Fracking: Ο νέος εφιάλτης

Δεν γνωρίζω αν έχουμε φτάσει στο χρονικό σημείο του μέγιστου ρυθμού εξόρυξης πετρελαίου, (peak oil), πέρα από το οποίο η παραγωγή θα αρχίσει να παίρνει την κατιούσα, μέχρι της ολοκληρωτικής εξαφάνισης των αποθεμάτων. Σύμφωνα με κάποιους το έχουμε φτάσει και μάλιστα περάσει, σύμφωνα με κάποιους άλλους, το φτάνουμε οσονούπω. Όποια και να είναι η κατάσταση, το σίγουρο είναι ότι κάποια μέρα, όχι στον πολύ μακρινό μέλλον, τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων θα εξαντληθούν, τώρα μάλιστα που στο παιχνίδι έχουν μπει για τα καλά χώρες ιδιαίτερα ενεργοβόρες όπως Κίνα, Βραζιλία και Ινδία.

Για να προλάβουν το αναπόφευκτο, οι μεγάλες εταιρίες πετρελαίου έχουν αναδυθεί σε αγώνα δρόμου εξεύρεσης νέων πηγών σε όλο και μεγαλύτερα βάθη και σε περιοχές, όπως η Αρκτική, οι οποίες μέχρι πρόσφατα παρέμεναν εκτός εμβέλειας και στη δικαιοδοσία των πάγων μόνο και των ψαριών τους. Αυτά όμως αποτελούν πλέον παρελθόν.

Μόλις πρόσφατα, κι αυτό χάρις στους ακτιβιστές της Greenpeace, που κατέληξαν στις ρωσικές φυλακές αντιμετωπίζοντας βαριές ποινές για πειρατεία, πληροφορηθήκαμε την  ύπαρξη μιας γιγάντιας πλατφόρμας άντλησης πετρελαίου, της πρώτης στο είδος της, που έστησε η Gazprom βαθιά στην Αρκτική σε μια περιοχή μέχρι πρότινος απροσπέλαστη λόγω των πάγων, αλλά πλέον προσπελάσιμη, λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η συγκεκριμένη εταιρία σχεδιάζει να ανοίξει στην περιοχή άλλα 40 πηγάδια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το ευαίσθητο οικοσύστημα σε περίπτωση ατυχήματος, το οποίο εξ αιτίας των ακραίων καιρικών συνθηκών που επικρατούν εκεί καθίσταται όλο και πιο πιθανό. Αν το ατύχημα της BP στον κόλπο του Μεξικού εν πάση περιπτώσει αντιμετωπίστηκε σε κάποιο βαθμό, σκεφτείτε ποιά θα ήταν τα περιθώρια αντιμετώπισης αν αυτό συνέβαινε κοντά στο Βόρειο Πόλο. Πρακτικά μηδέν, και για το λόγο ότι το πετρέλαιο που θα διέρρεε θα παρέμενε παγιδευμένο κάτω από τους πάγους εσαεί.

Θα ήταν περίεργο αν η Gazprom ήταν η μόνη. Σε παρόμοιες τυχοδιωκτικές ενέργειες στα ανοιχτά των βόρειων ακτών της Αλάσκας έχει επιδοθεί και η Shell με επενδύσεις δισεκατομμυρίων, αλλά και μπόλικα ατυχήματα στο ενεργητικό της, ένεκα των οποίων αναγκάστηκε προσωρινά να αναθεωρήσει.

Πιθανόν, κάτι να έχει πάρει τα’ αυτί σας και για το fracking, (υδραυλική ρωγμάτωση στα ελληνικά) κυρίως από τις εκτεταμένες και επεισοδιακές διαμαρτυρίες των τοπικών κοινωνιών στις ΗΠΑ κυρίως, αλλά και στη Μ. Βρετανία εσχάτως, με την άρση της απαγόρευσης εφαρμογής της μεθόδου αυτής, τη στιγμή που η Βόρεια Θάλασσα αρχίζει να εμφανίζει «σημάδια κόπωσης». Το fracking αποτελεί μέθοδο εξόρυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου από μεγάλα βάθη, που φτάνουν μέχρι και τα 3 χμ, με τη διοχέτευση μεγάλων ποσοτήτων νερού σε υψηλή πίεση, πρώτα καθέτως και μετά οριζοντίως σε αποστάσεις επίσης χιλιομέτρων. Το νερό, αναμεμειγμένο με άμμο και επικίνδυνα χημικά δημιουργεί μικροσκοπικές ρωγμές, κάπως όπως μια βόμβα napalm, σ’ όλη την έκταση των σχιστολιθικών πετρωμάτων που περιβάλλουν τους υδρογονάνθρακες, αναγκάζοντάς τους να εισέλθουν στα πηγάδια απ’ όπου και αντλούνται στην επιφάνεια.

Η ραγδαία άνοδος τα τελευταία χρόνια της τιμής του πετρελαίου βοήθησε δραματικά στην εξάπλωση του fracking. Υπολογίζεται ότι μόνο για το 2012 έχουν γίνει περί τα 2.5 εκ. γεωτρήσεις, εκ των οποίων το 1 εκ. στις ΗΠΑ, αυξάνοντας τα εκμεταλλεύσιμα αποθέματα κατά 35% μόνο στη διετία 2006-2008 και κατά συνέπεια κρατώντας τις τιμές χαμηλά.

Καλά όλα αυτά, θα έλεγε κανείς, αλλά με τι κόστος;  Κι εδώ τα πράγματα δεν είναι καθόλου απλά. Πλήθος επιστημονικών μελετών προειδοποιούν για τους κινδύνους που η τεχνική αυτή συνεπάγεται όχι μόνο για το οικοσύστημα, αλλά και για τους ανθρώπους. Δυστυχώς υπάρχουν κι αυτοί! Οι κίνδυνοι αφορούν στη μόλυνση, ακόμα και στην κένωση, του υδροφόρου ορίζοντα από διαρροές επικίνδυνων τοξικών, στη μόλυνση του αέρα και της επιφάνειας από χημικά, κυρίως μεθάνιο που συμβάλλει κατά 20 φορές περισσότερο απ’ ότι το CO2 στην υπερθέρμανση του πλανήτη, στην αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας, στην έκλυση ραδιενεργών υλικών, όπως ραδόνιο, στην αποψίλωση τεράστιων εκτάσεων με αποτέλεσμα την καταστροφή του τοπίου και της βιοποικιλότητας, και όλα αυτά, (εδώ είναι η διαφορά) όχι εντοπισμένα σε κάποιο σημείο τοπικά, αλλά σε τέτοια έκταση, όπου όσο καλοπροαίρετος και να είναι κανείς, τα μέτρα ασφαλείας θα παραμένουν πάντα ανεπαρκή και οι κίνδυνοι ατυχήματος αυξημένοι. Για τους λόγους αυτούς πολλές χώρες έχουν απαγορεύσει στο έδαφός τους το fracking, όπως για παράδειγμα η Γαλλία.

Αυτό λοιπόν, που παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια, είναι, ότι εξ αιτίας της πίεσης των μεγάλων εταιριών και της επιρροής που αυτές ασκούν στις κυβερνήσεις, οι τελευταίες συναινούν στην υιοθέτηση μεγάλης έκτασης πρακτικών με γνώμονα μόνο το άμεσο στενό όφελος, παραβλέποντας τα ενάντια πορίσματα των επιστημονικών εκθέσεων και παίζοντας στην ουσία, στα ζάρια τους κινδύνους που αυτές ενέχουν βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Κίνδυνοι, που και μόνο από οικονομική άποψη, δεν είναι χωρίς κόστος, μόνο που αυτό πέφτει στους ώμους των πολιτών και κατ’ ελάχιστον στις εταιρίες που τους προκαλούν. Έτσι, πέρα από το fracking, το ίδιο συμβαίνει και με την εξαγωγή πετρελαίου από πισσούχο άμμο (tar sands oil), αλλά και με την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων φυτών, για να μην αναφερθούμε και στην επιπόλαιη αντιμετώπιση των κινδύνων από την αποθήκευση ραδιενεργών καταλοίπων. Σύμφωνα με το επικρατούν δόγμα, τίποτα δεν είναι πλέον χωρίς κίνδυνο: Ας μάθουμε να ζούμε με αυτούς για το καλό πάντα της Προόδου, (των εταιριών, φυσικά).

     

Η Γη θα καταστραφεί το 2054

Δεν ξέρω αν το πήρατε χαμπάρι, αλλά δεν μάς μένει και πολύ χρόνος για σουλατσάρισμα στη γη. Δεν είναι οι Μάγιας, αυτούς προς το παρόν τους προσπεράσαμε, αλλά κάτι άλλο. Κάποια στιγμή, όχι πολύ μακριά από σήμερα, ο πληθυσμός της γης θα χτυπήσει άπειρο! Κυριολεκτικά! Θα γίνουμε τόσοι, που δεν θα 'χουμε τόπο να σταθούμε, θα ξεχειλίζουμε από τις άκρες της και θα πηδάμε στο κενό από το στρίμωγμα. Δεν θα γίνουμε απλώς πολλοί, ούτε υπερβολικά πολλοί, αλλά άπειροι!

Το παραπάνω διαγραμματάκι δείχνει στον οριζόντιο x-άξονα τα χρόνια από το 0 μΧ μέχρι το 2001, και στον κάθετο, τον πληθυσμό της Γης για όσες χρονιές είναι διαθέσιμα στοιχεία, σε δισεκατομμύρια. Κάθε τετραγωνάκι αντιστοιχεί στον πληθυσμό μιας δεδομένης χρονιάς οι οποίοι έχουν ληφθεί από διάφορες αξιόπιστες data-bases. 

Η κόκκινη γραμμή είναι το fit, δηλαδή η αναλυτική συνάρτηση που περνάει όσο το δυνατόν εγγύτερα από τα δεδομένα. Η αναλυτική έκφραση είναι ο γνωστός μας από άλλες αναρτήσεις (βλ. Θαυμαστός κόσμος των Αμμολόφων) Power Law και στη συγκεκριμένη περίπτωση δίνεται από την εξής έκφραση:

όπου η μεταβλητή P είναι ο πληθυσμός, X είναι τα χρόνια και Xc είναι η κρίσιμη χρονιά για την οποία ο πληθυσμός θα πάει στο άπειρο. Α και a είναι η πολλαπλασιαστική σταθερά και ο εκθέτης αντίστοιχα.

Όπως φαίνεται από το διάγραμμα, η κόκκινη γραμμή η οποία αναπαριστά πολύ καλά τα δεδομένα,έχει ληφθεί για το έτος Xc=2054, το οποίο δεν είναι και πολύ μακριά! 

Για να μην τρομάξουμε όμως υπερβολικά, εξίσου καλό fit λαμβάνεται και για τη χρονιά 2080, αλλά όχι  για αργότερα. Δηλαδή, αν καβατζάρουμε το 2050, σίγουρα θα κολλήσουμε στο 2080.

Ποια είναι η λύση λοιπόν; Μα φυσικά ο πόλεμος! Πόλεμος όμως κανονικός, όχι τα παιχνιδάκια του Α και του Β παγκοσμίου πολέμου. Θα πρέπει να γίνουν σοβαρά πληθυσμιακά κουρέματα, του στιλ PSI+ και PSI++ και ακόμα παραπάνω.

Νομίζω ότι η παρούσα κρίση είναι ένα σημαντικό προεόρτιο. Ο πλανήτης θα ξεφορτωθεί κάποιο παραπανίσιο φορτίο ανθρώπων, αλλά χρειάζεται μια διαδοχή από σοβαρότερες κρίσεις, ώστε να αναστραφεί η τάση της πληθυσμιακής αύξησης. Πολλές κρίσεις στη σειρά, μοιραία θα φέρουν και τον Πόλεμο, που τόσο χρειαζόμαστε, ώστε όσοι επιβιώσουν να μπορούν να ζήσουν με κάποια άπλα.

Κοιτάω τις ημερομηνίες λήξεις των ομολόγων. Γαμώτο! Τα περισσότερα λήγουν πριν το 2030. Τουλάχιστον θα γλιτώναμε μερικά και δεν θα τα πληρώναμε, αφού θα καταστρεφόταν ο κόσμος. Ευτυχώς, οι μικρο-ομολογιούχοι θα προφτάσουν να εισπράξουν τα ομόλογα που τους έχουν απομείνει. Κάτι είναι και αυτό... 

Υ.Γ. Τα data είναι από United Nations Population Division, Dept. of Economic and Social Information and Policy Analysis.

Αν πάρουμε τους λογάριθμους και στα δυο μέλη της εξίσωσης, έχουμε 

log(P-P0)=logA-alog(Xc-X)

η οποία παριστάνει μια ευθεία γραμμή. Xc=2054. Η κόκκινη καμπύλη είναι ευθεία και περνάει τζάμι από τα σημεία, δηλαδή τους πληθυσμούς. Οι χρονιές στο διάγραμμα αυτό ανεβαίνουν από τα δεξιά προς τ' αριστερά. 

Μια χαρά, λοιπόν θα βγάλουμε κοριούς το 2054!

Ο πλανήτης πάει χρηματιστήριο

Πιάνω πολλούς τον τελευταίο καιρό ν’ αναρωτιούνται για το πού θα βρει το οικονομικό μας σύστημα την απαραίτητη καύσιμη ύλη για να συνεχίσει την πορεία του. Με το που τέλειωσε η μεταπολεμική Χρυσή Εποχή, μια ωραία πρωία του 1971 στα χιονοσκεπή δάση του Bretton, η καύσιμη ύλη βρέθηκε στις απέραντες πεδιάδες των χρηματοοικονομικών, όπου το χρήμα μπορούσε πλέον να καλπάζει χωρίς χαλινό, λουριά και παρωπίδες. Αυτά μέχρι σήμερα. Οι πεδιάδες αποδείχτηκε ότι είχαν ένα σύνορο, και μάλιστα επικίνδυνο που από κάτω του έχασκε ο γκρεμός.

Προς στιγμήν σκέφτηκα ότι θα μπορούσε να στραφεί κατ’ αλλού, σε πεδία πιο καινοτόμα. Ας πούμε εκεί, όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να πουλούν και ν’ αγοράζουν ελεύθερα όργανα, νεφρά, σπλήνες, συκώτια, ωάρια και σπέρμα, αλλά πάλι κάτι τέτοιο θα σήμαινε κεφάλαια, χειρουργεία, πολλά χειρουργεία, αναισθησιολόγους, νοσοκόμες, νεκροτομεία, για όταν κάτι δεν πήγαινε καλά, αλλά στεγνές οι εποχές και δύσκολες, χωρίς ρευστό και οι καλύτερες ιδέες πάνε άπατες. Είναι αλήθεια ότι μια τέτοια αγορά με φαινομενικά ανεξάντλητους πόρους θα τερμάτιζε τις όποιες παράνομες συναλλαγές, θα κόβονταν αποδείξεις, ο ΦΠΑ θα πληρωνόταν στην ώρα του, και όλοι θα έβγαιναν εσαεί κερδισμένοι. Αλλά είπαμε, δύσκολοι οι καιροί για επενδύσεις σε υλικότητες. Άσε που το άυλο γεννά πολλά περισσότερα.

Τότε τι άλλο; Μα ο πλανήτης!

Μπορεί αυτή τη στιγμή να μην υπάρχει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, ελλείψει της κρίσιμης εκείνης μάζας εξωγήινων που θα ενδιαφέρονταν να επενδύσουν σε real estate, αλλά ο πλανήτης μας θα μπορούσε να αποτελέσει ο ίδιος μια μεγάλη και δυνητικά ατελεύτητη αγορά με γνώμονα τη σωτηρία του. Είναι αλήθεια ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος έχει μεγάλο αντίκτυπο στην οικονομία, διότι απλά χωρίς καθαρό νερό να πιεις και αέρα ν’ αναπνεύσεις θα πάψει και η ίδια να υπάρχει. Οι παράγοντες όμως αυτοί δεν λαμβάνονται υπόψη, ούτε και αντανακλώνται στις τιμές των αγαθών, παρά αντιμετωπίζονται σαν «εξωτερικότητες», με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να συνεχίζουν να ρυπαίνουν ως το βαθμό που η φήμη και η μετοχή τους παραμένουν ανεπηρέαστες.

Μια άλλη ιδέα είναι ότι το πρόβλημα θα μπορούσε ν’ αντιμετωπιστεί με τη δημιουργία διαφοροποιημένων «περιβαλλοντικών αγορών», με τη χρηματιστικοποίηση, δηλαδή, περιοχών ιδιαίτερης σημασίας για τη διατήρηση και αναπαραγωγή της ζωής, όπως τα τροπικά δάση, και εν κατακλείδι με την εισαγωγή ολόκληρου του πλανήτη στο χρηματιστήριο. Για την επιτυχία αυτού του project χρειάζεται αφ’ ενός ακριβής αποτίμηση σε χρήμα όσων περιοχών εκτιμώνται ως σημαντικές και άξιες να διασωθούν, και αφ’ ετέρου, έκδοση εξειδικευμένων, εμπορεύσιμων χρηματιστηριακών προϊόντων με βάση την αποτιμηθείσα αξία της κάθε μιας υπό διάσωση περιοχής. Μια επιχείρηση που για παράδειγμα μολύνει ποτάμια σε μια περιοχή θα μπορεί να «αντισταθμίζει» τη ζημιά, αγοράζοντας

στην «περιβαλλοντική αγορά», ομόλογα, ας πούμε, ποταμών της Βραζιλίας, με αξία ισότιμη της ζημιάς που προκαλεί στην έδρα της, όπως αυτή θα έχει αποτιμηθεί. Έτσι θα είχαμε τη δημιουργία ενός νέου συστήματος τραπεζών, όπως τράπεζα υγροτόπων, τράπεζα ποταμών, τράπεζα τροπικών δασών, τράπεζα ειδών υπό εξαφάνιση, τράπεζα του εμπριμέ κολεόπτερου της Ζάμπια και τράπεζα της ροζ ακρίδας του Ορινόκο.

Σχετικά με την εύλογη απορία για τον τρόπο καθορισμού της τιμής του ομολόγου της ροζ ακρίδας ή του swap των δέντρων μονγκρόβια της Γουιάνα, ο νέος κλάδος των «Πράσινων Οικονομικών» έρχεται για να κρεμάσει καρτελάκια με τιμές, σε ό,τι έχει μείνει ακόμα εκτός αγορών. Από κοντά, φυσικά, και οι πάντα πρόθυμες τράπεζες. Οι JP Morgan, Uni Credit, Credit Suisse, Citigroup, Barclays, BoA, κ.α. σπεύδουν να «πουλήσουν προστασία», μιας και το δυναμικό μόνο της «αγοράς υγροτόπων» στις ΗΠΑ εκτιμάται στα $2 δις.

Είναι όμως δυνατόν η προστασία του περιβάλλοντος να περνάει μέσα από μηχανισμούς τιμών και αγοράς; Ούτε κατά διάνοια. Δεν είναι τα είδη αυτά που κινδυνεύουν, αλλά η ασυδοσία, η έλλειψη κανόνων και περιορισμών, καθώς και η ελλειμματική κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη. Το ταμπελάκι που θα κρεμάσουμε στο κάθε τι που απαρτίζει το οικοσύστημα δεν είναι τόσο αθώο. Επεκτείνει τον έλεγχο των εταιριών σε ό,τι συνιστά κοινή περιουσία και κληρονομιά, στρώνει το δρόμο για την ιδιωτικοποίηση της Φύσης και ξαναδίνει δουλειά και υπόσταση στους παραπαίοντες τραπεζίτες.

Ο Φόβος του Υπερπληθυσμού

Προσπαθώντας να μαντέψω τους νέους φόβους που η νέα δεκαετία, ή το πιο πιθανόν η επόμενη, θα φέρει στο προσκήνιο, σκόνταψα σε δυο οι οποίοι μού φάνηκαν αρκετά πιθανόν να διαδοθούν και να επικρατήσουν: 1) ο φόβος των αρσενικών για την διαφαινόμενη οριστική διαγραφή τους από τα μητρώα της φύσης [1], όπως προκύπτει από τη μελέτη ορισμένων κοινωνιών μυρμηγκιών που καταφέρνουν και αναπαράγονται ασεξουαλικώς χωρίς τη δική τους διαμεσολάβηση και 2) ο φόβος του υπερπληθυσμού.

Ο δεύτερος αυτός φόβος δεν αποτελεί καινοτομία της εποχής μας, μιας κι από γεννησιμιού της η ανθρωπότητα κατατρυχόταν από παρόμοιους εφιάλτες, ακόμα κι όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός δεν ήταν παρά ολίγα εκατομμύρια. Για παράδειγμα, το έτος 200 μΧ, με τη Γη να στεγάζει μόνο 180 εκατομμύρια ψυχές, ο χριστιανός φιλόσοφος Τερτυλλιανός το πίστευε βαθιά όταν έλεγε ότι «είμαστε πια ένα βάρος στον κόσμο», ότι «οι πόροι μετά βίας φτάνουν για να μάς θρέψουν», κι ότι «η φύση αδυνατεί να μας συντηρήσει...».

Τα μαλθουσιανά κινήματα στην πραγματικότητα ποτέ δεν μάς στέρησαν την παρουσία τους, είτε με τη μορφή μιας άγριας πολιτικής ευγονικής με υποχρεωτικές στειρώσεις, επιβεβλημένους περιορισμούς στην τεκνοποιία, ή ακόμα και με φυσική εξόντωση, όπως συνέβη για παράδειγμα με τους Ναζί, είτε, μετά τον πόλεμο κάτω από διάφορα πιο ευπρεπισμένα καλύμματα, όπως αναπτυξιακή πολιτική, οικογενειακός προγραμματισμός, μέτρα για την ελάττωση της φτώχειας, ή δράσεις για τη βελτίωση της ζωής των γυναικών, κ.λ.π.

Τα τελευταία δε 60 χρόνια το μικρό, αλλά άκρως ενεργητικό λόμπι των μαλθουσιανών καταφέρνει να βρίσκεται πάντα στην επικαιρότητα επαναπροσδιορίζοντας την εικόνα του ανάλογα με τα προβλήματα της εποχής, ώστε να κερδίζει την συμπάθεια και την εμπιστοσύνη του κόσμου. Χωρίς να χρειάζονται ιδιαίτερες μαντικές ικανότητες, την σήμερον ημέρα το εν λόγω λόμπι αποκτά χρώμα, γίνεται πράσινο και συνδέει άμεσα τους σκοπούς του με την σωτηρία του πλανήτη από την οικολογική καταστροφή. Με ποιο τρόπο;

Στην καινούργια του ατζέντα, ο υπερπληθυσμός κατηγορείται ευθέως για την κλιματική αλλαγή, εφ’ όσον ο κάθε άνθρωπος, ας πούμε ο δυτικός, στη διάρκεια της ζωής του αφήνει ένα διόλου ευκαταφρόνητο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ισοδύναμο με το CO₂ που εκλύεται από 620 πτήσεις πήγαινε-έλα ανάμεσα σε Λονδίνο και Νέα Υόρκη.

Έτσι λοιπόν, πίσω από την περιβαλλοντική λεοντή προβάλλει το αποκρουστικό πρόσωπο της μισανθρωπίας, μιας και δεν είναι οι ρύποι πλέον και η διαχείρισή τους το πρόβλημα, αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος, ως ρυπογόνο και βδελυρό υποκείμενο! Οι ρύποι δεν λογίζονται ως αδέσποτοι, αλλά προσωποποιούνται, αποκτούν κύριο και αφέντη, κοστολογούνται ευθέως σε σύγκριση με την ανθρώπινη ζωή και καθίσταται σαφές ότι η εξάλειψή τους συνδέεται ευθέως με την εξάλειψη του ενόχου του ιδίου, δηλαδή του ανθρώπου [2]. Ανατριχιαστικό; Μπορεί. Κυνικό; Μπορεί. Αναμφισβήτητα όμως ορθολογικό!

Είναι παραπάνω από σαφής ο καθ. Θ. Λιανός στο άρθρο του «Η πηγή των κακών» [3] στο ΒΗΜΑ της 10/1/2010, όταν στιγματίζει τον υπερπληθυσμό σαν την κύρια και αποκλειστική πηγή των δεινών του πλανήτη, όταν προτείνει τη μείωση του παγκόσμιου πληθυσμού στα 2 μόλις δισεκατομμύρια, (με ποιο τρόπο άραγε;;) και όταν προτρέπει σε καταδίκη όσους «συμβάλλουν, ενθαρρύνουν ή δεν αποτρέπουν την αύξηση του πληθυσμού...».

Με αρκετή δόση σαρκασμού έχω αναφερθεί αρκετές φορές στον τρόπο που οι παχύσαρκοι έχουν στοχοποιηθεί κοινωνικά [4], όχι μόνο εξ αιτίας της επιβάρυνσης του δημόσιου συστήματος υγείας μιας και είναι περισσότερο επιρρεπείς σε ασθένειες, αλλά και εξ αιτίας της επιβάρυνσης που επιφέρουν στο κλίμα (!) λόγω του μεγαλύτερου περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος, (carbon footprint).

Ποιος θα το περίμενε όμως ότι σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα οι κατηγόριες για την κλιματική αλλαγή θα ξέφευγαν πλέον απ’ τους χοντρούς και τα μηρυκαστικά [5], (γιατί και αυτά έχουν ενοχοποιηθεί) και ότι θα έπαιρναν αμπάριζα και τους λιγνούς και τους κανονικούς και τελικά τον καθένα μας;

Στην πραγματικότητα όμως η συζήτηση για τον υπερπληθυσμό και τα «δεινά» του δεν έχει σαν επίκεντρο το δημογραφικό πρόβλημα καθ’ εαυτό, αλλά υποκρύπτει σοβαρότερα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα των ευρωπαϊκών χωρών, τα οποία προκύπτουν από τους διαφορετικούς (μεγαλύτερους σε σχέση με τους μέσους ευρωπαϊκούς) αναπαραγωγικούς ρυθμούς ορισμένων πολιτισμικών ομάδων, όπως είναι οι μουσουλμάνοι. Πίσω λοιπόν από την αναβίωση της θεωρίας της «πληθυσμιακής βόμβας» βρίσκεται η αγωνία της Δύσης να διαχειριστεί την εισροή μεταναστών. Και όταν συζητάει να τεθεί ένα πάνω όριο στον πληθυσμό της, όπως γίνεται αυτή τη στιγμή στη Βρετανία [6], στην πραγματικότητα εννοεί να βάλει ένα όριο στη μετανάστευση, και πηγαίνοντας ακόμα πιο μακριά, ένα όριο στο πόσο θα γεννοβολάνε οι μουσουλμάνες στις πατρίδες τους.

[1] Όταν τα Μυρμήγκια Αποκήρυξαν το Σεξ…

[2] Articles on Overpopulation

[3] Η πηγή των κακών

[4] Είναι οι Χοντροί Οικολόγοι;

[5] Το Πρόβατο και το Κλίμα

[6] Let’s cap the Myth of Overpopulation

Η Βιομηχανία Άρνησης της Κλιματικής Αλλαγής

Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς ένα θέμα καθαρά επιστημονικό, όπως η συλλογή και επεξεργασία στοιχείων για την επιβεβαίωση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, μετατράπηκε σε θέμα ιδεολογικό, με τους μεν να επικαλούνται δεδομένα και παρατηρήσεις και τους δε να κατηγορούν τους προαναφερθέντες για θρησκευτική αφοσίωση σε επινοημένα σενάρια και δόγματα. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που ένα κομμάτι της κοινής γνώμης υιοθετεί την άποψη ότι το οικοδόμημα της Επιστήμης είναι σαθρό, όντας πρόθυμο ελαφρά τη καρδία ν’ απορρίψει τα πορίσματά της σε ποικίλα θέματα, από ιατρικά έως καλή ώρα περιβαλλοντικά, χωρίς ταυτόχρονα να μπορεί να αρθρώσει κι έναν αντίστοιχο τεκμηριωμένο επιστημονικό λόγο περί των όσων αμφισβητεί. Οι απαρχές της αμφισβήτησης αυτής μπορούν, κατά τη γνώμη μου να εντοπισθούν στο περίφημο βιβλίο του Paul Feyerabend «Ενάντια στη Μέθοδο», το οποίο και θα χρησιμεύει έκτοτε στους απανταχού αρνητές σαν δεξαμενή άντλησης επιχειρημάτων. Η εξομοίωση της επιστημονικής έρευνας με τη θρησκευτική πίστη θα χρησιμοποιηθεί σαν επιχείρημα από αυτούς που αμφισβητούν την κλιματική αλλαγή, σε πολλά άρθρα που θα εμφανιστούν κατά διαστήματα στο διεθνή τύπο, σαν τελευταία γραμμή άμυνας στην υποστήριξη των ισχυρισμών τους.

Προφανώς και το γεγονός της υπερθέρμανσης είναι πολιτικό, μιας και η αποτροπή του συνεπάγεται τη λήψη αυστηρών μέτρων εκ μέρους των κυβερνήσεων, οικονομική επιβάρυνση, απώλεια κερδών παντοδύναμων μονοπωλίων στο χώρο των στερεών καυσίμων και αυτοκινητοβιομηχανιών και τελικά αναθεώρηση του ενεργειακού και παραγωγικού μοντέλου. Δεν είναι μικρά πράγματα αυτά για να περάσουν απαρατήρητα από τους άμεσα θιγόμενους.

Οι οποίοι και οργανώθηκαν από πολύ νωρίς, και αντεπιτέθηκαν, εκμεταλλευόμενοι το εύφορο έδαφος μιας προϋπάρχουσας, καλώς ή κακώς δυσπιστίας. Εδώ δεν επρόκειτο για ένα απλό βιβλιαράκι που θα ανανέωνε την προηγούμενη Βίβλο του Feyerabend, αλλά για μια καλοστημένη βιομηχανία διασποράς αμφιβολιών, υπονόμευσης και ...χρημάτων. Σχετικά με την εκστρατεία δυσφήμησης της διαφαινόμενης κλιματικής αλλαγής υπήρχε και η προηγούμενη εμπειρία από τη δράση των καπνοβιομηχανιών, ειδικά της Philips Morris, οι οποίες με ποικίλα πλοκάμια και βαριές επιταγές σε ινστιτούτα και πανεπιστήμια, υπονόμευαν συστηματικά κάθε εργασία που καταδείκνυε τη συσχέτιση καπνίσματος και καρκίνου του πνεύμονα. Πρόσφατα δε διέρρευσαν στον τύπο, (New York Times) και τα ανάλογα έγγραφα με τα οποία διαλυόταν κάθε αμφιβολία ότι οι εμπλεκόμενοι επιστήμονες στην υπηρεσία των εν λόγω εταιριών, δεν γνώριζαν τη γυμνή αλήθεια.

Φυσικά στην πορεία, η βιομηχανία της αμφισβήτησης υιοθέτησε πιο εξελιγμένες τακτικές marketing, με έρευνα αγοράς, target groups, προσεκτικό σχεδιασμό των μηνυμάτων που θα έσπερνε, καθώς και λεπτομερή ανάλυση του αντίκτυπου ενός εκάστου εξ αυτών. Οι τακτικές και τα μηνύματα πέρασαν πια σε άλλο επίπεδο, πιο «επιστημονικό», και το παιχνίδι χόντρυνε υπερβολικά.

Πόλωσαν την κοινωνία σε οπαδούς συντασσόμενους υπέρ ή κατά της κλιματικής αλλαγής, έβαλαν τους επιστήμονες στο στόχαστρο, σπέρνοντας εδώ κι εκεί θολές φήμες ότι μπορεί και να χρηματίζονται, αγνοώντας το προφανές ότι δεν είναι δυνατόν να διαθέτει κάποιος ή κάποια συμφέροντα που δεν κατονομάζονται, την οικονομική επιφάνεια για να χρηματίζει τους 800 επιστήμονες και τους άλλους τόσους 2,500, από 130 χώρες, που συνέταξαν και αντίστοιχα υπέγραψαν το τελευταίο report του IPCC, και το καλύτερο απ’ όλα φρόντισαν να χρεώσουν στους υπερασπιστές της κλιματικής αλλαγής τη συμμετοχή σε μια παγκόσμια κομμουνιστική συνωμοσία η οποία απεργάζεται την οικονομική καταστροφή του πλανήτη. Κάπου, σε κάποιο σχόλιο είχε πάρει το μάτι μου και τη λέξη «σταλινικοί» από κάποιον που δίχως άλλο παρασυρμένος από το μέγεθος και την απειλή της συνομωσίας, πλειοδοτούσε!

Η ύπαρξη μιας κραταιάς βιομηχανίας αρνητών είναι παρά πάνω από γεγονός, όπως τεκμηριώνεται από πληθώρα ντοκουμέντων που έχουν διαρρεύσει κατά καιρούς στον τύπο. Θα αναφερθώ στα δυο τελευταία άρθρα του G. Monbiot, εδώ κι εδώ, όπου και παραθέτει 4 καραμπινάτες περιπτώσεις σχετικά με τον τρόπο δράσης της «βιομηχανίας».

1.

Συγκεκριμένα, το 1991 η Western Fuels Association, η National Coal Association και το Edison Electric Institute έστησαν το Council for the Environment (ICE), με κύρια στρατηγική, όπως φάνηκε από διαρροή του ιδρυτικού ντοκουμέντου στον τύπο, να «πλασαριστεί η παγκόσμια υπερθέρμανση σαν θεωρία και όχι σαν γεγονός». Φυσικά είναι κατανοητό ότι μια θεωρία είναι απλώς θεωρία που μπορεί να ανασκευαστεί, ενώ ένα γεγονός είναι κομμάτι δύσκολο να διαστρεβλωθεί.

Το εν λόγω ινστιτούτο ξεκίνησε με μια προίκα $510,000 με στόχο να προβάρει τα προπαγανδιστικά του μηνύματα σε επιλεγμένες «αγορές» οι οποίες κατά σύμπτωση ήταν και τόποι διαμονής εξεχόντων κυβερνητικών στελεχών του ενεργειακού τομέα της Αμερικής. Στην περίπτωση που το πρόγραμμα αυτό άλλαζε τις απόψεις του δείγματος, θα εφαρμοζόταν και σε εθνικό επίπεδο.

Μερικά από τα μηνύματα που είχαν τότε δοκιμαστεί ήταν τα εξής:

«Μερικοί λένε ότι η Γη ζεσταίνεται. Μερικοί άλλοι ότι είναι επίπεδη».

«Πόσα είσαι διατεθειμένος να πληρώσεις για να λυθεί ένα πρόβλημα, το οποίο μπορεί και να μην υπάρχει;»

«Ποιος σου είπε ότι η Γη ζεσταίνεται... Ο Chicken Little?». (αυτόκλητος ήρωας που αναλαμβάνει να σώσει τον κόσμο από τα UFO, από δημοφιλές cartoon του Disney).

2.

Το 2006 έγινε γνωστό πάλι από διαρροή στον τύπο ότι ο «ανεξάρτητος» σκεπτικιστής, όπως παρουσιαζόταν, κλιματολόγος Dr. Patrick Michaels από το πανεπιστήμιο της Virginia, συχνός προσκεκλημένος σε σχετικά panels και τακτικός αρθρογράφος σε μεγάλες εφημερίδες, τα «έπαιρνε» χοντρά από την ηλεκτρική εταιρία Intermountain Rural Electric Association (IREA) η οποία για να μειώσει το λειτουργικό κόστος σκεφτόταν να εγκαταλείψει το φυσικό αέριο και να στραφεί στο κάρβουνο, μιας και θα ήταν το πρώτο που θα θιγόταν με την πράσινη στροφή. Ο ίδιος είχε παραδεχτεί δημόσια ότι το 1995 είχε εισπράξει $165,000 από τη βιομηχανία.

3.

Το 2007 το Heartland Institute, Lobby χρηματοδοτούμενο από την Exxon δημοσίευσε μια λίστα από 500 επιστήμονες των οποίων οι έρευνες υποτίθεται ότι έδειχναν τον μη-ανθρωπογενή χαρακτήρα της υπερθέρμανσης. Περαιτέρω ξεσκάλισμα έδειξε ότι τουλάχιστον 45 από αυτούς δεν είχαν ιδέα για την ύπαρξη της λίστας με τα αποτελέσματά τους μάλιστα να δείχνουν το ακριβώς αντίθετο. Παρά το γεγονός ότι απαίτησαν να βγουν από τη λίστα, το Ινστιτούτο τους αγνόησε.

4.

Ομοίως, κατά τη διάρκεια της προεδρίας G.W. Bush υπήρξε στενή συνεργασία του Λευκού Οίκου με εταιρίες πετρελαιοειδών, όπως τεκμηριώνεται από την σχετική αλληλογραφία που διέρρευσε κι αυτή στον τύπο.

Θα παραθέσω ακόμα ένα ενδιαφέρον ντοκουμέντο από την ιστοσελίδα της Greenpeace σύμφωνα με το οποίο το 1998 η New York Times δημοσίευσε υπόμνημα του American Petroleum Institute στο οποίο περιγραφόταν σχέδιο για τη στρατολόγηση επιστημόνων με απόψεις παρόμοιες με αυτές της βιομηχανίας πετρελαίου με σκοπό να εκπαιδευτούν στις δημόσιες σχέσεις για να μπορούν να πείθουν δημοσιογράφους, πολιτικούς και κοινό.

Για να έρθουμε πίσω στην κοινή γνώμη, είναι γεγονός ότι ανενημέρωτη όπως είναι και με ανεπάρκεια γνώσεων αναπαράγει με μεγάλη ευκολία τα διάφορα κλισέ που κυκλοφορούν, αναγκαζόμενη σώνει και καλά να τοποθετηθεί. Αυτό που έχει ενδιαφέρον όμως είναι ότι πολλά από αυτά τα κλισέ όχι μόνο δεν τεκμηριώνονται από πουθενά, αλλά ταυτίζονται κιόλας με τα μηνύματα που διοχέτευσε κατά καιρούς στην αγορά η βιομηχανία άρνησης της κλιματικής μεταβολής. Με έκπληξη βλέπω ότι ένα από τα δημοφιλή κλισέ, περί σοσιαλιστών/κομουνιστών επιστημόνων που με πρόσχημα την κλιματική αλλαγή επιδιώκουν το γκρέμισμα του καπιταλισμού και των ελεύθερων αγορών, αναπαράγεται και σε ελληνικά κείμενα, υποτίθεται σοβαρών αρθρογράφων.

Πέρα από τη σταχυολόγηση του G. Monbiot, υπάρχει πληθώρα άλλων ντοκουμέντων που πιστοποιούν το γεγονός. Λόγω χώρου είναι αδύνατον να αναφερθώ σε όλα, ή ακόμα και στα κυριότερα. Για όσους δεν χόρτασαν, υπάρχει, για παράδειγμα, το εκτενέστατο άρθρο του Newsweek “The Truth About Denial”, όπως και το άρθρο της Wikipedia “Climate Change Denial”, με πολλές περαιτέρω αναφορές. Φυσικά η διαμάχη δεν σταματάει εδώ.

Το Κλίμα, τα Ψέματα και τα e-mails

Δεν υπήρχε καλύτερο timing απ’ ότι τώρα, λίγες μέρες δηλαδή πριν από τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης, για να βγουν στη φόρα σε ανώνυμο site στο διαδίκτυο εκατοντάδες e-mails κλεμμένα από τον, κατά πως φαίνεται, αφύλακτο server της Μονάδας Κλιματικών Αλλαγών, (Climate Research Unit), του πανεπιστημίου East Anglia της Βρετανίας.

Τα εν λόγω e-mails με ιδιωτικές και ανεπίσημες ως επί το πλείστον συνομιλίες ανάμεσα σε εξέχοντα και μη εξέχοντα μέλη της αντίστοιχης επιστημονικής κοινότητας μπήκαν, όπως αναμενόταν, κάτω από το μικροσκόπιο του lobby των «αρνητών της κλιματικής αλλαγής» με σκοπό να αντλήσουν πολύτιμο κεφάλαιο στον αγώνα τους ενάντια στους «climate alarmists», όπως αποκαλούν αυτούς που θεωρούν ότι η κλιματική αλλαγή είναι γεγονός και ότι οφείλεται σε ανθρωπογενείς πρωτίστως παράγοντες. Τούς ήρθαν, όπως θα λέγαμε «κουτί».

Και τούτο γιατί μέσα στο σωρό κρύβονταν αρκετά ένοχα μυστικά τα οποία, αν και αποσπασμένα από το συνολικό περιεχόμενο, θα μπορούσαν κάλλιστα να ενοχοποιήσουν το μεγαλύτερο μέρος της ερευνητικής κοινότητας των κλιματολόγων, που θεωρεί ότι η κλιματική αλλαγή είναι όντως εδώ και μάς απειλεί, για πλαστογραφία και απάτη. Για παράδειγμα, κάποιες αξιόποινες πράξεις που ανασύρθηκαν αφορούσαν σε προσπάθειες εκ μέρους των επιστημόνων να αποκρυβούν κάποιες σειρές θερμοκρασιών που δεν έδειχναν την αναμενόμενη άνοδο, να καταστραφούν κάποια e-mails με δεδομένα που δεν ταίριαζαν στη συνολική εικόνα και τα οποία αν έρχονταν στη δημοσιότητα θα μπορούσαν να διαστρεβλωθούν από το αντίπαλο στρατόπεδο, ή να παρεμποδίσουν τη δημοσίευση εργασιών με αποτελέσματα αντίθετα από αυτά που συνηγορούν υπέρ της αλλαγής.

Η όλη εικόνα βέβαια και λυπηρή είναι και κατακριτέα, αλλά όσα ανταλλάχτηκαν στα e-mails δεν αρκούν από μόνα τους για να τορπιλίσουν την υπόθεση «Κλιματική Αλλαγή», όπως θα επιθυμούσαν οι «αρνητές». Αυτό είναι εντελώς ξεκάθαρο. Είναι αρκετά συνηθισμένο τόσο το μερικό «μαγείρεμα» των δεδομένων, για την ενίσχυση του συμπερασμάτων και χωρίς να αλλάζει φυσικά η ουσία, όσο και το «ξεκατίνιασμα» των μελών της επιστημονικής κοινότητας σχετικά με την ορθότητα της μιας ή της άλλης μεθόδου, τα οποία μέλη όχι σπάνια λειτουργούν σε φατρίες και αντιμαχόμενες παρατάξεις,. Οι εν λόγω πρακτικές υπήρχαν, υπάρχουν και θα συνεχίζουν να υπάρχουν και στο μέλλον.

Η υπόθεση όμως βρίσκεται αλλού. Πρώτον στην κατανόηση από το ευρύ κοινό του τρόπου με τον οποίο «δουλεύει» η επιστημονική μέθοδος, δεύτερον στην πολιτικοποίηση της επιστήμης, στη μετατροπή της δηλαδή σε όπλο υπεράσπισης δημόσιων πολιτικών, και τρίτον στον τρόπο αντιμετώπισης στη συγκεκριμένη περίπτωση των λεγόμενων «αρνητών» της κλιματικής αλλαγής.

Σχετικά με την πρώτη παρανόηση, η επιστήμη λειτουργεί αρκετές φορές σε γκρίζες περιοχές όπου η εντός εισαγωγικών «Αλήθεια» αποτελεί περισσότερο προϊόν γενικότερης συναίνεσης, παρά απόρροια στιβαρών και εντελώς αδιαμφισβήτητων αποδεικτικών στοιχείων. Η πορεία σπανίως είναι γραμμική, υπάρχουν πολλά πισωγυρίσματα και αναθεωρήσεις θέσεων, οι οποίες σταθεροποιούνται με τη συλλογή νέων στοιχείων ή με την ανάπτυξη νέων θεωριών. Οι διαξιφισμοί μπορεί να συνεχίζονται για πολλές δεκαετίες, (λέγεται, σαν αντεπιχείρημα στον Kuhn, ότι μια θεωρία πεθαίνει μόνο αν πεθάνουν αυτοί που την υπερασπίζονται,) αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι με τα χρόνια δεν κατακτάται και μια σταθερή βάση και ένας αρκετά αξιόπιστος κορμός. Για να έρθουμε στην υπόθεση της κλιματικής αλλαγής τα στοιχεία που την πιστοποιούν είναι τόσα πολλά και τόσο οφθαλμοφανή, (λιώσιμο των πάγων, επιτάχυνση της ανθοφορίας, αλλαγή των μεταναστευτικών δρόμων των πτηνών κ.α.), ώστε οι μερικές και περιορισμένης έκτασης λαθροχειρίες που ήρθαν στο φως να μην φτάνουν για ν’ ανατρέψουν την εικόνα, ούτε να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ειλικρίνεια και το ενδιαφέρον των εν λόγω επιστημόνων.

Οι ανήκοντες στην κατηγορία των «αρνητών», δεν θα πέφταμε και πολύ έξω αν λέγαμε ότι προέρχονται και χρηματοδοτούνται από τις τάξεις του «εχθρού», δηλαδή των πετρελαϊκών εταιριών και των ομοειδών τους. Πολλά στοιχεία επί του θέματος βρίσκονται στο βιβλίο «Heat» του δημοσιογράφου του Guardian, G. Monbiot, Φυσικά, δεν είναι όλοι οι «αρνητές» μίσθαρνα όργανα των εταιριών και είναι άδικο να αντιμετωπίζονται συλλήβδην σαν μιάσματα και απατεώνες.

Η κλιμακούμενη πόλωση ανάμεσα στους επιστήμονες υποστηρικτές της κλιματικής αλλαγής και στους αρνητές δεν αποτελεί παρά σύμπτωμα της εμπλοκής της πολιτικής στα πόδια της επιστήμης και της χρήσης των αποτελεσμάτων της ως εργαλείων χάραξης πολιτικής. Όπως αναφέρει εύστοχα ο αρθρογράφος του The Economist στο «A Heated Debate», η επιστήμη και η πολιτική δεν κάνουν καλούς εταίρους. Οι Πολιτικοί πουλούν βεβαιότητα, η Επιστήμη τρέφεται από την αμφιβολία. Όπως είδαμε και σε προηγούμενη παράγραφο, ο επιστήμονας λόγω της φύσης της δουλειάς του χρειάζεται την ελευθερία για ν’ απορρίπτει κατεστημένες θεωρίες, να επανεξετάζει και να υιοθετεί νέες και δεν μπορεί να λειτουργήσει στα πλαίσια ενός περιοριστικού πολιτικού οργάνου που περιμένει από αυτόν ισχυρές επιστημονικές αποδείξεις. Μπορεί να τις έχει, μπορεί όμως και όχι.

Κι έχω την αίσθηση ότι ο πυρήνας αυτής της καθ’ όλα δυσάρεστης κατάστασης στην οποία περιήλθαν οι εμπλεκόμενοι επιστήμονες, οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι εκλήθησαν να συμβιβάσουν δυο αντιτιθέμενους ρόλους: το ρόλο του επιστήμονα που λειτουργεί σε περιβάλλον πλήρους ελευθερίας, με τον ρόλο του επιστήμονα που οφείλει να λογοδοτεί σε πολιτικούς, που θ' αναλάβουν να χαράξουν τις γραμμές του μέλλοντος. Μεγάλη η ευθύνη!

Δείτε και

1. «Pretending the climate email leak isn't a crisis won't make it go away», G. Monbiot

2. «We don’t need another conspiracy theory», F. Furedi

3. «A Heated Debate», The Economist

4. «Mail-strom», The Economist

Στις Γειτονιές των Άλλων

Νιγηρία, Σομαλία, Ακτή Ελεφαντοστού, Γκάνα, Κίνα, Αδριατική, Καλαβρία, πιθανόν Ελλάδα και έχει και συνέχεια...

Πριν λίγε μέρες ήρθε στο φως και έκανε το γύρο του κόσμου προκαλώντας τον αποτροπιασμό, μια άλλη επικερδής, με διεθνείς όμως διαστάσεις, επιχείρηση της Καλαβρέζικης μαφίας, η οποία συνίστατο στο να βυθίζει έναντι αδράς αμοιβής (100,000 λίρες) πλοία με τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα, σε όποιες θάλασσες της ερχόταν βολικά. Ένα από αυτά που είχε βυθιστεί το 1992, εντοπίστηκε πρόσφατα, μετά από πληροφορίες μετανοημένου μαφιόζου στα ανοιχτά των Ιταλικών ακτών φορτωμένο με 120 βαρέλια ραδιενεργών αποβλήτων, ήτοι περίπου 20τόνους. Αυτό που κάνει την ιστορία όμως πιο ενδιαφέρουσα είναι ότι το φορτίο ήταν Νορβηγικής προέλευσης. Δηλαδή προερχόταν από μια χώρα με πολύ αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες, που κάνει δύσκολη την υπόθεση ότι δεν είχε γνώση της κατάληξης του φορτίου.

Η Ιταλική εισαγγελία που διερευνά την υπόθεση ανακάλυψε ότι άλλα περίπου 40 πλοία είχαν την ίδια τύχη, όχι μόνο στην Ιταλία, αλλά και στις ακτές της Σομαλίας. Για παράδειγμα το τσουνάμι που έπληξε τις ακτές της χώρας το 2004, ξέβρασε ανάμεσα στα άλλα και χιλιάδες βαρέλια με απόβλητα νοσοκομείων δυτικών χωρών, με τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα, τα οποία βρέθηκαν σε απόσταση μέχρι και 10 χμ στο εσωτερικό. Πολλοί κάτοικοι, όπως είναι φυσικό αρρώστησαν με περίεργες αρρώστιες, κι αυτό ήταν όλο. Πολλές ευρωπαϊκές εταιρίες για λόγους οικονομίας και ανταγωνιστικότητας συνηθίζουν να ξεφορτώνονται με αυτό τον τρόπο τη σαβούρα τους, μιας και το κόστος ανά τόνο ανέρχεται στα 2.5 δολάρια, ενώ ο άλλος ο κανονικός κοστίζει $1000. Οι μόνοι οι οποίοι προσπάθησαν να σταματήσουν αυτή την πρακτική, αλλά και το παράνομο ψάρεμα ήταν οι περίφημοι Σομαλοί πειρατές, οργανώνοντας περιπολίες. Ενδεικτικό είναι ότι κάποια από τα πλοία που συμμετείχαν στη διεθνή δύναμη περιπολίας στα στενά του Άντεν, έκαναν ακριβώς το ίδιο. Παρά την αυστηρότητα του νόμου, συγκεκριμένα της συνθήκης της Βασιλείας που απαγορεύει ρητά στις χώρες του ΟΟΣΑ να πετούν τα τοξικά τους σκουπίδια όπου λάχει, ο νόμος μένει ανεφάρμοστος.

Το ίδιο συμβαίνει και με την ανακύκλωση των ηλεκτρονικών συσκευών. Ενώ η ανακύκλωση βάσει νομοθεσίας πρέπει να γίνεται από συγκεκριμένες πιστοποιημένες εταιρίες, κάθε χρόνο γύρω στους 6.6 τόνους εγκαταλείπουν την ΕΕ με άγνωστο προορισμό. Δηλαδή, γνωστό. Τη δυτική Αφρική. Για παράδειγμα computers που ανήκαν μάλιστα στο αγγλικό ΕΣΥ βρέθηκαν σε χωματερή της Γκάνας. Καίγοντάς τους, παιδιά προσπαθούσαν να πάρουν τα μέταλλα που περιέχουν για να τα πουλήσουν. Σε άλλη περιοχή, στη Κίνα, από την ίδια αιτία και με τον ίδιο τρόπο, το 80% των παιδιών κάποιας πόλης βρέθηκε να έχουν πολύ υψηλά επίπεδα μολύβδου στο αίμα. Και πάει λέγοντας.

Παντού σ’ ολόκληρο τον κόσμο μαφίες κερδίζουν απίστευτα χρήματα κάνοντας μια δουλειά, που απ’ όσο φαίνεται βολεύει όλους, πλην τους αποδέκτες. Η Ευρώπη κάνει συστηματικά τα στραβά μάτια και μόνο αν κάτι έρθει απρόσμενα στο φως αρχίζει να διαρρηγνύει τα ιμάτιά της και να τύπτεται ολολύζουσα.

Άλλο πρόσφατο παράδειγμα. Η πετρελαϊκή εταιρία Trafigura συμφώνησε να πληρώσει αποζημίωση σε 31,000 κατοίκους στην Ακτή του Ελεφαντόδοντος για την ανεπανόρθωτη ζημιά που υπέστη η υγεία τους και για τους θανάτους που προκλήθηκαν από μολυσμένα με τοξικά απόβλητα παράγωγα πετρελαίου, τα οποία διέσπειρε σε κατοικημένες περιοχές της πρωτεύουσας και αλλού. Αξίζει να διαβάσετε την πρώτη σελίδα της ιστοσελίδας της, ένα προκλητικό δείγμα υπεροπτικού και υποκριτικού εταιρικού λόγου:

«Πιστεύουμε ότι η επιτυχία στο εμπόριο αγαθών έρχεται από την γνήσια και μακροπρόθεσμη δέσμευσή μας καθ’ όλα τα στάδια της παραγωγής και του εμπορίου. Η δέσμευση αυτή περιλαμβάνει την μακρόχρονη ιδιοκτησία και λειτουργία σημαντικών εγκαταστάσεων, όπως ορυχεία και αποθηκευτικοί χώροι, καθώς επίσης και την δια βίου υποστήριξη των ανθρωπίνων κοινοτήτων μέσα στις οποίες λειτουργούμε».

Όχι τίποτε άλλο, αλλά σκέφτομαι πόσα χρόνια σπουδών σε περιώνυμα και μη, business schools χρειάστηκαν κάποια παιδάκια, και τι πλύση εγκεφάλου έφαγαν, για να καταλήξουν να γράφουν αυτά τα εμετικά λόγια.

Το παρόν σύστημα κάνει το παν για να ξεφορτωθεί τα κόστη και να προσποριστεί μονάχα το κέρδος. Τελευταίο παράδειγμα, η τράπεζα Barclays της Αγγλίας η οποία πιάστηκε να ξεφορτώνεται 7 δις. λίρες χρέη από οικιστικά δάνεια, υπό τύπον ομολόγων (hedge funds) στα νησιά Καϋμάν. Δηλαδή, ξαναέβγαλε στην πιάτσα, τα ίδια τοξικά ομόλογα που από πέρσι τίναξαν τόσα εκατομμύρια σπίτια στον αέρα.

Για όσους πίστεψαν ότι κάποιοι έβαλαν μυαλό!

ΥΓ. Από το σημερινό άρθρο του G. Monbiot στον Guardian.

Σχετικά με το νέο hedge fund της Barclays εδώ

Body Heat

Σε λίγους μήνες από τώρα, εκεί γύρω στις αρχές του Δεκέμβρη, η Κοπεγχάγη θα βάλει τα καλά της να υποδεχτεί την πολυαναμενόμενη συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα. Και οι Δανοί, όπως θα έκανε κάθε νοικοκύρης, τρέχουν και δε φτάνουν, θέλοντας να δείξουν στον κόσμο πόσο καλά τα έχουν καταφέρει. Δεν γίνεται, οικοδεσπότες πράμα να διακινδυνέψουν να ντροπιαστούν από καμιά μυστήρια τριτοκοσμική χώρα που μπορεί να σκάσει στη γωνιά με τίποτε υπερμεγέθεις πράσινες περγαμηνές στις βαλίτσες της.

Μάντρωσαν λοιπόν τους αέρηδες, δάμασαν τα κύματα, μάζεψαν τις ακτίνες του ήλιου, αυτές τις λιγοστές που τους αναλογούν, σε υπόγεια και αποθήκες να τις έχουν και να τις χαίρονται τις μακριές νύχτες του χειμώνα, σφράγισαν τα φουγάρα τους, μοίρασαν λεφτά στον κόσμο για να τριπλοσφραγίσουν τις πόρτες και τα παράθυρα των σπιτιών τους, και αφού πλύθηκαν ντύθηκαν και στολίστηκαν στρώθηκαν στη δουλειά να κάνουν τον απολογισμό τους.

Αφού τα ζύγισαν από δω, αφού τα ζύγισαν από κει, κι αφού τα μέτρησαν και τα ξαναμέτρησαν, κάπου σκόνταψαν και τελική υπογραφή δεν έβαλαν. Υπήρχε κάτι που τους χάλαγε τη δουλειά, μια ενόχληση μικρή, αλλά επίμονη, σαν το ρεβίθι ας πούμε, στο στρώμα της πριγκίπισσας, ρεβίθι, όμως ξερεβίθι, πονούσε το άτιμο. Το ρεβίθι στην περίπτωση αυτή ήταν τα κρεματόρια.

Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των ιδιοκτητών τους την τελευταία διετία να παραμείνουν πιστοί στους κανόνες της ανακύκλωσης, κι ακόμα παραπέρα, με το να ανακυκλώνουν κι όλα τα μεταλλικά εξαρτήματα που είχε δεχθεί στη διάρκεια του σύντομου βίου του ο εκλιπών, όπως τεχνητά γόνατα και γοφούς, μασέλες και βαλβίδες, ξεχασμένες βελόνες και ψαλίδια, από τα οποία μάλιστα είχαν βγάλει και κέρδος πουλώντας τα στην αγορά, ούτε λίγο ούτε πολύ γύρω στις 16000 δολάρια, εν τούτοις κάτι τους έτρωγε, κάτι τους βασάνιζε και συνέχιζαν να στραβομουτσουνιάζουν.

Αιτία, ένας νέος νόμος, που τούς υποχρέωνε να θωρακίσουν τα φουγάρα των καταστημάτων τους με ειδικά φίλτρα, έτσι ώστε να μην διαχέονται οι τοξίνες και οι διοξίνες από τα λιπαρά και τις χοληστερίνες που καίγονταν, στους διπλανούς και παραδιπλανούς. Όχι, ότι είχαν αντίρρηση να τα προμηθευτούν και να τα εγκαταστήσουν. Αλίμονο! Το πρόβλημα που τους έτρωγε τα σωθικά ήταν πώς θα άφηναν ανεκμετάλλευτη όλη αυτή τη θερμότητα που θα ξέφευγε απ’ τα φουγάρα τους.

Μάζεψαν λοιπόν όσους φιλοσόφους, θεολόγους και συμβούλους μπόρεσαν να βρουν και μετά από συσκέψεις επί συσκέψεων, απεφάνθησαν ότι δεν θα ήταν καθόλου ανήθικο και αντιχριστιανικό αν διοχέτευαν την παραγόμενη αυτή θερμότητα στις πόλεις και τα χωριά να τα ζεστάνουν.

Έτσι λοιπόν, η γιαγιά κι ο παππούς, ή ο οποιοσδήποτε άλλος που του έμελλε η μοίρα να γίνει καπνός, προτού αφήσουν την καπνοδόχο και χαθούν στον ουρανό για πάντα, θα έχουν τουλάχιστον την ευκαιρία να κάνουν ένα τελευταίο καλό και να συγχωρεθούν, ζεσταίνοντας, ας πούμε, το καλοριφέρ στο σπίτι μιας άλλης γιαγιάς ή ενός άλλου, ακόμα ζωντανού, παππού!

Ποιος είπε ότι οι Δανοί δεν είναι πολύ μπροστά!

Σχετικά με αυτό το θέμα διαβάστε, αν δεν σας κάνει κόπο και το "Σώματα για Φάγωμα".

Υ.Γ. Η πληροφορία από το Economist, εδώ.

"Πράσινες" Φανταστικές Κηδείες

Μιας και το επόμενο διάστημα, βάσει των προγνωστικών όλων των επιδημιολόγων-γριπολόγων, πρόκειται να θρηνήσουμε εκατομμύρια θύματα σε όλο τον κόσμο, γεννάται το εύλογο ερώτημα περί της διαχείρισης του κρίσιμου προβλήματος της ταφής τους. Το ερώτημα αυτό, λόγω και της σοβούσης κλιματικής αλλαγής αποκτάει, όπως αντιλαμβάνεστε, ιδιαίτερη βαρύτητα, καθ’ όσον τόσον οι μαζικές ταφές, όσον και οι αποτεφρώσεις που αναγκαστικά θα προκύψουν, για όσους φυσικά τις επιλέξουν, αναμένεται να ανατρέψουν δυναμικά το ενεργειακό ισοζύγιο του πλανήτη και να επιταχύνουν την περιβαλλοντική καταστροφή.

Με νηφάλιο τρόπο λοιπόν, εξηγώντας αμέσως παρακάτω τι εννοώ, θα αναλύσω την κατανάλωση ενέργειας και την ποσότητα των εκπεμπομένων αερίων του θερμοκηπίου για καθέναν από τους δυο δόκιμους τρόπους αποκομιδής των νεκρών, (αποτέφρωση δηλαδή και ταφή), έτσι ώστε, όταν φτάσει η μοιραία εκείνη ώρα, οι αποφάσεις που θα πάρουμε να είναι όσο το δυνατόν οι πιο φιλικές προς το περιβάλλον.

Ας αρχίσουμε με την αποτέφρωση. Αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με τον παραδοσιακό τρόπο, μια μεγάλη πυρά από ξύλα δηλαδή, τρόπο που επιλέγουν οι φίλοι μας οι Ινδοί, είτε με τον πιο εξελιγμένο, που είναι οι ηλεκτρικοί φούρνοι μεγάλης ισχύος, τους οποίους επιλέγουν οι φίλοι μας ευρωπαίοι και αμερικανοί.

Αν υποθέσουμε ότι χρειαζόμαστε 100 κιλά ξύλων για να κάνουμε μια αποτελεσματική πυρά, οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η κατά κεφαλή κατανάλωση ενέργειας θα ανερχόταν σε 1700 megajoules. Ενώ αν επιλέγαμε την ηλεκτρική λύση, τότε η κατανάλωση ενέργειας θα ανερχόταν σε μόλις 0.5 megajoules ανά άτομο. Παρά τη συντριπτική ενεργειακή υπεροχή του ηλεκτρικού φούρνου έναντι της πυράς, η αποτέφρωση δεν μπορεί να αποτελέσει την πλέον ενδεδειγμένη πράσινη μέθοδο, λόγω της εκπομπής τοξικών ουσιών, όπως υδραργύρου, παρά τα ισχυρά φίλτρα με τα οποία είναι εφοδιασμένες οι εγκαταστάσεις.

Πόσο όμως περιβαλλοντικά υπεύθυνη είναι η απλή ταφή; Αν εξαιρέσουμε την αποψίλωση των δασών για την κατασκευή φερέτρων, το σώμα όπως αποσυντίθεται εκπέμπει μεγάλες ποσότητες από τα επικίνδυνα αέρια διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο, τα οποία διαχεόμενα στην ατμόσφαιρα επιβαρύνουν το κλίμα, σε λιγότερο όμως βαθμό απ’ ότι ο καπνός από την πυρά.

Πέραν των μεθόδων αποκομιδής και ανακύκλωσης των σωμάτων, που περιγράψαμε μόλις τώρα, υπάρχουν φυσικά και άλλες, περισσότερο φιλικές προς το περιβάλλον, οι οποίες όμως δεν εντάσσονται στις πολιτισμικές παραδόσεις των περισσοτέρων λαών, παραμένοντας δυστυχώς περιθωριακές. Τέτοιες μπορεί να είναι το ρίξιμο στη θάλασσα, όπως έκαναν παλιά οι ναυτικοί με τους ατυχήσαντες συντρόφους τους, ή το ρίξιμο στα βουνά, βορά στα όρνια και τους γυπαετούς όπως μας δείχνει η Ζωροαστρική παράδοση.

Ζυγίζοντας λοιπόν τα υπέρ και τα κατά όλων όσων εκτέθηκαν προηγουμένως, δεν χωράει αμφιβολία, πως όταν έρθει εκείνη η ώρα, ο καθένας από μας θα ενεργήσει με τον πλέον περιβαλλοντικά υπεύθυνο τρόπο.

Ιεράρχηση των ΑΠΕ

Έχουμε ασχοληθεί αρκετές φορές στο παρελθόν, στη γωνιά αυτή, για τις εναλλακτικής πηγές ενέργειας, (ΕΔΩ, ΕΔΩ και ΕΔΩ) για το λόγο ότι η αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με αυτές, αφ’ ενός θα ανακουφίσει το σπίτι μας από τα ανεπιθύμητα αέρια του θερμοκηπίου, αφ’ ετέρου, είναι πολύ πιθανό να γεννήσει νέες μορφές κοινωνικής οργάνωσης και πιο συνετούς τρόπους ζωής.

Αναφερθήκαμε επίσης και στις διάφορες μορφές των ανανεώσιμων πηγών, (ΑΠΕ), αλλά δεν κατέστη δυνατόν να ιεραρχήσουμε την κάθε μια απ’ αυτές, όχι μόνο με βάση το οικονομικό κόστος, αλλά και με βάση το οικολογικό τους ίχνος και την ωφέλεια στην ανθρώπινη υγεία γενικώς.

Τη δουλειά αυτή της ιεράρχησης διαφόρων τύπων ΑΠΕ, την έκανε πρόσφατα σε αναλυτική μελέτη ο Marc Jacobson, Professor of Civil and Environmental Engineering στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Σύμφωνα με αυτή, οι πλέον υποσχόμενες ενεργειακές πηγές κατά σειρά ωφέλειας είναι οι εξής:

Αιολική

Ηλιακή (αλλά με συγκεντρωτικούς φακούς)

Γεωθερμική

Παλίρροιες

Φωτοβολταϊκά

Κύματα

Υδροηλεκτρικά φράγματα

Τα βιοκαύσιμα από καλαμπόκι και άλλα φυτά βρέθηκαν στον πάτο της λίστας, μαζί με την πυρηνική ενέργεια και το «καθαρό» κάρβουνο.

Τα κριτήρια που χρησιμοποίησε για την αξιολόγηση των εναλλακτικών καυσίμων ήταν όχι μόνο η ποσότητα των εκπεμπόμενων αερίων του θερμοκηπίου, αλλά και η επίδρασή τους στο οικοσύστημα, από την άποψη της χρήσης καλλιεργήσιμης γης και μόλυνσης των υδάτων, όπως επίσης και από την άποψη της επίδρασής τους στην ανθρώπινη υγεία. Για παράδειγμα, βιοκαύσιμα βασισμένα στην αιθανόλη, προβλέπεται να προξενήσουν πολλαπλάσιες βλάβες στην υγεία και το οικοσύστημα, απ’ ότι τα συμβατικά στερεά καύσιμα.

Σχετικά με την πυρηνική ενέργεια, η οποία τελευταία άρχισε να ξεμυτίζει και να εμφανίζεται σαν το εναλλακτικό πράσινο αδερφάκι των ΑΠΕ, η χρήση της προσθέτει στην ατμόσφαιρα 25 φορές περισσότερο CO2 απ’ ότι η αιολική ενέργεια. Το ήμισυ των εκπομπών αυτών, σύμφωνα με τον καθ. Jacobson, εκλύεται κατά τη διάρκεια ανέγερσης του πυρηνικού αντιδραστήρα.

Ενώ, αυτό που ονομάζουν «καθαρό» κάρβουνο, η διαδικασία, δηλαδή, συλλογής του εκπεμπόμενου CO2 και η αποθήκευσή του κάτω από το έδαφος, είναι επίσης μια βρώμικη λύση, καθ΄ ότι σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, η ανέγερση και χρήση των ανάλογων εργοστασίων θ’ απελευθέρωνε στην ατμόσφαιρα 110 φορές περισσότερο CO2, απ’ ότι η αιολική ενέργεια.

Υ.Γ. Το σχετικό δημοσίευμα βρίσκεται στην ιστοσελίδα του NewScientist στο σημείο ΑΥΤΟ.

Το Πρόβατο και το Κλίμα

Σε μια σειρά προηγούμενων αναρτήσεων, (Κατηγορία: Περιβάλλον), είχαμε αναφερθεί αρκετά διεξοδικά στις κλιματικές αλλαγές, είχαμε στηλιτεύσει την αλόγιστη σπατάλη των φυσικών πόρων και την φρενήρη ανάπτυξη, είχαμε σκιαγραφήσει το πορτρέτο των περιβαντολλογικά ανεύθυνων πολιτών, τουτέστιν των μανιακών καταναλωτών γενικώς και των χοντρών ειδικώς, και είχαμε προτείνει τρόπους αντιστροφής των επιπτώσεων, δια της λελογισμένης ανάπτυξης, της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και άλλων τινών, τους οποίους δεν θα επαναλάβω για να μη γίνομαι κουραστική.

Την περιβαντολογική επικινδυνότητα των χοντρών την απέδωσα πρωτίστως στις διατροφικές τους συνήθειες, που είναι κατ’ εξοχήν κρεατοφαγικές, αλλά δεν ανέλυσα επαρκών τους όρους που συνδέουν την κρεοφαγία με την περιβαντολογική επιβάρυνση.

Σίγουρα, όταν μιλάμε για επιβάρυνση του περιβάλλοντος, φέρνουμε αμέσως στο νου ζοφερές εικόνες εργοστασίων με τεράστιες τσιμινιέρες, που ντουμανιάζουν αρειμανίως, εικόνες ποταμών χολεριασμένων από τα λύματα, εικόνες πόλεων τυλιγμένων στην αιθαλομίχλη και το καυσαέριο, αλλά δεν μάς περνάει διόλου απ’ το μυαλό ότι οι παχιές αγελάδες της Ολλανδίας, τα τροφαντά αρνάκια της Ν. Ζηλανδίας και τα σγουρόμαλλα πρόβατα της Σκοτίας, ενδέχεται να συνιστούν έναν ακόμα μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ο λόγος είναι ότι αυτό, το τόσο φαινομενικά αθώο, αλλά στην πραγματικότητα τόσο άθλιο, ύπουλο και ανεύθυνο μηρυκαστικό, αποτελεί μια από τις πιο ρυπογόνες μηχανές, σκανδαλωδώς απαλλαγμένη από κάθε έλεγχο περί εκπομπής επικινδύνων αερίων, όπως συμβαίνει με όλες τις man made μηχανές, εξαιρουμένη από κάθε πρωτόκολλο και δεσμεύσεις προς διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς για τη βελτίωση των καυσίμων και τον περιορισμό των στερεών ρύπων και των εκπεμπόμενων αερίων, και προ παντός τελούσα υπό ασυλία, ως μη υφιστάμενη κυρώσεις για τις επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις των θεσπισμένων ανωτάτων ορίων.

Για ποια εργοστάσια μιλάμε αγαπητοί μου, για ποια αυτοκίνητα, αεροπλάνα και βαπόρια, για ποιους θερμοηλεκτρικούς σταθμούς όταν αυτή τη στιγμή περί τα 34,2 εκατομμύρια πρόβατα 9,7 εκατομμύρια αγελάδες και βόδια μαζί, 1,4 εκατομμύρια ελάφια και 155,000 κατσίκια, μόνο στη Ν. Ζηλανδία και άλλες 55 εκατομμύρια αγελάδες στην Αργεντινή, και ποιος ξέρει πόσα άλλα, εκατοντάδες εκατομμύρια μηρυκαστικά, διασκορπισμένα σε ολόκληρο τον πλανήτη, αυτή ακριβώς τη στιγμή ρεύονται και πέρδονται ομαδικώς, εκτοξεύοντας στην ατμόσφαιρα γιγατόνους μεθανίου;

Και για να έχουμε ένα μέτρο της καταστροφής, θα σας αναφέρω απλώς ότι κάθε τροφαντή αγελάδα πέρα από το γάλα και το κρεατάκι της, μάς αφήνει αμανάτι ετησίως, τόσο μεθάνιο όσο ένα αυτοκίνητο, που το ίδιο χρονικό διάστημα θα διανύσει απόσταση 900 χιλιομέτρων. Και το μεθάνιο, δεν είναι παίξε γέλασε. Εκτιμάται ότι είναι γύρω στις 25 φορές πιο επικίνδυνο από το αγαπητό μας διοξείδιο του άνθρακα, και τούτο διότι αράζει στην ατμόσφαιρα για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, που φτάνει τα 15, κατά μέσο όρο, χρόνια. Αρμένικη, κυριολεκτικά επίσκεψη!

Τάδε έφησαν αξιότιμοι ερευνηταί-αγελαδολόγοι εκ του πανεπιστημίου του Portsmouth. Και δεν είναι οι μόνοι. Πολλές άλλες ερευνητικές ομάδες, ειδικές επί του γαστρεντερολογικού συστήματος των μηρυκαστικών, έχουν εξ ίσου καταληφθεί από ανησυχία μπροστά στην επερχόμενη παγκόσμια απειλή. Η εξήγηση βρίσκεται στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου πολλών αναπτυσσόμενων χωρών και την εγκατάλειψη παραδοσιακών, χορτοφαγικών κατά κύριο λόγο, διατροφικών συνηθειών. Αυτή τη στιγμή τα μηρυκαστικά εκλύουν το 18% του μεθανίου, καταλαμβάνουν για βοσκή το 30% των γαιών και αφήνω τη φαντασία σας να δουλέψει για να βρείτε πόσο πίνουν τα σκασμένα και για το πόσο νεράκι μάς κλέβουν.

Τι κάνουμε λοιπόν με τα ρυπογόνα μηρυκαστικά; Θα καθόμαστε με σταυρωμένα τα χέρια, κάμνοντας τους ανήξερους και παίζοντας τους εφησυχασμένους; Φυσικά πώς θα μπορούσε κανείς να περιμένει από μια εξουσία, κατά κύριο λόγο κανιβαλική και κρεατοφαγική, να αναγνωρίσει το πρόβλημα;

ΛΥΣΕΙΣ

Μια λύση θα ήταν η εξόντωση του πλεονάζοντος φορτίου, άπαξ και δια παντός, στρατηγική, που έχει ακολουθήσει πλειστάκις η ανθρωπότης, κάθε φορά που αποφάσιζε να απαλλαγεί από τους ανεπιθύμητους. Αντί να σφάζονται, για παράδειγμα, φάλαινες, που είναι φιλικές προς το περιβάλλον, θα μπορούσε να γινόταν το ίδιο με τα αμνοερίφια και τα βόδια.

Μια δεύτερη, θα ήταν να αναθέταμε σε ειδικούς εκπαιδευτές να διδάξουν στα κοπάδια περιβαλλοντολογικά savoir vivre ώστε να μην ρεύονται και κλάνουν δημοσίως. Αντ’ αυτού θα ήταν δυνατόν να εφοδιαστούν οι αγελάδες με ειδικές, ελαφριάς κατασκευής δεξαμενές, (δείτε σχετική φωτογραφία), εντός των οποίων θα συλλέγονται κατά τη διάρκεια της ημέρας όλες οι αέριες εκπομπές του ζώου, και οι οποίες θα χρησιμοποιούνται στη συνέχεια ως καύσιμη ύλη.

Μια τρίτη λύση θα ήταν να προσαρμόζαμε φίλτρα και χημικές παγίδες μεθανίου στις επίμαχες οπές των ζώων, πρακτική που χρησιμοποιείται ευρέως και με επιτυχία στις καπνοδόχους και τις τσιμινιέρες των εργοστασίων.

Η τέταρτη, θα ήταν να τους αλλάζαμε τη διατροφή. Το μίγμα βιομηχανοποιημένων τροφών που παίρνουν, είναι ό,τι η φασολάδα για τον άνθρωπο, δρα δηλαδή ως ενισχυτής, και ουχί καταστολέας, των παραγομένων αερίων. Έχει βρεθεί ότι μια ισορροπημένη δίαιτα των μηρυκαστικών, αποτελούμενη από τριφύλλι και alfalfa ελαττώνει σημαντικά τον όγκο των επικίνδυνων αερίων, ενώ προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και μια διατροφή εμπλουτισμένη σε σκόρδο και κόκκινο κρασί. Επιστήμονες και γνωστοί διατροφολόγοι εργάζονται εντατικά επί του θέματος, επιδιώκοντας όχι μόνο την ελάττωση των γαστρικών αερίων, αλλά και την παραγωγή ποικιλιών αμνοεριφίων, κάθε μια εκ των οποίων θα διακρίνεται από τις άλλες για την ιδιαίτερη γευστική σφραγίδα του κρέατός της. Για παράδειγμα, θα μπορούμε να αγοράζουμε απ’ ευθείας το κατσικάκι που θα γίνει λεμονάτο, από κοπάδια που ετράφησαν με λεμονανθούς, το κατσικάκι που θα γίνει σκορδάτο, από ειδικά σκορδοφάγα κοπάδια και ούτω καθ’ εξής.

Την πέμπτη λύση την έχει μηχανευτεί η βιοτεχνολογία, (πώς ήταν δυνατόν να μείνει απ’ έξω;), με την παραγωγή εμβολίων που θα αδρανοποιούν τα μικρόβια που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή του επικίνδυνου μεθανίου. Μετά την επιτυχημένη τους εφαρμογή στα ζώα μελετάται και η εξάπλωσή τους στους ανθρώπους.

Στην Ελλάδα ευτυχώς, που είναι χώρα άκρως βιομηχανική, ο πληθυσμός των αμνοεριφίων και βοοειδών είναι αρκετά χαμηλός, οπότε και δεν αναμένουμε η παρουσία τους να επιφέρει σημαντικές αλλοιώσεις στο περιβάλλον και το κλίμα. Επειδή όμως είμαστε περιτριγυρισμένoi πανταχόθεν από θάλασσες και πελάγη πλούσια σε ψάρια, μήπως θα ήταν σκόπιμο οι εγχώριοι ερευνητές να εξέταζαν τις αέριες εκπομπές των ψαριών και δη των μπαρμπουνιών, για τα οποία είναι γνωστό, εδώ και καιρό, ότι όχι μόνον αφοδεύουν αλλά και ότι πέρδονται;

Τελευταία κάτι έχω ακούσει και για τους γαύρους, αλλά πριν δημοσιεύσω την πληροφορία, θα περιμένω πρώτα να την διασταυρώσω.