημένα

Της δοξασμένης μεταστάσεώς σου

Ήθελα νάμαι να ψάλω το ‘Πεποικιλμένη’

Στο πανηγύρι το σεμνό.

Να βλέπω να θαυμάζω τη μορφή σου»

Πρόστρεξε, Μυροφόρα

Κωστής Παλαμάς

Πρόστρεξε, Μυροφόρα,

μονάχα εσένα πίστεψα

και λάτρεψα μονάχα εσένα,

κι ως τώρα μέσ' στα αιματοστάλαχτα

μιας οργισμένης δύσης

Δέσποινα, στήριξέ με εσύ

και μη μ' αφήσεις.....

Απολυτίκιον της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου

Η Κοίμηση της Παναγίας είναι ζωηφόρος

 Άγ.Γρηγόριος Παλαμάς

Ο θάνατός της είναι ζωηφόρος, μεταβαίνοντας σε ουράνια και αθάνατο ζωή, και η μνήμη τούτου είναι χαρμόσυνη εορτή και παγκόσμια πανήγυρις, που όχι μόνο ανανεώνει τη μνήμη των θαυμασίων της Θεομήτορος, αλλά και προσθέτει τη κοινή και παράδοξη συνάθροιση των ιερών Αποστόλων από κάθε μέρος της γης για την πανίερη κηδεία της, με θεολήπτους ύμνους, με τις αγγελικές επιστασίες και χοροστασίες και λειτουργίες γι΄ αυτήν.
Οι Απόστολοι προπέμπουν, ακολουθούν, συμπράττουν, αποκρούουν, αμύνονται και συνεργούν με όλη τη δύναμη μαζί με εκείνους που εγκωμιάζουν το ζωαρχικό και θεοδόχο εκείνο σώμα, το σωστικό φάρμακο του γένους μας, το σεμνολόγημα όλης της κτίσεως.

Ή Υπεραγία Παρθένος

Άγ.Λουκάς Κριμαίας

Ή Υπεραγία Παρθένος Μαρία υπήρξε άχραντος ναός του Σωτήρος και σ' αυτήν κατοίκησε το Άγιο Πνεύμα και από την αγιότατη μήτρα της έλαβε το ανθρώπινο σώμα ο Υιός του Θεού, ο Οποίος κατέβηκε από τους Ουρανούς. Γι' αυτό ο σωματικός της θάνατος δεν ήταν θάνατος αλλά Κοίμηση, δηλαδή ένα άμεσο πέρασμα από τη Βασιλεία του Θεού εντός της στη Βασιλεία των Ουρανών και την αιώνια ζωή.

Στην κοίμηση της Θεοτόκου

Άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας

 «Άνθρωπος ήταν. Από τους ανθρώπους εβλάστησε. Κι ήταν μέτοχος σε κάθε κοινό χαρακτηριστικό του ανθρώπινου γένους. Δεν κληρονόμησε όμως την ίδια νοοτροπία ούτε παρασύρθηκε από την τόσο μεγάλη κακία που επικρατεί σ’ αυτή τη ζωή. Αλλά νίκησε την αμαρτία κι αντιστάθηκε στη φθορά της φύσεώς μας κι έδωσε τέλος στην κακία. Έγινε έτσι αυτή η ίδια αγία απαρχή και βάδισε πρώτη και υπήρξε οδηγός των ανθρώπων στο δρόμο προς το Θεό. Γιατί διατήρησε τη θέλησή της τόσο καθαρή, σαν να ήταν μόνη της σ’ αυτή τη ζωή, σαν να μην υπήρχε κανείς άλλος άνθρωπος ούτε κανένα άλλο πλάσμα να είχε ποτέ δημιουργηθεί, σαν να βρισκόταν μόνη μπροστά στο Θεό. Δεν συγκέντρωσε την προσοχή της σε κανένα από τα κτίσματα ούτε προσηλώθηκε σε τίποτε απολύτως από ό, τι υπάρχει στον κόσμο».

Αληθινά δική μας είναι η Παναγία!

Φώτης Κόντογλου

Το μελτέμι που φυσά τώρα το Δεκαπενταύγουστο και δροσίζει τον κόσμο τα δεντρικά που 'ναι φορτωμένα με λογής λογής πωρικά, τα άγρια τα ρουμάνια, με τις αντρειωμένες βαλανιδιές και με τα έλατα και με τα κέδρα, τα άσπρα σύννεφα που αρμενίζουνε στον γαλανό ουρανό, όλα είναι χαροποιά και μακάρια, όλα είναι ιλαρά από την γλυκύτητα της Παναγίας. Στα πέλαγα ταξιδεύουνε λογής-λογής καράβια και καΐκια πώχουνε γραμμένο απάνω στο μάγουλο τους το γλυκύτατο τ' όνομα της. Ω! Αληθινά δική μας είναι η Παναγία, δικό μας είναι το Ρόδον το Αμάραντον!

Υμνολογία στην Παναγία

 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Μα ολάκερη η Ελλάδα δεν υμνολογά την Παναγία μονάχα με τους ψαλτάδες και με τους παπάδες στις εκκλησιές, αλλά και με το κάθε τι της, με τα χωριά, με τα βουνά, με τα νησιά, πού’ χουνε τ’ αγιασμένο τ’ όνομά της. Τα καράβια βολτατζάρουνε στη δροσερή θάλασσα, ανοιχτά από τους κάβους πού’ ναι χτισμένα τα μοναστήρια της, έχοντας στη πρύμνη σκαλισμένο τ’ αγαπημένο και προσκυνητό όνομά της. Όποιος ταξιδεύει στα ελληνικά νερά, σ’ όποιο μέρος κι’ αν βρεθεί τη μέρα της Παναγίας, θαν’  ακούσει απ’ ανοιχτά τις καμπάνες απάνω από το πέλαγο. Άλλες έρχουνται από τ’ Άγιον Όρος που το λένε Περιβόλι της Παναγίας, άλλες από την Τήνο πού’ χει το ξακουστό παλάτι της, άλλες από την Σαλαμίνα που γιορτάζει η Φανερωμένη, άλλες από τη Μυτιλήνη, από την Παναγιά της Αγιάσσος και της Πέτρας, άλλες από το Μοναστήρι της Σίφνου, άλλες από τη Σκιάθο, άλλες από τη Νάξο, από κάθε νησί, από κάθε κάβο, από κάθε στεριά.

Η μόνη και αληθινή Μητέρα

 Αρχμ.Επιφάνιος Οικονόμου

Η Μαρία κατέκτησε την Μητρική ιδιότητα και αναγνώριση γιατί αναδέχθηκε την εξωπραγματική, για τα ανθρώπινα μέτρα, αποστολή να γίνει το σκεύος της εκλογής, το δοχείο της Χάριτος, διά του οποίου τέθηκε σε εφαρμογή το σχέδιο της Θείας Οικονομίας. Ήταν το πρόσωπο εκείνο που επικέντρωνε πάνω του όλα τα χαρίσματα και τις ιδιαίτερες προϋποθέσεις, για να φέρει στους φθαρτούς και θνητούς κόλπους της τον Άχρονο, να κυοφορήσει τον Αχώρητο, να γεννήσει τον Θεάνθρωπο. Υπήρξε το πρόσωπο «κλειδί» στην ανθρώπινη ιστορία, που έβγαλε ασπροπρόσωπο το ανθρώπινο γένος και, με την έμφυτη ταπείνωση, την ευλογημένη υπακοή, τη θαυμαστή αγνότητα, την άδολη παιδικότητα, έγινε η Μητέρα του Ενανθρωπήσαντος Ιησού, δίνοντας στον πληγιασμένο και τετρωμένο από την αμαρτία άνθρωπο το δώρο της ελπίδας, της λύτρωσης και της σωτηρίας. Την ίδια στιγμή έγινε η μόνη και αληθινή μητέρα όλων των ανθρώπων, εκείνη που μετουσιώνει διαρκώς τις ελπίδες και τους πόθους του ανθρωπίνου γένους, εκείνη που λειτουργεί ως μεσολαβητής και πρεσβευτής των ανθρωπίνων δεήσεων και παρακλήσεων.

Η μεσιτεία της Παναγίας

 Ευτυχία Γιούλτση

Η Παναγία επιβλέπει από ψηλά με συμπόνια ως «υπέρμαχος στρατηγός» το ποίμνιο που δεινοπαθεί από φανερές ή αφανείς επιθέσεις των εχθρών και κυρίως του παλαιού τυράννου, του πονηρού, κατά τη γραφή του αγίου Φιλοθέου Κοκκίνου. Η μεσιτεία της είναι το υπέρλογο εκείνο μέσο που όχι μόνο τιμά το ανθρώπινο γένος, αλλά και το ενισχύει, αφού το απαλλάσσει από την κυριαρχία του αιτίου των κακών έξεων και συνηθειών. Οι πιστοί δέονται στην Θεοτόκο να καταστείλει τα πάθη της ψυχής τους και να απολεπτύνει σταδιακά το νέφος της σάρκας, το παχύ και γεώδες αυτό προκάλυμμα. Ζητούν ακόμη να ενδυναμώνει τις νοερές κινήσεις και ενέργειες της ψυχής τους και να τις προσανατολίζει προς το αιώνιο και πρωτότυπο κάλλος.
Συχνά η απροθυμία της ανθρώπινης φύσεως και η νωθρότητα της διάνοιας καθιστούν τον άνθρωπο ράθυμο στην αρετή, που απαιτεί κόπο. Στην κατάκτηση της αρετής παρεμβάλλονται εμπόδια και αδιέξοδα. Γι’ αυτό στην πρώτη εμφάνισή τους ο πιστός καταφεύγει στην Θεοτόκο που δεν παύει να αγαπά και να φροντίζει τους ανθρώπους ως φιλόστοργη Μητέρα. Έτσι μεταβιβάζει τις ευεργεσίες της προς όλους αδιακρίτως και τους προστατεύει από τους πειρασμούς και τους κινδύνους.