Η θέωση μέσα στην Ορθοδοξία

 

Ο άνθρωπος πλάστηκε «κατ’ εικόνα Θεού, για να γίνει με τη θέλησή του και «καθ’ ομοίωση» Θεού. Αυτός είναι ο σκοπός της ζωής του ανθρώπου: Η θέωσή του.

     Και την πετυχαίνει με τη μετοχή του στις «άκτιστες» ενέργειες του Θεού.

     Τέτοιες είναι η αγάπη, η αλήθεια, η ελευθερία. Η δικαιοσύνη, η πανσοφία, η παντοδυναμία και η αγαθότητα, στην οποία, κυρίως, μετέχει ο άνθρωπος. Πάντοτε βέβαια με τη «σχετικότητα» της «πεπερασμένης» φύσης του. Το απολύτως απόλυτο ανήκει στον Θεό. 

     Όποιος, λοιπόν, δια του μυστηρίου της Εκκλησίας, μετέχει στις «άκτιστες» ενέργειες του Θεού, γίνεται «κατά χαριν Θεός».

     Υπογραμμίζουμε το «κατά χάριν» γιατί έχει άπειρη σημασία. Ο άνθρωπος γίνεται «κατά χάριν» και όχι «κατ’ ουσίαν» Θεός. Η ουσία του Θεού είναι «απρόσιτη» και «αμέθεκτη» σε μας. «Αι μεν γαρ ενέργειαι του Θεού προ ημάς καταβαίνουσιν, η ουσία αυτού απρόσιτος» λέει σαφώς ο Μέγας Βασίλειος, καθώς και όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας. Ο Θεός είναι «υπερούσιος». Εντελώς διαφορετικός από κάθε γνωστή μας ουσία.

     Ο Χριστός, λοιπόν, «συλληφθείς εκ Πνεύματος Αγίου» στα σπλάχνα της «αειπαρθένου Μαρίας» έγινε και άνθρωπος, για να είναι «μεθεκτός», προσιτός σε μας, ώστε να μπορούμε να θεωθούμε.

     ΄Ετσι, μας προσφέρει το προσιτό του Σώμα και Αίμα για να γίνουμε «κατά χάριν θεοί».

     Το ίδιο «μεθεκτά» και προσιτά μας προσφέρονται και όλα τα μυστήρια της Εκκλησίας.    

     Εδώ, ακριβώς, φαίνεται το άπειρο μεγαλείο και η άπειρη δύναμη της Ορθοδοξίας. Δεν επαγγέλλεται, όπως τα διάφορα φιλοσοφικά και κοινωνικά συστήματα, μια «βελτίωση» του ανθρώπου, αλλά προσφέρει τη θέωση στην ανθρώπινη φύση, που είναι αποτέλεσμα της ένωσης των δύο φύσεων, θείας και ανθρώπινης, στο πρόσωπο του Χριστού, που συγκεφαλαιώνει ολόκληρη την δημιουργία.

     Αυτό είναι το μέγα μυστήριο της Ορθοδοξίας. Η θέωση του ανθρώπου. Το μεγαλύτερο θαύμα. Και για το θαύμα αυτό μεσολάβησε η  Θεοτόκος, η οποία πρόσφερε την ανθρώπινη φύση στο Χριστό και την θέωσε. Γι’ αυτό η Παναγία κατέχει εξέχουσα θέση στο μυστήριο της λύτρωσης του ανθρώπου. Και στη συνειδητή της Ορθόδοξης Εκκλησίας βρίσκεται πάντοτε δίπλα στο Χριστό.

     Τιμοθέου Κιλίφη, Ιερομονάχου

Καθημερινά μαθήματα πνευματικής αθλήσεως

 

«Απορώ και εξίσταμαι, τι ποιήσω ο άθλιος, όταν το τέλος φθάσει, το της ζωής μου λοιπόν, που μοι ο δρόμος ο άκαιρος; Που τα αξιώματα; Που ο πλούτος, που τρυφή; Που η δόξα η πρόσκαιρος; Που της φύσεως, το καινότατον άνθος; Αλλά δεύρο, προ του τέλους ω ψυχή μου, τη Θεοτόκω προσπέσωμεν» (Θεοτοκίον του Εσπερινού της 11^ης Οκτωβρίου).

        Τα κορυφαία μαθήματα Ορθοδόξου ανθρωπολογίας-άρα και βιωτής- που λαμβάνει κάθε μέρα ο πιστός, είναι αναμφίβολα και βασικά, αλλά κυρίως ευεργετικά, ώστε να αποβάλλει  «πάσαν βιοτικήν μέριμνα» και να εξετάζει βαθειά στην ψυχή του. Γι’ αυτό και η Εκκλησία, κάθε μέρα, έχει να του προσφέρει λόγους παραμυθίας και στοργής, ώστε να ηρεμήσει από τον κάματο της καθημερινότητας, να στραφεί «ενώπιος ενωπίω», και να ψιθυρίσει αυτά που απόψε στην Ακολουθία του Εσπερινού διάβασε. Λες και έγραψε ο ίδιος το τροπάριο αυτό, λες και ένιωθε την ανάγκη να εξομολογηθεί, με τα λόγια αυτά, εκειδά στο σύνορο της μέρας με τη νύχτα. Να προετοιμαστεί δηλαδή, γιατί δε γνωρίζει το αύριο και η ψυχή του δεν αντέχει άλλο το βάρος των όποιων του αστοχιών και πράξεων.

        Και απευθύνεται στην Παναγία Μητέρα. Την οποία «μεσίτρια έχει προς τον φιλάνθρωπον Θεόν» λογαριάζοντας την μητρική της στοργή, την παντοτεινή της Σκέπη, ώστε να του δώσει απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα: ερωτήματα φυσιολογικά για κάθε ψυχή, που γνωρίζει τα όριά της σ’ αυτόν τον κόσμο και αποτάσσεται το κάθε τι που είναι περιττό, αλλά και πρόσκαιρο.

        Γιατί σημασία έχει να γεύεσαι καθημερινά την εφημερία σου, το πρόσκαιρον του βίου σου, που είναι και σύντομος, αλλά περισσότερο κοπιώδης και πεφορτωμένος με πολλά και παράδοξα, τα οποία τεχνηέντως μας προβάλλει ο μισόκαλος, ώστε να αθετήσουμε αυτό που ομολογήσαμε κατά την ώρα του Μυστηρίου του Βαπτίσματος «Αποτάσση τω Σατανά; Και πάσι τοις έργοις αυτού; Και πάση τη λατρεία αυτού; Και πάσι τοις αγγέλοις αυτού; Και πάση τη πομπή αυτού;»  Και αυτές οι παγίδες κρύβονται πίσω από το κάθε τι που πράττουμε ή διαλογιζόμαστε. Γι’ αυτό και το παραπάνω τροπάριο-όπως και ένα πλήθος όμοιων του-, μας χαρίζει μάθημα μέγιστον,  ώστε ν’ αποφύγουμε κάθε κενοδοξία, κάθε απειλή του πονηρού που κρύβεται πίσω από αξιώματα, τρυφήν του βίου και αφροσύνη, την οποία μας γεννά ο αδίστακτος πλουτισμός.

        Σφραγίζεις τα χέρια σου, λες και κλείνεις μέσα τους την ψυχή σου και ξαναλές… «Απορώ και εξίσταμαι τι ποιήσω ο άθλιος…. αλλ΄ εκ τούτων προφθάσασα σώσον με».

        π. Κωνστ. Καλλιανός, «ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ», τ. 245