Μ. Σαχτούρης: για τον ΝΙΚΟ ΚΑΡΟΥΖΟ

Για τον Νίκο Καρούζο 

Καημένε Νίκο

τί ζωή ήταν κι αυτή

κατατρεγμένος από τους Κατσιμπαλήδες

οι πλούσιοι φτύναν πάνω στη φτώχεια σου

όμως εσύ καλά έκανες

έπινες τα ουζάκια σου

κι όλους αυτούς τους μούντζωνες

και πριν να φύγεις

πρόφτασες κι αρπάχτηκες

από ένα κάτασπρο σύννεφο

από ψηλά τώρα από το σύννεφο αυτό

κοιτάζεις... την αθανασία σου.

 

Μίλτος Σαχτούρης

Από τη Συλλογή: ΕΚΤΟΤΕ - 1996

Νίκος Καρούζος - Μονόγραμμα ΕΡΤ 1990

ΕΡΤ - 1990 - ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑ:

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

στον Ποιητή  -  ΝΙΚΟ ΚΑΡΟΥΖΟ

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ 

 9 Ποιήματα (διαβάζει ο ποιητής) 

(Άνοιξη 1983)

ΑΦΙΕΡΩΜΑ στον ΝΙΚΟ ΚΑΡΟΥΖΟ

 "Η Ποίηση είναι... ό λ α.."
 

θα ακούσουμε να λέει ο Νίκος Καρούζος

"το ζήτημα είναι..

να υπάρχει β ι ω μ α τ ι κ ή εμπειρία..

γι'αυτό το πράγμα"

Ν. ΚΑΡΟΥΖΟΣ: ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΕΚΤΟΣ

Θ έ λ ω... να φτάσω στην καρδιά σου.

Ποτίζω με δάκρυα τη γη

μετά τόσους καιρούς

ολοήμερα κ΄ εγώ.

Σ ή μ ε ρ α... το να είσαι ά ν θ ρ ω π ο ς

ζ υ γ ί ζ ε τ α ι... με τα δάκρυα,

Ζητώ μια ν έ α γραφή.... για το μέσα κόσμο.

Π ά σ χ ω... για ένα χαμόγελο του πλησίον

ε λ ε ύ θ ε ρ ο... από όλα τα αισθήματα.

Θ έ λ ω... να φτάσω στην καρδιά σου,

ε κ ε ί... που το χαμόγελο πλέκεται

με το φως του ήλιου,

δίχως ρίζα πουθενά.

Κύριε.. απ΄ τα μαύρα νέφη του χειμώνα

κι΄ απ΄ τις εικόνες των ναών,

απ΄ τα ολόχρυσα στάχυα των κάμπων

και απ΄ της θάλασσας το έρεβος,

από κάθε ο μ ο ρ φ ι ά... να ε γ ε ρ θ ε ί ς

μ΄ ευθεία ορμή προς την καρδιά του,

γιατί μες΄ στη δική μου καρδιά

ποτέ δε θα σε συναντήσει.

Μην επικαλείσαι τον π ό ν ο, αδελφέ μου,

ό τ α ν... δεν έχεις μ υ σ τ ή ρ ι ο.. στη θέληση.

Δ ε ί ξ ε μου... το μ έ σ α πράγμα.

Δεν είναι... να τεντώσουμ΄ ένα τόξο στη ζωή,

δεν είναι... να μιλήσουμε σε γλώσσα πολέμου.

Έχασες... το παιχνίδι του πόνου

αν μείνεις

μες΄ στων δισταγμών... τα παγερά φώτα.

Ωστόσο, κ ρ ά τ η σ ε.. στην ψυχή σου... την α γ ά π η.

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ: Ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς.

Γεννήθηκε στις 17 Ιουλίου του 1926 στο Ναύπλιο. Το 1944, 

18 ετών, μετά το τέλος του Γυμνασίου εντάσσεται στην Ε.Π.Ο.Ν 

To 1945 μπαίνει στη Νομική Σχολή Αθηνών, ένα χρόνο μετά 

τον Ιούνιο του 1946, γλιτώνει από σύλληψη και εκτέλεσή του..

Την επόμενη χρονιά εξορίζεται στην Ικαρία για πέντε μήνες. 

Το 1951 υπηρετεί τη θητεία του στη Μακρόνησο 

και το 1953 εξορίζεται και πάλι... στη Μακρόνησο.

Έφυγε απ'τη Ζωή.. σαν Σήμερα στις 28 Σεπτέμβρη του 1990.

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ: Μαγιακόφσκι

ΜΑΓΙΑΚΟΦΣΚΙ

Ὡ ρ α ῖ ο ς... ἀπ᾿ τὴ θύελλα τῆς βιομηχανίας
ἀεροπόρος τῶν ἡλιόλουστων ἡμερῶν
μεγάλο δάκρυ
ποὺ κατεβαίνει ὡς τὰ χείλη
γιὰ νὰ καίει τὶς ἀθάνατες Μαρίες
ὁ Β λ α ν τ ι μ ί ρ.
Ἴ σ ω ς... ἔπρεπε πρὶν ἀπ᾿ τὴν ἔνδοξη ταφὴ
νὰ φωτίζεται μὲ προβολεῖς ὁ νεκρός του.
Ἴ σ ω ς... ἀξίζει νὰ τὸν βλέπουμε σὰν καταρράκτη
ἀνάμεσα στὴν ὁρμὴ τ᾿ οὐρανοῦ καὶ στὰ δάση.
Ἴ σ ω ς... ἔπρεπε νὰ διευθύνει κοσμοδρόμια.
Πάντως
μ᾿ ἀρέσει ποὺ ἐπίασε τὴν παλιὰ Ρωσία ἀπ᾿ τὰ μαλλιὰ
καὶ τὴν ἔστειλε στὸ διάβολο
θρυμματίζοντας μία κιθάρα στὸ κεφάλι της.
Μ᾿ ἀρέσει ποὺ... δὲν θὰ πεθάνει π ο τ ὲ
γ ι α τ ί... δὲν ξεχώρισε τὴ συμφορὰ καὶ τὴν ποίηση.
Μ᾿ ἀρέσει... γ ι α τ ὶ στάθηκε στὸ ὕψος του
ὁ Β λ α ν τ ι μ ί ρ.
Α ὐ τ ὸ ς.. εἶναι ποὺ ἔδινε στὸν Κουτούζωφ
τὴ μυστηριώδη δύναμη.
Α ὐ τ ὸ ς... εἶναι ποὺ σκύλιαζε πραγματικὰ
γιὰ τὸ μέλλον. Α ὐ τ ὸ ς
ἔλαμπε στὴν κατάλευκη ὁρμὴ τοῦ Οὐλιάνωφ.
Ἀπ᾿ τὴν ἄγνωστη χαραυγή μας, ἀπ᾿ τὰ σπήλαια,
ἔτσι δείχνουν τὰ πράγματα.
Ἡ ζωὴ θὰ πρέπει... νὰ προσχωρήσει μαζί του
ὁλάκερη καθὼς τὴ χάρισε στὴν καρδιὰ τῶν δικαίων.
Ἡ ζωὴ θὰ χρειαστεῖ.... καὶ πάλι τοὺς χαρταετούς.
Ἀπ᾿ τὸ βαρύ του φέρετρο πετάγονταν
πυροτεχνήματα ψηλὰ στὴ νύχτα
κι ἀπ᾿ τὴ βαθειὰ εἰρήνη τῆς σιωπῆς του
ἔβγαινε ὁ καπνὸς τῆς μέσα μάχης. Ἂς εἶναι λοιπόν…
Ἂς εἶναι κι ὁ Βλαντιμὶρ ἕνα σ ύ μ β ο λ ο
ἀνοιχτὸ στὴν εὐτυχία.
Δὲν ξέρω..., βέβαια, τί εἶναι εὐτυχία.
Γνωρίζω ὅμως τὸν ἀ γ ώ ν α γιὰ δαύτη.
Δὲν ξέρω.... τί κρύβει ὁ ἔρωτας.
Γνωρίζω μονάχα
πὼς εἶναι... οἱ ἑξήντα τέσσερες ἄνεμοι.
Γνωρίζω πὼς εἶναι... ὅλες οἱ ἀνατολὲς τοῦ ἥλιου –
τέτοια τύχη
τέτοια τύχη!

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ

(Δημοσιεύτηκε στὴν «Ἐπιθεώρηση Τέχνης»,
τ. 146, Φεβρ. 1967, σελ. 133)

ΑΓΧΩΔΗΣ ΕΜΠΕΙΡΑ - Νίκος Καρούζος

Τ’ απόγευμα της Κυριακής
ανοίγω το ραδιόφωνο
σηκώνω το καπάκι της σιωπής.
Ποδόσφαιρο. Χρωματιστές φανέλες.
«Έχουμε φτάσει στο ένατο λεπτό
του πρώτου ημιχρόνου...»
Κατεβάζω το καπάκι.
Πόσο μπορούμε, αλήθεια, να κοιτάζουμε
στην ψυχή μας μέσα ολομόναχοι;
Απολαμβάνω για λίγο
συντριπτική γαλήνη
και ξανανοίγω.
«Την τελευταία στιγμή τρέχει ο Κλάφτης
και κατορθώνει να βοηθήσει την κατάσταση
προσπαθεί να προωθήσει το παιχνίδι
μαρκάρεται όμως απ’ τον Πονεμένο...» -
κλείνω.
Ησυχία με θεόκλειστα παράθυρα.
Ιδεώδης ηρεμία των δευτερολέπτων.
Ανοίγω.
Την άρνηση πνίγω.
«...ένα πλάγιο άουτ υπέρ της Ενώσεως.
Το εκτελεί γρήγορα ο Κλούβας...» -
αλλά ξανακλείνω ζαλισμένος.
Φοβερό καπάκι.
Πυκνότερη σιωπή.
Ανάβω ένα κεράκι
και χαίρομαι την εξουσία μου.
Ο θάνατος εργάζεται εδώ και εκεί.
Ξανανοίγω.
«Κοντρολάρει έξω απ’ τη μεγάλη περιοχή...»
Όλο το γήπεδο σείεται με καταρρακτώδη βροχή.
«...τη μπάλα τώρα έχει ο Γρηγορίδης
και ψάχνει μάταια να βρει συμπαίχτη του...»
Έτσι, στοχάζομαι, προβάλλει η ψυχή
στη ματαιότητα λάμπει.
Τώρα μπερδεύτηκα πια μεσ’ στις φωνές
ουρλιάζουν τα πάντα.
«...ο Πονεμένος σουτάρει από πολύ κοντά
ο Αρχειοφύλαξ αποκρούει...»
Ν’ ανοίξω το παράθυρο
το παράθυρο, το παράθυρο.
Αυτή η ζωή... Αυτή η δύναμη...
Να ’χει στην ίδια δυνατότητα
την ησυχία και το σάλο...
*****
Από τη ποιητική συλλογή: ΠΕΝΘΗΜΑΤΑ – 1969

Νίκος Καρούζος: ΑΝΕΡΓΟΣ

«Γυρίζει μ ό ν ο ς

στα χείλη του.. παντάνασσα σιωπή

συνέχεια των πουλιών τα μαλλιά του. 

Ωχρός.. με βουλιαγμένα όνειρα κι ανέγγιχτος

νερό τρεχάμενο στα ρείθρα... ωχρός Έλληνας.

Πάντα ο δ ρ ό μ ο ς.. μέσ’ στα μάτια του

κ’ η λάμψη απ’ τη φωτιά.. που καταλύει τη νύχτα.


Γυρίζει μ ό ν ο ς

στα χέρια του κλαδί από ελιά

γεμάτος πόνο χάνεται στα δειλινά

αισθάνεται... πως όλα χάθηκαν.

Mην του μιλάτε.. είναι ά ν ε ρ γ ο ς

τα χέρια στις τσέπες του.. σαν δυο χειροβομβίδες

Mην του μιλάτε δε μιλούν στους καθρέφτες.

Άνθη της λεμονιάς.. λουλούδια του ανέμου

στεφάνωσέ τον Άνοιξη.. τον κλώθει ο θάνατος»


από.. Νίκος Καρούζος, "Τα ποιήματα" 

Εκδ. Ίκαρος

Ν. ΚΑΡΟΥΖΟΣ: ΠΟΙΟΣ Μ’ ΕΧΕΙ ΣΥΝΤΑΡΑΞΕΙ

ΠΟΙΟΣ Μ’ ΕΧΕΙ ΣΥΝΤΑΡΑΞΕΙ 

Λάμποντας η δροσοσταλίδα χαίρει.
Απ’ το λιβάδι της βροχής 
ωραίο κορίτσι με τα μαλλιά πνιγμένα 
σε περιμένω...

 στην πνοή των χρυσανθέμων.
Όταν κοίταζες απ’ αυτή την πέτρα τον ουρανό 

και οι κορφές ξεχείλιζαν ηλιοβασίλεμα
εγώ στην τρομερή Αθήνα της αναδουλειάς
επέστρεφα μέσ’ απ’ την τσακισμένη μνήμη.

Όλα τ’ ανθρώπινα σε μένα λιγοστά, μονάχα ο πόνος.
Μετέωρος πρωί με βράδυ καθώς τότε απομένω
δεν ελπίζω στη γη.
Τώρα ελευθέρωσα τα μαλλιά σου απ’ το σώμα
είσαι μακριά με τ’ αστέρια
ελευθέρωσα τα χέρια σου
ψηλά στον άνεμο... ελευθέρωσα.
Ιδού το σώμα της μέσ’ από κλαδιά στα όνειρά μου
μέσ’ από κλαδιά ευγενικά ανεβαίνει.

Νίκος Καρούζος
Από τη συλλογή «Τα Λυπηρά» - 1961

Νίκος Καρούζος

ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ, Μεσογειακή Μούσα

Είσαι μια ήπειρος του στήθους 

απ΄ τα βάθη των φυλών

είσαι πλανόδια σαν το φεγγάρι

ο πόνος είναι πλοκαμός 

κι η αγάπη σου υδράργυρος

γυναίκα, πείσμα της Ασίας.

Όταν αφήνεις ένα βλέμμα στις κοιλάδες 

να ωριμάζει

καθώς οι άνεμοι το ταξιδεύουν ως τα ύψη

νέμεσαι τα κλαδιά 

και χύνεις δηλητήρια μες στο φεγγάρι.

Μόνη σα φόνος κατοικείς τη συνείδηση

συνωμοτώντας αντίκρυ στις θεότητες των πουλιών

εσύ με μαύρα ποταμικά μαλλιά

εσύ πάλι και πάλι με σκοτεινά μάτια.

Λέω στον ήλιο να σταθεί χωρίς την αγαθότητα

σχίζοντας το μεγάλο χρώμα του ονείρου

στον ήλιο να σε πολεμήσει με βοερό θειάφι

και να γκρεμίσει όλη τη θύμηση που με παιδεύει.

Να οι καιροί στα βήματα σου μʼ έφεραν

οι φυτικοί δεινόσαυροι τα ουράνια πλάτη

μια δέσμη χαλαρή του αίματος 

έτοιμη να σκορπίσει

τότε που φώναζα δίχως απόκριση: 

Θέλω να γίνω γαλάζιος.

Ήρθες να μείνεις ως το θάνατο

με πορφυρές ανταύγειες απʼ τα μέλη

ρώτησα μα δεν έμαθα που βρήκες το σκοτάδι

σε μυστικά ρυάκια κλειδώνεις τον ήχο σου

μόνη με την εκρηκτική φωνή της σιωπής.

Ήρθες να μείνεις ως το μακρινό χάραμα

σώματα πέρασες ακόμη ταξιδεύεις.

Εγώ δεν έζησα 

κι η ομορφιά της Αττικής είνʼ όλο το ταξίδι μου.

Σε τόσους καημούς τραγουδώντας

δεν ξέρω τʼ όπλο της λησμονιάς.

(Νίκος Καρούζος, Ποιήματα, εκδ. Ίκαρος)

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ: Ρομαντικός επίλογος

Μη με διαβάζετε ό τ α ν δεν έχετε
παρακολουθήσει κηδείες αγνώστων
ή έστω μνημόσυνα.
Ό τ α ν δεν έχετε 
μαντέψει τη δύναμη 
που κάνει την α γ ά π η
εφάμιλλη... του θανάτου.
Όταν δεν αμολήσατε αητό την Καθαρή Δευτέρα
χωρίς να τον βασανίζετε
τραβώντας ολοένα το σπάγκο.
Όταν δεν ξέρετε πότε μύριζε τα λουλούδια
ο Νοστράδαμος.
Όταν δεν πήγατε τουλάχιστο μια φορά
στην Αποκαθήλωση.
Όταν δεν ξέρετε κανέναν... υπερσυντέλικο.
Αν δεν αγαπάτε τα ζώα
και μάλιστα τις νυφίτσες.
Αν δεν ακούτε τους κεραυνούς ευχάριστα
οπουδήποτε.

Όταν δεν ξέρετε πως ο ωραίος Modigliani
τρεις η ώρα μεθυσμένος
χτυπούσε βίαια την πόρτα ενός φίλου του
γυρεύοντας τα ποιήματα του Βιγιόν
κι άρχισε να διαβάζει ώρες δυνατά
ενοχλώντας το σύμπαν.

Όταν λέτε τη φύση μητέρα μας και όχι θεία μας.
Όταν δεν πίνετε χαρούμενα το αθώο νεράκι.
Αν δεν καταλάβατε πως η Ανθούσα
είναι μάλλον η εποχή μας.

ΠΡΟΣΟΣΧΗ
ΧΡΩΜΑΤΑ.
Μη με διαβάζετε
όταν έχετε δίκιο.
Μη με διαβάζετε όταν
δεν ήρθατε σε ρήξη με το σώμα…

Ώρα να πηγαίνω
δεν έχω άλλο στήθος.

(από τη συλλογή ΠΕΝΘΗΜΑΤΑ 1969)

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ: Ἔρημος σὰν τὴ βροχή

Δ ι α β α ί ν ω ἀγιάτρευτος... μέσ᾿ στ᾿ ὄνειρό μου

σὲ δίχτυ μόνος.. της πρώτης σιωπῆς

ἔδειξα τὰ πτηνὰ... διχάζεται ὁ δρόμος

ἡ ἀ λ ή θ ε ι α... φαρδαίνει πάντα τὴν ὁ ρ μ ή.

Κ᾿ ἡ μοῖρα τῶν ἄστρων

θὰ εἶναι τέφρα.. θὰ εἶναι μία μεγάλη πυρικὴ

τώρα μ α θ α ί ν ω... τὸ αἷμα μου

δίχως τοὺς δροσεροὺς ὑάκινθους

τώρα σὲ β λ έ π ω.... δρόμε τοῦ καλoῦ.. σὰν εἰδοποίηση

μὲ κρίνους

ἔ χ ο ν τ α ς.... τὸ σακούλι τ᾿ ἀναστεναγμοῦ

κι ὅλο πηγαίνω

π η γ α ί ν ω...

στὶς

π η γ έ ς.

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ: Το Δέντρο των Αγνοημάτων

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ

Τὸ δέντρο τῶν ἀγνοημάτων

Μιὰ συμφορὰ τυλίγεται στὸ δέντρο.

Ὅλοι οἱ ἀδικούμενοι.... δέντρα εἶναι

ἂν τὸ προτίμησαν αὐτό, μονάχα ν᾿ ἀδικοῦνται.

Ἡ συμφορὰ μὲ γήινο χρῶμα

τυλίγεται στὸ δέντρο.

Ὢ Δ ύ ν α μ η τῆς Ζ ω ῆ ς

λ ι ῶ σ ε... τῆς συμφορᾶς τὸ κεφάλι.

 

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ

Διάλογος π ρ ῶ τ ο ς

Σὰ νὰ μὴν ὑπήρξαμε ποτὲ

κι ὅ μ ω ς πονέσαμε ἀπ᾿ τὰ βάθη.

Οὔτε ποὺ μᾶς δόθηκε μία ἐ ξ ή γ η σ η

γιὰ τὸ ἄρωμα τῶν λουλουδιῶν τουλάχιστον.

... Ἡ ἄλλη μισή μας ἡλικία θὰ π ε ρ ά σ ε ι

χαρτοπαίζοντας μὲ τὸ θάνατο στὰ ψέματα.

Καὶ λέγαμε πὼς δὲν ἔχει καιρὸ ἡ ἀγάπη

νὰ φανερωθεῖ ὁλόκληρη.

Μία μουσικὴ

ἄ ξ ι α τῶν συγκινήσεών μας

δὲν ἀκούσαμε.

Βρεθήκαμε σ᾿ ἕνα διάλειμμα τοῦ κόσμου

ὁ σώζων ἑ α υ τ ὸ ν σωθήτω.

Θὰ σωθοῦμε ἀπὸ μία γλυκύτητα

στεφανωμένη μὲ ἀγκάθια.

Χαίρετε ἄ ν θ η σιωπηλὰ

μὲ τῶν καλύκων τὴν περισυλλογὴ

ὁ τρόμος ἐκλεπτύνεται στὴν καρδιά σας.

Ἐνδότερα ὁ Κύριος λειτουργεῖ

ἐ ν δ ό τ ε ρ α ὑπάρχουμε μαζί σας.

Δὲν ἔχει ἡ ἁπαλὴ ψυχὴ βραχώδη πάθη

καὶ πάντα λ έ ε ι τὸ τραγούδι τῆς ὑπομονῆς.

Ὢ θὰ γυρίσουμε στὴν ὀμορφιὰ

μία μέρα…

Μὲ τὴ θυσία τοῦ γύρω φαινομένου

θὰ ἀνακαταλάβει, ἡ ψυχὴ τὴ μ ο ν α ξ ι ά της.


ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ