Mikis Theodorakis - Antigone - Act 1

Mikis Theodorakis - Antigone - Act 2

ΝΙΤΣΕ... για τους ΕΛΛΗΝΕΣ

«Αποδεδειγμένα σε κάθε περίοδο της εξέλιξής του

ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός.. προσπάθησε

να απελευθερώσει τον εαυτό του από τους Έλληνες.

Η προσπάθεια αυτή... 

είναι διαποτισμένη με βαθύτατη δυσαρέσκεια,

διότι οτιδήποτε κι αν δημιουργούσαν...

φαινομενικά πρωτότυπο και άξιο θαυμασμού,

έ χ α ν ε... χρώμα και ζωή...

στη σύγκρισή του με το Ελληνικό μοντέλο,

συρρικνωνότανε, κατέληγε να μοιάζει

με φθηνό αντίγραφο... με καρικατούρα.

Έτσι  ξ α ν ά  και  ξ α ν ά... μια οργή ποτισμένη με μίσος...

ξ ε σ π ά ε ι... εναντίον των Ελλήνων,

εναντίον... αυτού του μικρού και αλαζονικού Έθνους...  

που είχε το νεύρο.. να ονομάσει βαρβαρικά

ότι δεν είχε δημιουργηθεί στο έδαφός του.

Κανένας από τους επανεμφανιζόμενους εχθρούς τους

δεν είχε την τύχη... να ανακαλύψει... το  κ ώ ν ε ι ο,

με το οποίο... θα μπορούσαμε μια για πάντα

να απαλλαγούμε απ` αυτούς.

Όλα... τα δηλητήρια του φθόνου, της ύβρεως, του μίσους

έχουν αποδειχθεί   α ν ε π α ρ κ ή... να διαταράξουν

την υπέροχη ομορφιά τους.

Έτσι, οι άνθρωποι  σ υ ν ε χ ί ζ ο υ ν... να νιώθουν

ντροπή και φόβο... απέναντι στους Έλληνες.

Βέβαια, πού και πού,  κ ά π ο ι ο ς  εμφανίζεται

που αναγνωρίζει... ακέραιη την αλήθεια,

την αλήθεια που διδάσκει ότι οι Έλληνες...

ε ί ν α ι... οι ηνίοχοι.... κάθε επερχόμενου πολιτισμού

και σχεδόν πάντα... τόσο τα άρματα όσο και τα άλογα

των επερχόμενων πολιτισμών... είναι πολύ χαμηλής ποιότητας

σε σχέση... με τους ηνίοχους, οι οποίοι τελικά αθλούνται

οδηγώντας.... το άρμα στην άβυσσο....

την οποία αυτοί ξεπερνούν... με  Α χ ί λ λ ε ι ο  πήδημα».

από... Το πρώτο δημοσιευμένο έργο

του Friedrich Wilhelm Nietzsche (1872)

 «Η Γέννηση της Τραγωδίας» 

Κεφάλαιο 15       

ΣΟΦΟΚΛΗΣ: ΕΡΩΣ

Ἔρως ἀνίκατε μάχαν, Ἔρως, ὃς ἐν κτήμασι πίπτεις, ὃς ἐν μαλακαῖς παρειαῖς νεάνιδος ἐννυχεύεις, φοιτᾷς δ᾽ ὑπερπόντιος ἔν τ᾽ ἀγρονόμοις αὐλαῖς· καί σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδεῖς οὔθ᾽ ἁμερίων σέ γι᾽ ἀνθρώπων. ὁ δ᾽ ἔχων μέμηνεν. σὺ καὶ δικαίων ἀδίκους φρένας παρασπᾷς ἐπὶ λώβᾳ, σὺ καὶ τόδε νεῖκος ἀνδρῶν ξύναιμον ἔχεις ταράξας· νικᾷ δ᾽ ἐναργὴς βλεφάρων ἵμερος εὐλέκτρου νύμφας, τῶν μεγάλων πάρεδρος ἐν ἀρχαῖςθεσμῶν. ἄμαχος γὰρ ἐμπαίζει θεὸς, Ἀφροδίτα. ΣΟΦΟΚΛΗΣ "Αντιγόνη" στ. 783-805

Έρωτα, ανίκητε σε κάθε μάχη, εσύ που κεντάς όποιον κι αν σημαδέψεις με τα βέλη σου. Έρωτα συ, που ξαγρυπνάς στα τρυφερά τα μάγουλα των κοριτσιών που δρασκελάς πάνω απ' τις θάλασσες και χώνεσαι στους κήπους των σπιτιών, κανείς δεν γλιτώνει από σένα, ούτε θεός, ούτε κοινός θνητός, μα όποιον τον αγγίξεις, τον τρελαίνεις. Εσύ, τον άνθρωπο το φρόνιμο τον σπρώχνεις στ' άδικο και στο χαμό, εσύ άναψες φιλονικία ανάμεσα σε γιό και σε πατέρα και τους τάραξες. Νικάει ο πόθος κι η λαχτάρα για την ωραία νύφη, σε πείσμα όλων των μεγάλων νόμων, που αμέριμνη η θεά Αφροδίτη τους εμπαίζει." Σοφοκλής "Αντιγόνη"

ΣΟΦΟΚΛΗΣ: ΄Ανθρωπος

Πολλὰ τὰ δεινὰ κοὐδὲν ἀνθρώπου δεινότερον πέλει. τοῦτο καὶ πολιοῦ πέραν πόντου χειμερίῳ νότῳ χωρεῖ, περιβρυχίοισιν περῶν ὑπ᾽ οἴδμασιν. θεῶν τε τὰν ὑπερτάταν, Γᾶν ἄφθιτον, ἀκαμάταν, ἀποτρύεται ἰλλομένων ἀρότρων ἔτος εἰς ἔτος ἱππείῳ γένει πολεύων. κουφονόων τε φῦλον ὀρνίθων ἀμφιβαλὼν ἄγεικαὶ θηρῶν ἀγρίων ἔθνη πόντου τ᾽ εἰναλίαν φύσιν σπείραισι δικτυοκλώστοις, περιφραδὴς ἀνήρ· κρατεῖ δὲ μηχαναῖς ἀγραύλου θηρὸς ὀρεσσιβάτα, λασιαύχενά θ᾽ἵππον ὀχμάζεται ἀμφὶ λόφον ζυγῶν οὔρειόν τ᾽ ἀκμῆτα ταῦρον. καὶ φθέγμα καὶ ἀνεμόεν φρόνημα καὶ ἀστυνόμους ὀργὰς ἐδιδάξατο καὶ δυσαύλων πάγων ὑπαίθρεια καὶ δύσομβρα φεύγειν βέληπαντοπόρος· ἄπορος ἐπ᾽ οὐδὲν ἔρχεταιτὸ μέλλον· Ἅιδα μόνον φεῦξιν οὐκ ἐπάξεται· νόσων δ᾽ ἀμηχάνων φυγὰς ξυμπέφρασται. σοφόν τι τὸ μηχανόεν τέχνας ὑπὲρ ἐλπίδ᾽ ἔχων τοτὲ μὲν κακόν, ἄλλοτ᾽ ἐπ᾽ ἐσθλὸν ἕρπει, νόμους γεραίρων χθονὸς θεῶν τ᾽ ἔνορκον δίκαν, ὑψίπολις· ἄπολις ὅτῳ τὸ μὴ καλὸν ξύνεστι τόλμας χάριν. μήτ᾽ ἐμοὶ παρέστιος γένοιτο μήτ᾽ ἴσον φρονῶν ὃς τάδ᾽ ἔρδει. ἐς δαιμόνιον τέρας ἀμφινοῶτόδε· πῶς εἰδὼς ἀντιλογήσω τήν δ᾽ οὐκ εἶναι παῖδ᾽ Ἀντιγόνην. ὦ δύστηνος καὶ δυστήνου πατρὸς Οἰδιπόδα, τί ποτ᾽; οὐ δή που σέ γ᾽ ἀπιστοῦσαν τοῖς βασιλείοισιν ἄγουσι νόμοις καὶ ἐν ἀφροσύνῃ καθελόντες;

Σοφοκλής "Αντιγόνη" στ.334-384

.............................................................

Πολλά είναι τα παράδοξα μα τίποτα πιο θαυμαστό απ' τον άνθρωπο.

Πέρα απ' τον αφρισμένο ωκεανό περνάει με το νοτιά, ξεσκίζοντας τα φουσκωμένα κύματα, και τη Γη την υπέρτατη θεά, την άφθαρτη κι ακάματη οργώνει με το αλέτρι το δεμένο στα άλογα, προσπαθώντας να την κάνει να βλαστήσει χρόνο με το χρόνο. Κυνηγάει και πιάνει τα ελαφρόμυαλα πουλιά, στήνει παγίδες σε θεριά κι αγρίμια της στεριάς και δίχτυα για το θησαυρό της θάλασσας. Κι εξουσιάζει ο τετραπέρατος βουνά και κάμπους, περνάει το χαλινάρι στο άλογο τ' ατίθασο, και το ζυγό στο βουνίσιο, στο δυνατό ταύρο. Έμαθε να μιλάει με εμπνευσμένη σκέψη, δημιούργησε κοινωνία και νόμους και βρήκε τρόπο να φυλάγεται απ' τους πάγους και το κρύο και της βροχής τις μπόρες. Όλα τα καταφέρνει, έξω από ένα: Να ιδεί το μέλλον. Μόνο απ' το θάνατο δε θα γλιτώσει κι ας βρήκε γιατρικό σ' αγιάτρευτες αρρώστιες. Όμως κι αν έχει καταφέρει με τη σοφία και την τέχνη του τ' ανέλπιστα, βαδίζει πότε στο κακό και πότε πάλι στο καλό. Άξιος πολίτης όποιος κρατάει τους νόμους της πατρίδας του και σέβεται τον όρκο στους θεούς. Ανάξιος, αυτός που αποτολμάει το κακό. Αυτόν, ούτε στο σπίτι μου τον βάζω ούτε ποτέ μου θα τον συγχωρήσω..............

Σοφοκλής "Αντιγόνη"

ΣΟΦΟΚΛΗΣ: Το ΧΡΗΜΑ

"Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν οἷον ἄργυρος κακὸν νόμισμ' ἔβλαστε· τοῦτο καὶ πόλεις πορθεῖ, τόδ' ἄνδρας ἐξανίστησιν δόμων τόδ' ἐκδιδάσκει καὶ παραλλάσσει φρένας χρηστὰς πρὸς αἰσχρὰ πράγμαθ' ἵστασθαι βροτῶν πανουργίας δ' ἔδειξεν ἀνθρώποις ἔχειν καὶ παντὸς ἔργου δυσσέβειαν εἰδέναι. Ὅσοι δὲ μισθαρνοῦντες ἤνυσαν τάδε, χρόνῳ ποτ' ἐξέπραξαν ὡς δοῦναι δίκην." ΣΟΦΟΛΗΣ (Αντιγόνη στ. 296-304) ....................................................... «Δε φύτρωσε χειρότερη καμιά εφεύρεση στον κόσμο απ' το χρήμα. Αυτό γκρεμίζει πόλεις, ανθρώπους ξεσπιτώνει, δασκαλεύει και πλανεύει το φρόνιμο μυαλό να κυνηγάει της ντροπής τα έργα· μαθαίνει τον άνθρωπο να γίνει κάλπης και να κατέχει μύριες όσες βρωμιές. Οσοι τέτοιον ανοίγουν δρόμο πληρωμένοι, κάποτε, και στην ώρα, πληρώνουν ακριβά» μετ. Γεωργουσόπουλος ........................................................ "Γιατί κανένας θεσμός στους ανθρώπους δε φύτρωσε άλλος τόσο κακός σαν το χρήμα. αυτό και πόλεις κυριεύει, αυτό και ανθρώπους ξεσπιτώνει, αυτό καθοδηγεί και διαστρέφει τις δίκαιες γνώμες των ανθρώπων, ώστε να στρέφονται σε αισχρές πράξεις και δείχνει στους ανθρώπους να κάνουν πανουργίες και να γνωρίζουν κάθε ανόσιο έργο. Όσοι όμως πληρώθηκαν και έκαναν αυτά αργά ή γρήγορα κατάφεραν, ώστε να τιμωρηθούν." (σε απλή δημοτική) ....................................................................... Perché fra gli uomini cosa non v'ha piú trista del denaro: questo perfino le città distrugge, questo discaccia dalla patria gli uomini, questo è maestro che perverte l'anime oneste a compiere opere malvage, d'ogni ribalderia questo la pratica, d'ogni empietà l'ardire apprese agli uomini. Ma quanti per mercede a ciò s'inducono, arriva il giorno che la colpa espiano. ............Sofocle (Antigone 296-304)