Βαγγέλης Γκονέζος: H στιγμή του αποκεφαλισμού του Αρη

Αναδημοσίευση από Το Βήμα 30/3/2014

Ηταν Ιανουάριος του 1998 όταν πρωτοσυνάντησα στην Αθήνα τον αντάρτη του ΕΛΑΣ Βαγγέλη Γκονέζο που δεν ζει πια. Ο Γκονέζος, μετέπειτα αξιωματικός του Δημοκρατικού Στρατού και εκ των στενών συντρόφων του Αρη Βελουχιώτη, έζησε από κοντά το τέλος του.

Θεωρείται ακόμη και σήμερα ο άνθρωπος που έχει δώσει την πιο αξιόπιστη μαρτυρία για τα γεγονότα της 15ης και της 16ης Ιουνίου του 1945, ενώ είναι γνωστή στον κόσμο της Αριστεράς η περίφημη «έκθεση Γκονέζου» που υπέβαλε τον Αύγουστο του 1955 στην Τασκένδη και στον Αλέκο Κουτσούκαλη. Συνομίλησα μαζί του επί αρκετή ώρα και με την άδειά του κατέγραψα ηχητικά την εξιστόρησή του.

Ο Γκονέζος εκ Μελισσουργών Αρτης αναφέρει ότι ο Βελουχιώτης την τελευταία ημέρα προτού αυτοκτονήσει ήταν πικραμένος και απογοητευμένος. Ο πρώτος λόγος ήταν η συμφωνία της Βάρκιζας και η παράδοση των όπλων. Επίσης τον επηρέασε πολύ «η πληροφορία ότι στις 13 του Ιούνη αποκηρύχθηκε και διαγράφηκε με απόφαση της 11ης Ολομέλειας του ΚΚΕ. Ολόκληρη τη μέρα ήταν σκεπτικός και λιγομίλητος».

Μια ακόμη παράμετρος της κακής ψυχολογικής κατάστασης του Βελουχιώτη ήταν η ενέδρα που στήθηκε. «Με πικρία έβλεπε να εγκαταλείπεται από πιστούς συντρόφους του. Τον πρόδωσαν και πανικόβλητοι έφυγαν από κοντά του». Επίσης, ο Γκονέζος μου είπε ότι το χτύπημα που είχε ο Αρης στη σπονδυλική στήλη κατά τη σύμπτυξη της ομάδας τού δυσκόλευε τις κινήσεις, ενώ τον επηρέασε πολύ και το αδιέξοδο στη ρεματιά της Κερασιάς στην περιοχή της Μεσούντας, όπου διαφαινόταν ο κίνδυνος της αιχμαλωσίας.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικός είναι ο Γκονέζος όταν περιγράφει τη στιγμή του αποκεφαλισμού. «Η αντίδραση έδειξε όλη την απανθρωπιά, την κακία και το μίσος στους νεκρούς αγωνιστές του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Θέλησαν να εκδικηθούν τους αγωνιστές και ειδικά τον Αρη, χωρίς κανένα σεβασμό στους νεκρούς, στους οποίους φέρθηκαν με τον πιο απάνθρωπο τρόπο» αναφέρει.

Την τραγωδία της αυτοκτονίας, σύμφωνα με τον Γκονέζο, την έζησε ο ίδιος και ο Λέων, σύνδεσμος του Αρη που έπαθε νευρικό κλονισμό. «Περίπου στις 9 μ.μ. (της 15ης Ιουνίου) ακούω τον Αρη να λέει: "Εζησα 42 χρόνια και καλά και άσχημα. Κοιτάξτε εσείς τι θα κάνετε τώρα. Γεια σας". Βγάζει το πιστόλι του και αυτοκτονεί» μου είπε.

Για όσα λέει στη συνέχεια ο Γκονέζος είναι άκρως αποκαλυπτική για τη στιγμή του αποκεφαλισμού: «Στον Αρη επεφύλαξαν την πιο προσβλητική και απάνθρωπη συμπεριφορά που ακόμα και τώρα δεν μπορώ να περιγράψω εύκολα. Του βγάλανε τα ρούχα, τον ξεγύμνωσαν. Του πήραν τη στολή, τον οπλισμό του, τον σκούφο, τις σφαίρες και ό,τι είχε πάνω του. Στη συνέχεια με ψυχρό ύφος του κόψανε το κεφάλι λες και σφάζανε ζώο. Του κόψανε τα χέρια από τους ώμους και τα πόδια από τα γόνατα και κάτω... Στη συνέχεια, του Τζαβέλλα του κόψανε το κεφάλι και το δεξί χέρι. Ηταν ένα πραγματικά φριχτό θέαμα».

Διαβάστε Περισσότερα »

Θόδωρου Παρλαπάνου: ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ Ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ 64 χρόνια από το θάνατό του

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ το 2009

ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ

Ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ 64 χρόνια από το θάνατό του

Σαν ελάχιστο φόρο τιμής στον πρωτοκαπετάνιο του ΕΛΑΣ, γράφω αυτό το σημείωμα για τη δράση και απόψεις για το ΕΑΜικό Κίνημα και την απελευθέρωση.

Ο Άρης, με τις σπάνιες οργανωτικές και στρατιωτικές ικανότητες και την πολιτική του διαύγεια, έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του απελευθερωτικού κινήματος και, ιδιαίτερα, στον ένοπλο αγώνα, όπου αναδείχτηκε ο πρώτος αυτού του αγώνα.

Ο Άρης ήταν φλογερός επαναστάτης, πιστός στα οράματα του σοσιαλισμού, ακαταμάχητος υπερασπιστής των αδικημένων, της εργατιάς και των ξωμάχων του βουνού και του κάμπου, δίκαιος και τιμωρός σε αντιλαϊκές πράξεις, αδίστακτος απέναντι στους εχθρούς του λαού – ντόπιους και ξένους – ανελέητος στους παραβάτες του όρκου και της δικαιοσύνης. Μυαλό εύστροφο, πλατιά αντίληψη, αποφασιστικότητα, σωστή, γνήσια ρουμελιώτικη λεβεντιά που εμψύχωνε τους αγωνιστές για αυτοθυσία, ενέπνεε την εμπιστοσύνη στους συμπολεμιστές του και στο λαό. Πειστικός, συγκινητικός, με οξύτατη και ξεκάθαρη σκέψη – πραγματικός λαϊκός ηγέτης.

Για όλα αυτά τα χαρίσματά του οι εχθροί τον φοβούνταν και τον μισούσαν. Ο λαός όμως τον έκανε θρύλο. Με τις πρώτες πετυχημένες μάχες που έδωσε κατά του εχθρού, στη Ρεκά, στο Μικρό Χωριό, στο Γοργοπόταμο, στη Δόμνιτσα και τη διάλυση των ιταλικών τμημάτων, ο λαός τον τραγούδησε με τα παρακάτω λόγια:

Βγήκαν αντάρτες στα βουνά

τα ρουμελιώτικα παιδιά

με το πρώτο παλικάρι

όλοι τον φωνάζουν Άρη

Και με άλλο:

Λαμποκοπούν χρυσά σπαθιά

πέφτουν ντουφέκια ανάρια

ο Άρης κάνει πόλεμο

μ’ αντάρτες παλικάρια

Καθώς και με το εμβατήριο

«Ο Γοργοπόταμος στην Αλαμάνα

στέλνει περήφανο χαιρετισμό...»

Πολέμησε με πείσμα, όχι μόνο τους κατακτητές, αλλά και τους ντόπιους εθνοπροδότες, όπως τον μεγάλο τσιφλικά της Θεσσαλίας Μαραθέα. Η διορατικότητά του τον έκανε επιφυλακτικό απέναντι στην πολιτική των Άγγλων. Δεν του διέφευγε από το νου του ο ρόλος τους κατά την επανάσταση του 1821, γι’ αυτό κι έπρεπε απ’ την αρχή να τους κοπεί ο βραχνάς.

Όταν πήγε στην Ήπειρο για να συναντηθεί με τον Ζέρβα, ο Κρις ήθελε να πάρει μέρος στη συζήτηση σαν ισότιμο μέλος. Ο Άρης εξοργίσθηκε και του είπε «Ξένους εγώ δε δέχομαι να διοικούν αντάρτικο στρατό μας…». Οι συνομιλίες διακόπηκαν τότε γιατί ο Ζέρβας ήθελε δήθεν να συμβουλευτεί την ΚΕ του ΕΔΕΣ στην Αθήνα.

Οι Άγγλοι από την αρχή ακόμα προσπάθησαν να βάλουν στο χέρι το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ. Αυτό αποδείχτηκε από τα έργα τους. Με τις επαφές του Σκοτ στην Αθήνα με τους Γερμανούς γκεσταπίτες, με την προτροπή των ιταλικών τμημάτων με στρατηγό τους τον Ινφάντε να περάσουν στον Ζέρβα κ.α. Τον ύπουλο ρόλο τους τον έδειξαν στο Λίβανο το 1944, στην Πλάκα και την Καζέρτα, με τα Δεκεμβριανά και τη Βάρκιζα και στη συνέχεια με τον εμφύλιο πόλεμο 1946 – 1949 μαζί με τους Αμερικανούς.

Ο Άρης Βελουχιώτης πρόβλεπε τις συνέπειες όλων αυτών των συνομιλιών και συμφωνιών και απ’ την αρχή ήταν αντίθετος στο να μεταβεί στο Κάιρο αντιπροσωπεία της ΠΕΕΑ, του ΕΑΜ και του ΚΚΕ για διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση του Καΐρου. «Πρέπει να έρθουν αυτοί εδώ», έλεγε, «εμείς έχουμε και την κυβέρνηση και στρατό και Βουλή με εκλογές…».

Για τη συμφωνία της Καζέρτας έλεγε «Βάλαμε τον ΕΛΑΣ κάτω από τον Παπανδρέου και αυτός μας έβαλε κάτω από τον Σκόμπι. Αμ την Αθήνα να την κοιτάζουμε τώρα με τα κιάλια από την Πάρνηθα».

Για τη Συμφωνία της Πλάκας, στις 29.2.44, είπε «Έπρεπε τον Ζέρβα να τον πετάξουμε πέρα από τον Άραχθο, στο Ξηροβούνι».

Κι έλεγε και ξανάλεγε «Οι Γερμανοί μας δένανε με σιδερένιες αλυσίδες, αυτές κάποτε θα κοπούν. Των Άγγλων τα δεσμά είναι από χρυσάφι και δύσκολα κόβονται». Κι άλλοτε έλεγε «Απ’ τους Γερμανούς ξεσηκώθηκε όλος ο κόσμος, απ’ τους Άγγλους ποιος;». «Τώρα έχουμε στρατό, χιλιάδες ΕΛΑΣίτες, αύριο αν μας πάρουν τα όπλα τι θα είναι; Φυλακές, εξορίες, εκτελέσεις…» και δεν έπεσε έξω.

Αυτά έβαζε με το νου του και δεν πειθάρχησε στη Συμφωνία της Βάρκιζας και πήρε πάλι τα βουνά. Χάθηκε παράκαιρα στα 40 του χρόνια στα φαράγγια της Μεσούντας, στις 15 Ιούνη 1945, στη μέση του αγώνα. Δεν άντεχε την υποκρισία, την υποχωρητικότητα, την υπερτίμηση του εχθρού και την υποτίμηση του λαϊκού κινήματος.

Οι σκέψεις του και οι εκτιμήσεις του για το ρόλο των ξένων δυνάμεων δικαιώθηκαν απ’ τη ζωή, πράγμα που συνεχίζεται και σήμερα.

Το πρώτο λάθος για τον Άρη είναι του Γ. Σιάντου, του Παρτσαλίδη και του Ιωαννίδη που δεν μας έδωσαν «Φύλλο Πορείας» για έξω και επί τέσσερις μήνες τρέχαμε από Αθήνα μέχρι Αλβανία.

Τον Άρη τον έφαγαν οι μεταβαρκιζιανές κυβερνήσεις στη χώρα μας και έμεινε στην ιστορία σαν ένας μεγάλος στρατηλάτης, όπως ο Θ. Κολοκοτρώνης, ο Γ. Καραϊσκάκης, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Μ. Μπότσαρης, ο Μακρυγιάννης και άλλοι. Ήταν ατρόμητος κομμουνιστής – επαναστάτης.

Ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ Θόδωρος Παρλαπάνος

ή «Κολοκοτρώνης»

Υ.Γ. Χαίρομαι ιδιαίτερα για τις χρονιάτικες εκδηλώσεις, ακόμα και μαραθώνιους – ημιμαραθώνιους που οργανώνονται από τις αντιστασιακές οργανώσεις με τη συμμετοχή των κατοίκων στη μνήμη των πεσόντων και των καταστροφών από τις ορδές του Μουσολίνι, του Χίτλερ και του Τσώρτσιλ. Και λυπάμαι που δεν παίρνω μέρος λόγω της ηλικίας (94 ετών) και τα τέσσερα τραύματα από τους αποικιοκράτες.

Διαβάστε Περισσότερα »