Δ Η Μ Η Τ Ρ Η Σ Γ Λ Η ΝΟ Σ - ΠΟΙΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΑΝΟΙΓΟΝΤΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ

 ΠΟΙΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΑΝΟΙΓΟΝΤΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ  ΣΤΟΥΣ  ΝΕΟΥΣ

Αγαπητοί μου νέοι Μ’ ερωτάτε να σας πω κι εγώ, ποιοί δρόμοι ανοίγονται μπροστά σας και φυσικά, ποιόν απ’ όλους θα «σας συμβούλευα ν’ ακολουθήσετε. Ίσως αρμοδιότεροι απ’ όλους εμάς της ώριμης γενιάς, είσαστε σεις οι ίδιοι, για ν’ απαντήσετε σ’ αυτό το ερώτημα. Γιατί το αντίκρισμα της ζωής, πού ζείτε τώρα σεις στα είκοσι χρόνια σας και στη σημερινή κρίσιμη θέση του κόσμου, εμείς δεν το ζήσαμε κι ούτε μπορούσαμε να το ζήσουμε, όταν είμαστε στη δική σας Θέση στα πανεπιστημιακά θρανία. Γι αυτό μπορείτε βέβαια ν’ ακούσετε τι θα σας πούμε εμείς οι άλλοι, να τραβήξετε όμως το δρόμο, που θα νοιώσετε μέσα σας να σας δείχνει με εσωτερική αναγκαιότητα ο ίδιος ο εαυτός σας. Ν’ ακολουθήσετε τη φωνή της συνείδησης σας, γιατί μέσα σ’ αυτή θα μιλάει και κάτι πλατύτερο από το άτομο σας, η κοινωνική και ταξική συνείδηση, που ζει χωρίς άλλο μέσα σας. Οι δρόμοι που ανοίγονται σήμερα μπροστά σας, δεν είναι πολλοί, είναι δυο. Είτε θελήσετε να τους αναγνωρίσετε είτε όχι, είτε προσπαθήσουν να σας τους κρύψουν μέσα στην ομίχλη των ιδεαλιστικών σοφισμάτων, οι δρόμοι, που ανοίγονται μπροστά σας, είναι και μένουνε δυο: ή θα πάτε με το μέρος της συντήρησης και της αντίδρασης, ή θα πάτε με το μέρος της επανάστασης. Tertium non datur.

Μα θα μου πείτε: Τι δουλειά έχουμε μεις με την αντίδραση ή με την επανάσταση; Πολιτικάντηδες ήρθαμε να γίνουμε; Ήρθαμε να σπουδάσουμε μιαν επιστήμη και να ζήσουμε έπειτα στην κοινωνία με την άσκηση της επιστήμης αυτής. Τι δουλειά έχει η μελέτη της επιστήμης μας με την πολιτική;

Αλήθεια υπάρχουν άνθρωποι, που θα σας μιλήσουνε με φρίκη και αηδία και με έσχατη περιφρόνηση για την «πολιτική» και θα σας ξορκίσουνε να μην έχετε καμιά σχέση μ’ αυτή την κατάρα του καιρού μας, την « π ο λ ι τ ι κ ή », που χώνει σαν το Μεφιστοφελή την ουρά της στην «καθαρή φιλοσοφία», στην «καθαρή επιστήμη», στην «καθαρή τέχνη» και τα μολύνει όλα.

Και όμως και όμως! Δεν πιστεύω να σας ξέφυγε, αγαπητοί μου νέοι, πως και άλλοι συμβουλάτορες, που προηγήθηκαν από μένα, ας αναφέρω τούς κ.κ.Λούβαρι, Θεοδωρακόπουλο και Κανελλό-πουλο, κάτω από τις βαθυστόχαστες φιλοσοφοντυμένες συμβουλές, που σας έδωκαν, δεν έκαμαν τίποτα άλλο από π ο λ ι τ ι κ ή, απ’ αυτή την καταραμένη πολιτική, που πάει να χωθεί σήμερα και μέσα στο 2 + 2 = 4. Και οι τρεις τους κρατώντας από μια φιλοσοφική αγιαστούρα ξόρκιζαν τον «ιστορικό υλισμό» και τίποτα άλλο. Έκαναν καθαρή, καθαρότατη, αλλά... ανομολόγητη πολιτική.

Εγώ πάλι από την άλλη μεριά πιστεύω, πώς είναι των αδυνάτων αδύνατο να ξεχωρίσει κανείς οποιοδήποτε κλάδο της ανθρώπινης πνευματικής ενέργειας από την πολιτική. Γιατί ο άνθρωπος ούτε σαν άτομο (που ουσιαστικά δεν υπάρχει) ούτε σα σύνολο, μπορεί να μεταβληθεί ποτέ σ’ ένα απλό και μόνο θεωρητικό πλάσμα. Ζωή σημαίνει ενέργεια και τρόπος ενέργειας. Τρόπος ενέργειας σημαίνει πολιτική, είτε συνειδητή, είτε όχι. Γιατί δεν υπάρχει ενέργεια του ανθρώπου, που δεν είναι κοινωνικά καθορισμένη. Ο τρόπος λοιπόν, που πραγματώνεται η ομαδική βούληση, είτε μέσα στις ομαδικές, είτε μέσα στις ατομικές ενέργειες, είναι  πολιτική, αφού στον έναν τρόπο μπορεί να αντιταχθεί ένας άλλος τρόπος.

Μα ας εξετάσομε τα ζητήματα κάπως ειδικότερα με τη δική σας περίπτωση.

Ας υποθέσουμε λοιπόν, «έ ξ ω  από:  κ ά θ ε  π ο λ ι τ ι κ ή », ότι ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά σας και το μοναδικό χρέος πού έχετε, είναι να γίνετε  επιστήμονες.Τι είναι όμως επιστήμη; θα μου απαντήσετε: «ένα συστηματοποιημένο σύνολο από γνώσες, που αναφέρονται σε μια περιοχή από φαινόμενα του φυσικοί κόσμου ή της ανθρώπινης κοινωνίας». Ωραία. Ποιός είναι λοιπόν ο σκοπός σας, όταν λέτε πως πρέπει να γίνετε επιστήμονες; Θα μου απαντήσετε: «να οικειοποιηθούμε αυτό το συστηματοποιημένο σύνολο σε μια περιοχή του επιστητού και ν’ αποχτήσουμε την ικανότητα από τη μια μεριά να το πλουτίζουμε με νέες έρευνες και από την άλλη να εφαρμόζουμε ένα μέρος από τις γνώσες αυτές για την ωφέλεια των συνανθρώπων μας». Έτσι λοιπόν αντιλαμβάνεσθε την κάθε επιστήμη σαν ένα άθροισμα από μερικές θεωρητικές και πραχτικές ικανότητες, που θα σάς προσπορίζουνε και τα μέσα της ζωής σας.

Ο επιστήμονας είναι ουσιαστικά για σας ένας δεξιοτέχνης γιατρός,δικηγόρος,δάσκαλος,θεολόγος  κλπ.

Μα εδώ αμέσως γεννιέται μια σειρά από απορίες. Πώς δημιουργήθηκε αυτό το συστηματοποιημένο σύνολο από γνώσες, που το καλούμε επιστήμη; Γιατί έχει τούτη τη μορφή, που έχει σήμερα και τούτη τη θέση, που έχει σήμερα στη ζωή;

Και οι απορίες αυτές μας φέρνουν αμέσως έξω από το γυάλινο πύργο της «καθαρής επιστήμης» και μας οδηγούνε ν’ αναζητήσουμε τα κοινωνικά αίτια, που ευνοούνε τη γέννηση, την ανάπτυξη και τη θέση, που έχει σήμερα η κάθε επιστήμη στη ζωή

 Έπειτα μια δεύτερη απορία. Με τον τρόπο της ζωής σας έξω από τον κύκλο αυτής της δεξιοτεχνίας, που θα ασκείται για επάγγελμα, δεν έχει να κάμει τίποτε η επιστήμη; Η επιστήμη διαλύεται σε ατομικές δεξιοτεχνίες και δεν επιδρά κα­θόλου απάνω στον τρόπο της ζωής, που πρόκειται να ζήσετε σα μέλη μιας κοινωνίας; Η επιστήμη είναι χωρισμένη από τη ζωή;

Εδώ και σεις οι ίδιοι, όσοι δεν είσαστε διαλεκτικοί ματεριαλιστές, μα και η ολότητα ίσως από τους δασκάλους σας, θα απαντήσουνε μ’ ένα στόμα: Ν α ί ! Τη ζωή τη ρυθμίζουνε, θα σας πούνε, άλλες «αξίες», ηθικές, θρησκευτικές, κοινωνικές, πολιτικές. Και οι αξίες αυτές δεν πηγάζουν από τη γνώση. “Α ρ α   η    ε  π ι σ τή  μ η μπορεί να μελετάει τις αξίες σα δεδομένα ποτέ όμως δε μπορεί να γίνει ρυθμιστής τους. Μα αν ρωτήσετε ποιά είναι η πηγή αυτών των αξιών, θα πάρετε τις πιο σκοτεινές, τις πιο αόριστες, τις πιο θολές απάντησες, απάντησες, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο όλες οδηγούνε στο μυστήριο, στην αποκάλυψη, στο υπερκοσμικό και φανταστικό.

 Αυτή όμως η επίμονη τάση να χωριστεί η  αξία, που ρυθμίζει τη ζωή από τη  γνώση, φαντάζεσθε πώς δεν είναι και αυτή κοινωνικά καθορισμένη; Είναι γνώρισμα όλων των κοινωνιών, που είναι χωρισμένες σε κοινωνικές τάξες και στηρίζονται στην κυριαρχία μιας τάξης απάνω στις άλλες. Και το λόγο του χωρισμού θα τόνε δείτε παρακάτω.

Αν όμως ακολουθήσετε μιαν άλλη σειρά στοχασμών, θα φτάσετε σε διαφορετικό συμπέρασμα. Για θέσετε παρακαλώ το ερώτημα, ποια είναι η σχέση, που κάθε φορά, σε κάθε ιστορική στιγμή της ανθρωπότητας, υπάρχει ανάμεσα στο «είναι», στο « ν ο ε ί ν » και στο « π ρ ά τ τ ε ι ν » ; Η μόνη απάντηση, που μπορείτε να έχετε σε μιαν αντικειμενική έρευνα του προβλήματος αυτού είνε, πως σε κάθε στιγμή της ιστορικής διαδρομής, σε κάθε ανθρώπινη κοινωνία, το «είναι», το « ν ο ε ί ν » και το « π ρ ά τ τ ε ι ν » είνε αλληλένδετα και αλληλοεξαρτημένα. Το είναι, δηλαδή οι αντικειμενικοί όροι της ανθρώπινης ζωής, καθορίζουνε τη γνώση και αυτή οδηγεί την  πράξη, που από την άλλη μεριά κι αυτή είνε κάθε φορά το κίνητρο και το κριτήριο της γνώσης. Και η πράξη πάλι με τη γνώση μαζί επιδρούνε απάνω στην πραγματικότητα και την μεταβάλλουν.

Γι αυτό και όταν αλλάζουν οι  αντικειμενικοί όροι και δημιουργιέται νέα γνώση και βγαίνει ένα καινούριο πρέπει, ξεσπάει η αντίθεση με το παλιό και δημιουργιέται η ανάγκη μιας καινούριας σύνθεσης. Γι’ αυτό και η τάξη, που άρχει κάθε φορά, θέλει από τη μια μεριά να μονοπωλεί και να κοντρολάρει τη γνώση, δηλαδή την επιστήμη και από την άλλη μεριά να χωρίζει απ’ αυτή; το «πρέπει» (το «πρέπει» που της συμφέρει) και να το ανάγει σε θεία καταγωγή, για να μην επηρεαστεί από την αλλαγή της γνώσης (δέκα εντολές δοσμένες από το θεό στο Μωϋσή, ηθικός νόμος, που πηγάζει από την υπερβατική φύση του άνθρωπου κλπ. κλπ.).

Αν αυτό είναι έτσι, τότες η αντίληψη, που περιορίζει την έννοια της επιστήμης στην κατάχτηση μιας περιορισμένης περιοχής του επιστητού, ξεχωρισμένης με σινικά τείχη από κάθε γενική επισκόπηση του επιστητού και από την άλλη μεριά χωρίζει με στεγανά και αδιαπέραστα χωρίσματα την επιστήμη από τη ρύθμιση της ζωής, η αντίληψη λοιπόν αυτή της «καθαρής επιστήμης» είναι κ α ι  α υ τ ή μια « π ο λ ι τ ι κ ή  αντίληψη» της επιστήμης. Όπερ έδει δείξαι.

Δικαιούμαστε λοιπόν σ’ αυτή την αντίληψη της επιστήμης ν’ αντιτάξουμε τη δική μας, πού δε χωρίζει την επιστήμη από τη ρύθμιση της ζωής. Και την αντίληψη τούτη για την ενότητα επιστήμης και πράξης τη βλέπουμε να εφαρμόζεται πέρα για πέρα στη μόνη χώρα, που θέτει τα θεμέλια μιας νέας αταξικής κοινωνίας, που καταργεί την εκμετάλλεψη και βαδίζει προς τον κομμουνισμό, δηλαδή στη Σοβιετική Ένωση.

Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή η σπουδή της επιστήμης είνε αναπόσπαστα ενωμένη με γενική θεώρηση της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Και η γενική αυτή θεώρηση είνε μια επιστημονική φιλοσοφία.

Επιστήμονας χωρίς τέτοια επιστημονική κοσμοθεωρία είνε ένας απλός δεξιοτέχνης, ένας επαγγελματίας, πολύ κατώτερος από έναν εργάτη, γιατί ο τελευταίος, όταν είναι συνειδητός, έχει, έστω και στις γενικές γραμμές, την επιστημονική θεώρηση του κόσμου.

Με την έννοια αυτή μπορώ λοιπόν να σας πω κ’ εγώ: Ό  δρόμος, που ανοίγεται μπροστά σας είνε να γίνετε επιστήμονες. Μου αρκεί αυτό. Γιατί είμαι βέβαιος, πώς τότες τα εννιά δέκατα από σας θα δεχτούνε για μόνη επιστημονική κοσμοθεωρία, που θα τους ικανοποιήσει, τ ο  δ ι α λεχτικό ματεριαλισμό. Έτσι λέγοντας σας να γίνετε αληθινοί επιστήμονες, είναι το ίδιο σα να σας λέω: Γενείτε οπαδοί  του διαλεχτικού υλισμού.

Κ’ έχω τούτη την πεποίθηση, γιατί αυτός είναι και ο μόνος γνήσιος κοινωνικός σας καθορισμός.

Αλήθεια! Σκεφτείτε λιγάκι. Από που έρχεστε σεις, παιδιά μου; Από ποια κοινωνικά στρώματα; Που ανήκετε; Το μεγαλύτερο πλήθος από σας είνε φτωχά παιδιά. Ή αστική τάξη βέβαια υψώνει μπροστά στα μάτια όλων σας το τίμημα της προδοσίας: θέσεις κρατικές, πελατεία, αξιώματα, τίτλους, για να γίνετε οι πνευματικοί στυλοβάτες της. Ένα τραγικό παιδομάζωμα! Έτσι και οι γιανίτσαροι γίνονταν οι πιο φανατικοί διώχτες των χριστιανών, όπως τα παιδιά των φτωχών, που σπουδάζουν στα πανεπιστήμια και αλλάζουν κοινωνική κατάσταση, γίνουνται οι πιο φανατικοί αντιδραστικοί.

Αν όμως ακούσετε τι σας λέει κατάβαθα το αίμα σας, δε θ’ αλλαξοπιστήσετε, δε θα προδώσετε την τάξη σας. θα πάτε με το μέρος των φτωχών και θ’ αγωνιστείτε και σεις για να θεμελιώσετε τη νέα ζωή.

Και τότε θα βαδίσετε με βήμα ακλόνητο στο  μόνο δρόμο, που αληθινά ανοίγεται μπροστά σας.

Απάντηση του Δ. Γληνού σε μια έρευνα για τις πνευματικές κατευθύνσεις των νέων. 

Περ. «Μελέτη — Κριτική», τευχ. 4, Αθήνα, Μάιος 1932.

Δημήτρη Γληνού 

ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ - ΛΕΝΙΝΙΣΜΟΣ – ΣΤΑΛΙΝΙΣΜΟΣ

Ο Μαρξισμός στο ιστορικό ξετύλιγμα της ανθρώπινης κοινωνίας αποτελεί το πιο τρανό πέταγμα της ανθρώπινης σκέψης. Κληρονόμησε ότι καλό δημιούργησε η ανθρωπότητα και αυτό εκφράζεται στα τρία επιστημονικά έργα του πρώτου μισού του 19ου αιώνα: στην αγγλική πολιτική οικονομία, στη γερμανική φιλοσοφία και στο γαλλικό σοσιαλισμό. Ο Μαρξισμός γενίκεψε σε ανώτερη κριτική σύνθεση αυτές τις επιστημονικές καταχτήσεις και δημιούργησε καινούρια κοσμοθεωρία, καινούριο τρόπο αντίληψης για τα φαινόμενα του κόσμου απ’ τη φύση ως την ανθρώπινη σκέψη. Είναι η κοσμοθεωρία του προλεταριάτου. Η πιο πλέρια, η πιο επιστημονική κοσμοθεωρία. Απαλλαγμένη από κάθε μονομέρεια συμπυκνώνει όλη την πείρα της ανθρώπινης δράσης, της πάλης των ανθρώπινων μαζών στην ιστορική ανέλιξη της κοινωνίας. Ο Μαρξισμός, σαν κοσμοθεωρία του προλεταριάτου, βγαίνει από τους όρους της κοινωνικής του ύπαρξης και της πάλης του για την αλλαγή του κόσμου. Γνωρίζει τους νόμους της κοινωνικής κίνησης και αλλαγής και κάνει συνειδητή την ενεργητική δράση των ανθρώπων σ’ αυτή την πάλη και την αλλαγή. Είναι πριν απ’ όλα μέθοδο για τη γνώση της αντικειμενικής πραγματικότητας. Και μέθοδο για γνώση που ‘χει σκοπό την αλλαγή του κόσμου με την ανθρώπινη δράση. Είνε «καθοδήγηση για δράση», όπως είπε ο Λένιν. Αυτό το στοιχείο της συνειδητής πάλης για το μετασχηματισμό του κόσμου, σύμφωνα με τις κοινωνικές ανάγκες, είναι αποφασιστικό στοιχείο του Μαρξισμού, που σκόπιμα το αγνοούν οι κάθε λογής πολέμιοί του. Ο Μαρξισμός, όντας ζωντανή μέθοδο, αναπτύχνεται και πλουτίζεται στην πορεία της ιστορικής ανάπτυξης. Στις καινούργιες συνθήκες που δημιούργησε ο ιμπεριαλισμός, ο Λένιν πλούτισε το Μαρξισμό σ’ όλους τους τομείς - οικονομία - πολιτική - φιλοσοφία. Η Λενινιστική θεωρία για τον ιμπεριαλισμό, σαν τελευταίο στάδιο του καπιταλισμού, σαν εποχή πολέμων και επαναστάσεων, για το κράτος, για την επανάσταση, για το πέρασμα της αστικοδημοκρατικής επανάστασης σε προλεταριακή κλπ., είναι Λενινιστική συμβολή στο Μαρξισμό. Στο πεδίο της φιλοσοφίας ο Λένιν ανάπτυξε τις Μαρξιστικές θέσεις κυρίως με το φιλοσοφικό του έργο «Υλισμός και Εμπειριοκριτικισμός». Η γιγάντια δράση του Λένιν σαν αρχηγού του επαναστατικού κινήματος, που ανάτρεψε την παλιά κοινωνία στο ένα έχτο της γης, από μεθοδολογική πλευρά δείχνει τον κολοσσιαίο ρόλο της ηγετικής προσωπικότητας, άμα η δράση της κατευθύνεται σύμφωνα με τις ανάγκες της κοινωνικής προόδου, άμα συμπυκνώνει και εκφράζει τους πόθους των μαζών.

Ο Στάλιν, στην εποχή της ανοικοδόμησης της σοσιαλιστικής κοινωνίας, στις συνθήκες της πάλης με τον αντιδραστικό φασισμό, πλούτισε το Μαρξισμό-Λενινισμό με πλήθος στοιχεία που αναπτύχτηκαν στις καινούριες κοινωνικές συνθήκες.

Ο Μαρξισμός, κοσμοθεωρία και ζωντανή μέθοδο του προλεταριάτου και του Κομμουνιστικού Κόμματος αναπτυγμένος σε Λενινισμό - Σταλινισμό, δίνει τη μοναδική σωστή γνώση του κόσμου και το δρόμο δράσης για την αλλαγή του προς το συμφέρο της κοινωνικής προόδου.

Η τωρινή κοινωνική πραγματικότητα με τη φοβερή πολεμική σύρραξη που βγήκε απ’ τις εσωτερικές αντιθέσεις του καπιταλισμού και επιβλήθηκε από το φασισμό αποτελεί περίτρανη απόδειξη για την ορθότητα του Μαρξισμού-Λενινιομού-Σταλινισμού.“Κομμουνιστική Επιθεώρηση”, τ.14, Ιούνης 1943

                               Τιμώντας τα 80 χρόνια από το θάνατό του (23 Δεκέμβρη 1943)

Διαβάστε Περισσότερα »

Πόλεμος ενάντια στον πόλεμο!

Δημήτρη Γληνού

Υπάρχουν πολλοί, πάρα πολλοί ακόμη στον τόπο μας, που όταν ακούνε την κραυγή του κινδύνου «ο πόλεμος έρχεται!» παραξενεύονται και χαμογελούν ειρωνικά.

Δε μιλάμε για κείνους, που έχουνε συμφέρον να ετοιμάζουνε τον πόλεμο και να μιλάνε αδιάκοπα για ειρήνη.

Δε μιλάμε για τους καπιταλιστές, τους μεγαλοβιομηχάνους, τους μεγαλέμπορους, τους μεγαλοτραπεζίτες και τους αεριτζήδες των προμηθειών, που γι’ αυτούς, σαν αληθινούς καρχαρίες, η ανθρώπινη σάρκα είναι τροφή τους. Δε μιλάμε για τους πολιτικούς και τα πολιτικά κόμματα, τα ανδρείκελεα του καπιταλισμού, δε μιλάμε για τους στρατοκράτες και τα στρατιωτικά επιτελεία, ούτε για τους πλερωμένους δημοσιογράφους και τους πνευματικούς λακέδες του καπιταλισμού. Όλοι αυτοί ξέρουνε καλά τη δουλειά τους.

Μιλάμε για τον ανίδεο κόσμο, τους εργάτες, τους αγρότες, τη φτωχολογιά κι όλο το μικρόκοσμο, που βόσκει σαν κοπάδι από αρνιά στο λειβάδι τη στιγμή, που ο μακελάρης ακονίζει το μαχαίρι του.

Ότι υπάρχει φτώχεια, πείνα, αναδουλειά και μαύρη δυστυχία, αυτό το βλέπουνε και το ζούνε κάθε μέρα. Μα πόλεμο, σου λένε;

Που είναι ο πόλεμος;

Οι λαοί, σου λένε, είναι κουρασμένοι. Τα κράτη είναι φτωχά, έχουνε τεράστια ελλείματα στους προϋπολογισμούς και εκατομμύρια ανέργους. Πως θα κάνουνε πόλεμο;
Κάθε μέρα συνεδριάζουνε στην Ελβετία, πότε στη Λωζάνη, πότε στη Γενεύη, ίσα ίσα για να αποφύγουνε τον πόλεμο και να περιορίσουνε τους εξοπλισμούς. Που είναι λοιπόν ο πόλεμος;
Και όμως ο πόλεμος έρχεται! Ο πόλεμος ετοιμάζεται! Ο πόλεμος χτυπάει κιόλας την πόρτα κάθε σπιτιού και του πιο ειρηνικού κι απόμερου σπιτιού, στην πόλη, στον κάμπο και στο βουνό, για να πάρει τον πατέρα και τα’ αγόρια στο σφαγείο, για να αφήσει τη μάνα, τις αδερφές και τα μικρά παιδιά στην πείνα, στην εκπόρνευση και στην ορφάνεια, για να τους φέρει κι αυτουνούς ακόμα το δηλητηριασμένο αέριο, το ασφυξιογόνο, που θα τους πνίξει μέσα στο σπίτι τους.

Ο πόλεμος έρχεται! Τον ετοιμάζουνε στα εργοστάσια, όπου χύνεται το ατσάλι, που θα φάει τα κορμιά, τον ετοιμάζουνε στα χημικά εργοστάσια, τον ετοιμάζουνε στα επιτελεία, τον ετοιμάζουνε στα επιτελεία, τον ετοιμάζουνε στις στρατώνες, τον ετοιμάζουνε στα σχολειά, όπου δηλητηριάζουνε τα παιδιά με τα εθνικά μίση και την εξύμνηση της πολεμικής αρετής.

Ο πόλεμος έρχεται! Γιατί ο καπιταλισμός δε μπορεί να γλυτώσει αλλιώς από τη θανάσιμη αγωνία του. Ο καπιταλισμός δε μπορεί να ζήσει χωρίς να τρώει αίμα και σάρκα ανθρώπινη είτε στο χαράκωμα, είτε στο εργοστάσιο μέσα.

Ο πόλεμος έρχεται! Γιατί η ρούσικη επανάσταση απολύτρωσε το ένα έχτο της γης και εκατόν πενήντα εκατομμύρια ανθρώπους από τα νύχια του καπιταλισμού. Και ο καπιταλισμός θέλει να ξαναπάρει πίσω τα θύματά του.

Ο πόλεμος έρχεται! Γιατί η Σοβιετική Ένωση οργανώνεται σ’ ένα τεράστιο οργανισμό παραγωγής, που είναι κιόλας θανάσιμος εχθρός του καπιταλισμού στην παγκόσμια αγορά. Και ο καπιταλισμός θέλει να προλάβει το τελειωτικό αυτό χτύπημα.

Ο πόλεμος έρχεται! Γιατί η Σοβιετική Ένωση είναι η χώρα του απολυτρωμένου προλετάριου που οικοδομεί το σοσιαλισμό και είναι ο φάρος όλων των προλεταρίων και των σκλάβων. Και πρέπει να σβήσει ο φάρος αυτός για να μην οδηγήσει στην επανάσταση τους κολασμένους όλης της γης.

Ο πόλεμος έρχεται! Γιατί ο καπιταλισμός δημιουργεί εκατομμύρια ανέργους που πρέπει να ψοφίσουνε στα χαρακώματα αφού αργούνε να πεθάνουνε στις πολιτείες μέσα.

Ο πόλεμος έρχεται! Άρχισε κιόλας. Στη Μαντζουρία έστησαν το στρατόπεδο τους, πρόσκοποι του παγκόσμιου καπιταλισμού, οι γιαπωνέζοι. Αν δεν ξέσπασε ακόμη, είναι γιατί σταθερά αποφεύγει την πρόκληση η Σοβιετική Ένωση. Και όμως η φωτιά σιγοκαίει.

Γύρω από τη Σοβιετική Ένωση ετοιμάζεται ένας σιδερένιος χαλκάς για να την πνίξει. Από τη Βαλτική θάλασσα ως τον Ειρηνικό Ωκεανό πολωνέζοι, τσεχοσλοβάκοι, γιουγκοσλάβοι, ρουμάνοι, βούλγαροι, έλληνες, μισθοφόροι των ευρωπαίων μεγαλοκαπιταλιστών, γεμίζουν τις αποθήκες τους όπλα, αγορασμένα με τον ιδρώτα και το αίμα του εργάτη και του αγρότη, χτίζουνε κάστρα, σκάβουνε χαρακώματα, ναυπηγούνε πολεμικά καράβια και στρατολογούνε τα παιδιά για να τα στείλουνε στο μακελειό για τα συμφέροντα των διαφόρων Χάμπρο.

Ε, λοιπόν ο πόλεμος αυτός δεν πρέπει να γίνει! Και είναι στο χέρι μας να μη γίνει. Είναι στο χέρι των μελλοθανάτων να βάλουνε κάτω τους μακελάρηδες. Αρκεί να μην αφήσουν να οδηγηθούν σαν πρόβατα στη σφαγή. Για να μη γίνει ο πόλεμος, πρέπει να τον χτυπήσουμε από τώρα. Να μην περιμένουμε πρώτα να μας πάνε στα χαρακώματα.

Για να μη γίνει ο πόλεμος πρέπει από τώρα να δώσουμε το σύνθημα του σηκωμού. Πρέπει από τώρα να το νιώσουνε καλά όλοι οι εργάτες, οι αγρότες και όλη η φτωχολογιά, ότι πρόκειται σε λίγο να ποτίσουνε τη γη με το αίμα τους και το αίμα των παιδιών τους.

Παντού, κάθε στιγμή, από τώρα, διαφώτιση, δουλειά αντιπολεμική.

Το χρέος μας λοιπόν είναι από τώρα. «Πόλεμος ενάντια στον πόλεμο!». Αυτό πρέπει να είναι το σύνθημά μας στην πόλη και στον κάμπο και στη στρατώνα και στο σχολειό και παντού.

Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να κινηθούμε από τώρα. Να παραλύσουμε τη φριχτή μηχανή του πολέμου, που θα ζυμώσει τα κορμιά μας με τη λάσπη.

Η ενιαία δύναμη της αλληλεγγύης όλων τω εργαζομένων, ανεξάρτητα από κόμματα και πολιτικές απόψεις, είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να εμποδίσει το βάρβαρο καπιταλισμό αν ξαναβάψει πάλι τη γη με εργατικό αίμα. Για τούτο: ακούραστη δουλειά για τη σφυρηλάτηση του ενιαίου αντιπολεμικού μετώπου των εργαζομένων.

Το αντιπολεμικό μέτωπο των θυμάτων του καπιταλισμού: Να η δύναμη η τεράστια που θα περάσει τις χειροπέδες στα δολοφόνα χέρια των εκμεταλλευτών.

Για να μη γίνει ο πόλεμος πρέπει τα όπλα να στραφούν ενάντια στους μακελάρηδες.

Πόλεμος ενάντια στον πόλεμο!

Δ. ΓΛΗΝΟΣ
«Νέοι Πρωτοπόροι» (αρ. φύλ. 7-8, Ιούνης-Ιούλης 1932)

Διαβάστε Περισσότερα »

Πρόλογος του Κώστα Βάρναλη στο έργο «Η Τριλογία του πολέμου» του Δημήτρη Γληνού

Πρόλογος

ΣΤΗΝ ΠΙΟ ΚΡΙΣΙΜΗΝ ώρα της σύγχρονης ιστορίας^. την ώρα που ένας αμαρτωλός κόσμος γκρεμίζεται κ' ένας καινούργιος ανεβαίνει^. την ώρα, που ο παλιός ο κόσμος τα παράτησε όλα κ' ένα μονάχα πράμα στοχάζεται και ετοιμάζει: τον πόλεμο, δεν μπορούσε να εκδοθεί βιβλίο πιο χρήσιμο και διαφωτιστικό για τους φίλους της ειρήνης και της προκοπής της ανθρωπότητας από την «Τριλογία του Πολέμου» του σοφού κι αξέχαστου Δασκάλου κι Αγωνιστή, του Δημήτρη Γληνού.

Μέσα στην πνευματική σύγχιση, που σκόπιμα τη δημιουργούνε με τα όργανά τους οι υπεύθυνοι^. μέσα στο πλήθος των ανοήτων και πλανερών θεωριών, που ζητάνε να δικαιολογήσουνε τον πόλεμο σαν «αναγκαίον κακόν» ή «αναγκαίον αγαθόν», η λαγαρή, η επιστημονική και τίμια σκέψη του Δασκάλου φωτίζει το πρόβλημα απ' όλες τις πλευρές και δείχνει το σωστό δρόμο της σωτηρίας από την Καταστροφή.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ του τόγραψε ο Δάσκαλος εξορισμένος στη Σαντορίνη, στις παραμονές του Βου Παγκόσμιου πολέμου, στα 1938. Είναι τόσο ζωντανό κι αληθινό, που νομίζει κανείς πως ο «πόλεμος που έρχεται», δεν είναι ο χτεσινός που ήρθε, παρά ο αυριανός που ετοιμάζεται ναρθεί.

Η «Τριλογία του Πολέμου» είναι μοναδικό βιβλίο στην ιστορία της ελληνικής Σκέψης. Μοναδικό για την επιστημοσύνη του, την τετράγωνη λογική του, το ρεαλισμό του και τη διαλεχτική του: τη διαλεχτική του ιστορικού υλισμού, που έξω απ' αυτόν καμιά γνώση των κοινωνικών φαινομένων δεν είναι μπορετή.
Ξετινάζοντας με τη σειρά τους μια - μια όλες τις ερμηνείες του πολέμου (την υπέρλογη, την προσωποκρατική, την ηθική, την ιδεαλιστική, την εθνικιστική, την εκπολιτιστική, τη βιολογική, την οικονομική) και κατεβάζοντας το θέμα από τη σφαίρα των αυθαιρέτων κι απατηλών εννοιών στο έδαφος της επιστήμης, ξεχωρίζει τις πραγματικές αιτίες, που γεννούνε και διαιωνίζουνε το κακό κι αποδείχνει πως μήτε «μυστήριον» είναι μήτε κι αναπόφευκτο. Αλλά κανένας άλλος τρόπος δεν υπάρχει ν'αποτραπεί το κακό, κανένας άλλος από την αλλαγή των αντικειμενικών όρων της κοινωνικής συμβιώσεως: δηλαδή με την κατάργηση της ταξικής κοινωνίας, που δεν μπορεί μήτε να διατηρήσει μήτε να μεγαλώνει την κυριαρχία της απάνω στους λαούς παρά με τον ακατάπαυτον πόλεμο.

Η ΟΞΥΤΗΤΑ, το βάθος, η σιγουριά της σκέψης του Δασκάλου^. η αξιωσύνη ν' απλουστεύει τα μπερδεμένα ζητήματα^. η αναλυτική και συνθετική του μαεστρία και η επιγραμματικότητα του ύφους του κάνουνε το λόγο του και να πείθει και να γοητεύει. Ο Γληνός δεν είναι μονάχα μεγάλος Επιστήμονας, και μεγάλος Δάσκαλος, είτανε και μεγάλος τεχνίτης. Αλλά πέρα, απ' όλ' αυτά^. είτανε και μεγάλος άνθρωπος της δράσης, δεν του έφτανε να ξέρει το σωστό, να το διδάσκει και να το διατυπώνει τέλεια παρά κι αγωνιζότανε να το πραγματοποιήσει. Στάθηκε σε μιαν ανοδική περίοδο της ιστορίας μας ο ρυθμιστής του πνευματικού ξαναγεννημού του έθνους. Στάθηκε ο φωτισμένος αρχηγός του εκπαιδευτικού δημοτικισμού. Χωρίς αυτόν δε θα γινότανε ποτές η γλώσσα του έθνους γλώσσα της εθνικής παιδείας. Αυτός πραγματοποίησε τ' όνειρο τόσων προοδευτικών Ελλήνων του αιώνα μας, που φαινότανε πως θα μείνει μόνον όνειρο - αν και η Αντίδραση έκανε και κάνει το παν για να χαλάσει κι αυτό το λίγο που απόμεινε από τη μεγάλη προσπάθεια.

ΑΛΛΑ, ΣΑ ρεαλιστής, δε γελιότανε πως θα μπορούσε μ' ένα νόμο ν' αλλάξει την πνευματική πορεία του έθνους. Επρεπε νάχει μαζί του και τα όργανα της Μεταρρύθμισης, τους δασκάλους που στην πλειονότητά τους είταν αντιδραστικοί ή απαισιόδοξοι. Για τούτο οργάνωσε συνέδρια των λειτουργών της λαϊκής παιδείας για να τους εξηγήσει τη σπουδαιότητα της μεταρρύθμισης κι ανάλαβε και τη διεύθυνση του Διδασκαλείου της Μέσης κι αργότερα της Παιδαγωγικής Ακαδημίας για να παρασκευάζει τα συνειδητά στελέχη της πνευματικής λύτρωσης του λαού από το βραχνά της αγλωσσίας.

ΕΔΩ ΠΡΕΠΕΙ να προσθέσουμε μιαν άλλη αρετή του Δασκάλου. Την αρετή του Αγορητή. Αν τα γραφτά του έχουνε το χάρισμα του ισορροπημένου λόγου των κλασσικών κειμένων («η αιτία να μην παράγει μήτε περισσότερο μήτε λιγότερο αποτέλεσμα απ' όσο περιέχει»), ο προφορικός του λόγος άστραφτε όλος από τη φλόγα και το πάθος της πίστης και της αλήθειας.

Αλλά για να συμπληρώσουμε το σκίτσο του Δασκάλου και Φίλου, ό,τι τα έκαμνε αναμφισβήτητον οδηγόν ψυχών και έργων είταν η δύναμη της προσωπικότητάς του. Η παρουσία του, σε κάθε περίσταση, αποτελούσε εγγύηση της νίκης του σωστού.
Οσοι τον ακούσανε σα Δάσκαλο είτε στα επίσημα ιδρύματα είτε στ' ανεπίσημα (της εξορίας!) άθελά τους, πήγαινε η σκέψη τους στα λίγα επιγραμματικά, που λέει ο Θουκιδίδης για τον Περικλή, που τον ορίζει άξιον «γνώναι τα βέλτιστα και ερμηνεύσαι αυτά», δηλαδή άξιον να καταλαβαίνει το σωστό και να το εξηγεί.
Κι' αυτό το χάρισμα τόχε με το παραπάνου ο Δάσκαλος. Και το χάρισμα τούτο τόχει επίσης με το παραπάνου και το μνημειακό τούτο βιβλίο του.

Αθήνα 5-3-56

Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ

Δημήτρη Γληνού: «Η Τριλογία του πολέμου». Εκδόσεις «Φλόγα», Αθήνα 1956.

Διαβάστε Περισσότερα »

Δημήτρη Γληνός - Ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για το θάνατό του (27/12/1943)

Δημήτρη Γληνός

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ

Το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος με βαθύτατη θλίψη αγγέλνει στον Ελληνικό λαό ότι ύστερα από σοβαρή εγχείρηση πέθανε στις 26.12.1943 ο εκλεχτός εκπρόσωπος της ελληνικής διανόησης ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ και της Γραμματείας του Πολιτικού Γραφείο της.

Με το θάνατο του Δ. Γληνού ο Ελλ. Λαός χάνει έναν από τους πιο θαρραλέους μαχητές του εθνικοαπελευθερωτικού του αγώνα, χτίστη του νεοελληνικού πολιτισμού του και τα ελληνικά γράμματα, η επιστήμη και η διανόησή του το πιο πρωτοπόρο αντιπρόσωπό τους, το κόμμα έναν από τους πιο αγαπημένους του ηγέτες.

Όλη η σταδιοδρομία του Δ. Γληνού αντικαθρεπτίζει το σκληρό αγώνα των πιο προοδευτικών στοιχείων της νεοελληνικής διανόησης ενάντια στον άγονο και στείρο επίσημο πολιτισμό που βρίσκονταν μακριά κι’ αντίθετα από το συμφέρον της ανάπτυξης του ελληνικού λαού. Καθρεπτίζει τον αγώνα για τα λαϊκά δίκαια, για τη λαϊκή παιδεία και μόρφωση για την εθνική -τη λαϊκή- γλώσσα, για τη δημιουργία πραγματικού νεοελληνικού πολιτισμού. Βαθύς γνώστης των εκπαιδευτικών προβλημάτων, άριστος φιλόλογος με πολύπλευρη φιλοσοφική κατάρτιση ο Γληνός υπήρξε, κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ο υπεύθυνος εισηγητής της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης για την εισαγωγή της δημοτικής γλώσσας στην κατώτερη και μέση εκπαίδευση. Τετράγωνο μυαλό και ίσιος χαρακτήρας συγκέντρωσε γύρω του ο Γληνός ό,τι ικανό και προοδευτικό παρουσίαζε η αστική διανόηση πριν 15-20 χρόνια. Εκδίδοντας το περιοδικό «Αναγέννηση», παλέβοντας στον «Εκπαιδευτικό όμιλο για την επικράτηση προοδευτικών αντιλήψεων». Μα το πνεύμα της αντίδρασης ματαίωσε τις προοδευτικές προσπάθειες του Γληνού και των ομοϊδεατών του φίλων του λαϊκού πολιτισμού. Ο ίδιος ο Δ. Γληνός διώχτηκε από κάθε θέση, συκοφαντήθηκε, καταδιώχθηκε για τις ιδέες του.

Ο Γληνός πείθεται ότι πια στο σημερινό κράτος της πλουτοκρατίας δεν υπάρχει έδαφος ούτε για τις παραμικρότερες προοδευτικές μεταρρυθμίσεις, ότι χρειάζεται επαναστατικός αγώνας μαζί με τον ελληνικό λαό για την επιβολή των λαϊκών πόθων. Βαθαίνει τη μελέτη του μαρξισμού λενινισμού και από το 1932 φανερώνεται ανοιχτά σα μαχητής της επαναστατικής διανόησης του τόπου μας.

Ο λαός μας εκτίμησε κι’ αγάπησε τον πρωτοπόρο μαχητή του. Το 1936 οι εργαζόμενοι και διανοούμενοι της Αθήνας τον ετίμησαν εκλέγοντάς τον βουλευτή στο ψηφοδέλτιο του Παλλαϊκού Μετώπου. Από τότε ο Δ. Γληνός γίνεται και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ελλάδας.

Η αστική τάξη από την οποία προέρχονταν ο Γληνός δεν του συγχώρεσε ποτέ τη φυγή προς το λαϊκό αγώνα. Για την πάλη του ενάντια στον Γκλύξμπουργκ η διχτατορία Κονδύλη τον εξόρισε στον Αη-Στράτη. Η μοναρχοφασιστική εξορία της 4ης Αυγούστου τον κράτησε εξόριστο στην Ανάφη, Ακροναυπλία και Σαντορίνη, όπου συμμερίστηκε με τους άλλους αγωνιστές του λαού τις φριχτές κακουχίες της εξορίας!

Η εθνική κατάρρευση και υποδούλωση βρήκε το Δ. Γληνό στις πρώτες γραμμές των μαχητών του κόμματός μας, που ανάλαβαν μαζί με άλλους συμμάχους ν’ ανασυγκροτήσουν τις διαλυμένες εθνικές δυνάμεις και ν’ ανάψουν κάτω από τις σημαίες του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου το σημερινό μεγαλειώδη πόλεμο ενάντια στους καταχτητές, για την απελευθέρωση της Ελλάδας. Ο Γληνός υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες του ΕΑΜ και ένας από τους πιο λαμπρούς εκπροσώπους του. Από την ικανότατη πένα του βγήκε το γνωστό πολυδιαβαστό βιβλιαράκι «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ». Πλήθος άρθρα του σε φλέγοντα ζητήματα του σημερινού εθνικού αγώνα δημοσιεύτηκαν στο «Ριζοσπάστη» και άλλα έντυπα. Ο Γληνός κατέλειπε και σπουδαία ατελείωτη θεωρητική εργασία. Δεν πρόλαβε να αξιοποιήσει όλες του τις δυνατότητες. Πέθανε πιστός στρατιώτης στο χαράκωμα της σκληρής πάλης για την εθνική λευτεριά. Μα αφήνει πίσω του στρατιά ολάκερη από φωτισμένα μυαλά, που θα καταχτήσουν τη λευτεριά και θα πραγματοποιήσουν τους πόθους του.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα, το πιο μαχητικό κόμμα της προόδου, εκτιμώντας τις τεράστιες υπηρεσίες και ικανότητές του στην υπόθεση του λαϊκού διαφωτισμού και τη συμβολή του στο νεοελληνικό εθνικό πολιτισμό, ανέδειξε το Δ. Γληνό στην κορυφή της κομματικής ηγεσίας. Στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ το Δεκέμβρη το 1942 ο Γληνός εξελέγει μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του και του Πολιτικού Γραφείου της και αργότερα μέλος της Γραμματείας του.

Ας σκούζει η υστερική προπαγάνδα του χιτλερισμού και των πραχτόρων της ότι τάχα οι κομμουνιστές επιβουλεύονται τους εκπροσώπους της διανόησης. Όλη η σταδιοδρομία και ανάδειξη του Δ. Γληνού είναι η πιο φωτεινή απόδειξη για την αγάπη και τη στοργή που βρίσκουν οι διανοητές επιστήμονες, λογοτέχνες, καλλιτέχνες στις γραμμές του μαχόμενου λαού, όσοι δεν αρκούνται αυτάρεσκα στη ζωή του γραφείου, αλλά παλεύουν με το λαό και για το λαό στις κρίσιμες ώρες των πεπρωμένων τους. Μόνο με το λαό μπορούν ν’ αναδείξουν τις ικανότητές τους και να καταλάβουν αντάξια θέση στους κόλπους του.

Έλληνες!

Ο θάνατος του Δ. Γληνού αφήνει μεγάλο κενό στον αγώνα για την εθνική μας απελευθέρωση για την πρόοδο και προκοπή του έθνους. Ας γίνει η γεμάτη αυτοθυσία ζωή του και ο μαρτυρικός θάνατός του παρόρμηση για να πυκνώσουμε τις γραμμές του εθνικού αγώνα. Στα τελευταία γραφτά που βγήκαν από το χέρι του ο Γληνός μας καλεί «Έλληνες, όλοι μαζί ενωμένοι να σταματήσουμε τον εμφύλιο πόλεμο, να συντρίψουμε τον καταχτητή!».

Διανοούμενοι!

Εμπνευσμένοι από το υπέροχο παράδειγμα του κορυφαίου μαχητή διανοούμενου πυκνώστε κατά χιλιάδες τις γραμμές του ΕΑΜ!

Ολοκληρώστε το έργο του Γληνού που το τιμάει αύριο αντάξια η πατρίδα. Γίνετε μέλη του κόμματος που ελάμπρυνε με τη δράση του ο Γληνός, που μας άφησε τούτα τα ύστατα λόγια ξεψυχώντας: «Πιστεύω στον κομμουνισμό. Θα νικήσουμε, θα νικήσουμε, θα νικήσουμε…»

Αιώνια η δόξα και τιμή στο φωτεινό πρόμαχο της ελληνικής λευτεριάς και αναγέννησης.

Το Π.Γ. της Κ.Ε. του ΚΚΕ Αθήνα, 27.12.1943

Ριζοσπάστης, 30.12.1943

Διαβάστε Περισσότερα »

Δημήτρης Γληνός: Ποιοί δρόμοι ανοίγονται μπροστά στους νέους

 

Ποιοί δρόμοι ανοίγονται μπροστά στους νέους

Δ. ΓΛΗΝΟΣ

Αγαπητοί μου νέοι,

Μ’ ερωτάτε να σας πω κι εγώ, ποιοι δρόμοι ανοίγονται μπροστά σας και φυσικά ποιον από όλους να ακολουθήσετε. Ίσως αρμοδιότεροι απ όλους εμάς της ώριμης γενιάς , είσαστε σεις οι ίδιοι, για να απαντήσετε σε αυτό το ερώτημα. Γιατί το αντίκρισμα της ζωής, που ζείτε τώρα εσείς στα είκοσι χρόνια σας και στη σημερινή κρίσιμη θέση του κόσμου, εμείς δεν το ζήσαμε κι ούτε μπορούσαμε να το ζήσουμε, όταν είμαστε στη δική σας θέση στα πανεπιστημιακά θρανία. Γι αυτό μπορείτε βέβαια να ακούσετε τι θα σας πούμε εμείς οι άλλοι, να τραβήξετε όμως το δρόμο, που θα νιώσετε μέσα σας να σας δείχνει με εσωτερική αναγκαιότητα ο ίδιος σας ο εαυτός. Ν’ ακολουθήσετε τη φωνή της συνείδησής σας, γιατί μέσα σε αυτή θα μιλάει και κάτι πλατύτερο από το άτομο σας, η κοινωνική και ταξική συνείδηση, που ζει χωρίς άλλο μέσα σας.

Οι δρόμοι που ανοίγονται σήμερα μπροστά σας, δεν είναι πολλοί, είναι δυο. Είτε το θελήσετε να τους αναγνωρίσετε είτε όχι, είτε προσπαθήσουν να σας τους κρύψουν μέσα στην ομίχλη ιδεαλιστικών σοφισμάτων, οι δρόμοι , που ανοίγονται μπροστά σας, είναι και μένουνε δυο : ή θα πάτε με το μέρος της συντήρησης και της αντίδρασης, ή θα πάτε με το μέρος της επανάστασης. Tetrium non datur. Μα θα μου πείτε : Τι δουλεία έχουμε μείς με την αντίδραση ή με την επανάσταση; Πολιτικάντηδες ήρθαμε να γίνουμε; Ήρθαμε να σπουδάσουμε μιαν επιστήμη και να ζήσουμε έπειτα στην κοινωνία με την άσκηση της επιστήμης αυτής. Τι δουλειά έχει η μελέτη της επιστήμης μας με την πολιτική;

Αλήθεια υπάρχουν άνθρωποι, που θα σας μιλήσουν με φρίκη και αηδία με εσχάτη περιφρόνηση για την «πολιτική» και θα σας ξορκίσουμε να μην έχετε καμία σχέση μ αυτή την κατάρα του καιρού μας, την «πολιτική» ,που χώνει σας τον Μεφιστοφελή την ουρά της στην «καθαρή φιλοσοφία», στην «καθαρή επιστήμη», στην «καθαρή τέχνη» και τα μολύνει όλα.

Και όμως και όμως! Δεν πιστεύω να σας ξέφυγε, αγαπητοί μου νέοι, πως και άλλοι συμβουλάτορες, που προηγήθηκαν από μένα, ας αναφέρω τους κ. Λούβαρι, Θεοδωρακόπουλο και Κανελλόπουλο, κάτω από τις βαθυστόχαστες φιλοσοφοντυμένες συμβουλές, που σας έδωκαν, δεν έκαμαν τίποτε άλλο από την πολιτική, από αυτή την καταραμένη πολιτική, που πάει να χωθεί και μέσα στο 2+2=4. Και οι τρεις τους κρατώντας από μια φιλοσοφική αγιαστούρα ξόρκιζαν τον «ιστορικό υλισμό» και τίποτα άλλο. Έκαναν καθαρή, καθαρότατη, αλλά ανομολόγητη…πολιτική.

Εγώ πάλι από την άλλη μεριά πιστεύω, πως είναι των αδυνάτων αδύνατο να ξεχωρίσει κάνεις οποιοδήποτε κλάδο της ανθρώπινης πνευματικής ενέργειας από την πολιτική. Γιατί ο άνθρωπος ούτε σαν άτομο (που ουσιαστικά δεν υπάρχει) ούτε σαν σύνολο, μπορεί να μεταβληθεί ποτέ σ’ ένα απλό και μονό θεωρητικό πλάσμα. Ζωή σημαίνει ενεργεία και τρόπος ενέργειας. Τρόπος ενέργειας σημαίνει πολιτική, είτε συνειδητή, είτε όχι. Γιατί δεν υπάρχει ενεργεία του ανθρώπου, που δεν είναι κοινωνικά καθορισμένη. Ο τρόπος λοιπόν, που πραγματώνεται η ομαδική βούληση, είτε μέσα στις ομαδικές, είτε μέσα στις ατομικές ενέργειες, είναι πολιτική, αφού στον έναν τρόπο μπορεί να αντιταχθεί ένας άλλος τρόπος.

Μα ας εξετάσουμε τα ζητήματα κάπως ειδικότερα με τη δική σας περίπτωση. Ας υποθέσουμε λοιπόν, «έξω από κάθε πολιτική», ότι ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά σας και το μοναδικό χρέος που έχετε , είναι να γίνετε επιστήμονες. Τι είναι όμως επιστήμη; Θα μου απαντήσετε: «ένα συστηματοποιημένο σύνολο από γνώσεις, που αναφέρονται σε μια περιοχή από φαινόμενα του φυσικού κόσμου ή της ανθρώπινης κοινωνίας». Ωραία. Ποιος είναι λοιπόν ο σκοπός σας, όταν λέτε πως πρέπει να γίνετε επιστήμονες; Θα μου απαντήσετε:  «να οικειοποιηθούμε αυτό το συστηματοποιημένο σύνολο σε μια περιοχή του επιστητού και να αποστήσουμε την ικανότητα από τη μια μεριά να πλουτίζουμε με νέες έρευνες αι από την άλλη να εφαρμόζουμε ένα μέρος από τις γνώσεις αυτές για την ωφελεία των συνάνθρωπων μας». Έτσι λοιπόν αντιλαμβάνεστε την κάθε επιστήμη σαν ένα άθροισμα από μερικές θεωρητικές και πραχτικώς ικανότητες, που θα σας προσπορίζουν και τα μέσα της ζωής σας.

Ο επιστήμονας είναι ουσιαστικά για σας ένας δεξιοτέχνης γιατρός, δικηγόρος, δάσκαλος, θεολόγος κλπ

Μα άδω αμέσως γεννιέται μια σειρά από απορίες. Πώς και δημιουργήθηκε αυτό το συστηματοποιημένο σύνολο από γνώσεις, που το καλούμε επιστήμη; Γιατί έχει τούτη τη μορφή, που έχει σήμερα και τούτη τη θέσεις, που έχει σήμερα στη ζωή; Και οι απορίες αυτές μας φέρνουν αμέσως έξω από το γυάλινο πύργο της «καθαρής επιστήμης» και μας οδηγούν να αναζητήσουμε τα κοινωνικά αίτια, που ευνοούν τη γέννηση, την ανάπτυξη και τη θέση, που έχει σήμερα η κάθε επιστήμη στη ζωή. Έπειτα μια δεύτερη απορία. Με τον τρόπο της ζωής σας έξω από τον κύκλο αυτής της δεξιοτεχνίας, που θα ασκείτε το επάγγελμα, δεν έχει να κάνει τίποτε η επιστήμη; Η επιστήμη διαλύεται σε ατομικές δεξιοτεχνίες και δεν επιδρά καθόλου επάνω στον τρόπο της ζωής, που πρόκειται να ζήσετε σα μελή της κοινωνίας; Η επιστήμη είναι χωρισμένη από τη ζωή;

Εδώ και εσείς οι ίδιοι, όσοι δεν είσαστε διαλλαχτικοί ματεριαλιστές, μα και η ολότητα ίσως από τους δάσκαλους σας, θα απαντήσουμε μ’ ένα στόμα. Ναι! Τη ζωή ρυθμίζουν, θα σας ποινή, άλλες «αξίες», ηθικές, θρησκευτικές, κοινωνικές, πολιτικές. Και οι αξίες αυτές δεν πηγάζουν από τη γνώση. Άρα η επιστήμη μπορεί να μελετήσει τις αξίες σαν δεδομένα, ποτέ όμως δεν μπορεί να γίνει ρυθμιστής τους. Μα αν ρωτήσετε ποια είναι η πηγή αυτών των αξίων , θα πάρετε τις πιο σκοτεινές, τις πιο αόριστες, τις πιο θολές απαντήσεις, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, όλες οδηγούν στο μυστήριο, στην αποκάλυψη, στο υπερκόσμιο και φανταστικό.

Αυτή όμως η επίμονη τάση να χωριστεί η άξια, που ρυθμίζει τη ζωή από τη γνώση, φαντάζεσθε πως δεν είναι και αυτή κοινωνικά καθορισμένη; Είναι γνώρισμα όλων των κοινωνιών, που είναι χωρισμένες σε κοινωνικές τάξεις και στηρίζονται στην κυριαρχία μιας τάξης επάνω στις άλλες. Και το λόγο του χωρισμού θα τον δείτε παρακάτω.

Αν όμως ακλουθήσατε μιαν άλλη σειρά στοχασμών, θα φτάσετε σε διαφορετικό συμπέρασμα. Για θέσετε παρακαλώ το ερώτημα, ποια είναι η σχέση, που κάθε φορά, σε κάθε ιστορική στιγμή της ανθρωπότητας, υπάρχει ανάμεσα στο «είναι», στο «νοείν» και στο «πράττειν»; Η μονή απάντηση, που μπορείτε να έχετε σε μιαν αντικειμενική ερευνά του προβλήματος αυτού, είναι , πως σε κάθε στιγμή της ιστορικής διαδρομής, σε κάθε ανθρωπινή κοινωνία, το «είναι», το «νοείν» και το «πράττειν» είναι αλληλένδετα και αλληλεξαρτημένα. Το είναι, δηλαδή οι αντικειμενικοί οροί της ανθρώπινης ζωής, καθορίζουν τη γνώση και αυτή οδηγεί την πράξη, που από την άλλη μεριά κι αυτή είναι κάθε φορά το κίνητρο και το κριτήριο της γνώσης. Και η πράξη πάλι με τη γνώση μαζί επιδρούν επάνω στην πραγματικότητα και την μεταβάλλουν.

Γι' αυτό κι όταν αλλάζουν οι αντικειμενικοί οροί και δημιουργείται νέα γνώση και βγαίνει ένα καινούργιο πρέπει, ξεσπάσει η αντίθεση με το παλιό και δημιουργείται η ανάγκη μιας καινούργιας σύνθεσης. Γι αυτό και η τάξη , που άρχει κάθε φορά, θέλει από τη μια μεριά να μονοπωλεί και να κοντρολάρει τη γνώση, δηλαδή την επιστήμη και από την άλλη μεριά να χωρίζει από αυτή το «πρέπει» (το «πρέπει» που τους συμφέρει) και να το ανάγει σε θεια καταγωγή, για να μην επηρεαστεί από την αλλαγή της γνώσης (δέκα εντολές δοσμένες από το Θεό στο Μωυσή, ηθικός νομός που πηγάζει από την υπερβατική φύση του ανθρώπου κλπ, κλπ).

Αν αυτό είναι έτσι, τότε η αντίληψη, που πρέπει να περιορίζει την έννοια της επιστήμης στην κατάκτηση μιας περιορισμένης περιοχής του επιστητού, ξεχωρισμένης με σινικά τείχη από κάθε γενική επισκόπηση του επιστητού και από την άλλη μεριά χωρίζει με στεγανά και αδιαπέραστα χωρίσματα την επιστήμη από τη ρύθμιση της ζωής, η αντίληψη λοιπόν αυτής της «καθαρής επιστήμης» είναι και αυτή μια «πολιτική αντίληψη» της επιστήμης. Όπερ έδει δείξε. Δικαιούμαστε λοιπόν σε αυτή την αντίληψη της επιστήμης να αντιτάξουμε τη δική μας, που δε χωρίζει την επιστήμη από τη ρύθμιση της ζωής. Και την αντίληψη τούτη για την ενότητα επιστήμης και πράξης τη βλέπουμε να εφαρμόζεται περά για περά στη μονή χωρά, που θέτει τα θεμέλια μιας νέας αταξικής κοινωνίας, που καταργεί την εκμετάλλευση και βαδίζει προς τον κομμουνισμό, δηλαδή τη Σοβιετική Ένωση. Συμφωνώ με την αντίληψη αυτή, η σπουδή της επιστήμης είναι αναπόσπαστα ενωμένη με γενική θεώρηση της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Και η γενική αυτή θεώρηση είναι μια επιστημονική φιλοσοφία.

Επιστήμονας χωρίς τέτοια γενική επιστημονική κοσμοθεωρία είναι ένας απλός δεξιοτέχνης, ένας επαγγελματίας, πολύ κατώτερος από έναν εργάτη, γιατί ο τελευταίος, όταν είναι συνειδητός, έχει, έστω και στις γενικές γραμμές, την επιστημονική θεώρηση του κόσμου.

Με την έννοια αυτή μπορώ λοιπόν να σας πω κι εγώ: Ο δρόμος, που ανοίγεται μπροστά σας είναι να γίνετε επιστήμονες. Μου αρκεί αυτό. Γιατί είμαι βέβαιος, πως τότε τα εννιά δέκατα από σας θα δεχτούν μια μονή επιστημονική κοσμοθεωρία, που θα τους ικανοποιήσει, το διαλλαχτικό ματεριαλισμό έτσι λέγοντας σας να γίνετε αληθινοί επιστήμονες, είναι το ίδιο σας να σας λέω: γίνετε οπαδοί του διαλλαχτικού υλισμού.

Κι έχω τούτη την πεποίθηση, γιατί αυτός είναι και ο μόνος γνήσιος κοινωνικός σας καθορισμός.

Αλήθεια! Σκεφτείτε λιγάκι. Από πού έρχεστε εσείς, παΐδια μου; Από ποια κοινωνικά στρώματα; Πού ανήκετε; Το μεγαλύτερο πλήθος από σας είναι φτωχά παΐδια. Η αστική τάξη βεβαία υψώνει μπροστά στα μάτια όλων σας το τίμημα της προδοσίας: θέσεις κρατικές, πελατεία, αξιώματα, τίτλους, για να γίνετε οι πνευματικοί στυλοβάτες της. Ένα τραγικό παιδομάζωμα! Έτσι και οι γενίτσαροι γίνονταν οι πιο φανατικοί διώκτες των χριστιανών, όπως τα παΐδια των φτωχών, που σπουδάζουν στα πανεπιστήμια και αλλάζουν κοινωνική κατάσταση, γίνονται οι πιο φανατικοί αντιδραστικοί.

Αν όμως ακούσετε τι σας λέει κατάβαθα το αίμα σας, δε θα αλλαξοπιστήσετε, δεν θα προδώσετε την τάξη σας. Θα πατέ με το μέρος των φτωχών και θα αγωνιστείτε κι εσείς για να θεμελιώσετε τη νέα ζωή.

Και τότε θα βαδίσετε με βήμα ακλόνητο στο μονό δρόμο, που αληθινά ανοίγεται μπροστά σας.

Από το πλούσιο θεωρητικό έργο του Γληνού σημειώνουμε για τους νεωτέρους:

1. « Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» (πρωτοκυκλοφόρησε στη γερμανοκρατούμενη Ελλάδα το Σεπτέμβριο του 1942 από το ΕΑΜ)

2. α) «Ο φασιστικός ιδεαλισμός στην Ελλάδα» (Ιούλης 1933), β) «Απάντηση σε θεληματικές απορίες» (Μάρτης-Απρίλης 1933), κριτική στον Κ. Τσάτσο.

3. Σειρά άρθρων με τίτλο: «Ο φασισμός και η ιδεολογία ενός κοινωνιολόγου» (Φλεβάρης-Μάρτης 1936), κριτική στον Π. Κανελλόπουλο. Τα άρθρα κριτικές του Δ. Γληνού σε Κ. Τσάτσο-Π. Κανελλόπουλο είναι επίκαιρα για την κριτική σε φασιστικές αντιλήψεις.

4. «Τριλογία πολέμου» (1938), επίκαιρο για την κριτική σε αντιδραστικές αστικές, ρεφορμιστικές και φασιστικές αντιλήψεις για τον πόλεμο.

5. «Μαρξισμός-Λενινισμός-Σταλινισμός» («ΚΟΜΕΠ» Ιούνης 1943) και «Μαρξισμός-Λενινισμός και τα νεοελληνικά προβλήματα» («ΚΟΜΕΠ» 1943), στα οποία προβάλλεται από τον Δ. Γληνό η παραπέρα ανάπτυξη του μαρξισμού-λενινισμού από το Στάλιν σε σταλινισμό. Επίκαιρα στην πολεμική εναντία στους χρουστσοφικούς ρεβιζιονιστές (ΚΚΕ-ΣΥΝασπισμό) αλλά και τους οπορτουνιστές της αντισταλινικής «λαθολογίας».

Διαβάστε Περισσότερα »

Δημήτρης Γληνός: Η Μαρξιστική – Λενινιστική – Σταλινική Κοσμοθεωρία

Η Μαρξιστική – Λενινιστική – Σταλινική Κοσμοθεωρία

Δ. Γληνός

"Κομμουνιστική Επιθεώρηση", Σεπτέμβρης 1943

Το άρθρο αυτό είναι το πρώτο σειράς άρθρων του Δ. Γληνού με τίτλο "Ο Μαρξισμός-Λενινισμός και τα νεοελληνικά προβλήματα". Ο τωρινός τίτλος είναι παρμένος από το άρθρο του Γληνού.
Ο Μαρξισμός - Λενινισμός είναι μια γενική κοσμοθεωρία, που καθο­δηγεί τη δράση σ' όλα τα επίπε­δα της ανθρώπινης ενέργειας. Δεν είναι δηλαδή ούτε ένα ειδικό φιλοσόφημα, που ν' αναφέρεται σ' ένα ειδικό κύκλο γνώσης, λ.χ. μό­νο μια θεωρία της ιστορίας (ιστορι­κός υλισμός), όπως πολλοί νομί­ζουν, ούτε μια καθαρά θεωρητική επισκόπηση κι ερμηνεία του κόσμου, που να προσπαθεί μόνο να εξηγήσει τα φαινόμενα. Είναι μια κοσμοθεωρία που πηγάζει μέ­σα από τις αντικρουόμενες δυνά­μεις, που ρυθμίζουν όλη τη ζωή του ανθρώπου, και σκοπός της εί­ναι όχι μόνο να ερμηνέψει, πα­ρά να αλλάξει τον κόσμο. Γίνε­ται έτσι μέθοδος καθοδήγησης και στην κοινωνική δράση. Από την ά­ποψη αυτή είναι αυτή η ίδια η μαρξιστική - λενινιστική θεωρία έ­να κοινωνικό φαινόμενο κολοσσιαί­ας σημασίας και απόδειξη είναι, πως μέσα σ' εκατό χρόνια έχει ε­πιφέρει μεγάλες αλλαγές στην αν­θρώπινη ζωή και ολοένα φέρνει μεγαλύτερες, διαποτίζοντας τη ζωή ό­λων των λαών της γης. Έχει γί­νει πια η μαρξιστική - λενινιστική θεωρία μια τεράστια κινητήρια δύ­ναμη της ιστορικής εξέλιξης.
Μπορούμε να πούμε κιόλας, πως από τον καιρό που υπάρχει ανθρώ­πινη κοινωνία ότι καμιά φιλοσοφι­κή κοσμοθεωρία δεν πήρε τόση ση­μασία για την ανθρώπινη ζωή. Και αυτό έγινε, γιατί ο μαρξισμός εί­ναι γνήσιο γέννημα των κοινωνικο-οικονομικών και ταξικών συνθη­κών που δημιουργήθηκαν στον κό­σμο με την επικράτηση της αστι­κής τάξης, της γενικής βιομηχανο­ποίησης της παραγωγής και της κεφαλαιοκρατικής οικονομίας. Ο μαρ­ξισμός είναι η γνήσια, η σωστή κοσμοθεωρία της εργατικής τάξης, του παγκόσμιου προλεταριάτου, που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε παράλ­ληλα με τη γένεση και τη συνειδη­τοποίηση της εργατικής τάξης, δο­κιμάστηκε στην πράξη, πλουτίστη­κε μέσα στη φωτιά των κοινωνικών αγώνων. Κριτήριο της αλήθειας και της ζωντάνιας κάθε θεωρί­ας είναι η πράξη. Κάθε θεωρία α­ποδείχνεται ψεύτικη, όταν σταθεί α­νίκανη να καθοδηγήσει την ανθρώ­πινη δράση και γίνεται ψεύτικη, ό­ταν σταθεί ανίκανη ν' αναπροσαρ­μοστεί στην αδιάκοπη ρέουσα πραγ­ματικότητα.
Η μαρξιστική κοσμοθεωρία έχει την ιστορία της. Η εξέλιξη και η ανάπτυξη της κεφαλαιοκρατικής οι­κονομίας, η πάλη της αστικής τά­ξης με τη φεουδαρχία και τα πρώ­τα μηνύματα της δημιουργίας της εργατικής τάξης είχανε προετοιμά­σει το θεωρητικό έδαφος για τη γένεση του μαρξισμού. Η εγγλέζι­κη πολιτική οικονομία, η γερμανι­κή ιδεαλιστική φιλοσοφία των αρ­χών του 19ου αιώνα και ο γαλλι­κός ουτοπικός σοσιαλισμός ήτανε τα θεωρητικά προστάδια για τη θε­μελίωση του μαρξισμού. Όσο προ­χωρούμε η ανάπτυξη του προλεταρι­άτου μέσα στην κεφαλαιοκρατική οικονομία και η συνειδητοποίηση της εργατικής τάξης, δημιουργούνταν και οι κοινωνικές προϋποθέ­σεις για την επιστημονική, στερεά θεμελιωμένη στην πραγματικότητα, θεωρητική έκφραση των κοινωνι­κών φαινομένων και της ιστορι­κής πορείας που ήταν αποτέλεσμα των νέων συνθηκών. Το έργο αυ­τό επιτέλεσε με μεγαλοφυή ενόρα­ση και ανάλυση ο Μαρξ μαζί με τον Ένγκελς. Από την πρώτη στιγ­μή διαβλέποντας σωστά την απο­στολή της θεωρίας στη ζωή συνδέσανε τη θεωρία με την πράξη κι έ­τσι όχι μόνο δοκιμάσανε την αλή­θεια και τη ζωντάνια του επιστη­μονικού σοσιαλισμού μέσα στη φω­τιά των κοινωνικών αγώνων παρά δείξανε και στους επιγόνους τους το μόνο σωστό δρόμο για ν' απο­φευχθούν τα λάθη, ο μαρασμός και ο θάνατος. Και ο δρόμος αυτός εί­ναι η αδιάκοπη αλληλεπίδραση θε­ωρίας και πράξης και η αδιάκοπη αναπροσαρμογή της θεωρίας στη ρέουσα πραγματικότητα, η παράλλη­λη αντανακλαστική διαλεκτική πο­ρεία ζωής και θεωρίας. Απάνω σ' αυτή τη βάση στηρίχθηκε ο γνήσι­ος μαθητής των Μαρξ και Έν­γκελς, Λένιν, και παραμερίζοντας με οξύτατη διαλεχτική αγωνιστική όλες τις πλαστογραφίες του μαρξι­σμού που γεννήθηκαν μέσα στη Δεύτερη Διεθνή, κατανόησε και α­νάλυσε σωστά τις αντικειμενικές συνθήκες που δημιουργήθηκαν στις αρχές του εικοστού αιώνα στο ι­μπεριαλιστικό στάδιο της κεφαλαιοκρατίας κι έτσι αναπροσαρμόζοντας το μαρξισμό στις νέες συνθή­κες, έγινε ο μεγάλος θεωρητικός και πολιτικός ηγέτης του παγκόσμι­ου προλεταριάτου μέσα στις συνθή­κες αυτές και καθοδήγησε σωστά το ρούσικο προλεταριάτο στην επα­νάσταση και στη δημιουργία της πρώτης σοσιαλιστικής κοινωνίας α­πάνω στη γη. Απάνω στην ίδια σω­στή βάση στηρίχτηκε και ο μεγαλο­φυής συνεργάτης του Λένιν, Στά­λιν, και με σιδερένιο χέρι και με ατράνταχτη και θαυμαστή θεωρητι­κή σύλληψη της διαλεχτικής πορεί­ας της επανάστασης οδήγησε και τη Σοβιετική Ένωση και την Τρί­τη Διεθνή στους σωστούς δρόμους που οδηγούνε στη νίκη του σοσια­λισμού. Έτσι η μαρξιστική - λενι­νιστική - σταλινική κοσμοθεωρία α­γκαλιάζει όλα τα επίπεδα της ζω­ής. Με την οικονομική του θεω­ρία δίνει τη μόνη επιστημονική, στερεά και ακλόνητη συνθετική σύλληψη του βασικού κοινωνικού φαινομένου που είναι ο έσχατος ρυθμιστής όλης της ανθρώπινης ζω­ής. Με την πολιτική θεωρία καθο­δηγεί τη στρατηγική και την ταχτι­κή της πάλης της εργατικής τάξης και δείχνει τους δρόμους που φέρ­νουνε στο θεμέλιωμα του σοσιαλι­σμού. Με το διαλεχτικό μετεριαλισμό, τη φιλοσοφία του προλεταριά­του, επισκοπεί και ανασυνθέτει μέ­σα στο ανθρώπινο μυαλό όλο το γίγνεσθαι, και το φυσικό και το κοινωνικό, καθοδηγεί την ανθρώπι­νη ενέργεια και τη μαζική δράση σ' όλα τα επίπεδα της ζωής.
Ο διαλεχτικός ματεριαλισμός περι­έχει τρία βασικά τμήματα: Το πρώ­το είναι η διαλεχτική της γνώσης, η διαλεχτική γνωσιοθεωρία, που α­ναλύοντας τα φαινόμενα της γνώσης, το αν μπορούμε να γνωρίσου­με τον αντικειμενικό κόσμο και να επηρεάσουμε την εξέλιξη του, μας οπλίζει με τη διαλεχτική μέθοδο, τον τρόπο να πλησιάζουμε και να κατανοούμε τη ρέουσα πραγματικό­τητα κι έτσι αντικαθρεφτίζοντας στο νου μας σωστά τους νόμους που κινούν την πραγματικότητα να μπορούμε να την επηρεάζουμε στην εξέλιξη της μέσα στο φυσικό και μέσα στον κοινωνικό κόσμο. Έ­τσι ο μαρξισμός οπλίζει τον άν­θρωπο με το τελειότερο γνωστικό μέσο, τη διαλεχτική μέθοδο και τον οδηγεί και στην κυριαρχία πά­νω στη φύση και στην κυριαρχία πάνω στην κοινωνική εξέλιξη. Γι' αυτό η διαλεχτική μέθοδος της γνώσης είναι το ισχυρότερο όπλο του προλεταριάτου στον αγώνα για τη συνειδητή μετατροπή της κοινω­νίας στη σοσιαλιστική της μορφή.
Το δεύτερο τμήμα είναι η διαλε­χτική της φύσης, όπου εφαρμόζο­ντας τη διαλεχτική μέθοδο στην α­νάλυση και την ανασύνθεση των φυσικών φαινομένων φτάνουμε στη σωστή κατανόηση των νόμων, που διέπουνε το φυσικό κόσμο. Κι έ­τσι, ολοένα περισσότερο κυριαρχού­με πάνω σ' αυτόν, παίρνοντας συ­νάμα μια σωστή συνολική θεώρη­ση του φυσικού γίγνεσθαι και απομακρύνοντας κάθε μυστηριακή ερμηνεία από την επιστήμη.
Το τρίτο τμήμα είναι η διαλεχτι­κή της κοινωνίας, όπου εφαρμόζο­ντας τη διαλεχτική γνωσιολογία στην εξέλιξη της ανθρώπινης κοι­νωνίας κατανοούμε και ανασυνθέ­τουμε σωστά την πορεία των κοινωνικών φαινομένων κι έτσι γινό­μαστε ικανοί να επεμβαίνουμε συ­νειδητά στην κοινωνική εξέλιξη σ' όλες τις μορφές της ζωής και να μετατρέπουμε την ανθρώπινη ζωή γνωρίζοντας τους νόμους και τις κινητήριες δυνάμεις που διέπουν κάθε φορά την κοινωνία.
Έτσι, λοιπόν, αποδείχνεται αυτό που είπαμε στην αρχή, πως μαρξι­σμός - λενινισμός είναι γενική κο­σμοθεωρία που καθοδηγεί την αν­θρώπινη ενέργεια σ' όλα τα επίπε­δα της ζωής.
Οπλισμένοι, λοιπόν, κι εμείς με τη θεωρία τούτη πρέπει να εξετά­ζουμε όλα τα προβλήματα της νεο­ελληνικής ζωής, αν θέλουμε να ε­πηρεάζουμε σωστά την εξέλιξη και τη λύση τους. Τι έγινε προς την κατεύθυνση αυτή στον τόπο μας και τι πρέπει να γίνει, αυτό θα το εξετάσουμε σ" ένα δεύτερο άρθρο.
Αναδημοσιεύτηκε στη "Φωνή της Αλήθειας", αρ. φυλ. 2, 15-31 Σεπτέμβρη 1993, σελ. 2

Διαβάστε Περισσότερα »

Δημήτρης Γληνός: ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ-ΛΕΝΙΝΙΣΜΟΣ-ΣΤΑΛΙΝΙΣΜΟΣ

ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ-ΛΕΝΙΝΙΣΜΟΣ-ΣΤΑΛΙΝΙΣΜΟΣ

Δ. Γληνός

"Κομμουνιστική Επιθεώρηση", Ιούνης 1943, σελ. 391-392
Ο Μαρξισμός στο ιστορικό ξετύλιγμα της ανθρώπινης κοινωνίας αποτελεί το πιο τρανό πέταγμα της ανθρώπινης σκέψης. Κληρονόμησε ότι καλό δημιούργησε η ανθρωπότητα και αυτό εκφράζεται στα τρία επιστημονικά έργα τον πρώτον μισού τον 19ον αιώνα: στην αγγλική πολιτική οικονομία, στη γερμανική φιλοσοφία και στο γαλλικό σοσιαλισμό.
Ο Μαρξισμός γενίκεψε σε ανώτερη κριτική σύνθεση αυτές τις επιστημονικές καταχτήσεις και δημιούργησε καινούρια κοσμοθεωρία, καινούριο τρόπο αντίληψης για τα φαινόμενα του κόσμου απ' τη φύση ως την ανθρώπινη σκέψη. Είναι η κοσμοθεωρία του προλεταριάτου. Η πιο πλέρια, η πιο επιστημονική κοσμοθεωρία. Απαλλαγμένη από κάθε μονομέρεια συμπυκνώνει όλη την πείρα της ανθρώπινης δράσης, της πάλης των ανθρωπίνων μαζών στην ιστορική ανέλιξη της κοινωνίας. Ο Μαρξισμός, σαν κοσμοθεωρία του προλεταριάτου βγαίνει από τους όρους της κοινωνικής του ύπαρξης και της πάλης του για την αλλαγή του κόσμου. Γνωρίζει τους νόμους της κοινωνικής κίνησης και αλλαγής και κάνει συνειδητή την ενεργητική δράση των ανθρώπων σ' αυτή την πάλη και την αλλαγή. Είναι πριν απ' όλα μέθοδος για τη γνώση της αντικειμενικής πραγματικότητας. Και μέθοδος για γνώση πού χει σκοπό την αλλαγή τον κόσμου με την ανθρώπινη δράση.
Είναι "καθοδήγηση για δράση", όπως είπε ο Λένιν. Αυτό το στοιχείο της συνειδητής πάλης για το μετασχηματισμό του κόσμου, σύμφωνα με τις κοινωνικές ανάγκες, είναι αποφασιστικό στοιχείο τον μαρξισμού που σκόπιμα το αγνοούν οι κάθε λογής πολέμιοι του. Ο Μαρξισμός, όντας ζωντανή μέθοδος αναπτύχνεται και πλουτίζεται στην πορεία της ιστορικής ανάπτυξης. Στις καινούριες συνθήκες που δημιούργησε ο ιμπεριαλισμός, ο Λένιν πλούτισε το Μαρξισμό σ' όλους τους τομείς - οικονομία, πολιτική, φιλοσοφία. Η λενινιστική θεωρία για τον ιμπεριαλισμό, σαν τελευταίο στάδιο τον καπιταλισμού, σαν εποχή πολέμων και επαναστάσεων, για το κράτος, για την επανάσταση, για το πέρασμα της αστικοδημοκρατικής επανάστασης σε προλεταριακή, κλπ, είναι λενινιστική συμβολή στο μαρξισμό. Στο πεδίο της φιλοσοφίας ο Λένιν ανάπτυξε τις μαρξιστικές θέσεις κυρίως με το φιλοσοφικό τον έργο "Υλισμός και εμπειριοκριτικισμός". Η γιγάντια δράση τον Λένιν σαν αρχηγού του επαναστατικού κινήματος, που ανάτρεψε την παλιά κοινωνία στο ένα έχτο της γης, από μεθοδολογική πλευρά δείχνει τον κολοσσιαίο ρόλο της ηγετικής προσωπικότητας, άμα η δράση της κατευθύνεται σύμφωνα με τις ανάγκες της κοινωνικής προόδου, άμα συμπυκνώνει και εκφράζει τους πόθους των μαζών.
Ο Στάλιν, στην εποχή της ανοικοδόμησης της σοσιαλιστικής κοινωνίας στις συνθήκες της πάλης με τον αντιδραστικό φασισμό, πλούτισε το μαρξισμό-λενινισμό με πλήθος στοιχεία που αναπτύχθηκαν στις καινούριες κοινωνικές συνθήκες. Ο Μαρξισμός, κοσμοθεωρία και ζωντανή μέθοδος τον προλεταριάτου και του κομμουνιστικού κόμματος αναπτυγμένες σε λενινισμό-σταλινισμό, δίνει τη μοναδική σωστή γνώση του κόσμου και το δρόμο δράσης για την αλλαγή τον προς το συμφέρο της κοινωνικής προόδου.
Η τωρινή κοινωνική πραγματικότητα με τη φοβερή πολεμική σύρραξη που βγήκε απ' τις εσωτερικές αντιθέσεις τον καπιταλισμού και επιβλήθηκε από το φασισμό αποτελεί περίτρανη απόδειξη για την ορθότητα τον μαρξισμού-λενινισμού-σταλινισμού.

---

Μερικά από τα έργα (βιβλία-άρθρα) του Δημήτρη Γληνού:
Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ
Τριλογία Πολέμου
Εισαγωγή στο Σοφιστή του Πλάτωνα
Η Φιλοσοφία του Χέγκελ
Ο φασισμός και η ιδεολογία ενός "κοινωνιολόγου" (Π. Κανελλόπουλος)
Πνευματικές μορφές της Αντίδρασης
Ο φασιστικός ιδεαλισμός στην Ελλάδα (Κ. Τσάτσος)
Η σοσιαλιστική επανάσταση στον πολιτισμό
Η Οχτωβριάνη Επανάσταση και το εθνικό πρόβλημα
Το σοσιαλιστικό έθνος
Νοσταλγός ή προφήτης (Φρ. Νίτσε)
Τα σημερινά προβλήματα του ελληνισμού

Διαβάστε Περισσότερα »

Ο Δημήτρης Γληνός και ο αθεράπευτος αντισταλινισμός των χρουστσοφικών σοσιαλδημοκρατών ηγετών του «Κ»ΚΕ

Στις 26 Δεκέμβρη 2009 κλείνουν 66 χρόνια απ΄ το θάνατο του Δημήτρη Γληνού, μέλους του Π.Γ. του ΚΚΕ, που προφανώς, παρά τα λάθη και τις προδοσίες της Κατοχής (Λίβανος-Καζέρτα-Βάρκιζα) δεν έχει καμιά σχέση με το σημερινό σοσιαλδημοκρατικό «Κ»ΚΕ (΄56), εκτρωματικό κατασκεύασμα της ωμής επέμβασης των σοβιετικών χρουστσοφικών ρεβιζιονιστών στο επαναστατικό ΚΚΕ.

Απ’ την  πλευρά μας για να τιμήσουμε τη μνήμη του επαναστάτη μαρξιστή διανοούμενου αναδημοσιεύουμε την ομιλία του κομμουνιστή Πέτρου Κόκκαλη στο Πολιτικό Μνημόσυνο του Δ. Γληνού (26/12/1945).

Οι σοσιαλδημοκράτες ηγέτες του «Κ»ΚΕ δημοσίευσαν  κι αυτοί στο «Ριζοσπάστη» (5/12/2009, σελ. 32) ένα σημείωμα με τίτλο «Ένας μεγάλος κομμουνιστής…» για να «τιμήσουν» τη μνήμη του Δημήτρη Γληνού.

Λέμε  να «τιμήσουν» δηλ. να εξαπατήσουν τα μέλη και τους οπαδούς τους αλλά προπαντός τα μέλη της «Κ»ΝΕ, γιατί  παρουσιάζουν έναν Γληνό «κομμένο και  ραμμένο» στα μέτρα τους δηλ. ένα Γληνό υποτίθεται  «μεγάλο κομμουνιστή», όμως χρουστσοφικό σοσιαλδημοκράτη, ενώ είναι πασίγνωστο ότι ο κομμουνιστής Γληνός ήταν στην πραγματικότητα ένας επαναστάτης μαρξιστής δηλ. ένας λενινιστής-σταλινιστής, όπως το βεβαιώνει-αποδεικνύει άρθρο του στην «ΚΟΜΕΠ», το οποίο οι σοσιαλδημοκράτες ηγέτες αποσιωπούν συνειδητά, για πολλοστή φορά, στο, προς «τιμήν» του, αρθρίδιο του «Ριζοσπάστη», και μάλιστα όταν σ’ αυτό παραθέτουν 11 τίτλους από άρθρα και βιβλία του.

Το άρθρο  του Γληνού φέρει το χαρακτηριστικό τίτλο: «Μαρξισμός-Λενινισμός-Σταλινισμός» («ΚΟΜΕΠ», τεύχος. 14, Ιούνης 1943), το οποίο προφανώς παραλείπεται εξαιτίας του τίτλου του μα προπαντός εξαιτίας του περιεχομένου του, κι αυτό παρόλο που απ΄ τον ίδιο χρόνο δηλ την «ΚΟΜΕΠ» του 1943 παρατίθεται άρθρο με τίτλο «Η Οκτωβριανή επανάσταση και το εθνικό πρόβλημα».

Η σκόπιμη  αποσιώπηση του άρθρου αυτού του  Δημήτρη Γληνού εκ μέρους των χρουστσοφικών  σοσιαλδημοκρατών ηγετών εκφράζει τον αθεράπευτο αντισταλινισμό* της σημερινής ηγεσίας του «Κ»ΚΕ (΄56) – παρότι κάπου-κάπου για εξαπάτηση των μελών αυτού του αστικού κόμματος ερωτοτροπούν με το Στάλιν δηλ. υποχρεώνονται να  φορέσουν «φιλο»-σταλινική μάσκα. Γιατί είναι γνωστό ότι οι ηγέτες του «Κ»ΚΕ: 1) έχουν μετά το ΄56 κατασυκοφαντήσει τον Ιωσήφ Στάλιν, 2) τον έχουν διαγράψει απ’ τους κλασικούς του μαρξισμού, ακολουθώντας τους δασκάλους τους Τίτο-Χρουστσόφ και ποτέ ως τώρα: α) δεν τον έχουν αποκαταστήσει, και β) δεν τον θεωρούν ούτε και σήμερα κλασικό του μαρξισμού (αναφέρουν τυπικά μόνο τους Μαρξ-Εγκελς-Λένιν, γιατί ουσιαστικά έχουν προδώσει-εγκαταλείψει οριστικά την επαναστατική τους κοσμοθεωρία, ακολουθώντας το αντεπαναστατικό σοσιαλδημοκρατικό ρεύμα του χρουστσοφικού ρεβιζιονισμού = παραλλαγή της αστικής ιδεολογίας), απλά κάπου-κάπου τον μνημονεύουν όπως και οι διάφοροι αστοί δημοσιολόγοι.

Σε πλήρη  αντίθεση με τους σημερινούς σοσιαλδημοκράτες ηγέτες του «Κ»ΚΕ ο Δημήτρης Γληνός στο άρθρο του υποστηρίζει  και τεκμηριώνει τη θέση (που ήταν και θέση του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος ως το 1956) ότι ο Ιωσήφ Στάλιν στην εποχή του «πλούτισε το Μαρξισμό-Λενινισμό με πλήθος στοιχεία» και ότι «ο Μαρξισμός, κοσμοθεωρία και ζωντανή μέθοδος του προλεταριάτου και του Κομμουνιστικού Κόμματος αναπτυγμένος σε Λενινισμό-Σταλινισμό, δίνει τη μοναδική σωστή γνώση του κόσμου και το δρόμο δράσης για την απαλλαγή του προς το συμφέρο της κοινωνικής προόδου. Η τωρινή κοινωνική πραγματικότητα με τη φοβερή πολεμική σύρραξη που βγήκε απ’ τις εσωτερικές αντιθέσεις του καπιταλισμού και επιβλήθηκε απ΄ το φασισμό αποτελεί περίτρανη απόδειξη για την ορθότητα του Μαρξισμού-Λενινισμού-Σταλινισμού» («ΚΟΜΕΠ», τεύχος. 14, Ιούνης 1943, σελ.392).

* Και  είναι τόσο βαμμένοι αντισταλινικοί οι σοσιαλδημοκράτες ηγέτες του «Κ»ΚΕ που ακόμα και τον 21^ο αιώνα, και συγκεκριμένα το 2002,  εκδίδουν βιβλία στο εκδοτικό τους «Σύγχρονη Εποχή» όπως του Ιλία Έρενμπουργκ: «Το χρονικό της αντρειοσύνης» («Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 2002), που ενώ αναφέρεται στο μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο δεν έχει ούτε μια φωτογραφία του μεγάλου στρατηλάτη Ιωσήφ Στάλιν, στο δε «παράρτημα εικαστικών έργων» βρίσκεται προκλητικά γραμμένο: «Ο τύμβος του Μαμάγιεφ Βόλγκογκραντ» αντί «Ο τύμβος του Μαμάγιεφ στο Στάλινγκραντ». Είναι δε τόσο βαμμένοι αντισταλινικοί οι ηγέτες του «Κ»ΚΕ (αλλά και εκείνοι του διεθνούς χρουστσοφικού ρεβιζιονισμού) που ξεπερνούν ακόμα και τους γάλλους ιμπεριαλιστές, που ας αναφερθεί για πολλοστή φορά, δεν άλλαξαν και διατηρούν ακόμα το όνομα Σύμβολο της μεγάλης αντιφασιστικής Νίκης των λαών «ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ» σε στάση του Μετρό αλλά και σε κεντρική πλατεία του Παρισιού: «Place de la Bataille de Stalingrad, Septembre 1942-Janvier 1943».

Απ το βιβλίο δεν λείπουν βέβαια και  οι προκλητικές   εξοργιστικές ψευτιές  των χρουστσοφικών ότι τάχα ο  Ιλία Έρενμπουργκ τιμήθηκε με το ανύπαρκτο εκείνη την περίοδο «Διεθνές Βραβείο Λένιν για τη στερέωση της ειρήνης ανάμεσα στους λαούς, 1952» (σελ.379), ενώ τιμήθηκε με το «Βραβείο Στάλιν» και πως τάχα τα μυθιστορήματά του «Η πτώση του Παρισιού» (1941) και  «Η θύελλα» (1946-47) τιμήθηκαν αντίστοιχα το 1942, 1948  με το επίσης ανύπαρκτο τότε «Κρατικό Βραβείο ΕΣΣΔ» (σελ. 378-379), ενώ στην πραγματικότητα τιμήθηκαν και τα δυο με το «Βραβείο Στάλιν». Για την «Πτώση του Παρισιού» ο αναγνώστης απ’ τις δυο εκδόσεις στα γαλλικά μαθαίνει ότι τιμήθηκε με το «Βραβείο Στάλιν»: «La chute de Paris», Prix STALINE 1942, Editions Hier et Aujourd’hui, Paris 1944 και «La chute de Paris», Prix Staline 1942, Editions en langues etrangeres, Moscou 1943.

Επιπλέον, υπήρξε τέτοιου μεγέθους το ταξικό μίσος απέναντι στον Ιωσήφ Στάλιν που στη χρουστσο-μπρεζνιεφική Σοβιετική Ένωση και στις άλλες ρεβιζιονιστικές-καπιταλιστικές χώρες οι φασιστικές σοσιαλδημοκρατικές χρουστσοφικές κλίκες: 1) έκαψαν και πολτοποίησαν, όπως οι χιτλερικοί ναζιφασίστες, εκατομμύρια αντίτυπα έργων του Στάλιν, 2) απαγόρευσαν φασιστικά για 35 ολόκληρα χρόνια την έκδοση και πώληση των έργων του στις χώρες τους, 3) γκρέμισαν όλα τα αγάλματά του, 4) εξαφάνισαν-έσβησαν για πάντα απ’ το χάρτη αυτών των χωρών όχι μόνο το όνομα του Ιωσήφ Στάλιν (μετονόμασαν πόλεις, πλατείες, λεωφόρους κλπ., κλπ.) αλλά και το ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ.

Διαβάστε Περισσότερα »

Ομιλία του σ. Πέτρου Κόκκαλη στο Πολιτικό Μνημόσυνο του Δ. Γληνού (26-ΧΙΙ-45)

-προδημοσίευση από εφημερίδα ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ-

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ

Ομιλία του σ. Πέτρου Κόκκαλη στο Πολιτικό Μνημόσυνο του Δ. Γληνού (26-ΧΙΙ-45)

Ο Δημήτρης Γληνός είναι ένα φαινόμενο πολύπλευρο της νεοελληνικής διανόησης. Οποιαδήποτε κοινωνική εκδήλωση της ζωής του  κι αν εξετάσουμε, βρίσκουμε πάντα  μια πηγή της οποίας το βάθος δεν είμαστε ακόμη σε θέση ν’ αναμετρηθούμε.
Η δράση  του αληθινού αυτού διανοούμενου, μέσα στα 32 αυτά χρόνια απ’ το 1911 ίσαμε  το Δεκέμβρη του 1943, δεν είναι ένα άθροισμα από ασύνδετες εκδηλώσεις ενός πλούσιου ψυχικού και πνευματικού δυναμισμού, αλλά αντίθετα είναι μια συμφωνία που με νομοτέλεια φανερώνει την προοδευτική του πορεία στους αγώνες της κοινωνικής ανοικοδόμησης της πατρίδας. Αποκορύφωμα της δράσης του ο απελευθερωτικός αγώνας. Σ’ αυτήν την τελευταία περίοδο της δράσης του θα σταθώ.
Η αποφασιστική τοποθέτηση του Δημήτρη Γληνού όταν υποδουλώθηκε το έθνος απ’ τον  ξένο φασισμό, είναι συνέπεια της  οργανικής του ωρίμανσης μέσα σε μια ζωή που είχε σαν γνώρισμα την αγωνιστική διάθεση και τη διαρκή πάλη για τη λευτεριά. Και  πρώτα πρώτα παλεύει για να γνωρίσει την εσωτερική λευτεριά και να την κάνει χτήμα του. Παλεύει για να λύσει τις τροχοπέδες πού τον εμποδίζουν ν’ ακολουθήσει αδίσταχτα τον δρόμο της προόδου. Πολλά χρόνια έδωσε ο Δημήτρης Γληνός γι’ αυτή την εσωτερική απελευθέρωση.
Ίσως  πολύ νωρίτερα, πολύ πριν περάσει στις γραμμές του λαϊκού κινήματος, να ένοιωθε μια βαθειά πικρία, γιατί  δεν κατόρθωνε να σπάσει τα δεσμά  πού είχε δημιουργήσει γύρω του η  αστική του προέλευση. Αλλ’ αν αυτή η εσωτερική σύγκρουση περιόριζε  τη δράση του και την περιόριζε σημαντικά – απ’ τ’ άλλο μέρος του δυνάμωνε τον πόθο για την απελευθέρωση και τον ανάγκαζε να βαθαίνει περισσότερο στο περιεχόμενο, στην έννοια τής λευτεριάς.
Και όσο  προχωρεί η εσωτερική απελευθέρωση τόσο μεγαλώνουν τα εξωτερικά εμπόδια. Μα ο Γληνός δεν δειλιάζει, είναι ο γεννημένος αγωνιστής. Αντίθετα οι διωγμοί που ολοένα γίνονται σκληρότεροι επιταχύνουν την πορεία του. Ας μη ξεχνάμε, ότι ο φασισμός την εποχή κείνη, βρισκόταν σε απειλητική άνοδο. Ο Γληνός παλληκαρίσια τράβηξε εμπρός. Το 1935 πρώτη εξορία στον Άη Στράτη.
Από το 1936 ίσαμε το 1938 αρχίζει μια ατέλειωτη  σειρά από εξορίες στα ξερονήσια  και τα κάτεργα. Απ’ την Ανάφη  στην Ακροναυπλία, απ’ την Ακροναυπλία  στη Σαντορίνη. Γύρισε απ’ την  εξορία με κλονισμένη υγεία κατά το 1939 και η φασιστική διχτατορία τον υποχρεώνει να μένει φυλακισμένος στο σπίτι του, απαγορεύοντας του κάθε επικοινωνία.
Στην  Ακροναυπλία, στις εξορίες του στα  ξερονήσια, είχε την ευκαιρία να συνδεθεί και με τους άλλους λαϊκούς αγωνιστές. Εκεί ολοκληρώνεται η εσωτερική του πορεία. Ο διανοητής ζυμώνεται με την πρωτοπόρα εργατική τάξη, με τον φτωχογέννητο, απλό και ταπεινό άνθρωπο και γίνεται ένα οργανικό σύνολο.
Μα την  ίδια αυτή εποχή γίνεται και κάτι άλλο. Ο Γληνός βλέπει από κοντά  την πηγή της ζωής, τη δύναμη της  οργάνωσης και έτσι αποχτάει βαθειά πίστη στη δύναμη του λαϊκού κινήματος. Δεν είναι πια μονάχα στοχαστής και θεωρητικός οπαδός της μαρξιστικής κοσμοθεωρίας αλλά ώριμος αγωνιστής που έχει δεχτεί την επαναστατική φλόγα.
Στις 5 του Απρίλη του 1937 απ’ την εξορία του στη Σαντορίνη έγραφε ο Γληνός σε ένα μαθητή του. «...Οι μήνες αυτοί είναι δημιουργικοί και για την πνευματική μου ζωή... Έχω δουλέψει όλο το θέμα της θεωρητικής σκέψης που να είναι έτοιμο να πάρει και την αντικειμενική του μορφή....Μα και για την πρακτική δράση, η ωριμότητα, σήμερα είναι πολύ μεγαλύτερη».
Έτσι  ωρίμαζε ο Γληνός και έτσι ώριμος βρέθηκε ο μεγάλος αυτός πατριώτης, όταν ο ξένος και ο ντόπιος  φασισμός δόσανε τα χέρια για να υποδουλώσουν την πατρίδα. Και από  εκεί αρχίζει η τελευταία φάση της φωτεινής ζωής του.

* * *

Ο Δημήτρης Γληνός είχε κι’ αυτός την ίδια τύχη όπως οι σύντροφοι του. Παραδόθηκε απ’ τα ντόπια όργανα του φασισμού στους Ιταλούς. Αφού κάθισε δυο μήνες  στην ειδική ασφάλεια στις 28 Αυγούστου  του 1941, άρρωστος όπως ήταν, μεταφέρθηκε στο Δημοτικό Νοσοκομείο, όπου και έμεινε 6 μήνες κρατούμενος των καραμπινιέρων.
Ας μεταφερθούμε στην εποχή εκείνη για μια στιγμή. Ήταν ο φοβερός χειμώνας του 41- 42. Ήταν μια εποχή απ’ τις πιο  κρίσιμες της Ελληνικής Ιστορίας. Οι λίγοι πατριώτες που είχαν κατορθώσει να ξεφύγουν απ’ τα μπουντρούμια, απ’ τις φυλακές και τις εξορίες, όπου τους κρατούσε κλεισμένους και τους θανάτωνε η βασιλομεταξική διχτατορία, απ’ την πρώτη στιγμή που βρέθηκαν ελεύθεροι, έβαλαν τον εαυτό τους στην υπηρεσία του έθνους με ένα μοναδικό σκοπό, την επιβίωση του λαού, το διώξιμο του καταχτητή. Έτσι με τη σύμπραξη και άλλων πατριωτών που είχαν τον ίδιο πόθο δημιουργήθηκε την εποχή εκείνη το ΕΑΜ.
Ο Γληνός φυλακισμένος ακόμα προσπαθούσε  με κάθε τρόπο να διατηρεί επαφή  με τους οργανωτές του ΕΑΜ, να τούς ενθαρρύνει, να τους εμψυχώνει για την έμπραχτη αντίσταση. Και μόλις βρήκε μια σχετική λευτεριά – γιατί πάντα τον είχαν υπό όρον ελεύτερο – δόθηκε ολόψυχα στον αγώνα. Το φθινόπωρο του 1942 έγραψε την εκλαϊκευτική του μελέτη «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ», πού’ γινε ένα σάλπισμα σε όλη την διάρκεια της σκλαβιάς. Γράφει άρθρα στο «Ριζοσπάστη» και στην «Κομμουνιστική Επιθεώρηση». Τα τελευταία του έργα ήταν το φυλλάδιο «Οι εχτροί του λαού» που κυκλοφόρησε σε δεκάδες χιλιάδες αντίτυπα τον Όχτώβρη του 1943 και τα «Σημερινά προβλήματα του Ελληνισμού». Το τελευταίο αυτό έργο έμεινε δυστυχώς ασυμπλήρωτο. Τα δύο πρώτα κεφάλαια στα οποία πραγματεύεται το εθνικό και το πολιτειακό πρόβλημα δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά παράνομα το Μάρτη του 1944 τρεις μήνες μετά τον θάνατο του.
Ο Γληνός τους τελευταίους αυτούς μήνες που  πλησίαζε ο χαμός του έβλεπε ότι  ερχόταν η ώρα για να ολοκληρώσει  την μεγαλειώδη προσπάθεια. Η ζωή  του έπαιρνε έτσι μια δραματική  έξαρση. Δούλευε εντατικά και όσοι είχαν την ευτυχία να συνεργαστούνε μαζί του νοιώθανε – όπως γράφει ο Ζιούτος – τη λαχτάρα του για την ολική και πνευματική προκοπή του λαού, για τη δημιουργία ενός πραγματικού νεοελληνικού πολιτισμού.
Μα ακόμα  πιο εντατικά παλεύει για την  εθνική ενότητα και σ’ αυτήν την  προσπάθεια αντιμετωπίζει και πάλι την καχυποψία, την ψυχική ανεπάρκεια, τη σαπίλα ενός κόσμου πού είχε γνωρίσει.
Ας σταματήσουμε όμως μια στιγμή στο σημείο αυτό γιατί είναι μια κρίσιμη όσο  και αποφασιστική καμπή της νεοελληνικής διανόησης.
Η καταπληχτική αντίθεση ανάμεσα στην ζωντανή δράση του Δημήτρη Γληνού και των άλλων λαϊκών αγωνιστών και τη στάση της επίσημης πνευματικής ηγεσίας έγινε για πολλούς αφορμή για τη ριζική ανακατάταξη και για το σωστό προσανατολισμό.
Όταν  οι λαϊκοί ηγέτες και ένας ανάμεσα  σ’ αυτούς ο Γληνός δίνονταν ολοκαύτωμα στον υπέρ πάντων αγώνα, όταν η ηρωική επονίτικη νεολαία έδινε άφθαστα δείγματα ηρωισμού, η επίσημη πνευματική ηγεσία φυγομαχούσε, ακόμα – συνθηκολογούσε ανοιχτά με τον καταχτητή και τους ντόπιους συνεργάτες του. Και αναφέρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από τα πολλά. Τη στάση του πρύτανη εκείνου του Πανεπιστημίου που επέζησε την ατιμωτική, μέρα όταν μπροστά του – σε μια υποχρεωτική συνέλευση των καθηγητών που συνεκάλεσε ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής – διαβάστηκε το εξευτελιστικό του έγγραφο, στο οποίο ζητούσε ο ίδιος ταπεινά συγγνώμη γιατί είχε τολμήσει να διαμαρτυρηθεί για τα όργια που είχαν κάνει οι Ούννοι στη μεγάλη αίθουσα των τελετών του Πανεπιστημίου. Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι είναι γεννημένος ήρωας. Άλλα υπάρχουν στιγμές – όταν μάλιστα βρίσκεται κανείς στην ανώτατη ακαδημαϊκή βαθμίδα – πού είναι υποχρεωμένος να γίνει ήρωας. Και αφού ο άθλιος αυτός πνευματικός ηγέτης δείλιασε και συνθηκολόγησε κατά τέτοιο αισχρό τρόπο – διασύροντας έτσι την εθνική τιμή ολόκληρης της Ελληνικής διανόησης – έπρεπε τουλάχιστο να σωπάσει και να αποτραβηχτεί. Μ’ αντίς γι’ αυτό προτίμησε να μεταβληθεί σ’ έναν εθνικόφρονα, αμείλιχτο διώχτη, υβριστή και συκοφάντη της Εθνικής Αντίστασης.
Όσοι  κατόρθωσαν μέσα στο σάπιο αυτό κλίμα  να βρουν το σωστό δρόμο, το χρωστάνε κατά ένα μεγάλο μέρος στο εθνικοαπελευθερωτικό σάλπισμα του ΕΑΜ και γι’ αυτό ευγνωμονούνε τους πρωτεργάτες του και ανάμεσα σ’ αυτούς πρώτο, τον πρωτοπόρο του Δημήτρη Γληνό.
Οφείλουμε όμως να έχουμε το θάρρος να ομολογήσουμε εμείς οι άνθρωποι της σκέψης και της δουλειάς και εγώ ένας ανάμεσα στους πολλούς, που μου επιτρέπεται σήμερα να μιλήσω για το Δημήτρη Γληνό, ότι διαφορετικός ήταν ο δρόμος που ακολουθήσαμε και δεν είναι αρκετό για να καθησυχάσουμε τη συνείδηση μας, ότι τελικά βρεθήκαμε κοντά του και κοντά στους άλλους λαϊκούς αγωνιστές.
Υπήρξε  εποχή που εμείς, από έλλειψη  σωστού ιδεολογικού προσανατολισμού  για να μη δώσουμε αφορμές στην διαστρεβλωμένη εκείνη κοινωνία σωπάσαμε, και με την παθητική μας στάση  ανεχτήκαμε, όταν εξόριζαν, βασάνιζαν, θανάτωναν τους λαϊκούς αγωνιστές. Και δεν ήταν μονάχα η έλλειψη της βαθύτερης κατανόησης της μαρξιστικής κοσμοθεωρίας, που μας έκανε έρμαια συναισθηματικών ταλαντεύσεων – αλλά και η έλλειψη θάρρους. Και είναι έλλειψη θάρρους όταν δεν σηκώνει την φωνή του ο κάθε διανοούμενος, όταν σέρνονται στις φυλακές, τυραννιούνται, εξευτελίζονται άνθρωποι για μόνον τον λόγο ότι αγωνίζονται για τα δικαιώματα του εργαζόμενου λαού.
Πιστεύουμε  ότι η ωμή αυτή εξομολόγηση, όχι  μονάχα επιβάλλεται σαν ζήτημα ηθικής τάξης για μας τους ίδιους, αλλά επιβάλλεται και σαν μήνυμα για τους άλλους την ανήσυχη και κρίσιμη αυτή εποχή. Γιατί άσχετα αν ήρθε η στιγμή πού είδαμε το σωστό δρόμο και κάναμε ολοκληρωτικά το καθήκον μας απέναντι στο λαό και στο έθνος, έμενα τουλάχιστον θα σκιάζει σ’ όλη μου τη ζωή ή ανάμνηση, ότι υπήρξε εποχή, που ώριμος επιστήμονας σώπασα και ανέχτηκα έτσι τη διαστρέβλωση της αλήθειας και την καταπάτηση της λευτεριάς. Και αυτήν την έννοια έχει το μήνυμα που απευθύνουμε σε κάθε τίμιο διανοούμενο, που τυχόν σωπαίνει, και μάλιστα σήμερα όταν πίσω απ’ τα σίδερα της φυλακής βρίσκονται χιλιάδες λαϊκοί αγωνιστές.
Το φωτεινό  παράδειγμα του Δημήτρη Γληνού που  τις κρίσιμες κείνες μέρες του  Έθνους ένοιωθε τους πόθους και τις  λαχτάρες του λαού και στάθηκε  γενναίος πολεμιστής πλάι του, μα σύγχρονα στάθηκε καν ο πνευματικός του ηγέτης, θα φωτίζει και θα εμψυχώνει κάθε τίμιο άνθρωπο, δείχνοντας του το δρόμο που έχει ν’ ακολουθήσει για να συντελέσει στην ευτυχία του λαού και στην αληθινή προκοπή του Έθνους.
Βρισκόμαστε στό Νοέμβρη του 1943. Την εποχή εκείνη ο ηρωικός ΕΛΑΣ έχει λευτερώσει μεγάλες περιοχές και ο Γληνός δέχεται απ’ τους πρώτους ν’ ανέβει στο βουνό για τη συγκρότηση της κεντρικής, πολιτικής εξουσίας, για το νέο λαϊκό κράτος. Η επιθυμία του να απαλλαγεί απ’ τις ηπατικές κρίσεις απ’ τις όποιες υπέφερε τελευταία όλο και περισσότερο, για να μπορέσει να μπει απερίσπαστος επικεφαλής της Π.Ε.Ε.Α. τον κάνει να υποβληθεί σε μια εγχείρηση που έφερε το θάνατο. Η πνευματική του ζωντάνια παρέσυρε ίσως κείνους που ανάλαβαν τις ευθύνες, ώστε να μη εχτιμήσουν όπως θα έπρεπε την αντίσταση του οργανισμού του, που είχε σοβαρά κλονιστεί από τις συνεχείς ταλαιπωρείες της φυλακής, και της εξορίας. ‘Έτσι ο Γληνός έπεσε απάνω στις επάλξεις, ένας ανάμεσα στους πολλούς ήρωες και μάρτυρες του αγώνα.
Το εθνικοαπελευθερωτικό σάλπισμα του Δημήτρη Γληνού σε όλη  την διάρκεια της σκλαβιάς, ίσαμε  το πρωινό εκείνο στις 26 του Δεκέμβρη που έκλεισε για πάντα τα φωτεινά  του μάτια, δεν ήταν μονάχα η συναισθηματική απάντηση του σκλαβωμένου πατριώτη αλλά η συνειδητή συνέπεια της βαθειά ριζωμένης ιδεολογικής του τοποθέτησης.
Ο Γληνός γίνεται πρωτοπόρος της Εθνικής  Αντίστασης γιατί την πολύτιμη αυτή λέξη – λευτεριά – κλείνει έννοια και περιεχόμενο. Και όπως γράφει ό ίδιος στα σημερινά προβλήματα του Ελληνισμού «η έννοια εκφράζει, όπως κάθε έννοια πού αποδίνει ένα ζωντανό περιεχόμενο – αλλάζει κάθε φορά συμφωνά με την πραγματικότητα, πού κι αυτή αλλάζει». 'Ο Γληνός σαν συνεπής και φανατικός πρόμαχος του εργαζόμενου λαού, σαν πρόμαχος για την οικονομική, πολιτική, κοινωνική και πνευματική ισοτιμία, ήξερε καλά, ότι η φοβερότερη μορφή της εκμετάλλευσης είναι η ξενική κατάχτηση. Και γι’ αυτό σαν πρώτο καθήκον σάλπισε τον αγώνα για την επιβίωση τον αγώνα για το διώξιμο του καταχτητή.
Μα ακόμα  με την πλούσια και δυναμική φωνή του, με την γλαφυρότητα και ζωντάνια της πέννας του έγινε ο Γληνός ένας απ’ τούς πρωτεργάτες της οργανικής σύνθεσης του εθνικοαπελευθερωτικού και το λαϊκοδημοκρατικού περιεχόμενου του αγώνα.
Στα «σημερινά  προβλήματα του Ελληνισμού» γράφει: «Ό Ελληνικός λαός έχυσε πολλές φορές το αίμα του για την εθνική ανεξαρτησία και την ολοκλήρωση της εθνικής αποκατάστασης. Μα στο τέλος προδόθηκε και παραπλανήθηκε απ’ τους κοτζαμπάσηδες, τους τσιφλικάδες, την κεφαλαιοκρατική ολιγαρχία, πού έβαζε απάνω από όλα τη δική της κυριαρχία και τα δικά της ταξικά συμφέροντα».
Αυτές οι ξεκάθαρες αλήθειες, που τόσο ωραία ήξερε να εκφράζει ο Δημήτρης Γληνός, γονιμοποιήθηκαν μέσα στην ηρωική περίοδο της εθνικοαπελευθερωτικής  πάλης και έγιναν κίνητρο για  γόνιμη πολιτική θεωρία και πράξη.
Εκείνοι που έχουν συμφέρον να προδίνουν  τούς αγώνες του λαού ήταν και είναι  πάντα λίγοι. Την προδοσία τους τη στηρίζουν στη βία, στην παραπλάνηση. Οι παραπλανημένοι ήταν άλλοτε πολλοί. Ένα από τα κυριότερα μέσα να κρατούν  την πλειοψηφία στο στρατόπεδο των παραπλανημένων ήταν διαίρεση του λαού με συνθήματα χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο. Μα μέσα στη σκληρή πάλη της τετράχρονης σκλαβιάς, βρήκαν γόνιμο έδαφος και ριζοβόλησαν στα πλατειά στρώματα του λαού τα φωτεινά συνθήματα που έσπειραν οι λαϊκοί αγωνιστές και ένας ανάμεσα σ’ αυτούς από τους πιο φωτισμένους ο Δημήτρης Γληνός. Τα συνθήματα αυτά εκφράζουν και θα εκφράζουν πάντα τους πόθους και τις λαχτάρες του Ελληνικού λαού, πού σ’ όλη την διάρκεια της σύγχρονης ιστορίας του δεν γνώρισε μια πραγματική ήμερα λεύτερης ζωής. Και όσο πλαταίνει και βαθαίνει το λαϊκό κίνημα, όσο πιο συνειδητό γίνεται σ’ όλα τα στρώματα του εργαζόμενου λαού το πραγματικό περιεχόμενο του νεοελληνικού προβλήματος, όσο γίνεται νοητό τι είναι κείνο που εμποδίζει για να μπούμε σε μια πραγματική αναγεννητική περίοδο τόσο αυτοί, οι εχτροί του λαού απομονώνονται .Έτσι αποξενωμένοι αναγκάζονται να παίρνουν τέτοιες θέσεις – απ’ τις οποίες μπορούν να ασκούν βία ακόμα – αλλά απ’ τις οποίες η παραπλάνηση του λαού γίνεται από μέρα σε μέρα δυσκολότερη.
Και τώρα βλέπουμε ότι για να μπορέσουν  να σταματήσουν τη λαϊκοδημοκρατική πορεία – θέλοντας και μη – παίρνουν απροκάλυπτα στάση ενάντια στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, αρνούνται  δηλ. την εθνική αντίσταση, το πολυτιμότερο εθνικό μας κεφάλαιο.
Αλλά  μ’ αυτόν τον τρόπο δεν κατορθώνουν  τίποτα άλλο παρά να πυκνώσουν τις  τάξεις του λαϊκού κινήματος και  να δημιουργούν έτσι οι ίδιοι τις  προϋποθέσεις για μια πραγματικά αδιάκοπη λαϊκή ενότητα .
Τίποτα  δεν μπορεί να σταματήσει πια την  λαϊκοδημοκρατική εξέλιξη την οποία οραματίστηκε και για την οποία ηρωικά πάλεψε και θυσιάστηκε ο Δημήτρης Γληνός. Την πραγματοποίησή της την εξασφαλίζει η ενωμένη θέληση του άκαμπτου Ελληνικού λαού, που τόσο τον αγάπησε και τόσο τον βοήθησε ο μεγάλος αναγεννητής.

ΚΟΜΕΠ αρ.2 1946-02 (σελ. 71-73)

Διαβάστε Περισσότερα »