Είναι και χρόνος

 

O Μάρτιν Χάιντεγκερ, το Είναι και χρόνος και οι αφηγηματικές τεχνικές... ή

Η πορεία προς τα πίσω με στόχο να προχωρήσουμε προς τα μπρος.

Για να απαντηθεί το ερώτημα για το νόημα του Είναι πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα για το Είναι του Dasein.

Αυτό όμως δεν μπορεί να απαντηθεί, αν δεν φέρουμε στο φως το φαινόμενο του Εν-τω-κόσμω-Είναι.

Αυτό όμως, με τη σειρά του, δεν μπορεί να έρθει στο φως, αν δεν κατορθώσουμε να περιγράψουμε το φαινόμενο του κόσμου.

Αλλά και αυτό, δεν θα καταφέρουμε να το περιγράψουμε, αν δεν στραφούμε προς τον περιβάλλοντα κόσμο (Umwelt).

Τον οποίο, με τη σειρά του, δεν θα μπορέσουμε να εξηγήσουμε, αν δεν ορίσουμε τον τρόπο του Είναι των όντων που βρίσκουμε στο εσωτερικό αυτού του κόσμου.

Βήμα-βήμα, ερώτηση-ερώτηση φτάνουμε εκεί απ' όπου θα μπορέσουμε να ξεκινήσουμε, και με αντίστροφη πορεία, βήμα-βήμα, απάντηση-απάντηση να φτάσουμε στον αρχικό στόχο.

[Σκέψεις κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης του μαθήματος για το Είναι και χρόνος από τον

Panagiotis Thanassas

]

Στην 23η παράγραφο του "Είναι και χρόνος" ο Χάιντεγκερ εισάγει την έννοια της απο-μάκρυνσης (Entfernung). Μόνο που εδώ σημαίνει το αντίθετο, δηλ. προσέγγιση (εκμηδένιση της μακρότητας), καθώς το "απο" λειτουργεί με τη στερητική του σημασία, όπως στη λέξη απομάγευση ή απάνθρωπος. Λέει λοιπόν ότι:

"Im Dasein liegt eine wesenhafte Tendenz auf Nähe",

το οποίο στη μετάφραση του Π. Θανασά αποδίδεται ως:

"Στο Dasein ενυπάρχει μια ουσιώδης τάση για εγγύτητα" και συνεχίζει: "Όλα τα είδη επαύξησης της ταχύτητας... ωθούν σε μια υπέρβαση του απόμακρου. Με τη ραδιοφωνία, για παράδειγμα, διευρύνοντας και καταλύοντας τον καθημερινό περιβάλλοντα κόσμο, το Dasein επιτελεί σήμερα μια απο-μάκρυνση του κόσμου, της οποίας η σημασία για το Dasein δεν μπορεί ακόμη να γίνει ορατή σε όλη της την έκταση".

Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Χάιντεγκερ, το Dasein έχει στο ίδιο του το Είναι μια τάση να ασκεί μια κεντρομόλο δύναμη: Να απο-μακρύνει, δηλαδή να άγει τα πράγματα του περιβάλλοντα κόσμου του στην εγγύτητα ή, για να το πω διαφορετικά, να τα βάζει στην τροχιά του.

Κι ενώ αναρωτιόμουν γιατί ο άνθρωπος να έχει εξ ορισμού μια τέτοια τάση, βλέπω σε μια σημείωση του ίδιου του Χάιντεγκερ που είχε γράψει μόνο στο αντίτυπό του: "Inwiefern und weshalb?" δηλ. "Σε ποιον βαθμό και για ποιο λόγο;". Ωστόσο, θα προσπεράσω τη σημείωσή του και θα το δεχτώ ανεπιφύλακτα. Είναι πολύ ωραίο για να το αμφισβητήσω και ισχύει πλήρως, τουλάχιστον για το δικό μου Dasein...

Όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά

 

It's a beautiful day και όχι μόνο γιατί μετά από πολλά χρόνια ξανάκουσα ένα τραγούδι που είχα λατρέψει στην εφηβεία μου, το Girl with no eyes, αλλά γιατί στα διαλείμματα του Είναι και χρόνος, διαβάζω ένα αριστούργημα που δεν το χορταίνω, "'Ολοι οι άνθρωποι του βασιλιά", του Ρόμπερτ Πενν Ουώρρεν.

"Doesn't eveybody know (everybody know)

Everybody know love takes a lifetime?

And doesn't everbody know (everybody know)

Everybody know love is the eyesight?

It's the eyesight of a lifetime"

"Όμως το γλιτσερό, θλιβερό μικρούλι έμβρυο που είσαι εσύ εκεί στα βάθη που είσαι και πάλι εσύ σηκώνει το θλιβερό προσωπάκι του και τα μάτια του είναι τυφλά και τρέμει σύγκορμο μέσα σου, γιατί δεν θέλει να ξέρει.... Θέλει να πλαγιάζει στο σκοτάδι και να το ζεσταίνει η άγνοιά του. Η γνώση είναι ο στόχος του ανθρώπου, όμως υπάρχει ένα πράγμα που δεν μπορεί να το γνωρίζει. Δεν μπορεί να γνωρίζει αν η γνώση θα τον σώσει ή θα τον σκοτώσει..."

"Μέσα στη γνώση, το Dasein αποκτά μια νέα κατάσταση του Είναι σε σχέση προς τον κόσμο... Τούτη η νέα δυνατότητα του Είναι μπορεί να αναπτυχθεί αυτόνομα, να καταστεί μέλημα και να αναλάβει ως επιστήμη την καθοδήγηση του Εν-τω-κόσμω-Είναι. Η γνώση, εντούτοις, ούτε δημιουργεί για πρώτη φορά ένα commercium του υποκειμένου με έναν κόσμο, ούτε αυτό το commercium προκύπτει από μια επίδραση του κόσμου πάνω σε ένα υποκείμενο. Η γνώση είναι ένας τρόπος του Dasein που θεμελιώνεται στο Εν-τω-κόσμω-Είναι".

(Οι μεταφράσεις είναι αντίστοιχα της Αθηνάς Δημητριάδου και του Παναγιώτη Θανασά)

Είναι και χρόνος

 

Ημέρα μαθήματος σήμερα για το "Είναι και χρόνος" στο τμήμα Ιστορίας και φιλοσοφίας της επιστήμης του ΕΚΠΑ με διδάσκοντα τον Παναγιώτη Θανασά. Δυστυχώς, γίνεται πια διαδικτυακά...

Μια γεύση Χάιντεγκερ, λοιπόν, από την εν προόδω μετάφραση του καθηγητή:
"Όταν λέμε ότι θεμελιώδης σημασία του "λόγου" είναι η ομιλία (Rede), τότε αυτή η κατά λέξη μετάφραση αποκτά την πλήρη εγκυρότητά της μόνο μέσα από τον προσδιορισμό του τι σημαίνει η ίδια η ομιλία. Η μετέπειτα σημασιολογική ιστορία της λέξης "λόγος", και ιδίως οι ποικίλες και αυθαίρετες ερμηνείες της μεταγενέστερης φιλοσοφίας, συγκαλύπτουν διαρκώς την αυθεντική σημασία της ομιλίας, η οποία είναι αρκούντως προφανής. Ο "λόγος" μεταφράζεται, δηλαδή πάντοτε ερμηνεύεται, ως Λόγος (Vernunft), κρίση, έννοια, ορισμός, αιτία, σχέση. Πώς θα μπορούσε, όμως, η ομιλία να τροποποιείται τόσο, ώστε ο "λόγος" να σημαίνει όλα όσα απαριθμήσαμε, και μάλιστα μέσα στην επιστημονική του χρήση;" 
Επεξεργασία

61Chryssanthie Polyzou, Nelly Seliniadou και 59 ακόμη

9 σχόλια

3 κοινοποιήσεις

Μου αρέσει!

Σχόλιο

Κοινοποίηση

Σχόλια

• Τάσος Τυφλόπουλος

  Τα λέμε σε τέσσερις ώρες.

  

  • Μου αρέσει!
  •  · 
    Απάντηση
  •  · 16 εβδ.
  Ο χρήστης Τάσος Τυφλόπουλος απάντησε

   ·

  8 απαντήσεις

Γράψτε ένα σχόλιο…

Μαύρες διαθήκες

"Μαύρες διαθήκες" του Νικήτα Σινιόσογλου, εκδ. Κίχλη.

Ένα βιβλίο από αυτά που αξίζουν όχι μόνο να διαβαστούν αλλά και να συζητηθούν. Ενδεχομένως, μάλιστα, το συγκεκριμένο βιβλίο να "προκαλέσει" κάποιους αναγνώστες...
Οι μαύρες διαθήκες αναφέρονται στα διαβόητα "Μαύρα τετράδια" του Χάιντεγκερ, ημερολογιακές καταγραφές φιλοσοφικού περιεχομένου, που έχουν έχουν εκδοθεί σχετικά πρόσφατα στη Γερμανία και έχουν προκαλέσει πλήθος συζητήσεων, και στο επίσης διαβόητο (αντίστοιχου περιεχομένου) Glossarium του Καρλ Σμιτ. Ο Σινιόσογλου με αυτό το δοκίμιο μας εισάγει στον κρυπτικό κόσμο αυτών των ημερολογίων και στη συνέχεια, γοητευμένος από την δική του περιδιάβαση στα κείμενα των Γερμανών φιλόσοφων, ακολουθεί το δρόμο τους με ένα προσωπικό του ημερολογιακό δοκίμιο με τίτλο, Ο Χάιντεγκερ στη Σιγκαπούρη. Ο Σινιόσογλου γράφει ένα φιλοσοφικό δοκίμιο (για τα όρια της ημερολογιακής γραφής, όπως το ονομάζει) με λογοτεχνικές αρετές, που κάνουν την ανάγνωσή του μια απολαυστική περιπέτεια. Καταβύθιση σε μια mare tenebrosum...

"Κάποια μέρα κανείς δεν θα θέλει πια να ξέρει τι ήταν η Δύση"
"Απρόσιτη είναι μόνον η εγγύτητα"
"Κάθε ερώτηση μια ηδονή (Lust) - κάθε απάντηση μια απώλεια (Verlust)
(Χάιντεγκερ)

"Η Δύση όλη τελειώνει ως Άμλετ"
"Στέκω σαν φάντασμα και ουρλιάζω δίχως λαρύγγι"
(Καρλ Σμιτ)