Ποιος είναι "ψυχοπαθής", κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας.

 

 

 Πρωτοπρ. Ιωάννου Σ. Ρωμανίδου (+) Καθηγητού Πανεπιστημίου.

Ο κάθε άνθρωπος είναι ψυχοπαθής κατά την Πατερική έννοια. Δεν είναι ανάγκη να είναι κάποιος σχιζοφρενής για να είναι ψυχοπαθής. Ο ορισμός της ψυχοπάθειας από Πατερικής απόψεως είναι ότι ψυχοπάθεια υπάρχει στον άνθρωπο εκείνον που δεν λειτουργεί σωστά η νοερά ενέργεια μέσα του. Όταν δηλαδή ο νους του ανθρώπου είναι γεμάτος από λογισμούς, όχι μόνο κακούς λογισμούς, αλλά και καλούς λογισμούς 8.

Όποιος έχει λογισμούς, καλούς ή κακούς μέσα στην καρδιά του, αυτός ο άνθρωπος από Πατερικής απόψεως είναι ψυχοπαθής. Ας είναι οι λογισμοί αυτοί ηθικοί, ακόμη και ηθικώτατοι, ανήθικοι ή οτιδήποτε άλλο. Δηλαδή κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας όποιος δεν έχει περάσει από κάθαρσι της ψυχής από τα πάθη και δεν έχει φθάσει σε κατάστασι φωτισμού με την Χάρι του Αγίου Πνεύματος είναι ψυχοπαθής. Όχι όμως με την έννοια της Ψυχιατρικής. Ο ψυχοπαθής για τον ψυχίατρο είναι κάτι άλλο. Είναι εκείνος που πάσχει από ψύχωσι, είναι ο σχιζοφρενής. Για την Ορθοδοξία όμως ένας που δεν έχει περάσει από κάθαρσι της ψυχής από τα πάθη και δεν έχει φθάσει σε φωτισμό, είναι νορμάλ ή δεν είναι νορμάλ; Αυτό είναι το θέμα.

Ποιος είναι ο νορμάλ Ορθόδοξος Χριστιανός στην Πατερική παράδοσι; Αν θέλετε να το δήτε αυτό ξεκάθαρα, διαβάστε την ακολουθία του Αγίου Βαπτίσματος, διαβάστε την ακολουθία του Αγίου Μύρου, η οποία τελείται στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως την Μεγάλη Πέμπτη· διαβάστε την ακολουθία των Εγκαινίων των ιερών ναών. Εκεί θα δήτε τι σημαίνει ναός του Αγίου Πνεύματος, εκεί θα δήτε ποιος είναι ο φωτισμένος.(9)

Όλες οι ακολουθίες καθώς και η ασκητική παράδοσις της Εκκλησίας αναφέρονται κυρίως σε τρεις πνευματικές καταστάσεις: Στην κάθαρσι από τα πάθη της ψυχής και του σώματος, στον φωτισμό του νου του ανθρώπου από την Χάρι του Αγίου Πνεύματος, και στην θέωσι της ψυχής και του σώματος του ανθρώπου. Κυρίως όμως μιλούν για την κάθαρσι και τον φωτισμό, επειδή οι ακολουθίες της Εκκλησίας είναι εκφράσεις της λογικής λατρείας. Οπότε ο νορμάλ Ορθόδοξος ποιος είναι; Ο βαπτισμένος, αλλά μη κεκαθαρμένος; Ο μη φωτισμένος; Ή ο κεκαθαρμένος και φωτισμένος; Ο τελευταίος φυσικά. Αυτός είναι ο νορμάλ Ορθόδοξος.

Άρα σε τι διαφέρουν οι νορμάλ Ορθόδοξοι από τους άλλους Ορθοδόξους; Στο δόγμα; Όχι, βέβαια. Πάρτε τους Ορθοδόξους, γενικά. Μεταξύ τους όλοι έχουν το ίδιο δόγμα, την ίδια παράδοσι και την ίδια κοινή λατρεία. Μέσα σε έναν ιερό ναό μπορεί να υπάρχουν π.χ. τριακόσιοι Ορθόδοξοι. Από αυτούς όμως μόνο οι πέντε να είναι σε κατάστασι φωτισμού, ενώ οι άλλοι να μην είναι. Και μάλιστα οι άλλοι να μην έχουν ιδέα του τι είναι κάθαρσις. (10)

Οπότε τίθεται το ερώτημα: Οι νορμάλ Ορθόδοξοι Χριστιανοί μεταξύ αυτών πόσοι είναι; Δυστυχώς μόνο οι πέντε.

Η κάθαρσις όμως και ο φωτισμός είναι συγκεκριμένες καταστάσεις θεραπείας, που μπορούν να εξακριβωθούν από εμπείρους και φωτισμένους πνευματικούς πατέρες. Οπότε έχομε εδώ καθαρά ιατρικά κριτήρια. Ή μήπως δεν είναι καθαρά ιατρικά τα κριτήρια; Εφ' όσον ο νους είναι ένα φυσιολογικό όργανο του ανθρώπου, του κάθε ανθρώπου – διότι όχι μόνο οι Έλληνες ή οι Ορθόδοξοι έχουν νουν, αλλά και οι Μουσουλμάνοι και οι Βουδιστές και όλος ο κόσμος -, άρα όλοι οι άνθρωποι έχουν την ίδια ανάγκη για κάθαρσι και φωτισμό. Η δε θεραπευτική αγωγή είναι μία. Ή υπάρχουν πολλές θεραπευτικές αγωγές γι' αυτό το νόσημα; Και είναι πράγματι νόσημα ή όχι;

Σημειώσεις:

8. Βλ. Ιωάννου Ρωμανίδου: «Η θρησκεία είναι νευροβιολογική ασθένεια, η δε Ορθοδοξία η θεραπεία της», εν Ορθοδοξία – Ελληνισμός, Πορεία στην Τρίτη Χιλιετία, Β’ τόμος, έκδοσις Ι. Μ. Κουτλουμουσίου, Άγιον Όρος, 1996, σσ. 67-76.

9. Ο καθηγητής κ. Γεώργιος Μαντζαρίδης, σε σχόλιό του σχετικό με το περιεχόμενο του βιβλίου του Αρχιμ. Ζαχαρία Ζάχαρου με τίτλο Αναφορά στην Θεολογία του Γέροντος Σωφρονίου (έκδοσις Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας, 2000), το οποίο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Σύναξη (τεύχος 85, Ιαν. – Μάρτ. 2003, σσ. 94-98), αναφέρει τα εξής (σ. 98): «... Η αγάπη προς τους εχθρούς αποτελεί το αψευδές κριτήριο της αλήθειας και της καθολικότητας της Εκκλησίας. Στην διδασκαλία του αγίου Σιλουανού και του Γέροντα Σωφρονίου οι άνθρωποι δεν διακρίνονται σε εχθρούς και φίλους (ή, σε καλούς και κακούς), αλλά σε γνωρίσαντας και αγνοούντας τον Θεόν. Όπου αναγνωρίζονται εχθροί, σημαίνει ότι απορρίπτεται μέρος του σώματος της ανθρωπότητας και φαλκιδεύεται η παγκοσμιότητα. Η τήρηση της εντολής της αγάπης προς τους εχθρούς σημαίνει ότι ο άνθρωπος αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους, (ότι) γίνεται καθολικός, παγκόσμιος. Και σε εκκλησιολογικό επίπεδο η αγάπη προς τους εχθρούς αποτελεί κριτήριο που βεβαιώνει την καθολικότητα. Αληθινή Εκκλησία είναι εκείνη που διατηρεί ζωντανή την αγάπη προς τους εχθρούς (σ. 350). Η επισήμανση αυτή είναι βαρυσήμαντη και ιδιαίτερα επίκαιρη στην εποχή μας».

10. Η λέξις Δυτικός εδώ νοείται όχι γεωγραφικά, αλλά πολιτισμικά και θρησκευτικά και σημαίνει την Δυτική, Παπική και Προτεσταντική, θρησκευτική και πολιτισμική παράδοσι.

Ρωμανίδης: Ἄν φορᾶς τό ἐγκόλπιο γιά νά λιτανεύεις μιά Κολωνακιώτικη ἐκκλησιαστική ἀριστοκρατία ὡς ὑπεροχή, εἶσαι ἕνας μασκαρεμένος ἀπατεωνίσκος!

 

Ὁ πατήρ Ἰωάννης Ρωμανίδης († 1η Νοεμβρίου 2001) γιά τά Ἱερατικά συνέδρια

«…Δέν πηγαίνω ποτέ σέ Ἱερατικά συνέδρια ὡς ὁμιλητής. Διαπίστωσα ὅτι οἱ ἐκασταχοῦ Μητροπολῖτες πλήν ἐνίων ἐξαιρέσεων, μέ βλοσυρότητα Σουλτάνων προσπαθοῦν νά κατατρομοκρατήσουν τους Ἱερεῖς, κυρίως αὐτούς πού σέβονται τήν Ὀρθόδοξη Πίστη καί Παράδοση καί νά ἐπιβάλλουν τήν ἀθεολόγητη ἰδεοληψία τους, τόν ἀδογμάτιστο κοινωνισμό τους ἤ ἀκόμη καί τά πάθη τῆς ἀτιμίας τους… Μέ τέχνη καί τρομοκρατία προσπαθοῦν νά τά ἐπιβάλλουν καί αὐτά…

Οἱ γαστρίμαργοι λένε: <Δέν βλάπτουν τά φαγητά καί τά ποτά! Τά ἐξερχόμενα βλάπτουν>. Φανερή ἡ Δεσποτική σοφιστεία στήν παρερμηνεία… τοῦ Εὐαγγελίου. Σέ ὅλο τό μεγαλεῖο της!

Οἱ ἠθικιστές λένε: <Δράση θέλει ὁ Χριστός>. Ἐννοεῖται ποιμαντική δράση, χωρίς ἀγῶνα ἐσωτερικῆς κατάστασης. Δράση, δράση… βράση, βράση… Καί στό τέλος ἐξατμίζονται ὅλα καί μένει ἄδεια ἡ κατσαρόλα.

Οἱ ἀμοραλιστές, ἐκεῖ νά ἀκούσετε φωνές… <Δέν ἀσχολεῖται ὁ Θεός μέ τό πῶς λειτουργοῦν οἱ γενετήσιες ὁρμές μας ἀλλά μέ τήν καρδιά μας>. <Καλά, εἶπα σέ κάποιον, ἀκρωτηριασμένοι θά μποῦμε στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ; Τά γεννητικά ὄργανα, δέν συντονίζονται λειτουργικά μέ τήν καρδιά; Ἄν εἶναι καθαρή ἡ καρδιά, ὅλος ὁ ἄνθρωπος ἔχει τήν ἄκτιστη Χάρη τοῦ Θεοῦ διότι δέν ἐκφεύγει λειτουργικά ἀπό τήν ἀρχή καί τό ἀτέλεστον τέλος τῆς ὑποστάσεως, δηλαδή τό κατ’ εἰκόνα καί τό καθ’ ὁμοίωσιν τοῦ Ἀρχετύπου Συνανάρχου Λόγου. Στά εὐαίσθητα σημεῖα τοῦ σώματος δέν πηγαίνει ἡ Θεία Κοινωνία; Δέν θεοῦται ὅλος ὁ ἄνθρωπος; Ὑπάρχουν σημεῖα πού ἐπικρατεῖ ὁ Χριστός καί ἄλλα πού διαφεντεύει ὁ διάβολος; Τί εἴδους πίστη ἔχετε; Τί δυαλισμό εἰσάγετε στήν Ἐκκλησία;>

– <Μά ἐσεῖς, ἀπάντησε μέ κομμένη ἀνάσα, εἶστε ἐνάντια στήν ἠθική. Πῶς τά λέτε αὐτά;>

– <Στήν στείρα ἠθική τῆς ἐπιφάνειας τοῦ ἐξήγησα. Ὄχι στήν ψυχοσωματική ἠθική τοῦ βάθους πού στήν ὀρθόδοξη γλῶσσα λέγεται Ἀσκητική>.

Κατάπιε τήν γλῶσσα του ὁ τυραννίσκος…

Ἄλλος μέ κόλλημα στά λεφτά: <θέλω λεφτά γιά νά κάνω ἔργο>. Βαρέθηκαν οἱ παπᾶδες του νά ἀκοῦνε γιά λεφτά, ἐπιχειρήσεις, ἐπενδύσεις, ἱδρύματα, οἰκονομικά προγράμματα… Αὐτά τά βαπτίζει <ἔργο>, <διαποίμανση>! Χρειάζονται καί αὐτά σέ ἕνα βαθμό ἀλλά δέν εἶναι αὐτά τό ποιμαντικό ἔργο… Ἄλλος βρίζει τούς Ἁγίους. Εἶπε κάποιος: <ἐπιβάλλω νά οἰκοδομοῦν Ναούς ἐπ’ ὀνόματι τῶν Ἁγίων τῶν πρωτοχριστιανικῶν χρόνων. Τούς νεώτερους δέν τούς ἐμπιστεύομαι>. Δέν ἤθελε τήν Ὁσία Εἰρήνη Χρυσοβαλάντου καί τόν Ἅγιο Νεκτάριο. Καί ποιός εἶσαι ἐσύ πού νομίζεις πώς τό ἐγκόλπιό σου λειτουργεῖ σωστά, ὅταν δέν ἔχεις ἐγκολπωθεῖ μέ νοερά προσευχή τό φρόνημα τῶν θεουμένων μέσα στήν καρδιά; Τότε μπορεῖς νά ξεχωρίζεις ἀπλανῶς. Τώρα συγχύζεις… Τί τό φορᾶς αὐτό τό στρογγυλό στό στῆθος πάνω στήν καρδιά; Δέν ἔμαθες ποτέ ὅτι ὁ «ἔσω ἄνθρωπος τοῖς ἔξωθεν σχήμασι διατυποῦται;» Ἐσύ τί νομίζεις ἄσχετε; Τό ἐγκόλπιό σου, πρέπει νά ξέρεις, πού τό λανσάρεις ἐπιδεικτικά ὡς ἔμβλημα ἐξουσίας, ἔχει μία συνάρτηση μέ τό βαθύτερο φρόνημά σου. Μέ τό ἦθος τῆς καρδιᾶς σου. Γι’ αὐτό τό φορᾶς, φοράς στό στῆθος σου. Ἀντανακλᾶ πρός τά ἔξω «τόν φερόμενον ἐν τῇ καρδίᾳ». Ἄν δέν τό ξέρεις καί τό φορᾶς γιά νά λιτανεύεις μιά Κολωνακιώτικη ἐκκλησιαστική ἀριστοκρατία ὡς δεῖγμα ποικίλης ὑπεροχῆς, εἶσαι ἕνας μασκαρεμένος ἀπατεωνίσκος, πού ἐκμεταλλεύεσαι τήν Ἀποστολική ἐξουσία ἀλλά μισεῖς τήν Ἀποστολική ἀξία… Τελεῖς μυστήρια ἀλλά δέν θεραπεύεις ψυχές. Ἀπεναντίας διαφθείρεις περισσότερο τίς ἤδη πάσχουσες καί ἀρρωσταίνεις καί τά ὑγιῆ μέλη τῆς Ἐκκλησίας. Εἶσαι ἐπικίνδυνος. Ἔπρεπε νά εἶσαι στίς τάξεις τῶν κατηχουμένων. Τό ἐγκόλπιο στό στῆθος σημαίνει: «Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγὼ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός». Βέβαια, ἄν καί εἶναι ἀνούσια τά ἐξωτερικά δείγματα χωρίς καρδιακή συνάρτηση, ὑποστηρίζω ἀκράδαντα, ὅτι πρέπει νά διατηρηθεῖ τό ὀρθόδοξο σχῆμα περιβολῆς τῶν κληρικῶν στήν Ἑλλάδα. Εἶναι τό μόνο πού ἀπομένει νά θυμίζει ὅτι εἶναι θεραπευτές καί φορᾶνε καί εἰδική ἰατρική ποδιά πού μαρτυρεῖ τήν ἰδιότητά τους αὐτή…

Ὁ ἄλλος φωστῆρας λέει σέ πανορθόδοξες διασκέψεις (τό ἐπέβαλε ἀργότερα στό Μπαλαμάντ): «Παπικοί καί ὀρθόδοξοι ἔχουν τήν ἴδια Ἱερωσύνη!!! Ὁδηγοῦν δηλαδή στήν θέωση ταυτοτρόπως. Οἱ διαφορές τους εἶναι ἰδεολογικές καί δέν ἐπηρεάζουν τό ἀποτέλεσμα τῆς δουλειᾶς τους…»…. Φταίω τώρα πού ὀνομάζω εἰδωλολατρική τήν εὐχαριστία του καί σκατολογία τήν ἐσχατολογία του; Μεγάλη πληγή αὐτός ὁ ἄνθρωπος…

Δέν θά παύσω νά λέω ὅτι ὁ διάβολος σήμερα πῆγε διακοπές γιατί τό ἔργο του τό συνεχίζουν οἱ Ἐπίσκοποι. Τρομοκράτες τῶν ἀγωνιζομένων καί ἐκπαιδευτές τῶν ἀλλοτριωμένων… τά ἔχω ζήσει… εἶπα κάποτε στόν Ἀμερικῆς Μιχαήλ πού μοῦ εἶπε ὅτι εἶμαι ἀνεξέλεγκτος ἀντάρτης: «Ἄλλο ὑπάκουος καί ἄλλο δουλοπρεπής».

Τό μεγαλύτερο σημερινό πρόβλημα εἶναι οἱ Ἀρχιερεῖς. Τί πίστη ἔχουν… Ἔχει ὑποχρέωση ὁ Ἐπίσκοπος νά διδάσκει μέ ἔμπνευση τόν κλῆρο πρωτίστως καί τόν λαό ἔπειτα, ἀλλά ὄχι μέ ὅσα ἐκφράζουν καί βολεύουν τόν ἴδιο. Κάποτε, στήν χειροτονία του, μπῆκε ἀνοιχτό τό Εὐαγγέλιο πάνω ἀπό τό κεφάλι του… Δέν εἶναι λοιπόν αὐτόβουλος. Δέν ἔχει ἴδιον θέλημα. Εἶναι φερέφωνο τοῦ Χριστοῦ. Θά μοῦ πεῖς πῶς νά εἶναι τέτοιος ἀφοῦ δέν ἔχει καρδιακά γευθεῖ τήν Χάρη καί τόν πνίγουν τά πάθη πού τρέφονται σάν γιγαντιαῖα παράσιτα μέσα στήν καρδιά του; Τότε νά ἔχει τόν ἀνδρισμό νά ἀκολουθεῖ αὐτούς γιά τούς ὁποίους ὁρκίσθηκε ὅτι θά ἔχει ὁδηγούς, λίγο πρίν τήν χειροτονία του. Πάνω στό Εὐαγγέλιο ὁρκίσθηκε. Καί Εὐαγγέλιο σημαίνει ὅλη τήν παράδοση τῶν θεουμένων. Δέν χωρίζουν αὐτά.

Ἕνας σέ μία συνάντηση μοῦ εἶπε: «Πουθενά στό Εὐαγγέλιο δέν μίλησε γιά σαρκικά καί ἀρσενοκοῖτες ὁ Χριστός. Γιά ἀγάπη μίλησε, τούς πλούσιους ἤλεγξε». «Αὐτό δείχνει τήν πονηριά σου, ἀπάντησα, τήν ἀσχετοσύνη σου. Ποιός σοῦ εἶπε ὅτι ὁ εὐαγγελικός λόγος ἔκλεισε; Καί ἄν χαθοῦν ὅλα τά ἁγιογραφικά κείμενα, ὅσο ὑπάρχει ἡ δύναμη τῆς Πεντηκοστῆς ἐνεργουμένη στίς καρδιές τῶν θεουμένων, πάλι τό Ἅγιον Πνεῦμα θά τά ὑπαγορεύσει… Στόμα Χριστοῦ ἦταν καί ὁ Παῦλος καί καθένας πού μετέχει ἐμπειρικά στό θεμελιακό αὐτό γεγονός πού συνιστᾶ <πᾶσαν τήν ἀλήθειαν>».

Ποιά εἶναι ἡ <πᾶσα ἀλήθεια;>

Ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι Σῶμα Χριστοῦ καί ὁμιλεῖ ἑπομένως ὁ Χριστός μέσῳ Αὐτῆς; Μέσῳ ποίων ὅμως; Τῶν ὑγιῶν μελῶν τοῦ σώματος, τῶν τεθεραπευμένων. Σέ σκότος μπορεῖ νά εἶσαι ἐσύ τοῦ εἶπα, ὁ διαχειριστής τῆς Χάριτος καί νά σοῦ βάλλει τά γυαλιά μιά ἁπλή γιαγιούλα ἤ ἕνας τσομπάνος ἀπό τά Ἄγραφα… Ἔπειτα, ἐπειδή λές ὅτι ὁ Χριστός στό Εὐαγγέλιο δέν τά καυτηριάζει αὐτά, μᾶλλον δέν ξέρεις νά τό διαβάζεις σωστά. Δέν ἔχεις ἑρμηνευτικά κλειδιά. Δέν ἀναφέρει ὁ Χριστός «ἀμὴν λέγώ ὑμῖν, ἀνεκτότερον ἔσται γῇ Σοδόμων καὶ Γομόρρας ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ». Τί σημαίνει τό «ἀνεκτότερον ἔσται»; Ὅτι ἡ σοδομιτική ἁμαρτία ἦταν μέτρο σύγκρισης καί ἀξιολόγησης γιά κάθε ἄλλη πνευματική ἀσθένεια! «Τῶν Σοδομιτῶν ἡ θεήλατος κόλασις φοβερωτέρα πάσης ἐδόκει πᾶσιν…» ἑρμηνεύουν οἱ Ἅγιοι Πατέρες. Τί ἦταν αὐτό; Ὅτι «ὀπίσω σαρκὸς ἑτέρας» (Ἰούδα 7) ἀσελγοῦσαν ἄνδρες μεταξύ τους, ἐπέκτειναν τήν ἀνώμαλη λύσσα καί στίς γυναῖκες τους καί ἔκαναν καί μέ αὐτές τήν ἴδια παρά φύση σιχαμερότητα, καί τό φοβερότερο, ἀκόμη καί τά παιδιά μόλυναν μέ αὐτές τίς ὀρέξεις κατά τόν Ἅγιο Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο. Αὐτή ἡ φοβερή ἁμαρτία, ἀσθένεια τῆς ψυχῆς, ἐπιφέρει καυστικότερη τήν Ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ πάνω τους. Αὐτό εἶναι ἡ κόλασις. Ἀκαθαρσία, ἀρρώστια νοός, πληγή βαθιά πού ἐπεκτείνεται στόν ὅλο ἄνθρωπο. Καί ἡ παρουσία τοῦ Θεοῦ βιώνεται ὡς ἀφόρητη καύσις… καίγεται ὁ ἄρρωστος νοῦς καί κατά προέκταση ὅλος ὁ ἄνθρωπος πού συντονίζεται ἀπ΄ αὐτόν. Τό Ἄκτιστο Φῶς γίνεται <πῦρ καταναλίσκον>.

Ἄρα ὁ ὑποκτηνώδης σοδομισμός εἶναι μέτρο σύγκρισης γιά ὅλες τίς ἄλλες πνευματικές ἀσθένειες. Μόνο πού τό κακό ἀρχίζει μέσα ἀπό τήν καρδιά, γι’ αὐτό ὅλα τά τοποθέτησε στήν ἀρχή, στήν γένεση τοῦ κακοῦ. «ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ οἱ κακοὶ ἐκπορεύονται, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, φόνοι, κλοπαί, πλεονεξίαι, πονηρίαι, δόλος, ἀσέλγεια, ὀφθαλμὸς πονηρός, βλασφημία, ὑπερηφανία, ἀφροσύνη· πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον» καί τό πρᾶγμα δέν συμμαζεύεται…

Γι’ αὐτό πηγαίνω μόνο στά συνέδρια τοῦ Μητροπολίτη Πρεβέζης Μελετίου… Ἐκεῖ δέν ἐπικρατεῖ δεσποτικῇ συμπεριφορᾷ. Δεσποτική ξενία, οἰκοδομή καί παράκληση γεύεσαι… Τόν εὐχαριστῶ πού μοῦ θυμίζει ὅτι λειτουργεῖ ἀκόμη ἡ Ἀρχιερωσύνη ὡς ἦθος Χριστοῦ… ὅποιος εἶναι σίγουρος γιά τόν ἑαυτό του διαλέγεται εἰρηνικά καί ἐμπνέει… Ὁ φοβικός καί ἀνασφαλής, μοιάζει μέ τήν κουρούνα πού εἶναι πιασμένη σέ παγίδα. Βγάζει ἀπεγνωσμένες κραυγές μπάς καί φοβίσει κάποιους καί γλυτώσει ἔστω τήν ὑστάτη…»….

Ἀπό ἰδιόχειρη ἐπιστολή τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδου στόν ἀείμνηστο ἀγωνιστή καί ὁμολογητή Θεολόγο Διονύσιο Μπατιστάτο, πρωτανεψιό τοῦ Ὁσίου Ἰωσήφ τοῦ Ἡσυχαστοῦ.

Eπιμέλεια: Μοναχός Βρυένιος

Σαν σήμερα, 1 Νοεμβρίου 2001, εκοιμήθη ο θεολόγος της Ρωμηοσύνης Πρωτοπρεσβύτερος π. Ιωάννης Ρωμανίδης.

Αιωνία του η μνήμη.

 

Ἡ σπουδαιότης τοῦ π. Ἰ. Ρωμανίδου

  Ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς συγγράμματος τοῦ ἀειμνήστου πατρὸς Ἰωάννου Ρωμανίδου, περὶ τῆς πατερικῆς θεολογίας, ποὺ περιῆλθεν εἰς χεῖρας μας, καὶ τὸ ὁποῖον μὲ προσοχὴν ἀνεγνώσαμεν, κατελήφθημεν ἀπὸ τὴν διάθεσιν, νὰ ἐκφέρωμεν ὡρισμένας σκέψεις μας, ἐν σχέσει μὲ τὴν προσωπικότητα καὶ τὸ ἔργον τοῦ μακαριστοῦ πατρός, ὅπως ἡμεῖς ταῦτα ἀντελήφθημεν.

  Ὅπως ὅλοι οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὰ θέματα τῆς πίστεώς μας γνωρίζουν, ὁ μακαριστὸς πλέον πατὴρ Ἰωάννης, συγκαταλέγεται μεταξὺ τῶν μεγάλων θεολόγων τῆς ἐποχῆς μας, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ πατερική μας παράδοσις ὀφείλει εὐγνωμοσύνην καὶ χάριτας, δεδομένου ὅτι εἰς αὐτὸν πρωτίστως ὀφείλεται ἡ ἐπαναφορὰ τῆς πίστεώς μας εἰς τὰς ὀρθὰς πατερικὰς βάσεις της. Παρὰ τὸ ὅτι ἐμεγάλωσε καὶ ἠνδρώθη εἰς αἱρετικὰ περιβάλλοντα, δὲν ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὰς αἱρετικὰς κακοδοξίας, αἱ ὁποῖαι ἐπιστεύοντο καὶ ἐδιδάσκοντο ἐκεῖ, εἰς διαφόρους θεολογικὰς σχολάς, εἰς τὰς ὁποίας ἐφοίτησεν. Εἰς τὰς σχολὰς ταύτας παρηκολούθησε διδασκαλίας, αἱ ὁποῖαι ἀπέπνεον θεωρίας, αἵτινες ἤρχοντο εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ γνήσιον καὶ διαυγὲς πνεῦμα τοῦ Εὐαγγελικοῦ λόγου, καὶ δὲν συνεβιβάζοντο πρὸς τὴν καθαρότητα καὶ τὴν εὐκρίνειαν τῶν πατερικῶν μας παραδόσεων. Λόγῳ τῆς ὀρθοφροσύνης, ἡ ὁποία τὸν διέκρινε, δὲν παρεσύρθη ἀπὸ τὰς αἱρετικὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν εἰς ἐκεῖνα τὰ περιβάλλοντα καὶ διετήρησε γνήσιον καὶ ἀνόθευτον τὸ πνευματικόν του αἰσθητήριον. Βεβαίως αἱ διαστρεβλωτικαὶ τῆς πίστεώς μας, ἀντιλήψεις καὶ δοξασίαι, τὰς ὁποίας ἐκεῖ ἀντιμετώπισεν ὁ ἀείμνηστος πατὴρ Ἰωάννης, ἀσφαλῶς δὲν ὑπῆρξαν προϊὸν τῆς ἐποχῆς του. Πρὸ πολλοῦ χρόνου καὶ ἰδίως μετὰ τὴν ἀνατροπὴν τῶν ὀρθοδόξων παπῶν ἀπὸ τοὺς Τευτονοφράγκους, ἤρχισε νὰ ἀναπτύσσεται μία φθοροποιὸς αἱρετικὴ διεργασία εἰς βάρος τῆς πίστεώς μας, μὲ ἰδιαιτέραν ἔξαρσιν εἰς τοὺς χρόνους πρὸ τῆς ἁλώσεως ἀλλὰ καὶ μετὰ ταύτην, μὲ κινδύνους διὰ τὴν Ὀρθοδοξίαν μας, τοὺς ὁποίους ἀντιμετώπισαν καὶ ἐξουδετέρωσαν ἀξιόλογοι καὶ πνευματοφόροι ὀρθόδοξοι ἱεράρχαι μας, ὅπως ὁ Ἅγιος Ἐφέσου Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός, ὁ Γεώργιος ἢ Γεννάδιος Σχολάριος, ὁ μετέπειτα Πατριάρχης, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Ἡ φθοροποιὸς ἐπὶ τῆς πίστεώς μας ἐπίδρασις τοῦ κακοδόξου παπικοῦ καὶ αἱρετικοῦ δυτικοῦ πνεύματος, ἐξηκολούθησε καὶ εἰς τοὺς μετέπειτα χρόνους καὶ συνεχίζεται χωρὶς διακοπήν, μέσῳ νεωτεριζόντων θεολόγων, οἱ ὁποῖοι σπουδάζουν εἰς αἱρετικὰς θεολογικὰς σχολὰς τῆς Δύσεως καὶ μεταφέρουν ἐδῶ τὴν αἱρετικὴν κακοδοξίαν, ἐπανερχόμενοι μετὰ τὸ πέρας τῶν σπουδῶν τους.

  Καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν ποὺ διανύομεν ὑπάρχει ἔντονος ἀπόχρωσις τοῦ κακοῦ αὐτοῦ πνεύματος. Ὁ ἀείμνηστος Πατὴρ Ἰωάννης, ἐπανελθὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπήν, εἰς τὴν ὁποίαν νηπιόθεν ἦτο ἐγκατεστημένος, μὲ θερμὸν ἐνδιαφέρον καὶ μὲ ἰδιάζοντα ζῆλον, συνεργαζόμενος μὲ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι συνεμερίζοντο τὰς θεολογικὰς του ἀντιλήψεις, ἐπεδόθη εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος τῆς γνησιότητος καὶ τῆς καθαρότητος τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεώς μας, ἡ ὁποία εὑρίσκετο εἰς μίαν οἱονεὶ ὁμιχλώδη κατάστασιν ἀπὸ πλευρᾶς εὐκρινείας καὶ ἀκριβείας, λόγῳ τῆς κατὰ τὰ ἀνωτέρω, παρεισφρήσεως εἰς αὐτὴν αἱρετικῶν στοιχείων καὶ θεωριῶν, ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ μακροχρονίου συγχρωτισμοῦ μεταξὺ ὀρθοδόξων καὶ παποπροτεσταντῶν, καθὼς καὶ λόγῳ ἀσυνέτων ἐνεργειῶν τῶν κεφαλῶν τῆς Ὀρθοδοξίας μας. Δυστυχῶς δὲν ἦτο εὐμενὴς ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ Πατρὸς Ἰωάννου, ἀπὸ τὸ θεολογικὸν κατεστημένον τῆς ἐποχῆς του. Ἡ ἐναίσιμος διδακτορικὴ διατριβή του, ἡ ὁποία διεπνέετο ἀπὸ ὀρθόδοξον καθαρότητα καὶ ἐνάργειαν, κατηγορήθη ὡς περιέχουσα αἱρετικὰ στοιχεῖα, ἀπὸ αἱρετίζοντα εἰς ὡρισμένα σημεῖα, θεολογικὸν παράγοντα τῆς ἐποχῆς του. Τελικῶς ὅμως ἡ διατριβή του εὐτυχῶς ἐνεκρίθη. Μετὰ ταῦτα ὁ Πατὴρ Ἰωάννης ἤρχισεν ἀναπτύσσων τὴν ἐργώδη δρᾶσιν του πρὸς εὐόδωσιν τοῦ σκοποῦ του, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὡς πρώτιστον καθῆκον τῆς θεοφιλοῦς ἀποστολῆς του. Μὲ τὰ ἄριστα εἰς περιεχόμενον συγγράμματά του, μὲ τὰς πανεπιστημιακάς του παραδόσεις, μὲ τὰς ὁμιλίας του εἰς θρησκευτικὰς συναθροίσεις καὶ μὲ τὰ κηρύγματά του, ἐδίδαξε καὶ ἔπεισε τοὺς ἀκροατάς του καὶ τοὺς ἀναγνώστας τῶν συγγραμμάτων του διὰ τὴν ἀνάγκην ἀπαλλαγῆς τῆς ἀμωμήτου πίστεώς μας ἀπὸ τὰς προαναφερθείσας προσ­μίξεις αἱρετικῶν δοξασιῶν, αἱ ὁποῖαι εἰς αὐτὴν εἰσεχώρησαν.

  Ἡ θεάρεστος προσπάθεια τοῦ ἀοιδίμου πατρός, ἐπέφερε θετικὸν ἀποτέλεσμα διὰ τὸ ὁποῖον πολλὰ τοῦ ὀφείλει ἡ Ὀρθόδοξος παράδοσίς μας, διότι ὑπῆρξεν ὁ πρωτοπόρος, ὁ ὁποῖος ἔρριψε τὸ ἔναυσμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον προεκλήθη τὸ ἐνδιαφέρον καὶ ἄλλων πολλῶν. Τὸ ἔργον του ἀπεδέχθησαν καὶ ἐνεστερνίσθησαν πολλοὶ ἀξιόλογοι ὀρθόδοξοι θεολόγοι καὶ ἱεράρχαι μας καθὼς καὶ πολλοὶ κληρικοὶ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀδιαφόρησαν καὶ ἀδιαφοροῦν, ὅπως ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰς συχνὰς συναναστροφὰς καὶ ἐπαφάς των μὲ φορεῖς τῆς Δυτικῆς αἱρετικῆς κακοδοξίας. Εἰς τὰς ἡμέρας μας δυστυχῶς ἡ εὐμενὴς διάθεσις ἐνίων κεφαλῶν τῆς Ὀρθοδοξίας μας, ἀπέναντι τῆς ἑωσφορικῆς παπικῆς συμπεριφορᾶς καὶ πρακτικῆς παρουσιάζει ἰδιαιτέραν ἔξαρσιν. Τὸ ἔργον ὅμως τοῦ ἀειμνήστου πατρὸς Ἰωάννου Ρωμανίδου ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχη εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὰς καρδίας τῶν εὐσεβῶν ἀνθρώπων.

Μετὰ τιμῆς

Δημήτριος Σπ. Καψάλης

✟ ΕΙΣ ΜΝΗΜΗ του π. Ιωάννη Ρωμανίδη, που κοιμήθηκε .✟. 1 Νοεμβρίου 2001 ✟.

 

Ένας από τους μεγαλύτερους Ορθόδοξους θεολόγους του 20ού αιώνα και ανακαινιστής της Ορθόδοξης Θεολογίας ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης, ίσως καί ο μέγιστος, διότι κατόρθωσε με το συγγραφικό έργο του, να φέρει την Ορθόδοξη θεολογία στο Λαό. Απεβίωσε 1η Νοεμβρίου 2001 αφήνοντας πίσω του πλούσιο θεολογικό και ιστορικό έργο.

Ας είναι αναπαυμένη η ψυχή του στην σειρά των Αγίων †

 

π. Ιωάννης Ρωμανίδης: «Μη δέχεσαι και μη απορρίπτεις»

«Θα ήθελα πρώτα να σημειώσω ότι ο τρόπος με τον οποίο πάντοτε εργαζόμουν, δηλαδή στις μελέτες μου, στις έρευνες, ουδέποτε υπήρξε απλώς μια προσπάθεια υπεράσπισης της Ορθοδοξίας κλπ. διότι από μικρά παιδιά στο σχολείο έχουμε μάθει ότι πρέπει κανείς τα πάντα να ακούει και από αυτά που ακούει να μην δέχεται τίποτα, ούτε να απορρίπτει τίποτα, απλώς να σημειώνει μέσα στα αρχεία της σκέψης, της μνήμης, και όταν βρεθούν τα κριτήρια τα κατάλληλα να δέχεται και να απορρίπτει. Είναι μια νοοτροπία αμερικάνικη.

Και το δεύτερο σημείο είναι ότι, ότι οδηγεί στην επιτυχία είναι αληθινό και ότι δεν οδηγεί στην επιτυχία δεν είναι αληθινό. Αυτό είναι ένα σημείο το οποίο αποτελούσε αποτέλεσμα της Γαλλικής Επανάστασης, που εκτός από την πολιτική της πλευρά, ήταν και μια επανάσταση εναντίον της μεταφυσικής, εναντίον εκείνης της πλευράς της Θεολογίας που ισχυριζόταν ότι φιλοσοφούσε. Οπότε τα θεμέλια της λατινικής θεολογικής παράδοσης ήταν η μεταφυσική, την οποία άντλησαν οι Φράγκοι από τον Πλάτωνα και κυρίως τον Αριστοτέλη.

Με τη Γαλλική Επανάσταση έχουμε μία κατάσταση κατά την οποία κανείς δέχεται αυτό που αποδεικνύεται με την εμπειρική έρευνα και απορρίπτει το αφηρημένο, διότι δεν μπορεί να εξακριβώσει εάν το αφηρημένο υπάρχει καν, πόσο μάλλον αν είναι σωστό. Διότι αν δεν υπάρχει πού να ξέρουμε αν είναι σωστό.

Αν δεν υπάρχει ασφαλώς δεν είναι και σωστό. Οπότε ο πραγματισμός των Αμερικανών οδηγεί στην αρχή ότι, το να βλέπει κανείς είναι και το να πιστεύει. Αν δεν το δεις να μη το πιστεύεις δηλαδή, διότι δεν μπορείς να είσαι σίγουρος για κάτι που δεν βλέπεις. Αυτό είναι το θεμέλιο της μοντέρνας ευρωπαϊκής και της αμερικανικής σκέψης.

Γι’ αυτό επαναλαμβάνω ότι ένας άνθρωπος ο οποίος κάνει έρευνα, είναι υποχρεωμένος να σημειώνει τα πάντα, ότι ακούσει, χωρίς να απορρίπτει τίποτε, ούτε όμως και να αποδέχεται τίποτα, εκτός αν βρει τα κριτήρια με τα οποία επιστημονικά μπορεί να αποδεχθεί ή να απορρίψει. Αυτό είναι το θεμέλιο των ερευνών που έχω κάνει αρκετά χρόνια τώρα.»

 playlist με τις ομιλίες του π. ΙΩ εδώ

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος

π. Ι. Ρωμανίδης
Ο Χριστός μετά την Βάπτισή Του στον Ιορδάνη ποταμό άρχισε επισήμως το έργο Του. Στην πραγματικότητα, ο Χριστός φανέρωσε την θεότητά Του, τις άκτιστες ενέργειες Του, δια της ανθρώπινης φύσεώς Του. Δηλαδή, μετά την ενανθρώπιση του Χριστού, η αποκάλυψη συνδέεται με τον Θεάνθρωπο Χριστό.

Οι Απόστολοι έβλεπαν την ενέργεια τής ακτίστου φύσεως στον Χριστό με τα θαύματά Του, την διδασκαλία Του. Αργότερα δε τρεις από αυτούς είδαν το Φως της θεότητός Του στο Θαβώρ. Το Σώμα του Χριστού είναι πηγή τών ακτίστων ενεργειών του Θεού.

«Πρέπει να τονισθεί ότι και στην επίγεια ζωή του Χριστού, ο Χριστός δεν απεκάλυψε την ανθρώπινη φύση Του, διότι την βλέπαμε την ανθρώπινη φύση. Εκείνο που χρειαζόταν αποκάλυψη ήταν η άκτιστη φύση του Χριστού, οπότε βλέποντας τον Χριστό, ξέρανε όλοι ότι ήταν άνθρωπος. Εκείνο που χρειαζότανε αποκάλυψη είναι η άκτιστη φύση του Χριστού, ότι είναι της ιδίας ουσίας με τον Πατέρα και με το Πνεύμα το Άγιον και ότι είναι των ιδίων ενεργειών και ότι είναι ο ίδιος κατά την υπόσταση άκτιστος και κατά την ουσία άκτιστος και κατά την ενέργεια άκτιστος.

Αυτή η αποκάλυψη των ενεργειών του Χριστού γίνεται κατά δύο τρόπους. Ο ένας τρόπος είναι με τα θαύματα. Δηλαδή, κάνει θαύματα και από τα θαύματα φαίνεται σαφώς ότι ο ίδιος είναι πηγή όχι μόνο κτιστών ενεργειών, αλλά και ακτίστων τοιούτων, εφ' όσον ο ίδιος ποιεί θαύματα τα οποία μόνον η άκτιστη ενέργεια μπορεί να επιτελέσει. Δηλαδή, το αποτέλεσμα είναι ακτίστων ενεργειών, δεν είναι κτιστών ενεργειών. Θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι ο Χριστός είναι το μέσο ή το όργανο, δια  του οποίου αποκαλύπτεται το άκτιστο, χωρίς ο ίδιος να είναι πηγή τών ακτίστων ενεργειών. Μπορεί, δηλαδή, να θεωρηθεί, ότι ο Θεός ενεργεί δια του Χριστού ως ανθρώπου και ο Χριστός φαίνεται ότι κάνει θαύματα, άλλα είναι ο ίδιος ο Θεός, που κάνει τα θαύματα μέσω του Χριστού. Οπότε, θα μπορούσαμε με μια αρειανική Χριστολογία να έχουμε πάλι θαύματα, όπως έχουμε θαύματα και δια μέσου των Προφητών, δηλαδή κ.ο.κ.

Αλλά, η ουσία της Ορθοδόξου διδασκαλίας περί Χριστού είναι ότι ο ίδιος ο Χριστός, ο Λόγος του Θεού, και ο Χριστός, ως Λόγος του Θεού, δεν είναι απλώς ένα μέσον θαυμάτων, αλλά είναι η πηγή θαυματουργικών ενεργειών. Διότι ο ίδιος είναι ο Λόγος, ο οποίος ενσαρκώθηκε και υπάρχει η αντίδοση των ιδιωμάτων, οπότε και ως άνθρωπος ενεργεί ο Λόγος, αλλά ενεργεί και ως Θεός. Οπότε, ο Χριστός δεν είναι ένα μέσον τών ακτίστων ενεργειών, αλλά και πηγή ακτίστων ενεργειών κ.ο.κ. Αυτή η αποκάλυψη τής ακτίστου φύσεως του Χριστού γίνεται, κατά πρώτον λόγον, με θαύματα. Ποιεί θαύματα, τα οποία μόνον ο Θεός μπορεί να κάνει.

Ο άλλος τρόπος είναι η διδασκαλία Του. Διδάσκει πράγματα με αυθεντία και εξουσία του ίδιου του Θεού. Ο Ίδιος, δηλαδή, διδάσκει ως Θεός. Έχουμε τα θαύματα, έχουμε την διδασκαλία. Τα θαύματα είναι ορατά αποτελέσματα ακτίστων ενεργειών. Οπότε, ο άνθρωπος, βλέποντας τα έργα, μπορεί να πεισθεί σε αυτό που λέει ο Χριστός: "καν εμοί μη πιστεύητε, τοις έργοις πιστεύσατε" Ιω. ι, 38), δηλαδή στο ότι τα αποτελέσματα που επιφέρουν, είναι αποτελέσματα ακτίστων ενεργειών. Αυτό να πιστεύσετε, εφ' όσον δεν πιστεύετε σ' έμένα, επειδή με βλέπετε άνθρωπο, δηλαδή».

Εκτός από τα θαύματα και την διδασκαλία Του, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο Χριστός φανέρωσε την δόξα της θεότητός Του ως Φως.

«Εάν δούμε προσεκτικά την Αγία Γραφή, θα δούμε ότι υπάρχουν τρία στάδια διδασκαλίας. Ο ίδιος ο Χριστός λέγει ότι "εκείνοις δε τοις έξω εν παραβολαίς τα πάντα γίνεται". "Τοις έξω". Αυτοί, που είναι απ' έξω, τους διδάσκει με παραβολές. "Υμίν δέδοται γνώναι τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού" (Μάρκος δ', 11). Οπότε, οι εσωτερικοί, που είναι οι Απόστολοι, μαθαίνουν αυτοί κατ’ ευθείαν τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού, χωρίς παραβολές.

Οπότε, έχουμε διδασκαλία εν παραβολαίς, έχουμε διδασκαλία των μυστηρίων, ότι τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού είναι τα μυστήρια της Εκκλησίας, και μετά, εκτός από αυτό, έχουμε και ένα άλλο επίπεδο εκμαθήσεως της αληθείας, που είναι αυτό που λένε οι Πατέρες: η θέωση, ο δοξασμός ή αποκάλυψη της βασιλείας ή της δόξης του Θεού».

Μια πρώιμη μεταμόρφωση του Χριστού, δηλαδή φανέρωση της δόξης της θεότητος του Χριστού, έγινε στην περίπτωση των δύο μαθητών του Ιωάννου του Βαπτιστού. Διηγείται ο ευαγγελιστής Ιωάννης:

«Τη επαύριον πάλιν ειστήκει ο Ιωάννης και εκ των μαθητών αυτού δύο, και εμβλέψας τω Ιησού περιπατούντι λέγει: Ίδε ο αμνός του Θεού. Και ήκουσαν αυτού οι δυο μαθηταί λαλούντος, και ηκολούθησαν τω Ιησού. Στραφείς δε ο Ιησούς και θεασάμενος αυτούς ακολουθούντας λέγει αυτοίς: Τι ζητείτε; Οι δε είπον αυτώ: Ραββί, (ό λέγεται ερμηνευόμενον διδάσκαλε) πού μένεις; Λέγει αυτοίς: Έρχεσθε και ίδετε. Ήλθον ουν και είδον πού μένει, και παρ' αυτώ έμειναν την ημέραν εκείνην. Ώρα ην ως δεκάτη» (Ιωάννης Α', 35-40).

«Οι δύο μαθητές του Προδρόμου, όταν έγιναν Μαθητές του Χριστού, Τον ρώτησαν: "πού μένεις"; (Ιωάννης Α', 39); Αυτό σημαίνει ότι παρεκάλεσαν τον Χριστό να δείξει το διαμέρισμά Του; Όχι. Αλλά να δείξει πού μένει. Σημαίνει ότι παρεκάλεσαν οι Απόστολοι τον Χριστό να αποκαλύψει την μονή Του, που είναι η άκτιστη δόξα του Θεού. Και επί μία ολόκληρη ημέρα συμμετείχαν αυτοί οι Απόστολοι στην εμπειρία της Θεώσεως. Οπότε, έχουμε δηλαδή την πρώτη εμπειρία της Θεώσεως, μετά τον Πρόδρομο. Όπως ο Πρόδρομος είχε την εμπειρία αυτή από τον Χριστό, έτσι και οι Μαθητές Του έχουν την εμπειρία».

Η μεγαλύτερη αποκάλυψη της δόξης τού Χριστού έγινε στο όρος Θαβώρ ενώπιον των τριών Μαθητών Του, Πέτρου, Ιωάννου και Ιακώβου. Εδώ φαίνεται ότι το Σώμα του Χριστού είναι η κτιστή σκηνή που κάλυπτε την θεότητα και έτσι ερμηνεύεται το χωρίο «και εσκήνωσεν εν ημίν» (Ιωάννης Α', 14).

«Παίρνει ο Χριστός τους τρεις προκρίτους Αποστόλους και μεταμορφώνεται έμπροσθεν αυτών. Και αποκαλύπτει την βασιλεία Του και την δόξα Του στους τρεις Αποστόλους, παρουσία του Ηλία και του Μωυσή. Και μετά κάνει το λάθος εκείνο ο Πέτρος και λέει: "καλόν εστίν ημάς ώδε είναι· και ποιήσωμεν σκηνάς τρεις" (Μάρκος Θ', 5). Δεν κατάλαβε, δηλαδή, τι σκηνή είχαν. Είχαν την ίδια την σκηνή πλέον, την κτιστή (την ανθρώπινη φύση), που αντικαθιστά την άλλη σκηνή, που έκανε ο Μωυσής. Λοιπόν, έχουμε εδώ πάλιν εμπειρία της Θεώσεως, διότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού είναι πηγή τής ακτίστου δόξης» .

Η εμφάνιση του Μωυσή και του Ηλία, κατά την Μεταμόρφωση του Χριστού στο Θαβώρ, δείχνει ότι Αυτός ο ίδιος ήταν που εμφανιζόταν ασάρκως στην Παλαιά Διαθήκη και αυτόν είδαν ο εκπρόσωπος του Νόμου (Μωυσής) και ο εκπρόσωπος των Προφητών (Ηλίας).

«Έχουμε την Μεταμόρφωση. Εκεί είναι η ουσία της Ορθοδόξου διδασκαλίας. Οι Απόστολοι είδαν τον Χριστό να αποκαλύπτει την άκτιστη θεότητα στους Αποστόλους, και να αποκαλύπτει ότι είναι ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος είχε εμφανισθεί στον Μωυσέα και τον Ηλία, γι' αυτό και είναι παρόντες. Αυτή είναι η αποκάλυψη. Αυτό είναι το δόγμα της Αγίας Τριάδος, ότι ο Χριστός είναι ο Γιαχβέ, ο Κύριος της δόξης, ο οποίος εμφανίζεται στην Παλαιά Διαθήκη και αποκαλύπτει, μέσα στον εαυτό Του τον Πατέρα. Αυτή είναι η Αγία Τριάδα»,

«Την ίδια αποκάλυψη έχουμε και στην Καινή Διαθήκη, αλλά τώρα προστίθεται η ανθρώπινη φύση του Χριστού. Στην Μεταμόρφωση έχουμε αποκάλυψη της δόξης του Χριστού, μέσω της ανθρωπίνης φύσεως του Χριστού, αλλά και εν νεφέλη που επεσκίασε τους Αποστόλους».

Στο όρος Θαβώρ φανερώνεται το μυστήριο της ενσαρκώσεως του Υιού και Λόγου του Θεού, αφού η ανθρώπινη φύση είναι πηγή τής ακτίστου δόξης του Θεού. Και αυτού του μυστηρίου της ενσαρκώσεως ήταν μέτοχοι οι τρεις Απόστολοι,

«Στην Μεταμόρφωση είναι ενσαρκωμένος Χριστός, που οράται εν δόξη. Οπότε, ενώ στην Παλαιά Διαθήκη η δόξα εξεπήγαζε από τον Άγγελο του Κυρίου, από τον Κύριο της δόξης, από τον Μεγάλης Βουλής Άγγελο, εν Αγίω Πνεύματι, και ο θεούμενος είχε αυτή την άμεση επαφή με τον Κύριο της δόξης, με τον Γιαχβέ, ακριβώς το ίδιο τώρα έχει στην Καινή Διαθήκη στην Μεταμόρφωση, αλλά παρεμβάλλεται η ανθρώπινη φύση, τώρα, του Γιαχβέ ή του Αγγέλου του Κυρίου, του Μεγάλης Βουλής Αγγέλου.

Το άκτιστο Φως, όμως, εκπηγάζει από την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Και φαίνεται από την αποκάλυψη αυτήν ότι η ανθρώπινη φύση δεν είναι απλώς φορέας της δόξης του Θεού, αλλά και πηγή της δόξης του Θεού, αυτή η ανθρώπινη φύση του Χριστού, διότι η υποστατική ένωση είναι φυσική και όχι κατά χάρη, όπως σε έναν Απόστολο. Διότι μπορούμε να δούμε τον Μωυσέα εν δόξη, αλλά ο Μωυσής δεν είναι πηγή τής ακτίστου δόξης του Θεού, είναι φορέας τής ακτίστου δόξης του Θεού, ενώ στην Μεταμόρφωση, η ανθρώπινη φύση είναι η πηγή δόξης, γί αυτό και αποκαλύπτεται ο Χριστός, σαφώς, ως το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Όσο είναι πηγή ο Πατήρ της δόξης, ο Χριστός είναι πηγή εκ της πηγής. Οπότε, πηγή ο Πατήρ, πηγή ο Λόγος, πηγή και το Άγιον Πνεύμα.

Αυτά τα ξέρουμε από την εμπειρία της Θεώσεως, όχι διαβάζοντας απλώς την Αγία Γραφή, Μπορεί κανείς να τα ανιχνεύσει διαβάζοντας την Αγία Γραφή, αλλά η επιστέγαση το τι διαβάζουν στην Αγία Γραφή, αν ερμηνεύονταν σωστά, είναι η ίδια η εμπειρία της Θεώσεως. Διότι εκείνος που έχει την εμπειρία, ξέρει και τι γράφει η Αγία Γ ραφή γι' αυτό το θέμα. Ένας που δεν έχει την εμπειρία, μπορεί να ανιχνεύσει, εάν ακολουθεί την πατερική ερμηνεία. Εάν όμως ακολουθεί την ερμηνεία ενός Προτεστάντη ή ενός Παπικού, τίποτα δεν θα καταλάβει περί Μεταμορφώσεως του Χριστού.

Γι' αυτό και η Παπική Εκκλησία την εορτή της Μεταμορφώσεως την υποβίβασε σε δευτερεύουσα εορτή πριν από μερικά χρόνια. Δεν είναι πλέον Δεσποτική εορτή, όπως ήταν παλιότερα, είναι μια δευτερεύουσα εορτή, τώρα, στην Παπική Εκκλησία. Και αν διαβάσεις ερμηνεία που κάνουν οι Παπικοί πάνω στο θέμα της Μεταμορφώσεως, πάρτε τον μεγάλο θεολόγο της πατερικής θεολογίας της Παπικής Εκκλησίας τον Danielu δηλαδή, να διαβάσεις τι γράφει για την Μεταμόρφωση, θα τραβήξεις τα μαλλιά σου. Βλακείες, δηλαδή, βλακείες ολόκληρες».

Οι τρεις Μαθητές επάνω στο όρος Θαβώρ «ενηλλάγησαν», δηλαδή άλλαξαν μεταμορφώθηκαν «και την εναλλαγήν είδον». Δεν μπορεί κανείς να δει το άκτιστο Φως, αν δεν βρίσκεται σε κατάσταση Θεώσεως, αν δεν μεταμορφωθούν και οι σωματικές του αισθήσεις. Έτσι το άκτιστο Φως θεάθηκε από τους Μαθητές δια της θεώσεώς τους, δηλαδή έσωθεν. Βρίσκονταν μέσα στο Φως και είδαν το Φως. «Εν τω φωτί σου οψόμεθα φως». Αλλά ενώ το Φως ενεργούσε έσωθεν, δια της Θεώσεως, το θεανθρώπινο Σώμα του Χριστού, που ήταν πηγή του ακτίστου φωτός, ήταν έξω από τους Μαθητές.

«Τώρα, το να μπορούν να δουν οι Απόστολοι το άκτιστο Φως που εκπηγάζει από την ανθρώπινη φύση του Χριστού ως πηγή, το ίδιο το άκτιστο Φως πηγάζει και εκ της νεφέλης, δηλαδή είναι μέσα στο Φως και βλέπουν ότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού είναι πηγή του Φωτός, στο οποίο είναι αυτοί μέσα. Όμως, το Σώμα του Χριστού δεν φωτίζει τους Αποστόλους έσωθεν, αλλά έξωθεν. Το σώμα φωτίζει έξωθεν, το Φως όμως φωτίζει έσωθεν. Δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Κάποιος Ρώσος είχε γράψει ότι το Φως φωτίζει έξωθεν και το σώμα έξωθεν, αλλά οι Πατέρες λένε ότι φως που φωτίζει έξωθεν είναι δαιμονιώδες. Οπότε, έτσι που ερμηνεύει αυτός την Μεταμόρφωση, βγαίνει ότι οι Απόστολοι στην Μεταμόρφωση είχαν δαιμονική ενέργεια, εφ' όσον έξωθεν εφωτίζοντο».

«Στην Μεταμόρφωση η δόξα του Θεού αποκαλύπτεται στους Αποστόλους κατά περίεργο τρόπο. Το Φως έχει πηγή την σάρκα του Χριστού, οπότε η σάρκα του Χριστού, η ανθρώπινη φύση του Χριστού, εκπέμπει το Φως, το οποίο Φως γίνεται ορατό στους προκρίτους Αποστόλους, που συνοδεύονται από τον Ηλία και τον Μωυσή.

Αλλά ξέρουμε το εξής: Ότι, όταν κανείς έχει την εμπειρία της αποκαλύψεως, ο άνθρωπος εν τω φωτί βλέπει Φως. "εν τω φωτί σου οψόμεθα φως" (Ψαλμοί λε: 10). Δηλαδή, για να βλέπει κανείς το Φως, πρέπει να είναι μέσα στο Φως. Οπότε, το άκτιστο Φως ποτέ δεν είναι έξωθεν».

«Στην περίπτωση της Μεταμορφώσεως, η δόξα του Χριστού αποκαλύπτεται από την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Οπότε, εδώ μερικοί δικοί μας θεολόγοι, ακολουθούντες έναν Ρώσο θεολόγο, έχουν κάνει ερμηνεία, ότι, κατά τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, το Φως που αποκαλύπτεται από την ανθρώπινη φύση του Χριστού ήταν έξωθεν των Αποστόλων στην Μεταμόρφωση, ενώ μετά την Πεντηκοστή είναι έσωθεν.

Αυτό είναι αίρεση. Διότι αν είναι έξωθεν, είναι δαιμονικό. Είναι δαιμονική η ενέργεια αυτή των Αποστόλων, αν είναι έτσι. Είναι έσωθεν, δεν είναι έξωθεν. Διότι ο ίδιος ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς τονίζει μετά, ότι η δόξα που αποκαλύπτεται από την σάρκα του Χριστού, αποκαλύπτεται και από την νεφέλη, διότι η ίδια η νεφέλη είναι η δόξα του Χριστού. Διότι στην Παλαιά Διαθήκη, όταν λέμε "στήλη πυρός" και "στήλη νεφέλης", η λέξις "νεφέλη", σημαίνει δόξα.

Οπότε, σημαίνει ότι οι Απόστολοι δεν είδαν την δόξα μόνο από την ανθρώπινη φύση του Χριστού, αλλά έβλεπαν την δόξα εκ της ανθρώπινης φύσεως του Χριστού, διότι ήταν μέσα στην δόξα, σκεπασμένοι από την νεφέλη, που είναι η δόξα και η βασιλεία του Θεού. Οπότε, σημαίνει ότι το Φως ήταν έσωθεν, αλλά το Σώμα του Χριστού ήταν έξωθεν. Οπότε, είχαν την έσωθεν έλλαμψη, αλλά όπως είχαν αυτοί την έσωθεν έλλαμψη, έλαμπε και η σαρξ του Χριστού, αλλά με το ίδιο Φως, με το οποίο έλαμπαν και αυτοί έσωθεν και το Σώμα του Χριστού. Εκείνο το οποίο ήταν έξωθεν, δεν ήταν το Φως, αλλά μόνον το Σώμα του Χριστού, που είναι έξωθεν από τους Αποστόλους στην Μεταμόρφωση».

Το Φως που προχεόταν από την ανθρώπινη φύση του Λόγου ήταν το Φως της θεότητος και αυτό ήταν άκτιστο.

«Δεν έχει σχήμα ούτε μορφή ούτε είδος. Γι' αυτό λέγεται άμορφο, ασχημάτιστο, ανείδεο».

Οι τρεις Μαθητές είδαν το Φως της θεότητος, έγιναν μέτοχοι αυτού του Φωτός, και επειδή αυτό το Φως είναι η Βασιλεία του Θεού, γι' αυτό και οι τρεις Μαθητές απέκτησαν μέθεξη της Βασιλείας του Θεού.

Από την διήγηση των Ευαγγελιστών, αλλά και την μαρτυρία του Αποστόλου Πέτρου, οι τρεις Μαθητές στο όρος Θαβώρ είδαν την δόξα του Θεού να προχέεται από το Σώμα του Χριστού, άκουσαν την φωνή του Πατρός και είδαν το Άγιον Πνεύμα με την φωτεινή νεφέλη. Άλλωστε, ο Χριστός ποτέ δεν ήταν χωρισμένος από τον Πατέρα και το Άγιον Πνεύμα.

Αυτό επαναλαμβάνεται σε κάθε θεοπτική εμπειρία. Οι Άγιοι κατά την θεοπτία δεν βλέπουν Πατέρα, Υιόν και Άγιον Πνεύμα, αλλά βλέπουν «τρίφωτον θεότητα» που έχουν την ίδια δόξα, το ίδιο Φως, τα οποία έχουν και κάτι ιδιαίτερο, δηλαδή το ιδιαίτερο υποστατικό ιδίωμα, που είναι το αγέννητο του Πατρός, το γεννητό του Υιού και το εκπορευτό του Αγίου Πνεύματος. Και τα τρία Πρόσωπα έχουν κοινή ουσία και ενέργεια, η δε ενέργειά τους θεάται ως Φως.

Η φανέρωση της δόξης του Χριστού στο όρος Θαβώρ ήταν ένα σημαντικό γεγονός στην ζωή των Αποστόλων και κεντρικό γεγονός στην ζωή της Εκκλησίας.

Πηγή: "Εμπειρική Δογματική τής Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας κατά τις προφορικές παραδόσεις τού π. Ι. Ρωμανίδη" Τόμος Β΄. 

«Τὸ ἄκτιστο Φῶς, εἶναι τὸ ἴδιο τὸ Φῶς τῆς Μεταμορφώσεως»

Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Πατερικὴ Θεολογία», τοῦ πατρὸς Ἰωάννου Σ. Ῥωμανίδου (†)

Ὅταν κάποιος δῆ τὸν Θεόν, ἡ πίστις καὶ ἡ ἐλπὶς καταργοῦνται καὶ μένει μόνον ἡ ἀγάπη. Αὐτὸ τὸ λέγει ξεκάθαρα ὁ ἀπόστολος Παύλος. Ἡ πίστις δηλαδὴ πρὸς τὸν Θεὸν μαζὶ μὲ ὅλα τὰ συναφῆ νοήματά της, καθὼς καὶ ἡ ἐλπίδα πρὸς τὸν Θεὸ μαζὶ μὲ ὅλα τὰ συναφῆ νοήματά της καταργοῦνται, ὅταν κανεὶς βλέπη τὸν Θεόν, ποὺ εἶναι ἡ Ἀγάπη. Τὰ νοήματα ἀντικαθίστανται τότε ἀπὸ τὴν ἴδια τήν θέα τοῦ ἀγαπωμένου. Τότε ὁ ἄνθρωπος δοξάζεται, δηλαδὴ βλέπει τὸν Χριστὸ ἐν δόξῃ, και μετέχει στήν δόξα τοῦ Χριστοῦ. Ὑφίσταται μέθεξι Θεοῦ.

Οἱ ἄνθρωποι συνήθως ἀντιμετωπίζουν τοὺς συνανθρώπους των μὲ βάση τὶς ἤδη διαμορφωμένες γι’ αὐτοὺς ἀντιλήψεις. Ἀντιθέτως, ἐκεῖνος ποὺ ἀντικρύζει τὸν Χριστὸν κατὰ τὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως, δηλαδὴ ἐκεῖνος στὸν ὁποῖον ἀποκαλύπτεται ὁ Χριστὸς μὲ τὴν δεδοξασμένη Θεανθρώπινη Του φύσι, δὲν μπορεῖ νὰ κρατήση τότε στὸν νοῦ του κανένα ἀνθρώπινο νόημα ἢ προηγούμενη γνώμη, ποὺ ἐνδεχομένως εἶχε σχηματίσει γιὰ τὸν Χριστό, διότι δὲν ὑπάρχει τίποτε ἀπολύτως στὴν ὑλικὴ ἢ ἄϋλη δημιουργία, τίποτε τὸ κτιστὸ ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ἀνθρώπινο σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ νὰ μοιάζη μὲ τὴν ἄκτιστη πραγματικότητα τῆς δόξης τοῦ δεδοξασμένου Χριστοῦ, τὸν ὁποῖον τώρα ἀντικρύζει. 

Ἁπλῶς δέχεται τὸν Χριστὸ ὅπως τὸν βλέπει. Οὔτε νὰ Τὸν περιγράψη μπορεῖ οὔτε νὰ μιλήση γι’ Αὐτὸν μὲ ἀντικειμενικότητα μπορεῖ. Διότι δὲν ὑπάρχουν ἀνθρώπινες λέξεις, ποὺ νὰ μποροῦν νὰ περιγράψουν τὴν ἄκτιστη πραγματικότητα τοῦ Χριστοῦ, τῆς θεϊκῆς φύσεως τοῦ Χριστοῦ. Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει καμμία ὁμοιότης μεταξὺ κτιστοῦ καὶ ἀκτίστου.

Ἐδῶ θὰ πρέπει νὰ τονίσουμε τὸ ἑξῆς: Ἡ ἐμπειρία τῆς θεώσεως στὴν Χριστιανικὴ παράδοσι δὲν ἔχει καμμία σχέσι μὲ κανενὸς εἴδους ἔκστασι. Δὲν εἶναι ἔκστασις οὔτε ἔχει νὰ κάνη μὲ τὸ λογιστικό τοῦ ἀνθρώπου μόνο, διότι κατὰ τὴν ἐμπειρία τῆς θεώσεως μετέχει ὅλος ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ σῶμα του δηλαδή, μὲ ὅλες τὶς αἰσθήσεις του ἐν πλήρει λειτουργία. Ὁ ἄνθρωπος, ὅταν βλέπη τὸν Χριστὸν ἐν δόξῃ, βρίσκεται σὲ κατάστασι πλήρους ἐγρηγόρσεως. Ὁπότε δὲν βλέπει μόνο ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ βλέπει καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου.

…Τὸ ἄκτιστο Φῶς, ὅταν ὀρᾶται, εἶναι πολὺ πιὸ φωτεινὸ σὲ ἔντασι ἀπὸ τὸ φῶς τοῦ ἡλίου καὶ διαφορετικῆς φύσεως ἀπὸ αὐτό. Εἶναι τὸ ἴδιο τὸ Φῶς τῆς Μεταμορφώσεως. Ἀλλὰ τὸ Φῶς αὐτὸ δὲν εἶναι κἂν φῶς, ὅπως τὸ ἐννοοῦμε, ὅπως τὸ γνωρίζομε ἐμεῖς τὸ φῶς. Γιατί; Διότι ὑπερβαίνει τὸ φῶς!

Ὁ ἄνθρωπος ποὺ βρίσκεται στὴν κατάστασι αὐτὴ τοῦ δοξασμοῦ, ὅταν παρέλθη ἡ ὅρασις τοῦ Φωτός, συνεχίζει νὰ συναναστρέφεται κανονικὰ μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους τοῦ περιβάλλοντός του, γιὰ ὅσο διάστημα συνεχίζεται αὐτὴ ἡ θεωτικὴ ἐνέργεια ἐπάνω του. Αὐτὸ τὸ βλέπομε καθαρὰ στοὺς βίους τῶν Ἁγίων. Βλέπομε δηλαδὴ ὅτι, ὅταν βρίσκεται ὁ ἄνθρωπος σὲ ὑπὲρ φύσιν κατάστασι, συνεχίζει νὰ συναναστρέφεται τοὺς ἄλλους γύρω του μὲ μόνη τὴ διαφορὰ ὅτι δὲν τρώγει, δὲν πίνει, δὲν κοιμᾶται, δὲν πηγαίνει γιὰ φυσική του ἀνάγκη κατὰ τὴν διάρκεια τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διότι βρίσκεται σὲ ὑπὲρ φύσιν κατάστασι καὶ τὸν συντηρεῖ στὴν ζωὴ μόνη ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ὁπότε, ἂν αὐτὴ ἡ κατάστασις διαρκέση π.χ. 40 ἡμέρες καὶ 40 νύχτες, ὅπως συνέβη στὸν Μωϋσῆ στὸ ὅρος Σινά, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος γιὰ τόσες ἡμέρες καὶ νύχτες δὲν κοιμᾶται, δὲν κουράζεται, δὲν τρώει, δὲν πίνει κλπ. Εἶναι δηλαδὴ ἐλεύθερος ἀπὸ τὰ ἀδιάβλητα πάθη, τὰ φυσικὰ πάθη τοῦ σώματος. Καὶ τοῦτο συμβαίνει, διότι γίνεται τότε μία ἀναστολὴ τῆς λειτουργίας τοῦ πεπτικοῦ συστήματος καθὼς καὶ τοῦ ὕπνου καὶ ὁ ἄνθρωπος γίνεται ἐπίγειος ἄγγελος. Κατὰ τὰ ἄλλα ὅμως συμπεριφέρεται ὅπως οἱ ἄλλοι. Περπατάει, μιλάει, συναναστρέφεται μὲ τοὺς ἄλλους, μπορεῖ νὰ διδάσκη κλπ. καὶ ταυτόχρονα νὰ βρίσκεται καὶ στὴν κατάστασι αὐτή.

 

π.Ιωάννης Ρωμανίδης_Ο πόλεμος κατά του ησυχασμού

 

Προφορικές παραδόσεις στην Θεολογική της Θεσσαλονίκης

π .Ιωάννης Ρωμανίδης _Η πρωταρχική μέριμνα της Εκκλησίας

Προφορικές παραδόσεις στην Θεολογική της Θεσσαλονίκης

π Ιωάννης Ρωμανίδης _Η κατάργηση του δόγματος

Προφορικές παραδόσεις στην Θεολογική της Θεσσαλονίκης

π. Ιωάννης Ρωμανίδης _Η θεραπεία της νοεράς ενέργειας της καρδιάς

 Από τις προφορικές παραδόσεις του π. Ιωάννη  Ρωμανίδη

 “Η αρχή της θεραπείας του νοός, που λέγεται κάθαρσις, είναι η εκδίωξις από αυτόν όλων των λογισμών, καλών και κακών. Όταν η εκκένωσις αυτή συνδυάζεται με την κάθαρση των παθών και την ορθή περί Θεού Πίστη, ο νους επιστρέφει εις την καρδία και δέχεται το Πνεύμα το Άγιον, αποστελλόμενο από τον Πατέρα και τον Υιό και προσευχόμενο αδιαλείπτως. Τότε κατά τους πατέρας, γίνεται κανείς ναός του Αγίου Πνεύματος και μέλος του σώματος του Χριστού. Η νοερά ευχή λέγεται μονολόγιστος, αφού ο μόνος λογισμός που κατέχει τον νου είναι η αέναος μνήμη του Θεού”.

...Οι άγιοι δεν είναι οι καλοί άνθρωποι, αλλά οι θεούμενοι.

 

Υπάρχουν μερικοί που υποκρίνονται τον άγιο, αλλά αυτοί στην πραγματικότητα είναι υποκριτές λαοπλάνοι.
Ακόμη και οι αιρετικοί είναι καλοί άνθρωποι, μπορεί να έχουν ηθική ζωή, αλλά αφού δεν έχουν την ορθόδοξη θεολογία και την ασκητική θεολογία και την ασκητική της Εκκλησίας παραμένουν στην ηθική ζωή, δεν μετέχουν της θεοποιού ενεργείας του Θεού και δεν μπορούν να θεραπεύουν άλλους ανθρώπους..."

- π.Ιωάννη Ρωμανίδη
 Εμπειρική δογματική

Η μέθοδος τελειώσεως είναι ο στόχος τής Εκκλησιαστικής ζωής

Σε τι διαφέρει η ψυχοθεραπεία από τον ηθικισμό

Τα Μυστήρια της Εκκλησίας είναι το κέντρο της ζωής της, είναι ο πυρήνας της παραδόσεως και η έκφραση της εσωτερικής της ζωής. Αλλά όλα τα Μυστήρια αποβλέπουν στο να ανεβεί ο Χριστιανός την οδό της τελειότητος, δηλαδή την κάθαρση, τον φωτισμό και την θέωση. Το ίδιο βλέπουμε σε όλη την λειτουργική παράδοση. 

 

Τού π. Ιωάννη Ρωμανίδη

 

«Το ότι η Ορθοδοξία έχει μια βάση που ταυτίζεται με την μεθοδολογία που χρησιμοποιείται στις θετικές επιστήμες, αυτό πρέπει να αξιολογηθεί σωστά, να εντοπισθεί ακριβώς το πράγμα αυτό, δηλαδή, και να τεθεί στο κέντρο του ενδιαφέροντος των Ορθοδόξων, εκεί που πρέπει να είναι.

Γιατί έχουμε την λειτουργική μας παράδοση; Η λειτουργική παράδοση είναι μια έκφραση αυτής της παραδόσεως, δεν εκφράζει τίποτα άλλο παρά κάθαρση, φωτισμό, θέωση. Πάρτε όλες τις ακολουθίες: εσπερινό, όρθρο, θεία Λειτουργία, τις ακολουθίες Βαπτίσματος, Χρίσματος και η ακολουθία "εις το ποιήσαι χρίσμα" που κάνουν οι Επίσκοποι την Μεγάλη Πέμπτη, μοναχική κουρά, ο γάμος, όλα είναι περί καθάρσεως, φωτισμού, Θεώσεως».

Αυτή η μέθοδος τελειώσεως δεν είναι κάτι εξωτερικό, κάτι το παρέμβλητο, αλλά είναι η φυσική πορεία του ανθρώπου, γιατί αποβλέπει στην επαναλειτουργία του νου, που είναι όργανο το οποίο έχουν όλοι οι άνθρωποι. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για κάτι το ψυχολογικό, συναισθηματικό ή και θρησκευτικό.

«Υπάρχει το όργανο που χρησιμοποιείται στην Ορθόδοξη θεολογία και είναι το απαραίτητο στοιχείο της Ορθοδόξου θεολογίας, χωρίς το οποίο δεν μπορεί να γίνει Ορθόδοξη θεολογία. Είναι ένα όργανο που λέγεται νοερά ενέργεια· είναι όργανο και αυτό, αλλά δεν είναι όργανο που προστίθεται στην επιστήμη, αλλά είναι το μόνο όργανο που χρειάζεται στην θεοπτία.

Δηλαδή, όπως φτιάχνουμε τηλεσκόπιο, φτιάχνουμε το μικροσκόπιο, φτιάχνουμε την ζυγαριά, φτιάχνουμε όλα τα όργανα στις άλλες επιστήμες, στην Ορθόδοξη θεολογία δεν φτιάχνουμε κανένα όργανο, δηλαδή έχουμε ήδη φτιαγμένο όργανο, που είναι το μέρος της προσωπικότητος του ανθρώπου, το οποίο δεν το κάνουμε εμείς. Το μόνο που κάνουμε είναι το θέτουμε σε λειτουργία. Εμείς κάνουμε την κάθαρση, προκαλούμε τον φωτισμό και την θέωση. Προκαλούμε μόνο, δεν κάνουμε εμείς φωτισμό ούτε κάνουμε θέωση. Ο Θεός κάνει τον φωτισμό και την θέωση. Ο φωτισμός και η θέωση είναι δώρα του Θεού. Αλλά όμως η κάθαρση είναι έργο του ανθρώπου, με την βοήθεια του Θεού.

Διότι, στο κάτω-κάτω της γραφής, για να γίνει κάθαρση του νοός (να διώξει τους λογισμούς) δεν είναι καν ανάγκη να είναι κανείς Χριστιανός. Διότι το κάνει και ο Ινδουΐστής ο καλόγηρος. Είναι μια γυμναστική που κάνει, δηλαδή. Αυτήν την γυμνάστική δεν είναι ανάγκη να είναι Χριστιανός να το κάνει. Αλλά όμως η κάθαρση του νοός είναι ένα πράγμα (διώχνει κανείς τους λογισμούς), η κάθαρση των παθών είναι άλλο πράγμα. Οπότε εκείνο που προκαλεί την έλευση της θείας Χάριτος, είναι η κάθαρση όχι μόνο του νοός, αλλά και των παθών».

Υπάρχουν περιπτώσεις που όλη αυτή η πατερική παράδοση περί της καθάρσεως, φωτισμού και Θεώσεως διαφοροποιείται, αλλοιώνεται και εκκοσμικεύεται.

«Πάντως, όταν έφυγε η πατερική αντίληψη περί καθάρσεως, φωτισμού και Θεώσεως από την μέση και εφ' όσον οι ακολουθίες μας είναι γεμάτες από κάθαρση και φωτισμό -πάρτε οποιαδήποτε ακολουθία- προσευχόμαστε συνέχεια για την κάθαρση, τον φωτισμό και την θέωση. Είναι όλα τα τροπάρια. Η ακολουθία του Βαπτίσματος, του Χρίσματος, οι παρακλήσεις μας, το απόδειπνο, τα τροπάρια, οι ψαλμοί γεμάτα απ' αυτή την διδασκαλία.

Αλλά με την εκδίωξη της πατερικής ερμηνείας αυτών των πραγμάτων, κατήντησε η κάθαρση να είναι αποχή από αμαρτήματα που ήταν συνήθως ή σεξουαλικά ή ηθικολογικά δηλαδή ψέματα, κλεψιές κ.ά. και κατήντησε να είναι μια καθαρά ηθική χωρίς θεραπεία της προσωπικότητος του ανθρώπου. Οπότε, ο άνθρωπος αντί να ασχολείται με την θεραπεία του πυρήνος της προσωπικότητάς του, όπως θα έκανε ένας ψυχίατρος, ασχολείται με εξωτερικές πράξεις μαζί με μια διάθεση πολύ υποκριτική. Υποκρίνεται κανείς ότι δεν είχε πειρασμούς, ενώ στην πραγματικότητα είχε. Και νόμιζε ότι μπορούσε να τους καταβάλει και μετά έβλεπε ότι δεν μπορούσε. Οπότε, νόμιζε ότι οι άλλοι δεν είχαν πειρασμούς και έχουν τύψεις ενοχής κ.ο.κ. Και παθαίνουν σοκ τα παιδιά με τους πειρασμούς που έχουν.

Ενώ στην πατερική παράδοση με την νοερά ευχή λύονται αυτά τα προβλήματα. Δηλαδή, είναι άλλο να διδάξεις καν έναν πως να συμπεριφέρεται, άλλο το πώς θα βρη την δύναμη να συμπεριφέρεται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Οπότε, εφ' όσον δεν μπορεί να το καταφέρη, υποκρίνεται ότι το έχει καταφέρει. Έχουν πολύ γούστο αυτά τα πράγματα. Διότι υπάρχει πολλή υποκρισία κυρίως μεταξύ των Χριστιανών, και όσο ευσεβεΐς είναι, τόσο πιο υποκριτικοί είναι, δηλαδή, σήμερα. Αυτή είναι η κατάσταση. Τι να κάνουμε;».

Πηγή: "Εμπειρική Δογματική τής Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας κατά τις προφορικές παραδόσεις τού π. Ι. Ρωμανίδη" Τόμος Β΄.  Τού σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου και αγ. Βλασίου Ιεροθέου.

1η Νοεμβρίου εκοιμήθη ο πρωτοπρεσβύτερος καθηγητής του παν. θεολογίας π. Ιωάννης Ρωμανίδης †, αφήνοντας πίσω του πλούσιο θεολογικό και ιστορικό έργο. Ένας από τους μεγαλύτερους Ορθόδοξους θεολόγους (ίσως ο μέγιστος) του 20ού αιώνα και ανακαινιστής της Ορθόδοξης Θεολογίας. Η σημασία του θεολογικού του έργου (διδακτικού, συγγραφικού, αγωνιστικού) κάνει πολλούς μελετητές να μιλούν για εποχή προ και μετά τον π. Ρωμανίδη.

Γράφει ο Κωστής Μπασογιάννης 

Ο άνθρωπος που κατανόησε περισσότερο απ' όλους τις ιστορικές και πνευματικές προϋποθέσεις της παρακμής της δυτικής θεολογίας και του εκφυλισμού της πνευματικότητας στο χώρο που σήμερα ονομάζουμε Δυτική Ευρώπη. Ο άνθρωπος, η μελέτη του έργου τού οποίου μπορεί να οδηγήσει στην απόλυτη εξήγηση και, σε ένα μεγάλο βαθμό, δικαιολόγηση όλων των σημαντικών δυτικών αντι-εκκλησιαστικών και κατ' επέκταση αντι- χριστιανικών και αντι-θρησκευτικών ρευμάτων, ως απαντήσεις στην διαστρέβλωση της Χριστιανικής πίστης, που συντελέστηκε εκεί στα πλαίσια της Φραγκικής κατάκτησης της δυτικής Ρώμης. Ο ιερέας θεολόγος για τον οποίο μπορούμε να πούμε ότι η θεολογία της Ανατολικής Χριστιανικής Εκκλησίας διακρίνεται στην προ Ρωμανίδου εποχή και την μετά Ρωμανίδη εποχή, κατά την οποία όποιος θέλει και έχει τις πνευματικές προϋποθέσεις μπορεί να κατανοήσει το μέγεθος και το ποιόν του χάσματος μεταξύ της Ρωμαίϊκης Ανατολικής Χριστιανικής παράδοσης και της δυτικής-Φραγκικής σχολαστικής Χριστιανικής θεωρίας. Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης έδωσε την ευκαιρία στους πιστούς της Ανατολικής Ορθοδοξίας να αποκυρήξουν τις ευσεβιστικές και πουριτανικές δυτικές επιρροές και ν' αναβαπτίσουν την παραδοσιακή πίστη τους στα βιωματικά νερά της πατερικής θεολογίας, μια ευκαιρία που μέρα με τη μέρα χάνεται, αφού όλο και περισσότερο εκείνη η μικρή αναλαμπή πνευματικότητας που είχε σιγοφέξει τα τελευταία χρόνια του εικοστού αιώνα στους κόλπους της Εκκλησίας μας, τρεμοσβήνει και χάνεται μέσα σε δίνες αυθαίρετης εσχατολογικής αμετροέπειας, σε ορυμαγδούς εκφασισμού και εθνοκαπηλείας, σε μια απόλυτα αντίχριστη παράδοση της άγιας πίστης του Χριστού στο καπιταλιστικό θηρίο. Είτε μέσω μιας ανυπόφορα μαλθακής και γλοιώδους ανοχής, είτε δια της αποδοχής και υιοθεσίας των πιο απάνθρωπων και κυνικών συστημάτων, μέχρι και εκείνου του εσχάτου καταντήματος της ανθρώπινης κοινωνίας, του φασισμού. Ποιός ξέρει τον Ρωμανίδη σήμερα; ποιός έχει διαβάσει έστω και μια αράδα από τα γραπτά του; Ποιός τον αξιοποιεί έστω και μόνο για το αυτονόητο, το πιο απλό που μπορεί να προκύψει από το έργο του: Την ικανότητα αναγνώρισης του αυθεντικού, του όντως πνευματικού και του αληθινού και τον διαφορισμό του από το πραγματικά ξένο, το ασύμβατο, το κίβδηλο; Πολύ λίγοι. Δεκατρία χρόνια από το θάνατό του δεκαοκτώ χρόνια από την πρώτη μου επαφή με το λόγο του, και βλέπω ότι λίγοι, πολύ λίγοι οδηγήθηκαν στα μονοπάτια εκείνης της γλυκύτατης κι ελπιδοφόρου αυστηρής ελευθερίας, της αυτογνωστικής εμπειρίας, μιας εμπειρίας μπροστά στην οποία η ψυχολογία του βάθους φαντάζει παιδικό παιγνίδι με κύβους πρώιμης λογικής, της απόλυτης αυτογνωστικής εμπειρίας που θα μπορούσε ένας λαός να ανακαλύψει στη «μετά Ρωμανίδη» εποχή. Αντ' αυτού δημιουργήθηκαν, κατά την φαύλη συνήθεια των αδιάφορων ανθρώπων, διεκπεραιωτικά κάστρα διαχείρησης κάποιων μηχανικών παραδόσεων, παρεούλες και κύκλοι αδιάφοροι για τις αξίες και τις μεθόδους που κληρονόμησαν, συντροφιές απολυτότητας και πρόωρης ναρκισσιστικής αυτοαγιοποίησης, πάντα με τη συνήθεια της μηχανικής εκφοράς των κλισέ ταπεινοφροσύνης και αυτομεμψίας. Κυκλικές παρεούλες γύρω από κάποια βαμπίρ, ρασοφόρα ή μη. Η Αυτογνωσία, η αναγνώριση του οικείου και ο διαχωρισμός του από το ασύμβατο, και τέλος η διακριτική ιστορική λειτουργία έχουν προς το παρόν πάει περίπατο. Ας ελπίσουμε ότι θα επιστρέψουν με την ευκαιρία μίας κάποιας μελλοντικής μορφής της τάξεως και του μεγέθους του Ιωάννη Ρωμανίδη.


Ένας από τους μεγαλύτερους Ορθόδοξους θεολόγους του 20ού αιώνα και ανακαινιστής της Ορθόδοξης Θεολογίας ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης, ίσως καί ο μέγιστος, διότι κατόρθωσε με το συγγραφικό έργο του, να φέρει την Ορθόδοξη θεολογία στο Λαό. Απεβίωσε 1η Νοεμβρίου αφήνοντας πίσω του πλούσιο θεολογικό και ιστορικό έργο. Η σημασία του θεολογικού του έργου (διδακτικού, συγγραφικού, αγωνιστικού) κάνει πολλούς μελετητές να μιλούν για εποχή προ και μετά τον π. Ρωμανίδη.

Αιωνία η μνήμη του † 

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης μέσα από όλα τα γραπτά του και τις ομιλίες του, γίνεται φανερό ότι είχε φθάσει σε υψηλά επίπεδα θεοπτίας και Θεώσεως. Πραγματικός Θεολόγος. Μεγάλη σημασία έχει το ότι ο θεόπτης δεν φθάνει ποτέ σε στάδιο πλήρους τελειώσεως «αποβάλλουν την έννοια της στασιμότητας, γιατί πιστεύουν στην διαρκή τελείωση, την διαρκή ανοδική πορεία από δόξα σε δόξα.» Γι' αυτό και δεν επαναπαύονται, αλλά συνεχίζουν τον αέναο δρόμο τους. Κάθε σημείο «τερματισμού» είναι και ένα νέο σημείο έναρξης προς μια νέα Θεϊκή ηδονή!

π. Ιωάννης Ρωμανίδης, η ζωή του

2 Μαρτίου 1927 - 1 Νοεμβρίου 2001

«Ο πρωτοπρεσβύτερος π. Ιωάννης Ρωμανίδης ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Ορθόδοξους θεολόγους του 20ού αιώνα και ανακαινιστής της Ορθόδοξης Θεολογίας, με την επιστροφή της στην γνησιότητα της αγιοπατερικής παραδόσεως. Γεννήθηκε στον Πειραιά, στις 2 Μαρτίου 1927 και απεβίωσε την 1 Νοεμβρίου 2001, αφήνοντας πίσω του πλούσιο θεολογικό και ιστορικό έργο. 

Η ζωή του 

Οι γονείς του ήταν από την Ρωμαϊκή Καστρόπολη της Αραβησσού της Καππαδοκίας. Γεννήθηκε στον Πειραιά, στις 2 Μαρτίου 1927. Έφυγε από την Ελλάδα και μετανάστευσε στην Αμερική, στις 15 Μαΐου 1927 (σε ηλικία 72 ημερών), με τους γονείς του και μεγάλωσε στην πόλη της Νέας Υόρκης στο Μανχάταν στην 46η οδό μεταξύ της 2ας και της 3ης Λεωφόρου.

Ήταν απόφοιτος του Ελληνικού Κολεγίου Μπρούκλαϊν, Μασαχουσέτης, της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Γέηλ, Διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ (School of Arts and Sciences). 

Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου στην Θεσσαλονίκη και Επισκέπτης Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αγίου Ιωάννου Δαμασκηνού του Πανεπιστημίου Μπαλαμάντ, του Λιβάνου από το 1970. 

Σπούδασε ακόμη στο Ρωσικό Σεμινάριο του Αγίου Βλαδίμηρου της Νέας Υόρκης, στο επίσης Ρωσικό Ινστιτούτο Αγίου Σεργίου στο Παρίσι και στο Μόναχο της Γερμανίας. Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος το 1951 και έκτοτε διακόνησε ως εφημέριος σε διάφορες ενορίες των ΗΠΑ. Μεταξύ των ετών 1958 και 1965 υπηρέτησε ως καθηγητής στη Θεολογική Σχολή Τιμίου Σταυρού, παραιτήθηκε όμως το 1965, διαμαρτυρόμενος για την απομάκρυνση του π. Γεωργίου Φλορόφσκι από την Σχολή.

Η εκλογή του για την Έδρα της Δογματικής στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έγινε στις 12 Ιουνίου 1968, αλλά δεν διωρίζετο, διότι κατηγορείτο ως «κομμουνιστής». Τελικά ο διορισμός του έγινε το 1970. Το 1984, για προσωπικούς λόγους παραιτήθηκε με πλήρη σύνταξη.

Απεβίωσε την 1 Νοεμβρίου 2001, αφήνοντας πίσω του πλούσιο θεολογικό και ιστορικό έργο. 

Το έργο του

Έχει συγγράψει πλήθος μελετών, πολλές από τις όποιες είναι ακόμη ανέκδοτες και πρέπει να συνεκδοθούν σε σειρά τόμων. Τα κατάλοιπά του είναι ανάγκη να ασφαλισθούν διότι έχουν πολλά να προσφέρουν και αποκαλύψουν. Η διδακτορική του διατριβή περί του Προπατορικού Αμαρτήματος κυριολεκτικά επαναστατική, άνοιξε νέους δρόμους στην Ορθόδοξη Θεολογία, ακολούθησαν δε τα βιβλία του για την Ρωμιοσύνη, που είχαν την ίδια σημασία, για τον χώρο της Ιστορίας. Και των δύο αυτών χώρων, την έρευνα και κατανόηση, ανανέωσε ο π. Ιωάννης.

Το έργο και η προσφορά του στην επιστήμη έχουν διερευνηθεί συστηματικά στη διδακτορική διατριβή του Andrew Sopko, Prophet of Roman Orthodoxy – The Theology of John Romanides, Canada, 1998.

Εξ ίσου όμως μεγάλη υπήρξε η συμβολή και η προσφορά του στην Ορθόδοξη Εκκλησία με τη συμμετοχή του στους Θεολογικούς Διάλογους με Ετερόδοξους, ιδιαίτερα με τον Αγγλικανισμό, αλλά και αλλόδοξους (Ιουδαϊσμό και Ισλάμ). Το γεγονός δε, ότι μητρική του γλώσσα ήταν η Αμερικανική (Αγγλική), του εξασφάλιζε την άνεση που χρειαζόταν, για να αναπτύσσει με κάθε ακρίβεια τις θέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Συμμετείχε επίσης στο Διάλογο με την Παγκόσμια Λουθηρανική Ομοσπονδία (1978 κ.ε.) Στους Διάλογους αυτούς φαινόταν η ευρεία γνώση του στην πατερική παράδοση, αλλά και των παραχαράξεών της, στην Ανατολή και τη Δύση, κατ' εξοχήν δε η γνώση της Θεολογίας του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, ακρογωνιαίου λίθου της Ορθόδοξης παράδοσης.

Ο π. Ιωάννης υποστήριζε την σχέση Θεολογίας και αγιοπνευματικής εμπειρίας και τους σταθμούς της πνευματικής πορείας των Αγίων: κάθαρσις - φωτισμός - θέωσις, ως προϋπόθεση των Οικουμενικών Συνόδων και της αυθεντικής αποδοχής των, κάτι που θεωρούσε ότι έχει χαθεί στη Δύση, αλλά και στη δυτικίζουσα, κατά τη γνώμη του, σημερινή Ορθόδοξη θεολογική σκέψη. Η στροφή αυτή στην πατερικότητα, ως εκκλησιαστική γνησιότητα, συνέχισε και συνεπλήρωσε την ανάλογη κίνηση του π. Γεωργίου Φλορόφσκι, την πορεία του οποίου ακολούθησε στον οικουμενικό Διάλογο, θεωρούμενος και αυτός συχνά ενοχλητικός και όχι εύκολος συνομιλητής. 

Εποχή προ και μετά Ρωμανίδη

Η σημασία του θεολογικού του έργου (διδακτικού, συγγραφικού, αγωνιστικού) κάνει πολλούς μελετητές να μιλούν για εποχή προ και μετά τον π. Ρωμανίδη. Διότι θεωρούν ότι έφερε αληθινή τομή και ρήξη με το σχολαστικό παρελθόν της Ελλαδικής Ορθοδοξίας, που λειτουργούσε ως βαβυλώνιος αιχμαλωσία στη θεολογία της. Η διατριβή του σφράγισε αποφασιστικά αυτή την αναγεννητική πορεία, σε σημείο, που και αυτοί οι για διαφόρους λόγους επικριτές ή ιδεολογικά αντίπαλοί του, να προδίδουν στα γραπτά τους την επιρροή του π. Ιωάννου στη θεολογική τους σκέψη. 

Συγκεκριμένα, ο π. Ιωάννης:

α) Επανέφερε στον ακαδημαϊκό θεολογικό χώρο την προτεραιότητα της πατερικής εμπειρικής θεολογήσεως, παραμερίζοντας τον διανοητικό - στοχαστικό - μεταφυσικό τρόπο θεολογήσεως,

β) Συνέδεσε την ακαδημαϊκή θεολογία με την λατρεία και την φιλοκαλική παράδοση, καταδεικνύοντας την αλληλοπεριχώρηση θεολογίας και πνευματικής ζωής και τον ποιμαντικό - θεραπευτικό χαρακτήρα της δογματικής θεολογίας.

γ) Διείδε και υιοθέτησε στη θεολογική μέθοδο τον στενό σύνδεσμο δόγματος και ιστορίας και γι' αυτό μπόρεσε να κατανοήσει όσο λίγοι την αλλοτρίωση και πτώση της θεολογίας στη Δυτική Ευρώπη, που επήλθε με την φραγκική κατάκτηση και επιβολή. Η καλή γνώση της ιστορίας, εξ αλλού, Φραγκοσύνης και Ρωμιοσύνης (προοριζόταν για καθηγητής της Ιστορίας στο Γέηλ) τον βοήθησε να διαπιστώσει και αναλύσει τη διαμετρική διαφορά Φράγκικου και Ρωμαίικου πολιτισμού, εισάγοντας ρωμαίικα κλειδιά στη διερεύνηση της ιστορίας και του πολιτισμού.

δ) Βοήθησε, έτσι, την πληρέστερη έρευνα και του Ελληνισμού, έξω από τις κατασκευασμένες δυτικές θέσεις, με την ορθή - ως απόλυτα τεκμηριωμένη - χρήση των ιστορικών ονομάτων του Ελληνικού έθνους, της σημασίας και δυναμικής τους στην Ιστορική του πορεία. 

Οι ετερόδοξοι

Είναι γεγονός, ότι οι ετερόδοξοι ανεγνώριζαν περισσότερο από τους Ορθοδόξους την προσωπικότητα του π. Ιωάννου και τη σημασία του για την Ορθοδοξία. Εθεωρείτο ο καλύτερος ορθόδοξος ερευνητής του ιερού Αυγουστίνου, που βοηθούσε και τη δυτική θεολογία στην κατανόηση του, χαρακτηρίσθηκε δε «ο μεγαλύτερος σίγουρα των εν ζωή Ορθοδόξων θεολόγων, του οποίου τα συγγράμματα αποτελούν κριτική μελέτη του έργου του Αυγουστίνου υπό το φως της πατερικής Θεολογίας».

Πρέπει δε να λεχθεί, ότι στον π. Ιωάννη οφείλεται η σπουδαία επισήμανση, ότι η διδασκαλία του Βαρλαάμ του Καλαβρού, για τις θεοπτικές εμπειρίες των προφητών ως «φαινομένων φυσικών, γινομένων και απογινομένων» ανάγεται στο Περί Τριάδος έργο του ι. Αυγουστίνου.

Το μεγαλύτερο μέρος για την ανωτέρω βιογραφία, λήφθηκε αυτούσιο από ομιλία του κοσμήτορα της Θεολ. Σχ. του Πανεπ. Αθηνών πρωτ. Γεωργίου Μεταλληνού, που έγινε εκ μέρους του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Προέδρου του, κ. Δημητρίου Γονή. Η ομιλία αυτή δημοσιεύθηκε στο Ίντερνετ στη διεύθυνση: και το ανωτέρω διαμορφωμένο απόσπασμά της στη Βικιπαίδεια, με προσωπική άδεια του ομιλητή π. Γεωργίου Μεταλληνού.

Βιβλιογραφία:
Μητρ. Ναυπάκτου Ιεροθέου, «Ο π. Ιωάννιδης Ρωμανίδης ως διδάσκαλος της Ορθοδόξου Δογματικής», Θεολογία, τομ.82, τ/χ.3 (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2011), σελ.5-48.»

Το μεγαλύτερο μέρος για την ανωτέρω βιογραφία, λήφθηκε αυτούσιο από ομιλία του κοσμήτορα της Θεολ. Σχ. του Πανεπ. Αθηνών πρωτ. Γεωργίου Μεταλληνού, που έγινε εκ μέρους του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Προέδρου του, κ. Δημητρίου Γονή. Το ανωτέρω διαμορφωμένο απόσπασμά της στη Βικιπαίδεια, με προσωπική άδεια του ομιλητή π. Γεωργίου Μεταλληνού. Ιστοσελίδα αφιερωμένη στον π. Ιωάννη Ρωμανίδη



★ Βίντεο: Ομιλεί ο ίδιος ο καθηγητής π.Ιωάννης Ρωμανίδης σε μάθημά του στους φοιτητές της θεολογικής σχολής με θέμα «Φράγκοι - Ρωμιοί και παιδεία» το 1984.

★ Επιλεκτικό οπτικοακουστικό υλικό

Ιωάννης Ρωμανίδης: Μη δέχεσαι και μη απορρίπτεις: «Θα ήθελα πρώτα να σημειώσω ότι ο τρόπος με τον οποίο πάντοτε εργαζόμουν, δηλαδή στις μελέτες μου, στις έρευνες, ουδέποτε υπήρξε απλώς μια προσπάθεια υπεράσπισης της Ορθοδοξίας κλπ. διότι από μικρά παιδιά στο σχολείο έχουμε μάθει ότι πρέπει κανείς τα πάντα να ακούει και από αυτά που ακούει να μην δέχεται τίποτα, ούτε να απορρίπτει τίποτα, απλώς να σημειώνει μέσα στα αρχεία της σκέψης, της μνήμης, και όταν βρεθούν τα κριτήρια τα κατάλληλα να δέχεται και να απορρίπτει. Είναι μια νοοτροπία αμερικάνικη. Και το δεύτερο σημείο είναι ότι, ότι οδηγεί στην επιτυχία είναι αληθινό και ότι δεν οδηγεί στην επιτυχία δεν είναι αληθινό. Αυτό είναι ένα σημείο το οποίο αποτελούσε αποτέλεσμα της Γαλλικής Επανάστασης, που εκτός από την πολιτική της πλευρά, ήταν και μια επανάσταση εναντίον της μεταφυσικής, εναντίον εκείνης της πλευράς της Θεολογίας που ισχυριζόταν ότι φιλοσοφούσε. Οπότε τα θεμέλια της λατινικής θεολογικής παράδοσης ήταν η μεταφυσική την οποία άντλησαν οι Φράγκοι από τον Πλάτωνα και κυρίως τον Αριστοτέλη. Με τη Γαλλική Επανάσταση έχουμε μία κατάσταση κατά την οποία κανείς δέχεται αυτό που αποδεικνύεται με την εμπειρική έρευνα και απορρίπτει το αφηρημένο διότι δεν μπορεί να εξακριβώσει εάν το αφηρημένο υπάρχει καν, πόσο μάλλον αν είναι σωστό. Διότι αν δεν υπάρχει πού να ξέρουμε αν είναι σωστό. Αν δεν υπάρχει ασφαλώς δεν είναι και σωστό. Οπότε ο πραγματισμός των Αμερικανών οδηγεί στην αρχή ότι το να βλέπει κανείς είναι και το να πιστεύει. Αν δεν το δεις να μη το πιστεύεις δηλαδή, διότι δεν μπορείς να είσαι σίγουρος για κάτι που δεν βλέπεις. Αυτό είναι το θεμέλιο της μοντέρνας ευρωπαϊκής και της αμερικανικής σκέψης. Γι’ αυτό επαναλαμβάνω ότι ένας άνθρωπος ο οποίος κάνει έρευνα, είναι υποχρεωμένος να σημειώνει τα πάντα, ότι ακούσει, χωρίς να απορρίπτει τίποτε, ούτε όμως και να αποδέχεται τίποτα, εκτός αν βρει τα κριτήρια με τα οποία επιστημονικά μπορεί να αποδεχθεί ή να απορρίψει. Αυτό είναι το θεμέλιο των ερευνών που έχω κάνει αρκετά χρόνια τώρα.»

1. 
   

   2:20

1. Ιωάννης Ρωμανίδης: Μη δέχεσαι και μη απορρίπτεις

«π. Ἰωάννης Σ. Ρωμανίδης, ὁ κορυφαῖος θεολόγος τῆς Ὀρθοδοξίας». Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ἱερόθεος στην τηλεοπτική ἐκπομπὴ τοῦ σταθμοῦ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πατρῶν, "Λύχνος", "ἐν λόγω ἀληθείας" τοῦ Νικολάου Μεσσαλᾶ (Δημοσιεύτηκε σε δύο μέρη στὶς 9 Μαρτίου 2014 λόγω περιορισμῶν στην διάρκεια ἀπό το youtube, ἑνοποιήθηκε σε ἕνα στις 4 Μαρτίου 2015).

1. 
   

   1:12:35

1. π. Ἰωάννης Σ. Ρωμανίδης, ὁ κορυφαῖος θεολόγος τῆς Ὀρθοδοξίας. Μέρος 1ο.

1. 
   

   48:01

1. π. Ἰωάννης Σ. Ρωμανίδης, ὁ κορυφαῖος θεολόγος τῆς Ὀρθοδοξίας. Μέρος 2ο.

1. 
   
1. 
   

   2:00:35

1. Ὁ π. Ἰωάννης Σ. Ρωμανίδης, ὁ κορυφαῖος θεολόγος τῆς Ὀρθοδοξίας (Μέρος 1ο καὶ 2ο)

Ὁ π. Ἰωάννης Σ. Ρωμανίδης, ὁ θεολόγος τῆς Ρωμιοσύνης: 12 Δεκεμβρίου 2001. Ἀπό την ἐκπομπή "ἐν λόγω ἀληθείας", τοῦ τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πατρῶν, "Λύχνου" με τον Νικόλαο Μεσσαλᾶ.

1. 
   
1. 
   

   1:25:04

1. Ὁ π. Ἰωάννης Σ. Ρωμανίδης, ὁ θεολόγος τῆς Ρωμιοσύνης

Ὁ πατήρ Κωνσταντῖνος Στρατηγόπουλος ὁμιλεῖ για τον πατέρα Ἰωάννη Ῥωμανίδη και την Ὀρθόδοξη θεολογική του θεραπευτική. Τον Ἰούλιο τοῦ 2005, ὁ πρωτοπρεσβύτερος πατήρ Κωνσταντῖνος Στρατηγόπουλος, στὰ πλαίσια τῶν καθιερωμέμων καλοκαιρινῶν του ὁμιλιῶν, πραγματοποίησε ἕνα αφιέρωμα (σε μορφὴ τριλογίας) στὸν τελευταῖο μεγάλο μας θεολόγο, πρωτοπρεσβύτερο πατέρα Ἰωάννη Σ. Ῥωμανίδη, με θέμα: «Λόγος περὶ τῆς Ὀρθοδόξου θεραπευτικῆς», με ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ ἀειμνήστου πατρὸς Ἰωάννου Ῥωμανίδου: «Πατερικὴ Θεολογία». Ὡς ἐλάχιστο ἀντίδωρο εὐγνωμοσύνης στον θεολογικὸ «τιτάνα» και ἀγαπημένο μας καθηγητή, τις τρεῖς καταπληκτικὲς ὁμιλίες τοῦ πατρὸς Κ. Στρατηγόπουλου.

Ο Μητροπολίτης Μόρφου π. Νεόφυτος συνομιλεί με τον  Κλείτο Ιωαννίδη με θέμα την «Κάθαρση, τον Φωτισμό και την Αγιότητα» στην Ορθόδοξη πίστη, στην εβδομαδιαία ζωντανή ραδιοφωνική εκπομπή «Ελεύθερο βήμα» (5/10/2016) του Α' Ραδιοφωνικού Προγράμματος του ΡΙΚ.

Στο παρόν απόσπασμα ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Μόρφου κάνει αναφορά στον εμπειρικό θεολόγο της σύγχρονης εποχής μακαριστό π. Ιωάννη Ρωμανίδη και πιο συγκεκριμένα στην κατά σάρκα μητέρα του. Η μητέρα του πατρός Ιωάννη Ρωμανίδη ήταν μοναχή με το όνομα Ευλαμπία, στο μοναστήρι της Σουρωτής Θεσσαλονίκης, το οποίο καθοδηγούσε ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης. Γίνεται λόγος για κάποια θαυμαστή επικοινωνία του Γερόντισσας με τον Άγιο Παΐσιο τον Αγιορείτη.

Και στην περίπτωση του σύγχρονου αυτού θεολόγου πατρός Ιωάννη Ρωμανίδη φαίνεται ξεκάθαρα ο καθοριστικός ρόλος των γονέων και κυρίως της μητέρας όπως αναφερόταν συχνά ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης στην πορεία του ανθρώπου. Η πνευματική παιδεία και νουθεσία είναι αυτά που καθορίζουν την μετέπειτα πορεία του κάθε ανθρώπου. 

Όσο αγνοούμε τον σπουδαίο ρόλο της μητέρας και γενικότερα της οικογενείας τόσο περισσότερο θα βαθαίνει η απόγνωση στον σύγχρονο κόσμο της παγκοσμιοποίησης. 

Ο άλλος μεγάλος εμπειρικός θεολόγος μακαριστός Γέροντας Σωφρόνιος του Έσσεξ όταν αναφερόταν στην απόγνωση έλεγε χαρακτηριστικά ότι «η ουσία της απογνώσεως είναι η απιστία στην Ανάσταση». Όπως επίσης: «Στην απόγνωσή τους οι άνθρωποι αναζητούν απολαύσεις οποιασδήποτε αξίας, ως τους αδελφοκτόνους πολέμους. Έτσι η ανθρωπότητα βαδίζει προς την αυτοκαταστροφή. Η διαφύλαξη των εντολών του Χριστού οδηγεί στην αποκατάσταση του πρωτόκτιστου κάλλους του ανθρώπου. Όταν βέβαια αποκατασταθεί, μεταμορφώνει και όλο τον υπόλοιπο κόσμο, όλη την κτίση που υποτάχθηκε στην ματαιότητα.»

1. 
   
1. 
   

   1:12:28

1. ΠΑΤΕΡ ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΩΜΑΝΙΔΗΣ. [ΣΠΑΝΙΑ ΟΜΙΛΙΑ]

1. 
   

Παρουσίαση τοῦ ἔργου "Ἐμπειρική Δογματική κατά τίς προφορικές παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννη Ρωμανίδη" τοῦ σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου στήν Στοά τοῦ Βιβλίου, Ἀθήνα. 19 Ἰανουαρίου 2011.

1. 
   

   48:20

1. Ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης καὶ ἡ «Ἐμπειρικὴ Δογματική» 19 Ἰανουαρίου 2011

Metropolitan Hierotheos of Nafpaktos speaks concerning Fr. John Romanides in Iasi, Romania on October 14, 2011.

1. 
   
1. 
   

   1:06:40

1. Ips Hierotheos Vlachos Conferinta de la Iasi despre parintele Ioannis Romanidis

π. Γεώργιος Μεταλληνός «Το ανεκπλήρωτο ’21». Εκδήλωση του σωματείου “Ενωμένη Ρωμηοσύνη” Έδεσσα 19 Μαρτίου 2015.

1. 
   
1. 
   

   1:12:05

1. ΕΚΔΗΛΩΣΗ: ΤΟ ΑΝΕΚΠΛΗΡΩΤΟ '21 - ΕΔΕΣΣΑ - 2015

Με αναφορές στον π. Ιωάννη Ρωμανίδη.

1. 
   
1. 
   

   47:45

1. Ὁ κοινωνικός σκοπός τῆς Ὀρθοδοξίας καί ἡ καταλλαγή μέ τό Θεό, Πατερική Θεολογία, π Ἰωάννου Ρωμανίδη

Περί τῆς ἔννοιας τοῦ Δόγματος καί περί τῆς πτώσεως τοῦ Ἀδάμ, Πατερική Θεολογία, π Ἰωάννου Ρωμανίδη, 4ο Μέρος. Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 14-09-2014. (Σύναξη στὸ Ἀρχονταρίκι στόν Ἱ. Ν. Ἁγίων Ἀναργύρων Πενταπλάτανου Γιαννιτσῶν).

1. 
   
1. 
   

   40:51

1. Περί τῆς ἔννοιας τοῦ Δόγματος καί περί τῆς πτώσεως τοῦ Ἀδάμ, Πατερική Θεολογία, π Ἰωάννου Ρωμανίδη,

1. 
   

   1:02:52

1. Περί τῆς θεραπείας τοῦ νοῦ ὡς τοῦ ρόλου τῆς Ἐκκλησίας, 1ο Μέρος, π. Ἰωάννου Ρωμανίδη

1. 
   
1. 
   

   

   π. Ιωάννης Ρωμανίδης (1927-2001)
   59:34 Μητροπολίτης Μόρφου: "Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης και οι σύγχρονοι εμπειρικοί Θεολόγοι"
   57:38 Ο ΠΑΤΗΡ ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΩΜΑΝΙΔΗΣ, ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ, ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΘΕΟΛΟΓΟΙ [Προβολή πλήρους playlist (16 βίντεο)]

1. 
   

   3:32

1. Ιωάννης Ρωμανίδης 1927-2001: Σύντομο βιογραφικό

1. 
   

   

   
   

   32ΒΙΝΤΕΟ

   Ομιλίες στη θεολογία του π. Ι. Ρωμανίδη
   1:02:52 Περί τῆς θεραπείας τοῦ νοῦ ὡς τοῦ ρόλου τῆς Ἐκκλησίας,1ο Μέρος, π. Ἰωάννου Ρωμανίδη 1:09:21 Τό ἀλλοιωμένο δυτικό πνεῦμα καί ἡ Ὀρθοδοξία, Πατερική Θεολογία, π. Ἰωάννου 
   Ρωμανίδη, 2ο Μέρος. Προβολή πλήρους playlist (32 βίντεο)

 πηγή

Όσοι παραξενεύονται με το κατάντημα των σημερινών επισκόπων  την αφασία τους, την αφωνία τους και τη  εν γένει οικουμενιστική αλλοτρίωση τους ,έλεγε το εξής  εφυές σε ανύποπτο χρόνο την δεκαετία του 80: