Horcynous Orca

Τα ακατόρθωτα" - 1 

Με αυτή την ανάρτηση εγκαινιάζω μια σειρά αναρτήσεων αφιερωμένων σε έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας που είναι πολύ δύσκολο, αν όχι ακατόρθωτο, να αποδοθούν σε άλλη γλώσσα.

"Horcynous Orca", μυθιστόρημα του Stefano d' Arrigo (1919-1992). Ο Ιταλός συγγραφέας το έγραφε για 25 χρόνια, πρωτοεκδόθηκε το 1975 και ξεπερνάει σε μέγεθος τις 1000 σελίδες! Σύμφωνα με τον Τζωρτζ Στάινερ πρόκειται για ένα αριστούργημα αγνοημένο ουσιαστικά στην Ιταλία και άγνωστο στον υπόλοιπο κόσμο. Όχι όμως πια! Στην Ιταλία κάνει συνεχείς επανεκδόσεις και μόλις εκδόθηκε στα γερμανικά σε μετάφραση Moshe Kahn μετά από 8 χρόνια εντατικής εργασίας και αφού, από τις αρχές της δεκαετίας του '80, είχε γνωρίσει το έργο και τον συγγραφέα. Από το 2012 έχει ξεκινήσει και ο Antonio Werli μαζί με την Monique Baccelli να το μεταφράζει στα γαλλικά με στόχο να το έχει ολοκληρώσει έως το 2018!
Χαρακτηρίστηκε ως ο "Ιταλικός Οδυσσέας" και ο "Μεσογειακός Μόμπι Ντικ". Η πυκνότητα και ποιητικότητα της γραφής, η πολύπλοκη σύνταξη, η χρήση της σικελικής διαλέκτου της Μεσσήνης του '40, ιταλικοί αρχαϊσμοί, πλήθος ελληνικών και λατινικών λέξεων και ναυτικές ορολογίες της Κάτω Ιταλίας, είναι μερικά μόνο από τα στοιχεία που δυσκολεύουν τη μετάφραση ενός τέτοιου έργου. Ουσιαστικά ο Ντ' Αρίγκο έχει επινοήσει μια νέα γλώσσα με βάση την ιταλική της Σικελίας...

Grande Sertão: Veredas

Τα ακατόρθωτα - 2 

Grande Sertão: Veredas, μυθιστόρημα του Βραζιλιάνου João Guimarães Rosa (1908-1967). Εκδόθηκε το 1956 και θεωρείται ένα από τα μεγάλα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Η πολυπλοκότητα του έργου, οι νεολογισμοί, οι ιδιωματικές εκφράσεις, η προφορικότητα της γλώσσας που χρησιμοποιεί και οι αρχαϊσμοί της πορτογαλικής στην οποία είναι γραμμένο, του δίνουν επάξια μια θέση στα ακατόρθωτα! Στα αγγλικά μεταφράστηκε με τον τίτλο "The Devil to Pay in the Backlands" αλλά θεωρήθηκε εντελώς αποτυχημένη απόδοση και έχει πια αποσυρθεί. Εδώ και χρόνια πάντως ετοιμάζεται μια καινούρια. Στα γαλλικά εκδόθηκε με τον τίτλο: Diadorim και λέγεται ότι η μετάφραση είναι πολύ καλή.

Παρακολουθούμε τον διάλογο δύο αντρών σε ένα ράντσο. Στην ουσία όμως πρόκειται για ένα αδιάκοπο μονόλογο εκατοντάδων σελίδων του ενός, καθώς οι πιθανές κουβέντες του άλλου δεν καταγράφονται. Στο μονόλογο αυτό ξετυλίγεται όχι μόνο μια εντυπωσιακή ιστορία αλλά και ολόκληρο το σύμπαν του Sertão, μιας τεράστιας, αραιοκατοικημένης και υπανάπτυκτης περιοχής στα βορειοανατολικά της Βραζιλίας...

Grimms Wörter-Eine Liebeserklärung του Γκρας

Tα ακατόρθωτα - 3

"Grimms Wörter-Eine Liebeserklärung" (2010) του Günter Grass. ("Oι λέξεις των Γκριμ-μια ερωτική εξομολόγηση")

Πρόκειται για το τρίτο (και τελευταίο) μέρος της αυτοβιογραφίας του Γκύντερ Γκρας. Τα άλλα δύο ήταν το "Ξεφλουδίζοντας το κρεμμύδι" και οι "Ιστορίες σκοτεινού θαλάμου", που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά. Λόγω της γλωσσικής διάταξης του έργου, των γλωσσικών παιχνιδιών και της στενής σχέσης του με συγκεκριμένες γερμανικές λέξεις, η μετάφρασή του θεωρείται απίστευτα δύσκολη, αν όχι ακατόρθωτη. Ο Γκρας, που πάντα ενδιαφερόταν για τις μεταφράσεις των έργων του, κάλεσε το 2011 τους μεταφραστές του σε συνάντηση για να τους προτείνει λύσεις. Ωστόσο, απ' ό,τι φαίνεται, μόνον οι Ολλανδοί και Δανοί έδειξαν τελικά έμπρακτο ενδιαφέρον, λόγω ίσως της γλωσσικής τους συγγένειας με τους Γερμανούς. Mετά από μια πρόχειρη έρευνα πάντως, διαπίστωσα ότι πρόσφατα μεταφράστηκε στα ολλανδικά. 

Ο περισσότερος κόσμος έξω από τη Γερμανία γνωρίζει τους αδελφούς Γιάκομπ και Βίλχελμ Γκριμ για τα παραμύθια τους. Πολύ λίγοι γνωρίζουν την ακαδημαϊκή τους δραστηριότητα, πολιτική και γλωσσολογική. Ξεκίνησαν να συνθέτουν ένα σπουδαίο λεξικό της γερμανικής γλώσσας αλλά κατά τη διάρκεια της ζωής τους δεν κατάφεραν παρά να εκδώσουν μόνο 4 τόμους (έως το γράμμα F- Frucht). Στο βιβλίο του ο Γκρας κάνει μια ερωτική εξομολόγηση προς τη γερμανική γλώσσα αφηγούμενος με παιγνιώδη τρόπο αυτοβιογραφικές ιστορίες και ιστορικά γεγονότα ενώ ξεδιπλώνει στον αναγνώστη την περιπέτεια στην οποία ρίχτηκαν για να συνθέσουν το λεξικό τους οι αδελφοί Γκριμ. Παράλληλα παρουσιάζει την πολιτική και ακαδημαϊκή δράση των Γκριμ ταυτόχρονα με την πρόοδο στην αποδελτίωση και την προετοιμασία του λεξικού. Τα πρώτα κεφάλαια του βιβλίου είναι αφιερωμένα στα γράμματα A-F.

Op Oloop & Caterva

Τα ακατόρθωτα - 6

"Op Oloop" (1934) & "Caterva" (1937), του Αργεντίνου Juan Filloy (1894-2000). 

Έγραψε πάνω από 50 μυθιστορήματα, των οποίων οι τίτλοι αποτελούνταν από 7 γράμματα. Έργα δύσκολα, παιγνιώδη, γεμάτα υπαινιγμούς και λογοπαίγνια, γραμμένα με σατιρική και ανατρεπτική διάθεση. Κυκλοφορούσαν σε πολύ μικρό τιράζ με έξοδα του ίδιου του Φιγιόι και περνούσαν απαρατήρητα. Πρόσφατα μεταφράστηκαν και τα δύο στα αγγλικά ενώ στα γαλλικά μόνο το πρώτο. Ο Κορτάσαρ έχει επηρεαστεί από το έργο του και τον αναφέρει στο Κουτσό, ενώ ο Φρόυντ λάτρεψε το Op Oloop, το οποίο απαγορεύτηκε ως πορνογραφικό και προσβλητικό για τα ήθη και έθιμα της χώρας. Στο μυθιστόρημα παρακολουθούμε για 19 ώρες και 10 λεπτά την περιπλάνηση ενός ρομαντικού Φινλανδού μαθηματικού, του Op(timus) Oloop, στο Μπουένος Άιρες. Ένας επαγγελματίας στατιστικολόγος, που επεξεργάζεται τον κόσμο με ακαδημαϊκή αυστηρότητα αλλά τον χρωματίζει με τον δικό του ιδιόμορφο ρομαντισμό και που πιστεύει ότι με τη χρήση απογραφών, διαγραμμάτων, με σειρές και στήλες αριθμών, η στατική ιστορία της ανθρωπότητας μπορεί να περιγραφεί και να ανασυντεθεί... Ένας μανιώδης που μας θυμίζει ότι τα "μυαλά μερικών ανθρώπων συνορεύουν με περιοχές του πρωκτού τους".

Impressions d' Afrique" & "Locus Solus"

Τα ακατόρθωτα - 7

"Impressions d' Afrique" (1910) & "Locus Solus" (1914) του Raymond Roussel (1877-1933).

Τα έργα του Ρουσέλ είναι πολύπλοκα και παράξενα σαν τον παράδοξο και αινιγματικό συγγραφέα τους. Η επιδίωξή του ήταν να διαβαστεί από το πλατύ κοινό, να αποκτήσει φήμη και θαυμαστές, όπως είχαν αποκτήσει ο Ιούλιος Βερν και ο Ουγκώ, που θαύμαζε και ο ίδιος. Τα κείμενά του όμως ήταν τόσο δύσκολα, που λίγοι κατάφερναν να τα διαβάσουν. Ωστόσο, αυτοί που το κατάφεραν ήταν από τα πιο γνωστά ονόματα στο χώρο των γραμμάτων και των τεχνών. Απέκτησε λίγους αλλά φανατικούς αναγνώστες ενώ αρκετά κινήματα του εικοστού αιώνα επηρεάστηκαν από το έργο του. Ανάμεσα στους θαυμαστές του συγκαταλέγονταν ο Μπρετόν, ο Ντυσάν, ο Κοκτώ, ο Περέκ, ο Καινώ, ο Άσμπερυ, ο Φουκώ και ο Ρομπ-Γκριγιέ.

Στο "Locus Solus" ένας διακεκριμένος επιστήμων και εφευρέτης καλεί τους συναδέλφους του στην έπαυλή του, την Locus Solus, για να τους επιδείξει τις παράξενες και πολύπλοκες δημιουργίες του. Ενώ στις "Εντυπώσεις από την Αφρική" ένα πλοίο ναυαγεί στις αφρικανικές ακτές και οι επιβάτες του αιχμαλωτίζονται. Καθώς περιμένουν την απελευθέρωσή τους, ετοιμάζουν ένα γκαλά για τους ιθαγενείς...

Εγώ ο υπέρτατος

Τα Αμετάφραστα - 1

Με αυτό το ποστ εγκαινιάζω μια νέα σειρά, τα Αμετάφραστα. Μείζονα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και φιλοσοφίας, που κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να είχαν μεταφραστεί στη γλώσσα μας.

"Yo el Supremo" (1974) του Παραγουανού Augusto Roa Bastos (1917-2005).

"Δεν γράφω ιστορία. Την δημιουργώ. Την ξαναφτιάχνω, όπως μου αρέσει, προσαρμόζοντας, τονίζοντας και εμπλουτίζοντας το νόημά της και την αλήθεια της". 

Μια μυθιστορηματική αναδρομή στη ζωή του δικτάτορα της Παραγουάης, José Gaspar Rodríguez de Francia, ο οποίος ήταν γνωστός και ως "Dr. Francia". Αν και το μυθιστόρημα είναι ένας διάλογος μεταξύ του "Υπέρτατου" και του γραμματέα του, στην ουσία υπάρχουν τουλάχιστον 6 διαφορετικά είδη αφήγησης στο κείμενο: σημειώσεις, μεταγραφές διαλόγων, ημερολόγιο, η "φωνή" του πατέρα του δικτάτορα, έγγραφα και το έργο πάνω στο οποίο δουλεύουν ο Υπέρτατος και ο Πατίνιο, ο γραμματέας του. Παράλληλα με όλα αυτά υπάρχει και η φωνή του δικτάτορα που κινείται μπρος-πίσω στο χρόνο ανακαλώντας τη γέννησή του και τη νεότητά του, ενώ κάνει άλμα και στο μέλλον για να μιλήσει μέσα από τον τάφο του για τα έντομα που ενοχλούν το πτώμα του και τους ληστές που τολμούν να ταράζουν τον ύπνο του...

Πρόκειται για ένα δύσκολο και πολύπλοκο έργο, που απαιτεί μεγάλη προσπάθεια όχι μόνο από τον μεταφραστή αλλά και από τον αναγνώστη του. Θεωρείται ως ένα από τα σημαντικότερα έργα της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας. Για κάποιους ακόμα πιο σπουδαίο και από τα "Εκατό χρόνια μοναξιάς"! Έχει μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου. Οι μόνες ευρωπαϊκές γλώσσες στις οποίες δεν έχει μεταφραστεί είναι τα αλβανικά, τα ελληνικά, ίσως και τα φινλανδικά...

Οι αναγνωρίσεις του Γκάντις

Tα Αμετάφραστα - 2

"The Recognitions" (1955), μυθιστόρημα του William Gaddis (1922-1998).

Πρόκειται για ένα από τα λογοτεχνικά αριστουργήματα του εικοστού αιώνα, που είναι μεταφρασμένο στις περισσότερες γλώσσες αλλά εντελώς αγνοημένο στη χώρα μας. Γράφει ο Basileios Drolias στο εξαιρετικό ιστολόγιό του: 

"Όταν ξεκίνησα το ‘The Recognitions’ δεν περίμενα πως θα αντιμετώπιζα έναν ‘αντίπαλο’ τόσο τεραστίου μεγέθους. Η έννοια του ‘μεγάλου’ είναι κάτι που σε αγγίζει σε κάθε στιγμή της ανάγνωσης αυτού του βιβλίου. Το Recognitions είναι μεγάλο σε μέγεθος, μεγάλο σε πρόσωπα, μεγάλο σε γραφή, μεγάλο σε χρόνο που χρειάζεται να αφιερώσεις, μεγάλο σε ιδέες. Κι όπως όλα τα μεγάλα πράγματα είναι δύσκολο να το χωνέψεις εύκολα και να μπορέσεις να γράψεις λίγες παραγράφους γι’ αυτό σαν ένα γενικό συμπέρασμα ή αίσθημα... είναι το πιο απαιτητικό βιβλίο που διάβασα τα τελευταία χρόνια και ουτε καν το ‘Against the Day‘ δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί του".

Σύμφωνα με τον Peter Dempsey πρόκειται για το διπλό πρόσωπο του Ιανού. Η μια πλευρά του έργου κοιτάει πίσω προς τους μεγάλους μοντερνιστές του μεσοπολέμου, όπως τον Τζόυς και τον Φώκνερ με την πολυπλοκότητά τους και η άλλη προς τους μεταπολεμικούς Αμερικανούς συγγραφείς, όπως τον Μπαρθ, τον Κούβερ, τον Πύντσον, τον Ντελίλο και τον Γκας με το μαύρο χιούμορ τους, τα λογοτεχνικά τους "παιχνίδια" και την αίσθηση του παραλόγου. Ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ του μοντερνισμού και του μεταμοντερνισμού. Στις Αναγνωρίσεις παρακολουθούμε τις περιπέτειες του Wyatt Gwyon (και άλλων 50 περίπου χαρακτήρων), ο οποίος, αντί να γίνει ιερέας, ακολούθησε την κλίση του προς την ζωγραφική πιστεύοντας ότι θα μπορέσει με αυτό τον τρόπο να "βρει" την ομορφιά και την αλήθεια. Η αναζήτηση αυτή θα τον οδηγήσει στη μίμηση του ύφους μεγάλων ζωγράφων του παρελθόντος. Κάτι, που κάποιοι κριτικοί της τέχνης και επιχειρηματίες θα εκμεταλλευτούν πουλώντας αυτά τα έργα ως αυθεντικά των παλαιών ζωγράφων. Καθώς το έργο εξελίσσεται, αυτές οι "απομιμήσεις" γίνονται μια μεταφορά για κάθε είδους "πλαστογραφία" σε όλους τους τομείς της ζωής: στην επιστήμη, στη θρησκεία, στην αισθητική, στο σεξ, ακόμα και στις ίδιες τις προσωπικότητες. Λίγο πολύ κάθε χαρακτήρας του μυθιστορήματος εμπλέκεται, είτε άμεσα είτε έμμεσα, σε κάποιου είδους "πλαστογραφία"! Ωστόσο, τα όρια μεταξύ του αυθεντικού και αληθινού με το πλαστό και την απομίμηση γίνονται συχνά δυσδιάκριτα...

Εικασίες για τον Γιάκομπ

Τα Αμετάφραστα - 3

"Mutmaßungen über Jakob" (1959) του Uwe Johnson (1934-1984)

Ο Ούβε Γιόνζον είναι ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της μεταπολεμικής Γερμανίας. Παρά τους αξιόλογους μεταφραστές της γερμανικής λογοτεχνίας και τους εκδοτικούς οίκους που επενδύουν σε σπουδαίους γερμανόφωνους συγγραφείς, παραμένει σχεδόν άγνωστος στη χώρα μας. Γεννήθηκε στην Πομερανία αλλά μετά τον πόλεμο η οικογένειά του αναγκάστηκε να μετοικήσει στο ανατολικογερμανικό Μεκλεμβούργο.Το 1959 εγκαταλείπει το Ανατολικό Βερολίνο για το Δυτικό. Αρνούμενος όμως την εκμετάλλευση του έργου του προς όφελος της αντικομμουνιστικής προπαγάνδας, γίνεται ανεπιθύμητος. Τα επόμενα χρόνια έζησε αρκετό καιρό στις ΗΠΑ για να εγκατασταθεί τελικά στην Αγγλία. Ένας ιδιόμορφος και μοναχικός δημιουργός που προκειμένου να διατηρήσει αλώβητη την εντιμότητά του αυτοεξορίζεται συνεχώς για να πεθάνει τελικά στα 49 του χρόνια, μόνος, σε ένα νησάκι, στο Sheerness-on-Sea της Αγγλίας, όπου ζούσε στα τελευταία του χρόνια. Το πτώμα του βρέθηκε στην κατοικία του τρεις βδομάδες μετά το θάνατό του. Η γραφή του είναι νεωτερική, πυκνή, δύσκολη, που στόχος της είναι να εμπλέξει τον αναγνώστη στις δίνες του μεταπολεμικού τοπίου της Ευρώπης. Έχεις την αίσθηση ότι τα έργα του ξαναγράφονται μαζί με τον εκάστοτε αναγνώστη τους. Έγραψε λίγα βιβλία μετά από κοπιώδη κι εξαντλητική προσπάθεια. Βιβλία που δύσκολα κατάφεραν να βρουν το δρόμο τους για το τυπογραφείο. Το πρώτο του, αυτό που τον έκανε παγκόσμια γνωστό, ήταν το "Εικασίες για τον Γιάκομπ", ένα αριστούργημα που έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.

Σημείο εκκίνησης είναι ο αιφνιδιαστικός θάνατος του σιδηροδρομικού υπαλλήλου Γιάκομπ στο σταθμό της Δρέσδης. Ήταν ατύχημα, αυτοκτονία ή πολιτική δολοφονία; Η διαλεύκανση επιχειρείται μέσα από αποσπάσματα διαλόγων με γνωστούς του νεκρού, θραύσματα εσωτερικών μονολόγων και αφηγηματικά μέρη. Το κείμενο αποσπά τον αναγνώστη από την παθητικότητά του, τού απονέμει ενεργό ρόλο και τον αναγκάζει να αποκαταστήσει τις διασυνδέσεις ανάμεσα στα θρυμματισμένα τμήματα της αφήγησης...

At Swim-Two-Birds

 

Αμετάφραστα - 4 αλλά και Ακατόρθωτα - 9 (άλλωστε οι δύο σειρές συνεχίζονται παράλληλα)

"At Swim-Two-Birds" (1939) μυθιστόρημα του Flann O'Brien, ψευδώνυμο του Brian O'Nolan (1911–1966).
'Ενας από τους σημαντικότερους Ιρλανδούς συγγραφείς του εικοστού αιώνα. Το "At Swim-Two-Birds" θεωρείται σταθμός στο μεταμοντέρνο μυθιστόρημα και ένα από τα αριστουργήματα της αγγλόφωνης λογοτεχνίας. Αμέσως αναγνώρισαν την αξία του ο Γκράχαμ Γκρην, ο Τζόυς και ο Μπόρχες, ο οποίος έγραψε σε ένα του δοκίμιο:
"Κανένας λεκτικός λαβύρινθος δεν είναι πιο περίπλοκος από το μυθιστόρημα του Φλαν Ο' Μπράιεν At swim-Two-Birds. Ένας φοιτητής από το Δουβλίνο γράφει ένα μυθιστόρημα για έναν πανδοχέα του Δουβλίνου που γράφει ένα μυθιστόρημα για τους πελάτες του πανδοχείου του (μεταξύ αυτών και ο φοιτητής) που κι αυτοί γράφουν μυθιστορήματα όπου εμφανίζονται ο πανδοχέας και ο φοιτητής, μα και άλλοι συγγραφείς που γράφουν γι' άλλους συγγραφείς. Το βιβλίο αποτελείται από πολύ διαφορετικά μεταξύ τους χειρόγραφα αυτών των πραγματικών ή φανταστικών προσώπων, χειρόγραφα, που τα μεταγράφει επίμοχθα ο φοιτητής. Το At Swim-Two-Birds δεν είναι μόνο λαβύρινθος, αλλά και μια συζήτηση για τους πολλούς τρόπους σύλληψης του ιρλανδικού μυθιστορήματος κι ένα ρεπερτόριο ασκήσεων σε στίχους και σε πρόζα που εικονογραφούν ή παρωδούν όλα τα ιρλανδικά στιλ. Η μνημειώδης επίδραση του Τζόυς (ομοίως αρχιτέκτονα λαβυρίνθων, ομοίως λογοτεχνικού Πρωτέα) είναι, σ' αυτό το πολλαπλό βιβλίο, αδιαμφισβήτητη, αλλά όχι συντριπτική. Ο Σοπενχάουερ έχει γράψει πως τα όνειρα και η εγρήγορση είναι φύλλα του ίδιου βιβλίου και πως, όταν τα διαβάζουμε κατά σειράν, ζούμε, όταν τα ξεφυλλίζουμε, ονειρευόμαστε. Πίνακες μέσα στους πίνακες, βιβλία που αναπαράγονται μέσα σ' άλλα βιβλία, μας βοηθούν να διαισθανθούμε αυτή την ταυτότητα". (μτφ: Achilleas Kyriakidis).
Να σημειώσω ότι ένα άλλο έργο του, "Ο τρίτος αστυφύλακας", έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από τον Άρη Μπερλή.

Γκενζί Μονογκατάρι της Μουρασάκι

Τα Αμετάφραστα - 5
源氏物語 (Genji monogatari) της Μουρασάκι Σικίμπου. Ένα αριστούργημα όχι μόνο της ιαπωνικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, που γράφτηκε στις αρχές του 11ου αιώνα. Πολλοί το έχουν αποκαλέσει ως το πρώτο μυθιστόρημα της λογοτεχνίας, ενώ κάποιοι άλλοι ως το πρώτο ψυχολογικό μυθιστόρημα. 
Η Μουρασάκι Σικίμπου (τέλη του 10ου αιώνα στο Κιότο - αρχές του 11ου αιώνα) ήταν συγγραφέας και κυρία της αυτοκρατορικής αυλής στην Ιαπωνία της εποχής Χεϊάν. Προστάτης αλλά και επίδοξος μελλοντικός εραστής της είναι ο Γκέντζι, ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, ο οποίος ανέλαβε τη φροντίδα της από παιδί, με σκοπό όταν μεγαλώσει να την κάνει γυναίκα του. «Η ιστορία του Γκέντζι» είναι μια ιστορία παράφορου έρωτα και αμέτρητων απογοητεύσεων, μηχανορραφιών και επιδείξεων γνώσης και δύναμης. Μια ιστορία για τη φιλία αλλά και την προδοσία. Η Μουρασάκι δημιούργησε ένα σπουδαίο έργο, μια μαρτυρία για μια ολόκληρη εποχή του μακρινού παρελθόντος, αλλά και μια ιστορία αγάπης.
"Ο ποιητής που είπε ότι αγαπάμε μόνο όσο ζούμε, δεν γνώριζε και πολλά πράγματα για την αγάπη".
Το έργο έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, ολόκληρο, τρεις φορές. Η πιο πρόσφατη, του Royall Tyler (2001), θεωρείται η καλύτερη. Στα γαλλικά η μόνη πλήρης μετάφραση είναι του René Sieffert.

Mort a credit

Τα αμετάφραστα - 6

"Mort à crédit" (1936), μυθιστόρημα του Louis-Ferdinand Céline (1894-1961).

Ο Σελίν, ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του 20ου αιώνα, με το δεύτερο αριστουργηματικό του μυθιστόρημα, το "Θάνατος επί πιστώσει", μπήγει ακόμα πιο βαθιά το μαχαίρι στον "πολιτισμό". Η γραφή του προχωράει ένα βήμα πιο πέρα από το "Ταξίδι στην άκρη της νύχτας". Πιο ριζοσπαστική, πιο αναρχική, πιο ασθματική, πιο ωμή... Οι φράσεις συντομότερες, η σύνταξη εξαρθρώνεται, τα σημεία στίξης πλημμυρίζουν τις σελίδες και η ζωή πιστώνεται στο θάνατο με δόσεις. Βρισκόμαστε πια πέρα "από την άκρη της νύχτας"...

Όλοι μιλάνε για το Ταξίδι που εκδόθηκε το 1932 αλλά ελάχιστοι για τον Θάνατο που ακολούθησε 4 χρόνια αργότερα. Ο Σαρτρ και η Σιμόν ντε Μπωβουάρ είδαν στο δεύτερο βιβλίο του μια περιφρόνηση, ένα μίσος, για τους απλούς ανθρώπους, που γι' αυτούς είναι ένας προάγγελος του φασιμού. Ο Ελί Φωρ, που είχε επαινέσει το Ταξίδι, έγραψε ότι ο Σελίν εδώ στέκεται μες στα σκατά.

Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε δύο μέρη με ένα πρόλογο, ο οποίος συνεχίζει το Ταξίδι, με τον Φερντινάντ, γιατρό στα φτωχά προάστια του Παρισιού, να αντιμετωπίζει τη ανθρώπινη δυστυχία, τη μικρότητα, την απληστία και τη βλακεία. Από εκεί γλιστρά σταδιακά, μέσα σε παραλήρημα, στις παιδικές κι εφηβικές του αναμνήσεις, οι οποίες και αποτελούν το πρώτο μέρος του βιβλίου. Παρακολουθούμε τον μικρό Μπαρνταμύ στο άθλιο(!) Παρίσι της Belle Époque. Ένα είδος prequel του Ταξιδιού στην άκρη της νύχτας.

Στο δεύτερο μέρος ο αφηγητής μπαίνει στη υπηρεσία ενός λόγιου και ονειροπόλου εκδότη. Από τη μία η έκδοση ενός πρωτοποριακού επιστημονικού περιοδικού, που καταλήγει σε αποτυχία, από την άλλη το χιμαιρικό όνειρο της επιστροφής στη φύση. Τίποτα δεν ευοδώνεται και η αποτυχία βάζει την σφραγίδα της στα πάντα...

Το να μεταφράσει κάποιος Σελίν είναι ένας άθλος και πιστεύω ότι η Σεσίλ Ιγγλέση-Μαργέλλου είναι η κατάλληλη να το αποδώσει και αυτό στη γλώσσα μας. Πριν από αρκετά χρόνια είχε δηλώσει ότι θα το επιχειρούσε...

Το τούνελ του Γκας

Τα Αμετάφραστα - 7

"The Tunnel" (1995), μυθιστόρημα του William H. Gass (1924). Πρόκειται για το magnum opus του, το οποίο έγραφε για 26 χρόνια.

"Το τούνελ" είναι το έργο του Κόλερ, καθηγητή της ιστορίας σε ένα ανώνυμο πανεπιστήμιο της Αμερικής. Αποτελεί την εισαγωγή του Κόλερ στην σημαντική εργασία του σχετικά με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, "Ενοχή και αθωότητα στη Γερμανία του Χίτλερ", το αποκορύφωμα των μακροχρόνιων μελετών του πάνω σε όλες τις πτυχές του ναζιστικού καθεστώτος. Η εισαγωγή αυτή μετατρέπεται σταδιακά σε μία βάναυσα ειλικρινή και υποκειμενική απεικόνιση της δικής του ζωής και ιστορίας. Αυτό το έργο έρχεται σε αντίθεση με το καλά τεκμηριωμένο και αντικειμενικό βιβλίο, που έχει μόλις έχει ολοκληρώσει. Όταν η σκληρή πραγματικότητα του έργου του τού φανερώνεται, φοβάται ότι η σύζυγός του, κάποια στιγμή, θα δει τα γραπτά του και θα διαβάσει τις πιο προσωπικές και σκληρές περιγραφές και της δικής του ζωής του και του κοινού τους βίου. Εξαιτίας αυτού του φόβου, κρύβει τις σελίδες της εισαγωγής του σε μέρη όπου ξέρει ότι δεν θα ανακαλυφθούν και ταυτόχρονα αρχίζει να σκάβει μία σήραγγα από το υπόγειο του σπιτιού του, όπου γράφει, προς τα έξω. Καθώς το μυθιστόρημα ξετυλίγεται ανακαλύπτουμε, μαζί με τον Κόλερ, τα ψέμματα, τις αλήθειες, τα βίαια συνασθήματα και το χάος που κυριαρχεί στη ζωή του. Μια ζωή που ξεγυμνώνεται όσο αυτός συνεχίζει να σκάβει στις αναμνήσεις του μακρινού παρελθόντος...

Ο Γκας γράφει προσέχοντας την κάθε λεπτομέρεια στην κατασκευή των έργων του. Η πρόζα του έχει χαρακτηριστεί ως φανταχτερή, πολύπλοκη, νευρική, εφευρετική, αριστοτεχνική και μουσική. Κάποιοι τον θεωρούν ως τον καλύτερο στυλίστα Αμερικανό πεζογράφο και έναν από μεγαλύτερους εν ζωή συγγραφείς της Αμερικής. Στα ελληνικά παραμένει αμετάφραστος. Μόνο ένα εξαιρετικό δοκίμιό του για τον Μάλκολμ Λόουρι έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό Κορέκτ.

Ο κόσμος ως βούληση και ως παράσταση

Tα Αμετάφραστα - 8

"Die Welt als Wille und Vorstellung" (1819 & 1844) του Άρτουρ Σοπενχάουερ.

"Ο κόσμος ως βούληση και ως παράσταση" είναι ένα από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά έργα του 19ου αιώνα. Η επίδρασή του στη φιλοσοφία, ψυχολογία και λογοτεχνία υπήρξε μοναδική! Ο Νίτσε, ο Καρλ Πόππερ, ο Λούντβιχ Βιτγκενστάιν, ο Τολστόι, ο Καρλ Γουνγκ, ο Φρόυντ, ο Μπόρχες, ο Ντ. Χ. Λώρενς, ο Καμύ, ο Μπέκετ, ο Μάλερ και ο Βάγκνερ, είναι μερικοί μόνο απ' αυτούς που επηρεάστηκαν πολύ έντονα από αυτό το έργο.

Ο πρώτος τόμος αποτελείται από τέσσερα βιβλία και ένα παράρτημα στο οποίο γίνεται κριτική της καντιανής φιλοσοφίας. Ο δεύτερος περιέχει συμπληρωματικά δοκίμια για τα τέσσερα βιβλία του πρώτου τόμου. Φυσικά έχει μεταφραστεί σχεδόν σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Το παράδοξο είναι πως στη γλώσσα μας έχει μεταφραστεί πλήθος σύγχρονων φιλοσοφικών έργων, που έχουν επηρεαστεί από αυτό ή και αναφέρονται σ' αυτό το έργο, αλλά αυτό το ίδιο παραμένει αμετάφραστο. Εννοείται πως δεν λαμβάνω υπόψη την απαράδεκτη, από κάθε άποψη, έκδοση Αναγνωστίδη, η οποία άλλωστε, περιέχει μόνο τα τέσσερα βιβλία του πρώτου τόμου.

Φθόνος

Tα Αμετάφραστα - 9

"Зависть" ("Φθόνος"), μυθιστόρημα του 1927 του Γιούρι Ολέσα (1899-1960).

Πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι ένας αξιολύπητος νεαρός, ο Νικολάι, ο οποίος αρνείται να αποδεχτεί τις κομμουνιστικές αξίες και νιώθει απέχθεια και φθόνο για τον Αντρέι, έναν πετυχημένο και ιδανικό σοβιετικό πολίτη, που διαχειρίζεται ένα πρότυπο εργοστάσιο αλλαντικών. Η ιστορία ξετυλίγεται γύρω από ένα ορεκτικότατο σαλάμι...

Ένα σπουδαίο έργο με ήρωα μια αθάνατη μορφή που βρέθηκε μετέωρη ανάμεσα σε δύο κόσμους. Γραμμένο σε μια εποχή που γράφτηκαν σπουδαία έργα της ρώσικης λογοτεχνίας, χαρακτηρίστηκε ως αριστούργημα και ο 27χρονος συγγραφέας έγινε διάσημος και αγαπημένος του Θεάτρου Τέχνης της Μόσχας. Ωστόσο, πέρα από ένα παραμύθι και κάποια διηγήματα, τίποτε άλλο αξιόλογο δεν έγραψε... Το 1937 ο "Φθόνος" καταδικάζεται ως έργο αντιδραστικό και ο συγγραφέας του ως αντιουμανιστής! Ο Ολέσα είχε ήδη καταφύγει στο πιοτό και η παρακμή του είχε ξεκινήσει από το 1931. Από το 1930 όμως έχει ξεκινήσει να κρατάει ημερολόγιο, το οποίο εκδόθηκε πολλά χρόνια μετά το θάνατό του και την πτώση του σοβιετικού καθεστώτος για να θεωρηθεί τελικά κι αυτό ένα από το πιο συναρπαστικά κείμενά του!

"Δεν είμαι αστός, ούτε όμως και νέος άνθρωπος. Ποιος είμαι τότε; Κανείς. Είμαι μια συνάρτηση μέσα στο χρόνο. Είμαι η ίδια μου η σκέψη, που γεννήθηκε στα παιδικά μου χρόνια"

"Τα παιδικά μου χρόνια -είναι περηφάνια. Και για μια σταγόνα της θα έδινα όλες τις κατακτήσεις της ωριμότητας"

"Είμαι κληρονόμος ενός πολιτισμού που αναπνέει όλος ο κόσμος και τον οποίο οι κτίστες της νέας κοινωνίας θεωρούν καταδικασμένο σε θάνατο"

Ο "Φθόνος" έχει μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου αλλά παραμένει άγνωστος στη γλώσσα μας. Ωστόσο, στο Πλανόδιον του 2004 έχει γίνει ένα πολύ διαφωτιστικό αφιέρωμα στον Ολέσα από την Κριτσέφσκαγια με διηγήματά του και την εξαιρετική του ομιλία στο 1ο Συνέδριο Σοβιετικών συγγραφέων του 1934.

Είτε-είτε

Tα Αμετάφραστα - 10

"Enten – Eller" (1843) του Søren Kierkegaard (1813-1855)

Ένα από τα σημαντικότερα έργα φιλοσοφίας του 19ου αιώνα. Το "Είτε...είτε" παραμένει πεισματικά αμετάφραστο στη γλώσσα μας, κατά πάσα πιθανότητα, για να αναγκαστούμε να μάθουμε κι εμείς σαν τον Βιτγκενστάιν δανέζικα προκειμένου να το απολαύσουμε στο πρωτότυπο! O πρώτος τόμος ("Enten") αποτελείται από τα ειρωνικά γραπτά ενός νεαρού: Αφορισμοί, δοκίμια για τον Μότσαρτ, το θέατρο και την ανία και τελειώνει με το περίφημο "Ημερολόγιο ενός διαφθορέα". Τα γραπτά του πρώτου τόμου συγκροτούν την αισθητική φάση της ύπαρξης. Ο δεύτερος τόμος ("Eller") περιγράφει την ηθική φάση της ύπαρξης και αποτελείται από τα γράμματα ενός δικαστή, που έχει αποσυρθεί, προς κάποιον με στόχο να τον πείσει για την αξία της ηθικής και κυρίως (βασική φιλοσοφική θέση του Κίρκεγκωρ) ότι ένα ηθικό άτομο μπορεί να εξακολουθεί να απολαμβάνει τις ηδονές της ζωής. Η μόνη διαφορά είναι ότι η επιδίωξη της ηδονής μετριάζεται από τις ηθικές αξίες και τα καθήκοντα. Τα γράμματα μιλούν για το γάμο και για την ισορροπία ανάμεσα στην αισθητική και ηθική ανάπτυξη της προσωπικότητας.

Ωστόσο, τίποτε από τα παραπάνω δεν μπορεί να περιγράψει τον ευφάνταστο τρόπο με τον οποίο ξετυλίγεται το έργο του Δανού φιλόσοφου. Ένα έργο που κινείται στα όρια μεταξύ της μεγάλης φιλοσοφίας και λογοτεχνίας και που σύμφωνα με τον Τζωρτζ Στάινερ είναι ισάξιο με τα μεγάλα έργα του Νίτσε και του Ντοστογιέφσκι. 

Στη φωτογραφία φαίνεται η αγγλική και γαλλική μετάφραση, όπως και το άλλο του σημαντικό έργο: "Στάδια στην πορεία της ζωής", που θεωρείται μια συνέχεια του "Είτε...είτε".

Όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά

Τα Αμετάφραστα - 11

"All the King's Men" (1946), μυθιστόρημα του Robert Penn Warren (1905-1989).

Το διάσημο έργο του Αμερικανού Ρόμπερτ Πεν Ουώρεν, "Όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά", περιγράφει την άνοδο και πτώση του δημαγωγού Willie Stark (ή Willie Talos στην αποκατεστημένη έκδοση του Noel Polk), στον Αμερικάνικο Νότο της δεκαετίας του '30. Ο Τάλος ξεκίνησε την καριέρα του ως ένας ιδεαλιστής πολιτικός με στόχο να φροντίσει για τα συμφέροντα του λαού. Σύντομα όμως η επιτυχία και η δίψα για εξουσία τον διέφθειραν... Την ιστορία του αφηγείται ο Jack Burden, ένας πολιτικός συντάκτης, που έχει γίνει το δεξί χέρι του Τάλος. Η πορεία του Τάλος συνυφαίνεται με το βίο του Μπέρντεν και τις φιλοσοφικές του απόψεις για την ζωή τόσο πολύ, ώστε τελικά οι ιστορίες και των δύο να μην είναι στην πραγματικότητα παρά μία ιστορία!

Το έργο του Ουώρεν θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του εικοστού αιώνα και έχει κερδίσει μια θέση δίπλα στον "Μεγάλο Γκάτσμπι" και στο "Ο ήλιος ανατέλλει ξανά". Έχει μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου, έχει διασκευαστεί για το θέατρο και την τηλεόραση πολλές φορές και έχει γυριστεί δύο φορές σε κινηματογραφική ταινία, με πιο γνωστή την εκδοχή του 1949. Είναι πάντως απορίας άξιον που έως τώρα δεν έχει ενδιαφερθεί κανείς Έλληνας εκδότης για ένα τόσο δημοφιλές βιβλίο...

Απομνημονεύματα πέραν του τάφου

Τα Αμετάφραστα - 12

"Mémoires d'Outre-Tombe" (1850) του François-René de Chateaubriand (1768-1848)

Τα "Απομνημονεύματα πέραν του τάφου" είναι μια λυρική αφήγηση της ζωής και της εποχής του Σατωβριάνδου. Ένα από τα πιο σημαντικά αυτοβιογραφικά έργα που έχουν γραφτεί. Ο συγγραφέας δεν γράφει μόνο για τα κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονότα που σημάδεψαν την εποχή του και τα έζησε από κοντά αλλά και για την παιδική του ηλικία, τη διαμόρφωσή του και τις προσωπικές του σκέψεις. Όλα αυτά σε ένα εξομολογητικό τόνο που δημιουργεί μια οικειότητα μοναδική με τον αναγνώστη. Γράφει ο Σατωμπριάν ο στρατιωτικός, ο πολιτικός, ο διπλωμάτης, ο ιστορικός, ο ταξιδευτής και ο ρομαντικός λογοτέχνης δημιουργώντας ένα έργο μνημειώδες και κολοσσιαίο σε σημασία και σε όγκο. Δυστυχώς, αυτό το τελευταίο είναι, πιστεύω, που κάνει και ακατόρθωτη μια έκδοση στα ελληνικά. Μόνο με μια γενναία επιχορήγηση από κάποιο ίδρυμα θα μπορούσαν να εκδοθούν στη γλώσσα μας έργα σαν αυτό...

An American Tragedy

Τα Αμετάφραστα - 13
An American Tragedy (1925), μυθιστόρημα του Theodore Dreiser (1871-1945).
Το "Μία αμερικάνικη τραγωδία" είναι η κορύφωση του μυθιστορηματικού έργου του Ντράιζερ και θεωρείται ως ένα από τα αριστουργήματα της αμερικάνικης λογοτεχνίας του εικοστού αιώνα. Σημείο εκκίνησης η υπόθεση μιας διαβόητης δολοφονίας του 1906. Ο Ντράιζερ βυθίζεται στο κοινωνικό υπόβαθρο του εγκλήματος για να συνθέσει ένα έργο που είναι ταυτόχρονα ένα ρεπορτάζ, μία μνημειώδης μελέτη χαρακτήρων και μία κριτική ενάντια στις αυταπάτες και τις αδικίες της αμερικανικής κοινωνίας. Λίγα μυθιστορήματα έχουν καταφέρει να αφηγηθούν με τέτοιο διεισδυτικό τρόπο τη διαδικασία με την οποία ένας συνηθισμένος νεαρός άνδρας γίνεται ικανός να διαπράξει μια αδίστακτη δολοφονία και την περαιτέρω διαδικασία με την οποία κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις μπαίνουν στο παιχνίδι μετά τη σύλληψή του. Γύρω από τον πρωταγωνιστή του ο Ντράιζερ χτίζει ένα εξαιρετικά λεπτομερές πορτρέτο της Αμερικής των αρχών του εικοστού αιώνα, με τις θρησκευτικές και σεξουαλικές υποκρισίες, τις οικονομικές πιέσεις, την πολιτική διαφθορά και δημοσιογραφική εκμετάλλευση. Το βιβλίο έγινε ταινία δύο φορές. Μία από τον Γιόζεφ φον Στέρνμπεργκ (1931) και μία από τον Τζωρτζ Στήβενς (1951) με τίτλο "Μια θέση στον ήλιο" με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Μοντγκόμερι Κλιφτ, ενώ λέγεται ότι από κει πήρε και ο Γούντι Άλλεν τη βασική ιδέα για το "Match point". Ο Σεργκέι Αϊζενστάιν είχε ετοιμάσει ένα σενάριο πάνω στο βιβλίο με σκοπό να το γυρίσει σε ταινία κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Χόλυγουντ, το 1930. Παρόλο που το σενάριο αρχικά ενθουσίασε την Paramount, στη συνέχεια το απέρριψε λέγοντας ότι είναι ακατανόητο και παρά την υποστήριξη που είχε από τον Τσάρλι Τσάπλιν και τον συγγραφέα, η συνεργασία έλαβε τέλος. Η Paramount το ανέθεσε στον Στέρνμπεργκ για να δεχτεί τελικά τη μήνυση του Ντράιζερ για την κακοποίηση του έργου του.

Zettel's Traum

Tα ακατόρθωτα - 10

"Zettel's Traum" (1970), μυθιστόρημα του Άρνο Σμιτ.

Κυκλοφόρησε (απίστευτο!) η αγγλική του μετάφραση ("Bottom's dream") από τον John Woods.Το πάλευε περίπου 12 χρόνια, τα τελευταία 6 εντατικά, δηλαδή με αποκλειστική απασχόληση. Στο σύντομο επίμετρό του, που ακολουθεί τις 1500 μεγάλου σχήματος πυκνογραμμένες σελίδες, έχει μια λίστα επιθέτων με τα οποία κάποιοι κριτικοί έχουν χαρακτηρίσει το magnum opus του Σμιτ: "overwhelming, arcane, mesmerizing, pornographic, boundless, sexist, obsessive, bodacious, abstruse and riotously funny".

Ο Arno Schmidt είναι ένας πολύ ιδιόμορφος συγγραφέας. Η γραφή του χαρακτηρίζεται από τη μοναδική και πνευματώδη χρήση της καθομιλουμένης γλώσσας. Επιπλέον, υιοθέτησε μια ορθογραφία, η οποία υποστήριζε ότι αποκαλύπτει την πραγματική σημασία των λέξεων και τους συσχετισμούς των (Roh=Μann=Τick αντί Romantik). Ενώ στα τελευταία χρόνια του ανέπτυξε τη θεωρία των Ετύμων επηρεασμένος από τον Φρόυντ, τον Τζόις και τον Λιούις Κάρολ. Σύμφωνα με αυτήν κάθε άτομο έχει στη διάθεσή του δύο γλώσσες: Η μία αποτελείται από "Hoch=Worte", κανονικές λέξεις που ανήκουν στο συνειδητό και η άλλη από τα έτυμα (Etyms) που αποτελούν τη γλώσσα του ασυνειδήτου. Τα έτυμα βασίζονται κυρίως στους ήχους και στα σύμβολα. Πρόκειται για μορφώματα ή ρίζες λέξεων άγνωστων στη συνείδηση ή για να το πω αλλιώς, προκύπτουν από τη διαδικασία ώσμωσης που λαμβάνει χώρα μεταξύ του ασυνειδήτου και της γλώσσας του συνειδητού. Η γλώσσα των ετύμων είναι μια μισοονειρική γλώσσα (HalbTraumSprache) που μιμείται τους μηχανισμούς του ασυνειδήτου και τελικά γίνεται ένα καλλιτεχνικό μέσον που φανερώνει τις δραστηριότητές του. 

Στο μυθιστόρημα αυτό ένας συγγραφέας, ο Ντάνιελ, μαζί με ένα ζευγάρι φίλων συζητούν κατά τη διάρκεια μιας καλοκαιρινής μέρας στην εξοχή τα προβλήματα που προκύπτουν κατά τη μετάφραση του Πόε που επιχειρεί το ζευγάρι. Παράλληλα η δεκαεξάχρονη κόρη τους πιστεύει ότι είναι ερωτευμένη με τον κατά πολύ μεγαλύτερό της Ντάνιελ... Ο Σμιτ υιοθετεί μια γραφή σε τρεις στήλες: Στην κεντρική παρακολουθούμε τις συζητήσεις τους αλλά και μια εισαγωγή στα κείμενα του Πόε, στην αριστερή την ανάπτυξη από τον Ντάνιελ της θεωρίας των ετύμων και την εφαρμογή της στον Πόε ενώ στη δεξιά υπάρχουν υποσημειώσεις, σχόλια και αναφορές σε άλλους συγγραφείς. Το μυθιστόρημα είναι διανθισμένο με κείμενα από διάφορους τομείς των επιστημών και των τεχνών, όπως αρχιτεκτονική, αστρονομία, κοσμολογία, μαθηματικά, ψυχολογία, μουσική, λογοτεχνία (Προυστ, Τζόις, Ντέμπλιν, Ραμπελαί, Νοβάλις, Θερβάντες, κ.α) αλλά και με σκίτσα του συγγραφέα, φωτογραφίες ή κομμάτια από εφημερίδες με πλήθος αναφορών σε γεγονότα που έλαβαν χώρα μεταξύ 1965 και 1969. Όλα αυτά αριστοτεχνικά ενσωματωμένα στο κυρίως κείμενο.

Τέλος της παρέλασης του Φορντ Μάντοξ

Τα Αμετάφραστα - 13

"Parade's End" (1928), μυθιστόρημα του Φορντ Μάντοξ Φορντ (1873-1939)

To "Τέλος της παρέλασης" είναι το σημαντικότερο μυθιστόρημα του Μεγάλου Πολέμου και το αριστούργημα του Μάντοξ Φορντ. Αποτελείται από 4 μέρη και αφηγείται την ιστορία του Christopher Tietjens καθώς η ζωή του αναστατώνεται από τις απιστίες της όμορφης γυναίκας του και διαλύεται μέσα στη λάσπη και το αίμα των χαρακωμάτων. Οι παραδοσιακές αξίες του κλονίζονται και τελικά αναθεωρούνται στην ταραγμένη μεταπολεμική περίοδο και ενώ παράλληλα αναπτύσσεται η σχέση του με την σουφραζέτα Βαλεντίνα. Ένα δύσκολο αλλά ευρηματικό μυθιστόρημα γραμμένο την εποχή του μοντερνισμού με ελλειπτική αφήγηση και με συνεχή χρονικά άλματα. Το μέγεθός του και το σχετικά άγνωστο στη χώρα μας όνομα του συγγραφέα δυσκολεύουν ενδεχόμενη εκδοτική πρωτοβουλία. Ωστόσο, το πρώτο του μυθιστόρημα, "Ο καλός στρατιώτης", έχει μεταφραστεί στη γλώσσα μας εδώ και χρόνια από τον Γιώργο-Ίκαρο Μπαμπασάκη.