Ν. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ: Ο ΧΟΡΟΣ του ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ

Ο ΧΟΡΟΣ του ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ
Νικηφόρος Βρεττάκος

Μου βάσταξες τις σκαλωσιές του ήλιου
– ώσπου αναλήφθηκα.

Είδα τον κόσμο από το ύψος του τελευταίου φωτός.

Είσαι συ, που με βοήθησες ν' ανακαλύψω λοιπόν

πως ο κ ό σ μ ο ς... γυρίζει έξω απ' τη νύχτα.

Πως ο ά ν θ ρ ω π ο ς είναι ένα σύστημα ήλιου. 

Πως όλα τα κύτταρά μου είναι λίμνες...
που αναδίνουνε Φως.

Κι είσαι συ που με βοήθησες

ν' ανακαλύψω πως τ' αστέρια είναι πεντάγραμμα,

πως τ' αυτιά δεν ακούν, πως δε νιώθουν τα δάχτυλα

τη μωβ απόχρωση της πέτρας όταν δύει ο ήλιος.

Και πως ο Ή λ ι ο ς αυτός... 

είναι ο Μέγας ε ξ ο υ σ ι ο δ ο τ η μ έ ν ο ς
του στερεώματος,

να 'ναι ο πανταχού παρών – σ' όλα τα βάθη του.

Να βρίσκει χιλιάδες φλεβίτσες 

και να διακλαδίζεται μες στο γρανίτη,

να φορεί στέφανο χρυσό στο κεφαλάκι του βρέφους

που περιμένει το πλήρωμά του
στο σκοτάδι της μήτρας,

ν' αναβλύζει απ' τα βάθη των θαλασσών,

να κυκλοφορεί
μες στα χρώματα των ζωγράφων

και μες στους στίχους των ποιητών

και μες στα πόδια που χορεύουν

και μες στους ήχους του «αλληλούια».

Κι η σιωπηλή παρουσία σου 

μ' έμαθε πως σιωπή δεν υπάρχει.

Άκουσα να θροΐζει η ψυχή σου 

όπως ένας πευκώνας το καλοκαίρι.

Τα δάχτυλά σου μ' αγγίξαν
σαν ένα σμήνος πουλιών.

Κι όταν χαμογελάς ακούω μιαν άρπα.

Κι όταν σκέφτεσαι ακούω που σκέφτεσαι.

Κι όταν αγαπάς τα παιδιά
που ευλόγησεν ο Ιησούς, πάλι, ακούω.

Κι ακούω το ρόδινο σύννεφο
όταν ακουμπάει στο βουνό.

Κι ακούω το στάχυ
όταν πίνει μια σταγόνα νερού.

Κι όταν τη νύχτα κοιτάζεις τον ουρανό

ακούω τ' αστέρι που πλέει μες στο βλέμμα σου.

Κι είναι αυτό που ακούω πολύ δυνατότερο

απ' αυτό που γράφω
κι απ' αυτό που μπορώ να σου ειπώ.

Όλα είναι γραμμένα.
Αρκεί να μπορεί να διαβάζει η καρδιά

τα ψηφία της κτίσεως.
Οι στίχοι είναι αντίλαλοι.

Απόψε τελειώσανε όλες οι λέξεις μου.

Ακούω το ποτάμι...
ζητώντας να ξεκλέψω τα λόγια του.

Αφουγκράζομαι στο άπειρο
το χαίρε των κόσμων

που παραπλέουν ο ένας τον άλλο – 

χαιρετιώνται κι αποχωρίζονται.

Αλλά η γλώσσα του σύμπαντος
έχει μια μόνο λέξη.

Όλα λένε: «Α γ ά π η».

Κι όταν γράφω «αγάπη» δεν έχω πια άλλο.

Αλλά εγώ σ' αγαπώ. Και γι' αυτό κομματιάζω

τη λέξη «α γ ά π η» σε χιλιάδες ρινίσματα

και ζυμώνω τα χρώματα,
όχι σα να 'ναι να ειπώ ή να γράψω,

α λ λ ά...

σα να 'μαι ο παντοκράτορας
ενός μεγάλου περβολιού

και να θέλουν τα χέρια μου
να υφάνουνε κρίνα.

Είσαι εσύ, που με φύσηξες σαν ένας αγέρας 

απ' τα ανοιχτά του Θεού.

Το νερό σου περίσσεψε κάτω στις ρίζες μου
κι έκαμε ν' ανοίξει η ψυχή μου
σαν μια φωτεινή φυλλωσιά,

κι είμ' εγώ που σου ετοίμασα στέγη.

Το Μάρτη σε στεφάνωσα με χελιδόνια.

Κι έκαμα να φυτρώσουνε 

κάτω στο γύρο του φουστανιού σου
α γ ρ ι ο λ ο ύ λ ο υ δ α,

που κυνηγιούνται σαν φώτα πολύχρωμα
 όταν χορεύεις

ή όταν ονειρεύεσαι πως χορεύεις
και τινάζεσαι ανάλαφρα

σα να ζητάς να πιαστείς απ' το υπέρτατο φως.

Δεν ξέρω τι θα 'πρεπε να σου γράψω,
τι να σου ειπώ.

Πρέπει να 'ναι μεγάλος ο κήπος
που θα σε περπατήσω.

Κι ευτυχώς που είναι ο κόσμος απέραντος 

και τον έχουμε ό λ ο ι μαζί

και μπορεί να διαλέξει κανείς ό,τι θέλει.

Θα τυλίξω στα δάχτυλά μου...
τα νήματα του νερού,

θα ξεδιαλέξω το μετάξι του ήλιου 

απλώνοντάς τον πάνω σε άνθη αχλαδιάς,

θα βγάλω το μπρισίμι απ' το ζέφυρο,

να σου φτιάξω ένα ένδυμα γάμου.

Απόψε σε παντρεύω με την αιωνιότητα.

Περνώ το χρυσό δαχτυλίδι της ποίησής μου
στο δάχτυλό σου.

Περνώ στα μαλλιά σου ένα στέφανο λεμονιάς

που στάζει χαραυγή και δροσιά, που στάζει αγάπη.

Το 'χω κομμένο
από την παιδική αστροφεγγιά της καρδιάς μου.

Ο ουρανός μοναχά το' χει αγγίξει. 

Σ' το πρόσφερα σήμερα.

Περπάτησα όλο το Μ ά η...
μ' ανοιγμένα τα χέρια μου.

Η ψυχή μου ξ ε χ ε ί λ ι ζ ε... και τη μάζευα

όπως ξεχειλίζει μια κούπα νερό,

όπως ξεχειλίζει το φως
σ' έναν κόρφο ξεκούμπωτο.

Δίπλωσα στην παλέτα μου το ουράνιο τόξο,

ανάλυσα της δύσης το βυσσινί μέσα στη φούχτα μου,

να σε φτιάξω να ταιριάζεις
με τη δημιουργία του Θεού.

Κι όχι όπως μοιάζει το ένα αστέρι με το άλλο.

Να ξεχωρίζεις... στην παγκόσμια τάξη.

Και πάντοτε να χορεύεις
μ' ένα φουστάνι ουρανό,

μ' έναν θύσανο ήλιου...
 ολόγυρα στα μαλλιά σου,

με τα χέρια σου ν' ανεβαίνουν ανάλαφρα,
όμοια με δυο κρίνους
που προσφέρονται στην Παναγία την άνοιξη.

Από τη συλλογή Ο χρόνος και το ποτάμι (1957) 

του Νικηφόρου Βρεττάκου

Νικηφόρος Βρεττάκος: Αυτοπυρπόληση

 Α υ τ ο π υ ρ π ό λ η σ η

Ντύθηκες γαμπρός

φ ω τ α γ ω γ ή θ η κ ε ς... σαν Έθνος.

Έ γ ι ν ε ς... ένα θέαμα ψυχής

ξεδιπλωμένης στον ορίζοντα.

Ε ί σ α ι... η φωτεινή

περίληψη του δράματος μας,

τα χέρια μας... προς την Ανατολή

και τα χέρια μας... προς τη Δύση.

Ε ί σ α ι... στην ίδια λ α μ π ά δ α... 

τη μια... τ’ αναστάσιμο Φ ω ς

κι ο επιτάφιος Θ ρ ή ν ο ς μας.

Νικηφόρος Βρεττάκος

από τη συλλογή: “Η Θέα του Κόσμου”

Στον... ΝΙΚΗΦΟΡΟ ΒΡΕΤΤΑΚΟ

Των ημερών θύμηση και χρέος...

Το βουνό... Ο άνθρωπος... Οι Δύο ...ένα!

Η αγάπη του βουνού για τον άνθρωπο!

Η αγάπη του ανθρώπου για το βουνό!

Η ταπείνωση του ανθρώπου στη Φύση!

Η θέωση μιας μεγάλης δυαδικής αγάπης!

Σ' αυτόν, που ''έπιανε'' κουβέντα 

με τα ...μυρμηγκάκια!

Γαβρίλης Ιστικόπουλος

^
Σ' α υ τ ό ν.. 

που ''έπιανε'' κουβέντα με τα μυρμηγκάκια!

κι ήξερε να σιγοτραγουδά.. τη νύχτα με τον άνεμο
τα κρυμμένα μυστικά των πουλιών.. μιας γέρικης βελανιδιάς 

τ'ατέλειωτο παιχνίδι... του φεγγαριού με τ'άστρα 

και να σκουπίζει το δάκρυ.. των ορφανών παιδιών

αυτοεξόριστος στο Πεσταλότσι.. 

στων Άλπεων τις πλαγιές

Σ'α υ τ ό ν...

"που κράτησε.. μέσα του την ντουφεκιά" 
ενός μικρού αγωνιστή... που έπεσε στο χώμα..
και ν'αφουγκράζεται της καρδιάς του το ρυθμό.. 
σαν ένα διάλογο... "του απείρου προς τον άνθρωπο"..

Σ'α υ τ ό ν... 

"που κάθε φορά.. 

από την άκρη θα'ρχεται του κόσμου"
να μας κρατάει συντροφιά... 

τις άγριες νύχτες.. των καιρών μας!

Lunapiena

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

«Ελεγείο πάνω στον Τάφο ενός Μικρού Αγωνιστή»

Πάνω στο χώμα το δικό σου... 

λ έ μ ε... τ’ όνομά μας.

Πάνω στο χώμα το δικό σου...

 σ χ ε δ ι ά ζ ο υ μ ε 

τους κήπους και τις πολιτείες μας.

Πάνω στο χώμα σου Είμαστε.... 

Έχουμε πατρίδα.

Έχω κρατήσει μέσα μου... 

την ντουφεκιά σου.

Γυρίζει μέσα μου... 

ο φαρμακερός ήχος του πολυβόλου.

Θυμάμαι την καρδιά σου.. που άνοιξε 

κ’ έ ρ χ ο ν τ α ι... στο μυαλό μου

κάτι ε κ α τ ό φ υ λ λ α... τριαντάφυλλα

που μ ο ι ά ζ ο υ ν ε... σαν ομιλία 

του α π ε ί ρ ο υ... προς τον άνθρωπο.

Έ τ σ ι... μας μίλησε η καρδιά σου.

Κ’ είδαμε πως.... ο κόσμος είναι μεγαλύτερος

κ’ έγινε μεγαλύτερος... για να χωρά η Α γ ά π η.

Το πρώτο σου παιχνίδι, Εσύ.

Το πρώτο σου αλογάκι, Εσύ.

Έπαιξες... τη φωτιά... Έπαιξες... το Χριστό.

Έπαιξες.. τον Άι-Γιώργη... και το Διγενή.

Έπαιξες... τους δείχτες του ρολογιού 

που κατεβαίνουν απ’ τα μεσάνυχτα.

Έπαιξες... τη φωνή της λ π ί δ α ς... 

ε κ ε ί... που δεν υπήρχε φωνή.

Η πλατεία ήταν έρημη... 

Η πατρίδα είχε φύγει.

Ήταν καιρός! 

Δε βάσταξε η καρδιά σου περισσότερο!

Ν’ α κ ο ύ ς... κάτω απ’ τη στέγη σου 

τ’ ανθρώπινα μπουμπουνητά της Ευρώπης!

Ά ν α ψ ε ς... κάτω απ’ το σακκάκι σου... 

το πρώτο κ λ ε φ τ ο φ ά ν α ρ ο.

Καρδιά των καρδιών! 

Κοίταξες τον ήλιο και.... προχώρησες..

Α ν έ β η κ ε ς.. στο πεζοδρόμιο... 

κ’ έ π α ι ξ ε ς.... τον Άνθρωπο!

Από τη συλλογή..

«Η παραμυθένια πολιτεία» 

(1947)

ΣΦΑΓΗ του ΔΙΣΤΑΜΟΥ - ΔΕΝ σας ξεχάσαμε.

Ν. Βρεττάκου, «Επιμνημόσυνη γονυκλισία»

Στους εκτελεσμένους του Διστόμου

ΔΕΝ σας ξεχάσαμε.

Είναι η καρδιά μας... ένα ευρύ πεδίο αναστάσεως.

Δεν σας αφήσαμε... άνιφτους κι άντυτους,

όλο αίματα, τρύπες και χώματα.

Μάρτυς ο ήλιος μας... ΔΕΝ σας ξεχάσαμε!

Η καρδιά μας μεγάλωσε.. απόχτησε ουρανό

με σελήνη κι αστέρια δικά της, λαμπρά,

για τους ήρωες, τους μάρτυρες, τους αγίους της. 

Σκηνώσατε μέσα της.. κι υπάρχει απ' όταν

χάσατε εδώ τα παιδιά και τα σπίτια σας.

Υπάρχετε μέσα κι έξω από μας... στα δέντρα

που φυτέψατε και ψήλωσαν, άνθισαν, κάρπισαν

μόνα τους, δίχως εσάς... ΔΕΝ σας ξεχάσαμε!...

Κι αν δεν σας κάναμε αιώνιο τραγούδι

δεν φταίμε εμείς. Σε τούτο τον τόπο

είναι πολλά αυτά... που το ύψος τους

φαίνεται δύσκολα. Περιβλημένες από ένα

πλατύγυρο φ ω ς... καμωμένο από διάφανο αίμα 

οι μ ο ρ φ έ ς σας... στέκουν πάνω απ' την ποίηση.

Δε χωράνε στη μουσική... Ούτε φθόγγοι... ούτε λέξεις

δεν φτάνουν να φτιάξουμε... ωραίο-ωραίο, 

καθώς θα της ταίριαζε... ένα ένδυμα στη θυσία σας.

Αν μπορείτε ν' ακούσετε τη σιωπή μας.... ακούστε τη

αδελφοί... Συγχωρέστε μας... ΔΕΝ σας ξεχάσαμε!

Ν. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ: Το ΝΕΡΟ και η Ευχαριστία

Ήπια.. και πότισα δάση και γέμισα στέρνες.
Το νερό σου περίσσεψε-
Τα ποτάμια του σύμπαντος,
δεν έχουνε κοίτες. Βυθίζονται. 
Τ ρ έ χ ο υ ν ε... μες από σένα.
Αν μπορούσες να υπάρχεις
έναν αιώνα μετά, τότε θά βλεπες.. πώς
το φιλί που σου ακούμπησα πάνω στο μέτωπο
έγινε άστρο.

Νικηφόρος Βρεττάκος: Ολυνυχτία

Δε με κατάλαβες,

 ό λ η  τη νύχτα ήμουνα  π λ ά ϊ  σου,

 προσπαθούσα να κλείσω τα παράθυρα,

 π ά λ ε υ α – όλη τη νύχτα.

 Ο αγέρας επέμενε.

 Άπλωσα τότε τις παλάμες μου πάνω σου

σαν δυο φύλλα ουρανού και σε σκέπασα.

Έπειτα βγήκα στον εξώστη και κοίταζα

δίχως χέρια τον κόσμο.

^

Veglia                                    

Non mi avevi capito,

tutta la notte ero accando a te,

ho cercato di chiudere le finestre

lottavo – tutta la notte.

Il Vento insisteva.

Ho disteso le mie mani su di te,

come due foglie del cielo e ti ho coperta.

Alla fine sono uscito sul balcone

e ho guardato il mondo senza mani

Trad. Lunapiena

^ 

Νικηφόρος Βρεττάκος

από το.. Πικραμένος Αναχωρητής 

Ν. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ: Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ: Όλα τα Χρόνια που έλειψα

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ... στον Νικηφόρο Βρεττάκο
«Ποιητή της Ειρήνης και της Αγάπης» 
που γεννήθηκε την Πρωτοχρονιά του 1912
στις Κροκεές Λακωνίας...

 
^

Γράμμα στον άνθρωπο τής Πατρίδας μου 
...Μην με μαρτυρήσεις!
και προπαντός.... να μην του πεις
πως μ’ ε γ κ α τ έ λ ε ι ψ ε ν... η ελπίδα!

Καθώς κοιτάς τον Ταΰγετο,
σ η μ ε ί ω σ ε... τα φαράγγια που πέρασα
και τις κορφές που πάτησα.
και τα άστρα που είδα.

Πες τους από μένα,
πες τους από τα δάκρυά μου,
ότι.... ε π ι μ έ ν ω... ακόμη
πως ο Κόσμος.... είναι όμορφος!

Νικηφόρος Βρεττάκος: Μικρός τύμβος

(17 Νοεμβρίου 1973)

Δίχως τουφέκι και σπαθί... 

με το ήλιο στο μέτωπο,

υπήρξατε ή ρ ω ε ς και ποιητές μαζί. 

Ε ί σ τ ε.. το Ποίημα.

Απλώνοντας το χέρι μου... 

δεν φ τ ά ν ε ι ως εκεί

που ωραία λουλούδια.... 

τις μ ο ρ φ έ ς σας

Λιτανεύει ο αέρας της αρετής... 

Ω παιδιά μου,

Μπροστά σ’ αυτό το ποίημα... 

μετράει μόνο η σιωπή.

Από την ενότητα «Παραλειπόμενα»

Β’ τόμος των Απάντων του ποιητή, 

εκδ.Τρία φύλλα, 1981

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ: Το Νερό και η Ευχαριστία

Ήπια... και πότισα δάση..
και γέμισα στέρνες.
Το ν ε ρ ό σου περίσσεψε-
Τα ποτάμια του σύμπαντος,
δεν έχουνε κοίτες. Βυθίζονται.
Τρέχουνε μες από σένα.

Αν μπορούσες να υπάρχεις
έναν αιώνα μετά,
τότε θα 'βλεπες... πώς το φιλί
που σου ακούμπησα
πάνω στο μέτωπο
έγινε... ά σ τ ρ ο.
ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ
^
http://youtu.be/PFx3a7KfN0c

Ξημέρωσε ο Οκτώβρης... θυμωμένος

Ξημέρωσε ο Οκτώβρης... θυμωμένος

σαν είδε... του κόσμου τα δεινά....
και σήκωσε αέρηδες.. βροχές και καταιγίδες
να καθαρίσει ο ουρανός.. να λάμψει ο Ήλιος!

και συ... 
^

"Δε με κατάλαβες,
όλη τη νύχτα ήμουνα πλάϊ σου,
προσπαθούσα να κλείσω τα παράθυρα,
π ά λ ε υ α – όλη τη νύχτα.

Ο αγέρας επέμενε.
Άπλωσα τότε τις παλάμες μου πάνω σου
σαν δυο φύλλα ουρανού και σε σκέπασα.
Έπειτα βγήκα στον εξώστη
και κοίταζα... δίχως χέρια... τον κόσμο"

Νικηφόρος Βρεττάκος

Νικηφόρος Βρεττάκος

Η ποίηση

Ό,τι μπόρεσα να διασώσω

(στον κόσμο που πήγα)

το διέσωσα, θάλασσα.

Η ψυχή μου ένα σμήνος

μυριάδων πουλιών

που τ' αλώνιζε η θύελλα.


Όσα διασώθηκαν

βρήκαν το δέντρο τους.

Φτερούγισαν κ' έμειναν

μέσα στις λέξεις.

Από τη συλλογή 

"Συνάντηση με τη θάλασσα" 

 του Νικηφόρου Βρεττάκου

(1991)