Χρεοκόπησε η Αργεντινή; Όχι δα!

Πολλοί είτε από άγνοια, είτε σκόπιμα θέλουν να συγχέουν τη χρεοκοπία του 2001 της Αργεντινής με τη σημερινή, που ουσιαστικά δεν είναι καν χρεοκοπία. Το 2001 η Αργεντινή χρεοκόπησε, δηλαδή σταμάτησε να πληρώνει τους τόκους των πιστωτών της επειδή δεν είχε χρήματα, μιας και το ΔΝΤ σταμάτησε να τη δανείζει, για το καλό της τελικά. Το ότι η Αργεντινή τότε πήγαινε απ' το κακό στο χειρότερο ήταν απόρροια των απανωτών μνημονίων που της είχαν επιβληθεί. Οι σκηνές με τις λεηλασίες των supermarkets και τις ταραχές και τους νεκρούς είναι από αυτή την τελευταία, προ της χρεοκοπίας, περίοδο. Τρεις μήνες μετά τη χρεοκοπία του Δεκεμβρίου του 2001, η Αργεντινή είχε μπει για καλά σε τροχιά ανάπτυξης, την οποία συνέχισε να διατηρεί μέχρι αυτή τη στιγμ¨η, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

 

Σήμερα η Αργεντινή αθετεί τις υποχρεώσεις της, όχι γιατί δεν έχει χρήματα αλλά για λόγους ηθικής τάξης και γιατί δεν την αφήνουν. Για να γίνουμε συγκεκριμένοι, η 31η Ιουλίου ήταν η τελευταία διορία που της είχε δοθεί, αφ' ενός να εξοφλήσει με ένα και κάτι δις δολάρια το επιθετικό fund Elliott Management, που είχε αρνηθεί να συμμετάσχει στο κούρεμα του 2005, και το οποίο δικαιώθηκε πρόσφατα σε δικαστήριο της Ν. Υόρκης, και αφ' ετέρου να πληρώσει τους τόκους στα αναδιαρθωμένα ομόλογα, ύψους γύρω στο μισό δις.

Η χθεσινή απόφαση της κυβέρνησης της Αργεντινής να αρνηθεί να πληρώσει το συγκεκριμένο fund έχει ουσιαστικά ηθικά ερίσματα και βρίσκει σύμφωνη την παγκόσμια κοινή γνώμη, αρχής γενομένης από το ΔΝΤ, το διεθνή τύπο, ακόμα και τους Financial Times. Να θυμηθούμε ότι όταν το ΔΝΤ το καλοκαίρι του 2012 ήταν αντίθετο με την εξώφληση ομολόγου γύρω στα 430 εκ ευρώ σε fund από τα Κέυμαν που δεν είχε συμμετάσχει στο ελληνικό PSI, ο Βενιζέλος εν μέσω βαθειας κρίσης έσπευσε να το πράξει. Πέρα από την ηθική όμως σκοπιά, αν η Αργεντινή δεχόταν να πληρώσει, αυτόματα θα έπρεπε να κάνει το ίδιο και στους κουρεμένους ομολογιούχους, πράξη που θα της στοίχιζε ανάμεσα στα 20 και 120 δις δολάρια, και θα εξανέμιζε τα ευεργετικά αποτελέσματα του αργεντίνικου PSI του 2005.

Από την άλλη, βάσει της εξωφρενικής απόφασης του γεροσάψαλου δικαστή Griesa, απαγορεύεται στην Αργεντινή να καταβάλει τα κουπόνια των αναδιαρθωμένων ομολόγων αν δεν εξωφλήσει πρώτα το Elliott. Τα χρήματα αυτά είναι κατατεθειμένα από την κυβέρνηση σε κάποια ασφαλή τράπεζα, μόνο που δεν μπορούν προς το παρόν να αποδεσμευτούν.

Λόγω λοιπόν της συγκυρίας των δυο αυτών γεγονότων, η Αργεντινή κηρύσσεται τεχνικά χρεοκοπημένη, και όχι γιατί η ίδια έχει περιέλθει σε αδυναμία πληρωμών λόγω κακής κατάστασης της οικονομίας της.

Η λέξη χρεοκοπία δημιουργεί δυσάρεστες συνδηλώσεις και συνειρμούς με ακραίες κοινωνικές ταραχές, γεγονός το οποίο σπεύδει να εκμεταλλευτεί για ευνόητους λόγους η συγκυβέρνηση. Αν θέλουμε να κάνουμε μια πειστική σύγκριση μεταξύ της σημερινής Ελλάδας και Αργεντινής δεν έχουμε παρά να συγκρίνουμε τις αντίστοιχες εικόνες των δυο χρηματιστηρίων. Η μια δείχνει την πορεία του χρηματιστηρίου της όντως χρεοκοπημένης Ελλάδας και η άλλη της δήθεν χρεοκοπημένης Αργεντινής. Το ένα έχει κάνει βουτιά προς τα κάτω και το άλλο προς τα πάνω.  Προφανώς η οικονομία μιας χώρας δεν μπορεί να εξαρτηθεί από τη βούληση ενός 85 χρονου δικαστή και μιας χούφτας δικηγόρων. 

Υπάρχει και κάτι άλλο. Πολλοί δικοί μας θεωρούν ορθό να μεμφθούν την Αργεντινή για τη "μπαταχτσίδικη" συμπεριφορά της, με το επιχείρημα "κυρά μου τα δανείστηκες, τώρα πρέπει να τα επιστρέψεις". Και στη συνέχεια, "τι θα γίνουν οι καημένοι οι ασφαλισμένοι που τα ταμεία τους σάς έκαναν την τιμή να επενδύσουν στο χρέος σας;".

Εδώ θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, ότι το Elliott Management είναι ένα άκρως επιθετικό fund, το οποίο σημαίνει ότι κάνει ριψοκίνδυνες επενδύσεις για το λόγο ότι αυτές αποφέρουν και μεγάλες αποδόσεις. Το μεγάλο επιτόκιο αυτό ακριβώς σημαίνει. Ότι μπορεί στο τέλος οι προσδοκίες σου να μην επαληθευτούν. Άρα παίρνεις το ρίσκο σου, όπως τώρα έχει θεσμοθετηθεί στην Ευρωζώνη και με τους απλούς καταθέτες. Άμα θέλεις σιγουριά, τότε πήγαινε στα γερμανικά ομόλογα με αρνητικά επιτόκια. Επιπλέον, τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία απαγορεύεται να επενδύουν σε ομόλογα χαμηλής αξιολόγησης. Αυτά θα πρέπει να είναι κατηγορίας τουλάχιστον Α, πράγμα που δεν συνέβαινε με τα αργεντίνικα. Αν για κάποιο λόγο κάποιο ταμείο έκανε τέτοιες ριψοκίνδυνες επενδύσεις, ο ψόγος πέφτει τότε στους διαχειριστές τους. Αυτά για τα ηθικίστικα κροκοδείλια δάκρυα των ανοήτων.

 

Μέρα, τη μέρα, στα ίχνη της Αργεντινής

Τα κυριότερα και πλέον κρίσιμα γεγονότα, σε χρονολογική σειρά, από το τέλος του 1999 μέχρι τη μέρα παραίτησης του de la Rua δυο χρόνια μετά, παρουσιάστηκαν από τον GUARDIAN στο φύλλο της 20ης Δεκεμβρίου του 2001.

Διαβάζοντάς τα προσεκτικά, ο καθένας μπορεί να βρει πολλές αναλογίες με τα γεγονότα όπως εξελίσσονται και σε μας.  Και πιθανόν να προδικάσει και την αντίστοιχη δική μας σημαδιακή «21 Δεκεμβρίου».

Τα βασικά σημεία-κλειδιά είναι παρόντα και στις δυο χώρες, καθώς επίσης και η αλληλουχία των γεγονότων: Σταδιακές περικοπές, οι οποίες όσο περνάει ο καιρός όλο και γιγαντώνονται. Ελλείμματα που δεν τιθασεύονται, παρά τις περικοπές δαπανών. Δάνεια από ΔΝΤ. Swap ομολόγων, το οποίο πυροδοτεί bank run, πολύ μικρό όμως σε σύγκριση με το δικό μας, που βρίσκεται σε εξέλιξη. Παραιτήσεις βουλευτών, καθώς και υπ. Οικονομικών. Πτώση χρηματιστηρίου. Διακοπή δόσης δανείου από ΔΝΤ. Νέο bank run, πλαφόν στις αναλήψεις, χέρι στις καταθέσεις, και από κει και πέρα τα γνωστά…

Τα δικά μας μεγέθη είναι πολύ χειρότερα από αυτά της Αργεντινής, και θα μπορούσαμε να  πούμε ότι χρεοκοπία αυτού του τύπου κανονικά θα έπρεπε να είχε ήδη συμβεί. Αυτό που μας σώζει (ή δεν μας σώζει) προς το παρόν, είναι η εύθραυστη κατάσταση στην ευρωζώνη και οι μολυσματικές συνέπειες μιας δικής μας άτακτης χρεοκοπίας.  Η μεγάλη διασπορά που υπάρχει στις εκτιμήσεις των ζημιών στην ΕΖ από μια ελληνική χρεοκοπία δείχνει ακριβώς αυτό: ότι οι συνέπειες δεν είναι δυνατόν να αποτιμηθούν. Έτσι κάποιος θα πρέπει να πάρει το ρίσκο να τραβήξει τα σωληνάκια και να χρεωθεί το όποιο αποτέλεσμα. Γνώμη μου είναι ότι δύσκολα θα βρεθεί.

Αλλά, ας δούμε αναλυτικά τα γεγονότα της Αργεντινής

1999

10 Δεκεμβρίου  Ο Fernando de la Rua ανακηρύσσεται πρόεδρος της Αργεντινής. Ανάμεσα στις προεκλογικές του υποσχέσεις ήταν η σωτηρία της οικονομίας και η πάταξη της διαφθοράς μετά τη δεκαετή κυβέρνηση του Carlos Menem.

2000

29 Μαΐου Η Αργεντινή ανακοινώνει περικοπές 649 εκατ. λιρών Αγγλίας. Δυο μέρες μετά 20,000 διαδηλωτές κατεβαίνουν στο δρόμο. 

24 Αυγούστου Ο τότε υπουργός οικονομικών, Jose Luis Machinea ανακοινώνει ότι το έλλειμμα θα φτάσει τα 3.6 δις λίρες Αγγλίας, 346 εκατ. περισσότερα από τον αρχικό στόχο.

18 Δεκεμβρίου Η Κυβέρνηση ανακοινώνει πακέτο βοήθειας 28 δις λιρών, από το ΔΝΤ. Στις αγορές γίνεται τρελό ράλι και παρατηρείται κάποια αναπτέρωση του ηθικού. 

2001

Μάρτιος Ο κ. Machinea παραιτείται και αντικαθίσταται από τον Ricardo Lopez Murphy. Δυο βδομάδες αργότερα ανακοινώνει ένα σκληρό πρόγραμμα λιτότητας 3 δις λιρών για τα επόμενα δυο χρόνια, με τις σοβαρότερες περικοπές στην εκπαίδευση. (Προσέξτε ότι το δικό μας πρόγραμμα είναι 11.5 δις ευρώ για το ίδιο διάστημα και για μια μικρότερη οικονομία).

6 αξιωματούχοι του αριστερού κόμματος Frepaso, που μετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό, παραιτούνται σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις περικοπές. Ο Murphy παραιτείται στις 19 Μαρτίου.

Στις 20 Μαρτίου ο De la Rua διορίζει νέο υπ. Οικονομικών τον Domingo Cavallo, ο οποίος την επόμενη μέρα ανακοινώνει νέο σχέδιο ανταγωνιστικότητας και μέτρα για την προστασία των μικρών επιχειρήσεων.

17 Απριλίου Ο Cavallo αποφασίζει να συνδέσει το πέσο στο μέσο όρο ευρώ-δολαρίου.

3 Ιουνίου Η Αργεντινή ανταλλάσσει χρέος 20 δις λιρών, το οποίο ελαττώνει το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων κατά 5 δις το 2002 και κατά 11 δις μέχρι το τέλος του 2005. 

15 Ιουνίου Η Αργεντινή ανακοινώνει νέα συναλλαγματική ισοτιμία του πέσο.

3 Ιουλίου Οι μετοχές πέφτουν στο χαμηλότερο των 28 μηνών, εξ αιτίας φημών παραίτησης του de la Rua.

30 Ιουλίου Ψηφίζεται το νομοσχέδιο για τη λιτότητα το οποίο προβλέπει μηδενικό έλλειμμα μέσα από περικοπές συντάξεων (κατά 13%) και μισθών ΔΥ.

21 Αυγούστου Το ΔΝΤ συμφωνεί να αυξήσει κατά 5.5 δις το ήδη συμφωνηθέν δάνειο των 10 δις.

3 Οκτωβρίου Η Αργεντινή πρέπει να πληρώσει ένα μεγάλο ποσό σε τοκοχρεολύσια που λήγουν.

1 Νοεμβρίου Ο Πρόεδρος και ο Υπ. Οικονομικών ανακοινώνουν λεπτομέρειες από τα νέα οικονομικά μέτρα, ανάμεσα στα οποία είναι και ανταλλαγή του μεγαλύτερου μέρους των 90 δις λιρών χρέους της Αργεντινής.

30 Νοεμβρίου Ο Cavallo ανακοινώνει ότι η νέα ανταλλαγή χρέους ανέρχεται στα 34.6 δις λίρες. Οι Αργεντίνοι αποσύρουν 900 εκατ. λίρες από τις τράπεζες.

1 Δεκεμβρίου Ο Cavallo ανακοινώνει περιορισμούς στις αναλήψεις (το περίφημο corallito). Το μηνιαίο όριο είναι στις 690 λίρες μετρητά, ενώ όριο μπαίνει και στις εξαγωγές συναλλάγματος.

5 Δεκεμβρίου Το ΔΝΤ ανακοινώνει ότι δεν θα εκταμιεύσει τα 900 εκατ. της αναμενόμενης δόσης. Η απόφαση αυτή φέρνει την Αργεντινή πιο κοντά στη χρεοκοπία.

6 Δεκεμβρίου Ο Cavallo ανακοινώνει ότι οι προθεσμιακές καταθέσεις θα μετατραπούν σε κρατικά ομόλογα ΗΠΑ ή σε εγγυημένα ομόλογα Αργεντινής.

13 Δεκεμβρίου Η ανεργία φτάνει στο 18%, ( η δική μας είναι 23%) η υψηλότερη από την αρχή της ύφεσης στα μέσα του 1998. Τα μεγαλύτερα συνδικάτα καλούν σε απεργία.

17 Δεκεμβρίου Η κυβέρνηση ανακοινώνει τον προϋπολογισμό για το 2002 με προβλεπόμενες περικοπές στο 20% του ΑΕΠ.

18 Δεκεμβρίου Το ΔΝΤ ανακοινώνει ότι θα καθυστερήσει την αποπληρωμή δανείου 650 εκατ. που λήγει τον Ιανουάριο. Συμπληρώνει ότι η οικονομική πολιτική δεν είναι βιώσιμη.

19 Δεκεμβρίου  Η κυβέρνηση ανακοινώνει κατάσταση πολιορκίας για ν’ αντιμετωπίσει τις ταραχές και τη λεηλασία καταστημάτων εξ αιτίας της φτώχειας.

20 Δεκεμβρίου Παραίτηση του υπ. οικονομικών και της κυβέρνησης

21 Δεκεμβρίου Παραίτηση του προέδρου de la Rua εξ αιτίας εκτεταμένων ταραχών. Τουλάχιστον 22 είναι οι νεκροί από τα πυρά αστυνομικών. 

Δυο μύθοι για την ανάπτυξη της Αργεντινής

Έχοντας πεισθεί ο αγαπητός P. Krugman, ότι τα ψωμιά της Ελλάδας εντός ευρώ, όπου νάναι τελειώνουν, συγκεκριμένα μέσα στον επόμενο μήνα, επηρεασμένος μάλλον από τη διόγκωση των απειλών εναντίον της Ελλάδας, απειλές, που κατά κύριο λόγο στοχεύουν στον σωφρονισμό των πολιτών ενώπιον της επικείμενης επανάληψης της εκλογικής αναμέτρησης, και όχι από την ψύχραιμη ανάλυση του πλέγματος των παραμέτρων, πολιτικών, οικονομικών και γεωπολιτικών, που εν τέλει θα καθορίσουν  την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ και την επιβίωση του σχήματος Ευρωζώνη, επανήλθε χθες με ένα ενδιαφέρον σχόλιο για την ισχύ του εξαγωγικού τομέα της χώρας μας και για το κατά πόσον αυτός θα μπορέσει να στηρίξει μια αυτοδύναμη ανάπτυξη εκτός ευρώ. Κακά τα ψέματα, απόσχιση της Ελλάδας από το κοινό νόμισμα ανοίγει το δρόμο φαρδιά-πλατιά και για τις υπόλοιπες χώρες-μέλη. Οι τράπεζες απανταχού της οικουμένης, δεν προετοιμάζονται μόνο για τη δραχμή, αλλά και για το εσκούδο, λιρέτα, φράγκο, μάρκο, πεσέτα κλπ. Όσες φορές προσπάθησε το Βερολίνο να χτίσει οχυρωματικά έργα αυτά αποδείχτηκαν εντελώς ανίσχυρα από την επομένη.  

Ο Krugman λοιπόν παρουσιάζει το επόμενο γράφημα, όπου συγκρίνει τις εξαγωγές σαν ποσοστό του ΑΕΠ της Ελλάδας και Αργεντινής στην περίοδο 2002-2010. Κόκκινη γραμμή είναι η Αργεντινή, γκρίζα η Ελλάδα. Αναφερόμενος μόνο στην Ελλάδα συμπεραίνει ότι όντως οι εξαγωγές δεν έχουν σημαντικό βάρος, αλλά στο βαθμό που συνίστανται κυρίως σε υπηρεσίες, (τουρισμός και ναυτιλία), εφ όσον η Ελλάδα υιοθετήσει τη δραχμή, οι υπηρεσίες αυτές θα τιμώνται σε συνάλλαγμα, ευρώ ή δολάρια, και συνεπώς θα καταλαμβάνουν μεγαλύτερο ποσοστό στο ΑΕΠ, απ’ ότι σήμερα. 

Το δεύτερο σχόλιο έχει να κάνει με τη σύγκριση Αργεντινής-Ελλάδας. Παρατηρούμε ότι οι δυο καμπύλες ακολουθούν μια σχεδόν παράλληλη πορεία και τείνουν να ταυτιστούν, πράγμα που θα σήμαινε ότι εφ’ όσον η ραγδαία ανάπτυξη της Αργεντινής μετά τη χρεοκοπία  βασίστηκε στις εξαγωγές, το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και με την Ελλάδα.

Δεν είναι, όμως ακριβώς έτσι, διατείνεται ο Marc Weisbrot, από το CEPR. Σε άρθρο του στον Guardian, καταδεικνύει ότι η κοινή πεποίθηση, που θέλει την Αργεντινή να στέκεται στα πόδια της μετά από μια ραγδαία αύξηση των εξαγωγών, αγαθών και κυρίως σόγιας, δεν είναι παρά μύθος. Δηλαδή, η ανάπτυξη της Αργεντινής δεν οφειλόταν στις εξαγωγές αγαθών, αλλά ούτε και στην έκρηξη των τιμών των αγαθών στα διεθνή χρηματιστήρια, όπως θα δούμε παρακάτω. 

Ανάλυση της σύστασης του πραγματικού ΑΕΠ της Αργεντινής την περίοδο της επιταχυνόμενης ανάπτυξης,  2002-2010, αποδεικνύει ότι μόνο το 12% αυτού οφειλόταν σε εξαγωγές, και επιπλέον, ένα μικρό του κλάσμα, σε εξαγωγές αγαθών και τροφίμων, όπως η σόγια.  Συνεπώς η οικονομική ανάπτυξη της Αργεντινής δεν οφειλόταν στις εξαγωγές. 

Όσον αφορά τέλος τον δεύτερο μύθο, περί της ανόδου της τιμής της σόγιας, αυτή όντως συνέβη , αλλά η συμβολή της στην άνοδο του ΑΕΠ της Αργεντινής ήταν μόνο 5% το 2002 και 3.7% το 2010.

Η χρήση του μύθου των εξαγωγών είναι ένα πολύ βολικό παράδειγμα, ώστε να η περίπτωση Αργεντινή να καταστεί μοναδικό παράδειγμα, το οποίο πέτυχε από καθαρή εύνοια της τύχης και μόνο και από τις εξωτερικές συγκυρίες. Το δίδαγμα είναι ευνόητο. Κοιτάξτε, όποιος ξαναπροσπαθήσει να κάνει το ίδιο, δεν θα έχει τη θεά τύχη σύμμαχο αυτή τη φορά.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Weisbrot, η Αργεντινή πέτυχε για πολύ συγκεκριμένους λόγους μακρο-οικονομικής, δημοσιονομικής-νομισματικής-συναλλαγματικής, πολιτικής. Η οικονομία της Αργεντινής πέτυχε λόγω της αύξησης της εσωτερικής ζήτησης και των επενδύσεων. Τελεία και παύλα…   

Η θηλιά του σκληρού νομίσματος

Όταν μια χώρα αναγκάζεται να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της, έχει στη διάθεσή της, τυπικά δυο δρόμους: αυτόν της εσωτερικής υποτίμησης κι αυτόν της νομισματικής υποτίμησης. Όταν δεν μπορεί να κάνει το δεύτερο, όπως η Ελλάδα λόγω ευρώ, και η Αργεντινή, μια δεκαετία πρωτύτερα λόγω ενός πέσο, δεμένου σφιχτά στο δολάριο, τότε κάνει το πρώτο.

Η Ισλανδία και η Λετονία αποτελούν δυο διακριτά παραδείγματα χωρών οι οποίες ευρισκόμενες στη δίνη της κρίσης την ίδια περίπου εποχή, αποφάσισαν να την αντιμετωπίσουν η κάθε μια με το δικό της διαφορετικό τρόπο. Αν και αμφότερες είχαν την ελευθερία ενός δικού τους νομίσματος για να υποτιμήσουν, εν τούτοις μόνο η Ισλανδία το έπραξε, ενώ η Λετονία προτίμησε να κρατήσει ανέγγιχτη τη συναλλαγματική ισοτιμία του νομίσματός της ως προς το ευρώ, (καθ’ ότι προσβλέπει πεισματικά στο 2014 για την είσοδό της στην ΟΝΕ), και να προβεί στη λεγόμενη «εσωτερική υποτίμηση», όρος βέβαια, καθαρά ευφημιστικός, όπως και τόσοι άλλοι άλλωστε που εφευρίσκει ο σύγχρονος καπιταλισμός για να σκεπάζει τις βρωμιές του, μιας και η «εσωτερική υποτίμηση» δεν είναι άλλη από την ανεπίστρεπτη εσωτερική κοινωνική καταστροφή, η οποία μεταφράζεται σε υψηλή ανεργία, εξευτελιστικούς μισθούς, διάλυση των κοινωνικών υπηρεσιών και άλλα τινά, για τα οποία άλλωστε, έχουμε ιδία πείρα.

Ας υποθέσουμε ότι αυτοί που χαράσσουν τις πολιτικές έχουν αγαθές προθέσεις, και ότι η επιλογή τους, της ανάκτησης της ανταγωνιστικότητας δια της «εσωτερικής υποτίμησης» γίνεται για λόγους μεγιστοποίησης του οφέλους, στο μικρότερο χρονικό διάστημα. Επειδή, όλες οι προβλέψεις στα οικονομικά γίνονται πάντοτε εκ των υστέρων, ως αποτίμηση δηλαδή των γεγονότων που έχουν ήδη συμβεί, ας δούμε λοιπόν κι εμείς εκ των υστέρων κατά πόσον η μέθοδος αυτή έφερε τους πολυαναμενόμενους καρπούς.

Η Αργεντινή ως το πιο τρανταχτό παράδειγμα, με πολλές ομοιότητες σε σχέση με την Ελλάδα, έφτασε στη χρεοκοπία αφού έζησε κι αυτή για μια δεκαετία συντροφιά μ’ ένα σκληρό νόμισμα, το οποίο όλο αυτό το διάστημα τής ροκάνισε όση ανταγωνιστικότητα της είχε απομείνει, τής αύξησε τα εσωτερικά και εμπορικά ελλείμματα, κι ανάγκασε τις επιχειρήσεις της να μεταναστεύσουν στη γειτονική Παραγουάη. Όταν τον Δεκέμβρη του 2001, η Αργεντινή χρεοκόπησε και αποδεσμεύτηκε απ’ το δολάριο, η πορεία της οικονομίας της άρχισε ήδη από το πρώτο μισό του 2002 να παίρνει την ανιούσα, πορεία η οποία κρατήθηκε σταθερά ανοδική μέχρι σήμερα.

Η Ισλανδία, σε αντιπαράθεση με τη Λετονία, τόσο στο οικονομικό όσο και το κοινωνικό πεδίο, βγαίνει για πολλούς λόγους κερδισμένη, καθ’ ότι οι Ισλανδοί με το δικό τους νόμισμα εν είδη αμορτισέρ, βίωσαν την κρίση πολύ πιο μαλακά. Συγκεκριμένα, η μέγιστη πτώση του Ισλανδικού ΑΕΠ, που έλαβε χώρα ανάμεσα στο τρίτο τρίμηνο του 2008 και στο δεύτερο τρίμηνο του 2010, ήταν στο 13,5%, ενώ το ΑΕΠ της Λετονίας, ανάμεσα στο τελευταίο τρίμηνο του 2007 και το αντίστοιχο του 2009, καταποντίστηκε κατά 25,1%, το μεγαλύτερο ποτέ στην ιστορία. Αν η ανεργία στην Ισλανδία τη διετία 2009-2010 έπαιξε γύρω στο 8%, στη Λετονία τα αντίστοιχα επίσημα νούμερα για το ίδιο διάστημα ήταν κοντά στο 20% Επιπλέον, σε σχέση με τη διατήρηση του κοινωνικού κράτους, ακόμα και το ίδιο το ΔΝΤ παραδέχτηκε ότι η Ισλανδία κατόρθωσε να το περάσει μέσα από τον κυκλώνα της κρίσης αλώβητο, σε αντίθεση με τη Λετονία, αλλά και τις υπόλοιπες Βαλτικές, που το έκαναν σμπαράλια. Για να μην μιλήσουμε και για την απαράμιλλη αιμορραγία ανθρώπινου δυναμικού λόγω μετανάστευσης, που πλήττει για τόσες συνεχόμενες χρονιές τη Λετονία.

Στην έξοδο του 2011, αμφότερες οι οικονομίες δείχνουν λίγο πολύ τα ίδια σημάδια ανάκαμψης, αλλά με κόστος πολύ διαφορετικό για το ίδιο ας πούμε αποτέλεσμα. Ένα κόστος, το οποίο εν τέλει δεν μπορεί να αγνοηθεί αν θέλουμε να προδικάσουμε την εξέλιξη που θα έχουν οι δυο αυτές χώρες μελλοντικά.

Κι ένα τελευταίο, πρόσφατο πάλι παράδειγμα έρχεται από τη σύγκριση της Ιταλίας με τη Μ. Βρετανία. Η Ιταλία, σαν μέλος της ΟΝΕ, δεν μπορεί να προβεί σε νομισματική υποτίμηση, ενώ η Μ. Βρετανία μπορεί. Η Ιταλία με σαφώς μικρότερο έλλειμμα και χρέος βρίσκεται στα όρια αποκλεισμού από τις αγορές, ενώ η Μ. Βρετανία με την υποτίμηση της λίρας κατά περίπου 15% συνεχίζει ν’ απολαμβάνει το τριπλό της ΑΑΑ, χωρίς προς το παρόν να ενοχλείται από κάποιο δύστροπο οίκο. Τουναντίον, η Ιταλία αναγκάζεται να προβεί σε «εσωτερική υποτίμηση», λαμβάνοντας μέτρα, τέτοια που κάνουν ακόμα και την ίδια την Υπουργό Φορνέρο που τα εισήγαγε, να ξεσπάσει σε λυγμούς, χαλώντας έτσι με τα πικρά της δάκρυα το μέχρι πρότινος ωραίο πρόσωπο της Ιταλίας.

Τον γελοίο άρχοντα, ούτε τον αγαπάς, ούτε και τον φοβάσαι

Η Κριστίνα Κίρσνερ, αναμένεται να σαρώσει τις εκλογές σήμερα στην Αργεντινή, τόσο ώστε να μην χρειαστεί καν δεύτερος γύρος. Η ίδια, μετά την κατακρήμνιση της δημοτικότητά της πέρσι στο 20%, φέτος ξεπερνάει το 50%. Τι συνέβη στο μεταξύ;

Σίγουρα είναι ο πολύ μεγάλος ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας, που φέτος τρέχει με 9% , και αναμένεται στα ίδια ποσοστά και για του χρόνου.

Σίγουρα είναι το ότι τα βρήκε με τους αγρότες και με τον διαφιλονικούμενο φόρο επί των εξαγωγών.

Σίγουρα είναι η συμπάθεια που εισέπραξε μετά τον ξαφνικό θάνατο του αγαπημένου της συζύγου, αγαπητού όχι μόνον κι από την ίδια.

Αλλά πιο πολύ κι απ' το πολύ είναι ότι αυτός ο θάνατος την άλλαξε σαν προσωπικότητα. Την έκανε πιο ανθρώπινη, πιο γήινη, πιο προσιτή.

Η Κριστίνα δεν διστάζει πλέον να βγαίνει δημόσια και να απαριθμεί τα λάθη της, να τα ονοματίζει και να τα παραδέχεται, όπως κάθε απλός και ειλικρινής άνθρωπος.

Αυτό λοιπόν που καταλαβαίνει και αποζητά ο καθένας, αυτό που προσδοκά και αυτό που στο τέλος ανταμείβει, την ανθρωπιά δηλαδή και την ειλικρίνεια, αυτό ακριβώς αδυνατούν να εννοήσουν τα διαχρονικά ξεσαμάρωτα γομάρια που κάθε φορά που πιάνουν μια καρέκλα, εξακοντίζονται σε υψηλότερες σφαίρες αλαζονείας και γελοιότητας.

Τον γελοίο άρχοντα στο τέλος, ούτε τον αγαπάς, ούτε και τον φοβάσαι.

LEX (FT): η γαμάτη οικονομία της Αργεντινής

Αλήθεια τι πάθανε όλοι αυτοί και εγκωμιάζουν την μετά ΔΝΤ αργεντίνικη οικονομική πορεία; Χθες ο Κρούγκμαν στους NYT, σήμερα ο LEX στους Financial Times.

Λέτε να είναι βαλτοί; Να προσπαθούν να μάς δείξουν τον δρόμο τον καλό; Να μάς ανοίξουν τα μάτια για να πάψουμε επιτέλους ν' ακούμε τις μαλακίες των μπούληδων; Μήπως απ' την τσέπη τους θα τα πληρώσουν τα δάνεια; 380 μέχρι τώρα, κι άλλα 120 που εκλιπαρούν, μας κάνουν 500 δις. Πάτε καλά, ρε;

Αφού, μιλάει λοιπόν στην αρχή ο Lex για τις επικείμενες εκλογές, τον Οκτώβρη, στην Αργεντινή και την σίγουρη νίκη της Κριστίνα F, αλλάζει παράγραφο και μέσα σε λίγες γραμμές μας δίνει μια γρήγορη εικόνα της οικονομίας:

Η οικονομία, συνεχίζει ο γνωστός αρθρογράφος, βρίσκεται σε εξαιρετική άνθηση, το ΑΕΠ το τελευταίο τέταρτο ήταν μεγαλύτερο κατά 9,9% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο, τα κέρδη από τις εξαγωγές ανέβηκαν κατά 30% το 2010, και η κυβέρνηση ρίχνει άφθονο χρήμα στην οικονομία. Οι δημόσιες δαπάνες αυξήθηκαν κατά 30%,τα φορολογικά έσοδα εκτινάχτηκαν, παρ' όλα αυτά ο Lex φοβάται ότι η χώρα θα αποκτήσει φέτος για πρώτη φορά έλλειμμα, μετά το 2002, τη χρονιά δηλαδή που αποδεσμεύθηκε από το ΔΝΤ. Η οικονομία δείχνει σημάδια υπερθέρμανσης, κάτι που συμβαίνει όπως είδαμε και στην Τουρκία και την Κίνα, λόγω ακριβώς της άνθησης και της αυξημένης κατανάλωσης.

Έχουν αρχίσει να πληθαίνουν επικίνδυνα τα σημάδια που μάς δείχνουν τι πρέπει να κάνουμε. Μη διαστάζετε, μάς προτρέπει και ο τελευταίος Economist. Κούρεμα, τουλάχιστον στο μισό, και στα γρήγορα!

It is time to stop kicking the can!

Την ίδια ακριβώς φράση, παρεμπιπτόντως, είχε χρησιμοποιήσει και ο Κρούγκμαν πριν από καμιά βδομάδα στους ΝΥΤ.

Όταν οι 29 καλύτεροι κομμωτές, σου συστήνουν ομόφωνα τι πρέπει να κάνεις, ποιος θα καθίσεις να ακούσεις; Την μπασκλασαρία τον ΓΑΠ και τον Βενιζέλο;

Πω, πω τι έπαθε η Αργεντινή!

IMF World Economic Outlook database

Το παραπάνω διάγραμμα, με βάσει στοιχεία από το αρχείο του ίδιου του ΔΝΤ, δείχνει τη μεγάλη καταστροφή που υπέστη η Αργεντινή μετά το κανόνι που βάρεσε στις τράπεζες στο τέλος του 2001, και αφού είχε περάσει μια δεκαετία πειθήνιας υποταγής στις συνταγές του μπακαλοτέφτερου των μπούληδων του ΔΝΤ. Ειδικά από το 1998 και μετά η οικονομία της Αργεντινής ήταν σαν βομβαρδισμένο πεδίο.

Άνθρωποι σκοτώθηκαν, αλλά κανένας από τους μπούληδες δεν αυτοκτόνησε από τις τύψεις, και περιέργως πως, κανείς δεν βρέθηκε να τους αυτοκτονήσει. Σήμερα γυρνάνε λυτοί, και πιθανώς ανάμεσά μας, πάντα με τον ίδιο επηρμένο αέρα του επιτυχημένου και του πανύβλακα ξερόλα.

Από το 2002 και μετά, όπως δείχνει και το γράφημα, (από το blog του P. Krugman στους Νew York Times), η Αργεντινή όντως …αναστενάζει… Το κατά κεφαλήν πραγματικό ΑΕΠ, ακολουθεί μια σταθερή και απαρέγκλιτη ανοδική πορεία.

Υ.Γ. Δείτε και το άρθρο του Alan Cibils (ο οποίος είχε προσκληθεί σαν ομιλητής στο συνέδριο της ΕΛΕ τον Μάιο στην Αθήνα), "Μαθήματα από την Αργεντινή" στους χθεσινούς NYT.

Σαν σήμερα στις 20 Δεκέμβρη

τ

Σαν σήμερα, το βράδυ της 20ης Δεκέμβρη του 2001, το γνωστό ελικόπτερο που προσγειώθηκε στην ταράτσα της Casa Rosada, απομάκρυνε για πάντα τον πρόεδρο της Αργεντινής Fernando de la Rua.

Η άλλη εναλλακτική που είχε, ήταν να υπακούσει στο πλήθος που από κάτω συγκεντρωμένο φώναζε με μανία: "Πήδα κάτω αρχηγέ".