Έστω και με 400 χρόνια καθυστέρηση, 390 για την ακρίβεια, μεταφράστηκε στα ελληνικά το θηριώδες έργο του Ρόμπερτ Μπέρτον: "Η ανατομία της μελαγχολίας" (1621). Με την έκδοση και του τρίτου τόμου από τις εκδόσεις Ηριδανός, ολοκληρώθηκε το πραγματικά φιλόδοξο εκδοτικό εγχείρημα. Συνολικά πάνω από 1800 σελίδες σε μετάφραση και πλούσιο σχολιασμό του Παναγιώτη Χοροζίδη. Ο θεολόγος και βιβλιοθηκάριος Ρόμπερτ Μπέρτον (1577-1640) έγραψε, στα τέλη της Αναγέννησης, μια πραγματεία για τη μελαγχολία κερδίζοντας πλήθος από φανατικούς αναγνώστες. Ανάμεσά τους ο Μίλτων, ο Κητς, ο Θάκερεϋ, ο Μπάυρον, ο Μέλβιλ, ο Μπέκετ και φανατικότερος όλων, ο Μπόρχες!
Ο τίτλος αυτού του υβριδικού, κωμικο-φιλοσοφικού και σατιρικού έργου είναι ψευδής. "Χαμένος στις ατραπούς των αιτίων, στη selva oscura της αρρώστιας, ο συγγραφέας αποσκιρτά σε μια παράτολμη αναπαράσταση της σύνολης ανθρώπινης συνθήκης, κατά τον τρόπο που ο Μέλβιλ μιλάει ή δε μιλάει για μια φάλαινα και ο Τζόυς για τον Οδυσσέα... Κάθε κουρέλι γνώσης, κάθε ψιχίο σκέψης, όλες οι ποικίλες (λογικές και εξωλογικές) αρθρώσεις του πολιτισμού συνωστίζονται σε ένα χαοτικό ψηφίδωμα. Στον αιώνα που σχηματίζονται οι βιβλιοθήκες, η Ανατομία δεν είναι παρά η γραφή ενός ισόβιου αναγνώστη, βιβλίο καμωμένο από βιβλία. Τράπεζα της πνευματικής μνήμης, δεξαμενή γνωμών και φθεγμάτων (το γλεντοκόπι του Σαρδανάπαλου της κλασικής παιδείας σύμφωνα με τον Σταρομπίνσκι), προσφέρει ένα καλειδοσκοπικό άνοιγμα σε κάθε περιοχή της γνωστικής συνείδησης, υφαίνοντας έναν ιστό από αναφορές, παραθέματα και υποσημειώσεις. Κινούμενος από το μύθο και το ανέκδοτο ως τη δοξογραφία και το ιστορικό παραλειπόμενο, από την επιστημονική απόδειξη και την ιατρική γνωμάτευση ως την παραίνεση και το κήρυγμα, ο Μπέρτον χώνει το νυστέρι του και στο έσχατο κύτταρο της ανθρώπινης φύσης..."
"Εδώ δεν έχει Κένταυρους, Άρπυιες και Γοργόνες, μόνο τον άνθρωπο η γραφίδα μου σκαλίζει. Εσύ είσαι το θέμα μου. Τη ζήση του ανθρώπου -πόθους, φόβους, οργή, ηδονή, χαρές, τρεχάματα- αυτά ανακατώνει το βιβλίο μου."
Σημειώσεις: Οι φωτογραφίες είναι από την ελληνική έκδοση και την αγγλική του 1832. Το απόσπασμα στα εισαγωγικά από την εισαγωγή του μεταφραστή.
