Νίκος Γιαννόπουλος: Είμαστε απόγονοι των … λίγων που δεν τούρκεψαν και εξισλαμίστηκαν!

  Ο ιστορικός-συγγραφέας Νίκος Γιαννόπουλος για το βιβλίο του «21 Ιστορίες για το 1821» από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Πρέπει να είμαστε ευγνώμονες στους …λίγους που δεν τούρκεψαν και δεν εξισλαμίστηκαν, είμαστε οι απόγονοι τους και πρέπει να μην ξεχνάμε την θυσία τους για την κήρυξη της Επανάσταση του 1821 που ήταν ένα μωσαϊκό θυσιών και συγκρούσεων για την απελευθέρωση για την σύσταση του Ελληνικού κράτους. Αυτό τονίζει μιλώντας στο newshub.gr, o Νίκος Γιαννόπουλος, ιστορικός-συγγραφέας του βιβλίου «21 ιστορίες για το 1821: Γνωστά και άγνωστα γεγονότα του Αγώνα» που κυκλοφόρησε μόλις από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.  

Ο συγγραφέας στην εξαιρετική συνέντευξη που μας παραχωρεί, παραθέτει και άγνωστα στοιχεία της Επανάστασης, αναφέρεται στην συνεισφορά της Κρήτης σε αυτήν, στην 3χρονη περίπου διάρκεια της, στην εισχώρηση της…διχόνοιας, στους Επαναστάτες που δεν ήταν αναπόφευκτα… «Άγιοι», στους κινδύνους που υπήρξαν για την αποτυχία της το πρώτο τρίμηνο. Ο κ. Γιαννόπουλος, για την συμμετοχή της Κρήτης στον ξεσηκωμό, τονίζει ότι οι Κρητικοί επαναστάτησαν μέσα σε ένα πολύ δυσμενές περιβάλλον, καθώς η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν …εξισλαμισμένοι Τουρκοκρητικοί. Ο ιστορικός-συγγραφέας, κάνει ιδιαίτερη αναφορά στον Γέρο του Μοριά, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, που ήταν 51 ετών (αρκετά μεγάλος ηλικιακά για την εποχή) και τέθηκε επικεφαλής της Επανάστασης.

Γιώργος Σεφέρης | 13.03.1900-20.09.1971 {«κατά βάθος είμαι ζήτημα φωτός»}

 

…«“Τέλειωσα το ποίημα” γράφει αργά το ίδιο βράδυ [31 Οκτωβρίου 1946] στο ημερολόγιό του. “Τίτλος: ‘Κίχλη’. Δεν ξέρω αν είναι καλό· ξέρω πως τελείωσε. Τώρα πρέπει να στεγνώσει”. […]

“και είσαι

σ’ ένα μεγάλο σπίτι με πολλά παράθυρα ανοιχτά

τρέχοντας από κάμαρα σε κάμαρα, δεν ξέροντας από πού

να κοιτάξεις πρώτα,

γιατί θα φύγουν τα πεύκα και τα καθρεφτισμένα βουνά και το τιτίβισμα

των πουλιών

θ’ αδειάσει η θάλασσα, θρυμματισμένο γυαλί, από βοριά και νότο

θ’ αδειάσουν τα μάτια σου απ’ το φως της μέρας

πώς σταματούν ξαφνικά κι όλα μαζί τα τζιτζίκια”.

 

»Το τέλος της “Κίχλης” είναι λεπτεπίλεπτα διφορούμενο. Όπως και σε όλα τα άλλα γραπτά του Γιώργου, είναι ριζωμένο βαθιά στις προσωπικές του εμπειρίες, ωστόσο τις υπερβαίνει για να μεταμορφωθεί σ’ έναν πλούσιο σχολιασμό που επικαλείται τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή της χώρας του, αλλά και την επίδραση του ίδιου του ιστορικού γίγνεσθαι, όπως το αντιλαμβάνεται ο Γιώργος, στην ανθρώπινη ζωή. Η “φωνή βοώντος εν τη ερήμω”, η ορθολογική φωνή του σύγχρονου Σωκράτη, η φωνή μιας Κασσάνδρας καταδικασμένης να προφητεύει πάντοτε την αλήθεια χωρίς να γίνεται ποτέ πιστευτή, είναι η φωνή του Γιώργου, η οποία έχει προσπαθήσει και επανειλημμένα αποτύχει τα τελευταία έξι χρόνια να επηρεάσει τη ροή των πολιτικών γεγονότων. Ό,τι δεν μπορεί να επιτευχθεί στον κόσμο των γεγονότων, όπου δρουν οι πολιτικές δυνάμεις, μπορεί ακόμη να επιτευχθεί με τις λέξεις επάνω στο χαρτί – με αυτό το ποίημα.

»Τις περισσότερες μέρες του Νοεμβρίου κάνει λιακάδες· στο ημερολόγιό του, ο Γιώργος συνεχίζει να στοχάζεται για το φως της πατρίδας του με σχεδόν θρησκευτικό δέος. “Κατά βάθος”, σημειώνει στις 5 Νοεμβρίου, “ο ποιητής έχει ένα θέμα: το ζωντανό σώμα του”. Δύο δεκαετίες αργότερα, όταν γράφει:

“Μια φορά, ένα τέλος του φθινοπώρου, μου φάνηκε πως με κεραυνοβόλα ενάργεια πέρασε ο θεός […] κοντά μου. Και είπα: “κατά βάθος είμαι ζήτημα φωτός”. Ήταν μια εμπειρία που πρέπει να έρχεται πραγματικά πολύ σπάνια στη ζωή μας και τη φωτίζει ολόκληρη· δεν μπορεί κανείς ρηματικά να τη μεταδώσει”

μάλλον αναπολεί αυτές τις ημέρες του Νοεμβρίου, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της “Κίχλης”»…

Roderick Beaton, «Γιώργος Σεφέρης. Περιμένοντας τον άγγελο» (βιογραφία, νέα, αναθεωρημένη έκδοση), μτφρ. Μίκα Προβατά-Carlone, Εκδόσεις Πατάκη 2026, patakis.gr/bkm/14433.

 

Φωτογραφία: Ο ποιητής σε ηλικία δύο ή τριών χρόνων (Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτ. Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ. Α. Γ. Σεφέρη)

Ο βλάκας δεν κάνει απλώς βλακείες

Τα άνθη της βλακείας δεν είναι μόνο οι εμφανείς ανοησίες, γκάφες, λάθη και αρλούμπες, αυτά είναι η ορατή και αναμενόμενη πλευρά· τα σοβαρά, όπως συμβαίνει πάντα, είναι τα κρυφά, τα ύπουλα και δηλητηριώδη. Η ατιμία του βλάκα είναι δεδομένη- πίσω από τη μνησικακία, την κακοήθεια, τον φθόνο, τη συκοφαντία, τη ρουφιανιά, την εμπάθεια, τη χυδαιότητα, τη χολή, την κολακεία, τη δουλικότητα, την έπαρση, τη μικροπρέπεια κρύβεται πάντα ένα μεγάλο κουσούρι· αν δεν είναι κάτι εμφανές σωματικό ή ψυχικό, τότε πρόκειται ασφαλώς για την ηλιθιότητα που μετέρχεται τα μόνα μέσα που διαθέτει.Αν γυρίσουμε το μέσα έξω του παλιάνθρωπου, κατά πάσα πιθανότητα θα βρούμε κρυμμένο έναν άξεστο ηλίθιο· η παρατήρηση του Λεμπέση έχει προηγηθεί: «η ανηθικότης είναι αποκλειστικόν προϊόν των βλακών». Γι’ αυτό, όταν λένε «να φοβάσαι τον βλάκα άνθρωπο» δεν εννοούν μόνο τις ανοησίες του, που δεν είναι πάντα για φόβο, αλλά επειδή είναι τόσο μοχθηρός και ιδιοτελής που μπορεί «να σου κάψει το σπίτι για να τηγανίσει δυο αβγά».
Μόνο ακίνητος γλιτώνεις απ’ τα φίδια. Είναι γνωστό ότι τη φήμη και την επιτυχία ακολουθεί η συκοφαντία- έτοιμοι είναι οι άλλοι, στημένη την έχουν να ρίξουν το δηλητήριο, να πάρουν το κεφάλι που ξεχώρισε, να αφήσουν αισχρά υπονοούμενα- «η ανθρώπινη φύση μισεί καθετί που υπερέχει» (Θουκυδίδης). Για το φθονερό ζωντόβολο η συκοφαντία είναι ακατανίκητη έξη- προσφέρει μια αυταπάτη μεγάλης ανακούφισης, καθώς του δίνει την ψευδαίσθηση ότι έτσι εξισώνεται με αυτόν που βρίζει: «ο φθόνος είναι συντετριμμένος θαυμασμός» (Κίρκεγκορ). Κατά κανόνα οι βλάκες και οι ελλειμματικοί λυσσάνε και βγάζουν αφρούς ιδίως γι’ αυτό που τραβάνε προσωπικό ζόρι, που τρώει τα δικά τους σωθικά: ο πολιτικός θάβει τον πολιτικό, ο συγγραφέας κακολογεί τον συγγραφέα, ο πρώην εραστής τον νυν και οι εξ επαγγέλματος παντογνώστες δημοσιογράφοι δεν αφήνουν κανέναν ακουσκουσούρευτο. Πίσω από κάθε δηλητηριώδη επίθεση και αισχρό υπονοούμενο κραυγάζει το πληγωμένο εγώ του ανεπαρκούς ηλίθιου: «Μπορώ να συγχωρήσω τα πάντα, εκτός από το να είσαι αυτό που είσαι – εκτός από το να μην είμαι αυτό που είσαι εσύ» (Σέλερ)
ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΒΛΑΚΕΙΑΣ
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΧΑΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ

 Εκδόσεις: ΤΟΠΟΣ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ του Patrinorama magazine ,στον Πατέρα Σάββα Αχιλλέως στο τεύχος Ιανουαρίου 2026.

 

Διαβάστε εδώ το περιοδικό:

https://heyzine.com/flip-book/4fdb2b19e2.html

Κυκλοφορεί 15 Ιανουαρίου 2026 στα περίπτερα όλης της Ελλάδας με διπλό εξώφυλλο!

Ο Πλατυσμός της Καρδίας

 Ομιλεί ο ιερομόναχος Ζαχαρίας )της Ιεράς Σταυροπηγιακής Μονής Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας Από τον πρόλογο του ομώνυμου βιβλίου.

«Μοναχή Θεοτέκνη και Μονή Μεγάλου Μετεώρου: Ιστορία, Μνήμη και Παρακαταθήκη»

 

Γεώργιος Αποστολάκης, αντιπρόεδρος ΑΠ ε.τ.

Με ιδιαίτερη συγκίνηση και βαθύ αίσθημα ευγνωμοσύνης καταθέτω αυτές τις γραμμές με αφορμή την έκδοση του νέου βιβλίου της λογίας μοναχής Θεοτέκνης, μέλους της αδελφότητας της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Το έργο αυτό, τέταρτος και τελευταίος τόμος της μνημειώδους σειράς «Το πέτρινο δάσος», αφιερωμένος στη Μονή Αγίου και Μεγάλου Μετεώρου, δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη επιστημονική συμβολή, αλλά ένα έργο ζωής, καρπός μακράς έρευνας, προσευχής και πνευματικής ωρίμανσης.

Σε έναν καιρό όπου η ιστορική μνήμη συχνά αποσπασματοποιείται και η παράδοση αντιμετωπίζεται είτε επιφανειακά είτε εργαλειακά, η μοναχή Θεοτέκνη προσφέρει ένα έργο σπάνιας πληρότητας και ακρίβειας. Οι επτακόσιες σελίδες του τόμου αυτού δεν είναι απλώς συσσώρευση πληροφοριών· είναι μια οργανική σύνθεση ιστορίας, θεολογίας, φιλολογίας και βιωματικής γνώσης του μοναστικού πολιτισμού των Αγίων Μετεώρων. Οι πηγές που αξιοποιούνται, πολλές εκ των οποίων δυσπρόσιτες ή παραγνωρισμένες, φωτίζουν πτυχές της ιστορίας της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου με τρόπο πρωτότυπο και τεκμηριωμένο, καθιστώντας το βιβλίο σημείο αναφοράς για κάθε μελλοντική μελέτη.

Η συγγραφέας, γνωστή ήδη από προηγούμενες επιστημονικές της ανακοινώσεις σε μοναστικά και ιστορικά συνέδρια, αποδεικνύει και στον παρόντα τόμο την ικανότητά της να γεφυρώνει τον ακαδημαϊκό λόγο με το εκκλησιαστικό ήθος. Η γραφή της είναι νηφάλια, αυστηρή όπου απαιτείται, αλλά και διαποτισμένη από μια εσωτερική ευγένεια που μαρτυρεί όχι μόνο γνώση, αλλά και βίωμα. Δεν πρόκειται για ψυχρή καταγραφή γεγονότων, αλλά για μια ερμηνευτική προσέγγιση που σέβεται το πνεύμα του τόπου και των ανθρώπων που τον σφράγισαν.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει να γίνει στη συμβολή της μοναχής Θεοτέκνης στη σύγχρονη υμνογραφία. Ως συγγραφέας και υμνογράφος, γνωρίζει σε βάθος τη γλώσσα της Εκκλησίας, όχι μόνο ως αντικείμενο μελέτης, αλλά ως ζώσα εμπειρία. Για όσους είχαμε την ευλογία να μαθητεύσουμε κοντά της, η προσφορά της υπήρξε καθοριστική. Με υπομονή, διάκριση και αληθινή ταπείνωση, μας δίδαξε όχι απλώς τεχνικές σύνθεσης υμνογραφημάτων, αλλά έναν τρόπο εκκλησιαστικού φρονήματος: να ακούμε την Παράδοση πριν επιχειρήσουμε να μιλήσουμε με τη δική μας φωνή.

Η προσωπική μου ευγνωμοσύνη προς το πρόσωπό της είναι βαθιά και ανεξίτηλη. Ό,τι τυχόν καλό υπάρχει στη μικρή και ασήμαντη, δική μου, πορεία στον χώρο της υμνογραφίας φέρει, άμεσα ή έμμεσα, το αποτύπωμα της διδασκαλίας της. Και ακριβώς γι’ αυτό αισθάνομαι χρέος, αλλά και τιμή, να καταθέσω δημόσια τον σεβασμό μου για το έργο αυτό, το οποίο ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας απλής επιστημονικής έκδοσης.

Παρά τη σπουδαιότητα και το εύρος της προσφοράς της, η ίδια παραμένει πιστή στο μοναχικό ήθος της αφάνειας. Δεν επιζητεί προβολή ούτε επαίνους. Ωστόσο, η Εκκλησία και ο επιστημονικός κόσμος οφείλουν να αναγνωρίσουν ότι τέτοια έργα δεν γράφονται συχνά. Το «Πέτρινο δάσος», και ιδίως ο παρών τόμος, θα μείνει ως παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές: ως υπόδειγμα σοβαρής έρευνας, ως μαρτυρία αγάπης προς την ιστορία των Μετεώρων και ως σιωπηλή ομολογία ότι η αληθινή γνώση γεννιέται εκεί όπου συναντώνται η επιστήμη και η προσευχή.

Με βαθύ σεβασμό και ευγνωμοσύνη, αποδίδω στη μοναχή Θεοτέκνη τις πρέπουσες τιμές, γνωρίζοντας ότι η μεγαλύτερη τιμή για εκείνη είναι να συνεχίσει να διακονεί αθόρυβα την αλήθεια, την Εκκλησία στο μοναστικό πεδίο και τον πολιτισμό μας. Το έργο της ήδη μιλά — και εύχομαι να συνεχίσει να μιλά — για πολλά χρόνια ακόμη, όσα της δώσει ο Καλός Θεός!

Θερμά συγχαρητήρια και στο Ιερό Κοινόβιο του Αγίου Στεφάνου Μετεώρων, έκδοση του οποίου είναι το βιβλίο. Πάντα πρωτοπόρες!

Τρίκαλα, Χριστούγεννα 2025.

Ἡ «Πόρνη ἐν Κλαυθμῷ»

 

Ἡ «Πόρνη ἐν Κλαυθμῷ» εἶναι μία συλλογή ποιημάτων μου, πού βλέπουν τώρα γιά πρώτη φορά το φῶς τῆς δημοσιότητας (ἀπό τίς Ἐκδόσεις Σταμούλη), ἄν καί ἡ σταδιακή ἀποτύπωσή τους στό χαρτί ξεκίνησε πρίν ἀπό πάρα πολλά χρόνια, παράλληλα μέ μιά μακρόσυρτη πνευματική περιπέτεια, πού τήν καθόρισαν ἀγωνιώδεις ἀναζητήσεις, ἐπώδυνες ἐμπειρίες ἀλλά καί φαεινές ἀποκαλύψεις. Μία πορεία κατά κύριο λόγο προσωπική, ἀλλά πού σέ ἄλλο ἐπίπεδο ἀνάγνωσης ἐμπεριέχει καί συλλογικότερες ἀναγωγές, καθώς πάντα οἱ πόθοι καί τά πάθη μας μπλέκονται καί ἀλληλοπεριχωροῦνται μέ ἄλλες ζωές, ἀλλά καί ἐμβαπτίζονται στήν γενικότερη (βύθια πλέον ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον) πορεία ἑνός κάποτε πυρίδαπτου Τόπου καί Τρόπου, πού τώρα καρκινοβατεῖ ἀνάμεσα στήν μακάβρια παρακμή καί τήν ὁλοκληρωτική ἀμνησία.

Ὅπως σημειώνω, μεταξύ ἄλλων, στό εἰσαγωγικό σημείωμα τῆς ἔκδοσης: «…εἶναι κάτι καιροί ταραγμένης περιδίνησης γύρω ἀπό σκοτεινούς πόλους, ἀλλά καί ἀνέλπιστης ἕλξης ἀπό αἰφνίδιες εὐκαιρίες ἀνάστασης. Καιροί πού τσαλαβουτᾶς σέ χειροπιαστά σκοτάδια, μετά κάτι σέ τραβᾶ στό φῶς καί ἔπειτα ξαναβυθίζεσαι στήν λάσπη… Μά ὅσο τρομακτική κι ἄν εἶναι ἡ καταβαράθρωση, κανένα σκότος δέν εἶναι ἐν τέλει ἀπολύτως καταδικαστικό. Γιατί τίποτε δέν μπορεῖ νά καταλύσει τό αὐτεξούσιο καί τό ἐθελότρεπτό σου.

Ἡ Πόρνη ἐν Κλαυθμῷ γεννήθηκε πρίν ἀπό πολλά χρόνια σέ τέτοιους καιρούς ἐρεβοπυρίμικτης ἀνακύκλησης. Ἐνηλικιώθηκε χαμένη στά ἀμφιζοφαλγῆ ὑπόγεια μιᾶς Πόλης νεκροζώντανων, πού κάποτε τήν ρούφηξε κυριολεκτικά ἡ Νύχτα καί τήν ἴδια τήν πέταξε σέ λεωφόρους πολύβουης μοναξιᾶς, ἀβύσσους φιληδονίας, στενωπούς ἀπάνθρωπης μοναξιᾶς καί γκρεμούς ἀνελέητης ἀπελπισίας. Συνάμφω θύτρια καί θῦμα μέσα σέ ἕνα ἐρεβῶδες φίλμ νουάρ ἀπόλυτης ἐκποίησης, ὅπου τό Κακό ἐλλοχεύει διαρκῶς πίσω ἀπό τούς τοίχους.

Μοιάζει σ’ ἐκείνη τήν Πόρνη (τήν ἴδια δηλαδή «τήν ἡμετέραν φύσιν») πού - κατά τήν συγκλονιστική περιγραφή τοῦ Χρυσοστόμου - τήν ἐρωτεύτηκε ὁ Θεός καί ἦρθε νά τήν συναντήσει, παρότι τήν βρῆκε ἀποκτηνωμένη καί καταπληγιασμένη ἀπό τήν λύσσα τῶν δαιμόνων.

Μοιάζει φυσικά καί στήν ἂλλη Πόρνη, ἐκείνη πού μνημονεύουμε στίς ἀρχές τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδας, γιατί καί αὐτή ἔζησε τήν ἀπόγνωση τοῦ βορβόρου καί ἔκλαψε πολλές φορές πικρά. Μά καί γιά τόν ἴδιο ἀκριβῶς λόγο δέν τῆς μοιάζει, γιατί αὐτή ἄφησε τόν ἄνεμο νά στεγνώσει ματαιόπονα τά δάκρυά της - καί ἐνῷ ἐπίσης ὀνείδισε τόν ἑαυτό της, ἐλάχιστα μπόρεσε νά προχωρήσει πέρα ἀπό τόν ὀνειδισμό.

Ἡ ἱστορία της κύλησε ἀνάμεσα σέ βάραθρα, βάλτους, ἀνηφορικά μονοπάτια καί ὀλισθηρούς κατήφορους. Εἶναι ὅμως μία ἱστορία ὂχι μόνο ἀπώλειας, ἀλλά καί προϊούσας αὐτεπίγνωσης, ἂρα ὄχι καί χαμένης ἐλπίδας. Γι’ αὐτό καί δέν παραιτήθηκε, νικημένη ἀπό τήν ἀπόγνωση ἀτελέσφορων ἀγώνων, ἀλλά παλεύει ἀκόμη μέ τά ἐρέβη, πασχίζοντας νά συρθεῖ μέχρι τήν πόρτα τῆς ἐξόδου ἀπό τό σκοτεινό δωμάτιο»…

Ν.Δαπέργολας

Ο άγιος που έμπαινε απ' το παράθυρο

Ιστορίες Γέροντος Κλεόπα Α΄
Ο Γεράσιμος, ο κατά Χριστόν σαλός


Ο Γεράσιμος ο κατά Χριστόν σαλός ζούσε στη Ρουμανία, έξω από τη μονή Νεάμτς, σε μια μισογκρεμισμένη καλύβα της Σκήτης Βοβιντένια.
Ο Γεράσιμος έκανε διάφορα αλλόκοτα πράγματα, προκειμένου να πείσει τους άλλους ότι είναι τρελός: μπαινόβγαινε στην καλύβα του όχι από την πόρτα, η οποία ήταν μονίμως κλειδωμένη, αλλά πάντοτε από το παράθυρο, το οποίο άφηνε συνεχώς ανοιχτό και επιπλέον του είχε βγάλει και τα τζάμια.
Τον χειμώνα άναβε φωτιά μέσα στο καλυβάκι του, στο μέσον του χωμάτινου δαπέδου, ενώ το καλοκαίρι έβγαζε τα ρούχα του, για να τον τσιμπούν τα κουνούπια του ελατόδασους, τα οποία μάλιστα ήταν και τεράστια. Τα βράδια έμενε ξάγρυπνος έξω από την καλύβα˙ έμπαινε μέσα μόνο την ημέρα – και πάντα από το παράθυρο – για να κοιμηθεί λιγάκι και να διαβάσει το Ψαλτήριο.
Έτσι λοιπόν οι άνθρωποι που δεν ήξεραν τη διάκριση μεταξύ σαλότητας και ψυχικής διαταραχής έλεγαν γι’ αυτόν: «ο Γεράσιμος ο τρελός, που ζει στην άκρη του δάσους».
Ο Γεράσιμος είχε πάντα γυμνό το κεφάλι, περπατούσε ξυπόλητος και φορούσε μόνο ένα χοντρό ζωστικό, κι αυτό γεμάτο τρύπες.

Το μεσημέρι έπαιρνε τον ξύλινο κουβά του, πηδούσε από το παράθυρο και ξεκινούσε για το μοναστήρι. Όταν πλησίαζε αρκετά, άρχιζε να λέει διάφορα ακατανόητα λόγια: «στο αρχονταρίκι, στην αποθήκη, στο τυροκομείο με τα καρύδια, τα λουλούδια, τα κοκόρια…» και διάφορες άλλες ασυναρτησίες.
Έμπαινε στο μαγειρείο με τον κουβά στο χέρι, ζητώντας να του βάλουν εκεί μέσα φαγητό για να φάει. Και ήθελε να του τα ρίχνουν στον κουβά όλα μαζί: μαμαλίγκα, ψωμί, σούπα…, ό,τι υπήρχε. Μόλις λοιπόν τον έβλεπαν οι άλλοι, έλεγαν: «Ήρθε ο τρελός με τον κουβά. Βάλτε του κάτι εκεί μέσα, για να φύγει γρήγορα!».
Οι πατέρες έτρεχαν στο μάγειρα: «Πήγαινε και βάλε του κάτι στον κουβά, να τελειώνουμε επιτέλους μ’ αυτόν!».
Ο μάγειρας του έβαζε στο κουβαδάκι του ό,τι είχε κι ο Γεράσιμος έφευγε, μουρμουρίζοντας τις ασυναρτησίες του, ενώ οι πατέρες γελούσαν, αφού τον περνούσαν για τρελό.
Κάποια φορά επισκέφτηκαν τη Σκήτη μερικοί αρχιερείς από την Ελλάδα. Το μοναστήρι Νεάμτς ήταν τότε το μεγαλύτερο και πλέον ονομαστό στη Ρουμανία και γι’ αυτό κάθε ξένη αντιπροσωπεία που πήγαινε στη χώρα περνούσε συνήθως πρώτα από αυτό. Ηγούμενος της Μονής ήταν τότε ο π. Μακάριος. Ο Γεράσιμος λοιπόν πήγε πάλι με το κουβαδάκι του στο Μοναστήρι και χωρίς να… ενοχληθεί καθόλου από την παρουσία των ξένων, τους πλησίασε δείχνοντας τον κουβά του και άρχισε να λέει τα δικά του…
-Τι έχει αυτός ο μοναχός; Άρρωστος είναι; ρώτησαν οι Έλληνες.
-Ναι, έχει κάποια βλάβη στον μυαλό.
-Ο καημένος! σχολιάσαν εκείνοι.
Ένας από τους πατέρες της Μονής του φώναξε:
-Σώπα επιτέλους, πάτερ! Σε ακούν κι οι ξένοι αρχιερείς… Ντροπή!
Ο Γεράσιμος σταμάτησε να μιλάει και επέστρεψε στο κελλί του επαναλαμβάνοντας συνεχώς: Ορίστε, σιωπώ! Ορίστε, σιωπώ! Ορίστε, σιωπώ…

Έζησε ενενήντα χρόνια περίπου και όλα αυτά τα χρόνια όλοι τον ήξεραν ως «ο Γεράσιμος ο τρελός». Κι όπως είπαμε, τις νύχτες δεν κοιμόταν καθόλου. Έφευγε γυμνός για το δάσος, για να τον τσιμπάνε τα κουνούπια και οι σκνίπες, και το πρωί πηδούσε απ’ το παράθυρο κι έμπαινε στο καλύβι του, για να κοιμηθεί λιγάκι και να σηκωθεί πάλι σε προσευχή.
Όταν πέθανε, τον βρήκαν οι πατέρες μ’ ένα σταυρό στο χέρι και ένα κομμάτι χαρτί, στο οποίο έγραφε: «Συγχωρέστε με, αγαπητοί πατέρες και αδελφοί, για τα σκάνδαλα που σας προξένησα εδώ και τόσον καιρό. Και μη σταματήσετε, σας παρακαλώ, να προσεύχεστε για μένα, τον αμαρτωλό, διότι δεν μπόρεσα να αρέσω στο Χριστό και να σταματήσω να σκανδαλίζω τους ανθρώπους. Γεράσιμος ο αμαρτωλός».

Αυτός ήταν ο όσιος Γεράσιμος, ο διά Χριστόν σαλός. Αλλά πόσοι διά Χριστόν σαλοί Άγιοι υπήρξαν; Δεν βλέπετε στους Βίους των Αγίων; Ο άγιος Ανδρέας, ο άγιος Συμεών… Οι άγιοι αυτοί φέρονταν σαν τρελοί, για να τους περιγελά και να τους κατακρίνει ο κόσμος. Με τον τρόπο αυτό όμως κατατρόπωσαν την υπερηφάνεια και απέκτησαν την πολύτιμη ταπείνωση, που τόσο πολύ αγάπησε ο Χριστός.
Όταν, λοιπόν, έθαψαν τον π. Γεράσιμο, ακούστε τι μεγάλο θαύμα έγινε. Ο τάφος του σείστηκε τρεις φορές ενώπιον όλων όσοι βρίσκονταν εκεί. Και το πιο σπουδαίο είναι, ότι ο σεισμός αυτός έγινε αισθητός μόνο στο μέρος εκείνο που βρισκόταν ο τάφος του και όχι μακρύτερα. Επιπλέον, μετά από είκοσι χρόνια, που έκαναν την ανακομιδή των λειψάνων του, τα οστά του ήταν κίτρινα σαν το κερί.
Πρέπει να ξέρετε ότι ανάμεσα στους χιλιάδες μοναχούς που έζησαν στη μονή Νεάμτς, αναδείχθηκαν πολλοί Άγιοι. «Ανάμεσα στους πολλούς βρίσκονται και οι εκλεκτοί του Θεού», έλεγε και ο ηγούμενος της μονής Νεάμτς Νεονείλος, που διαδέχθηκε στην ηγεμονία της Μονής τον άγιο Παΐσιο Βελιτσκόβσκυ. Και συμπλήρωνε: «Πολλοί άγιοι πατέρες έχουν κοιμηθεί γύρω από αυτήν εδώ τη μονή».

Η ΜΕΤΑΣΤΡΟΦΗ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

Η δολοφονία τού σεβ. Παύλου ντε Μπαγιεστέρ, δεν κατέστη δυνατή να σταματήσει το έργο του. Το βιβλίο του παραμένει ένα μνημείο κατά τής Παπικής πλάνης, με πλήρη τεκμηρίωση όλων όσων ισχυρίζεται, μέσα από παπικά έγγραφα και επίσημα αρχεία τού Παπισμού. Είναι συγκλονιστικό να βλέπει κάποιος τόσο καθαρά, ότι ο παπισμός δεν είναι απλώς μια αίρεση πλάνης, αλλά και σκόπιμης παραποίησης τής αλήθειας, θυσιασμένης στο βωμό τής παπικής ισχύος.

Το παρόν πόνημα είναι μία αυθεντική μαρτυρία, μία συγκλονιστική κατάθεση ενός πρώην μοναχού του παπικού δόγματος, που έθεσε ως προτεραιότητα στην ζωή του την ανεύρεση της Αλήθειας. Η αφορμή ήταν ένα έγγραφο που ανακάλυψε όταν ταξινομούσε και αξιολογούσε το περιεχόμενο της βιβλιοθήκης της μονής στην οποία ανήκε. Αυτό το έγγραφο πυροδότησε μέσα του μία κρίση συνειδήσεως η οποία τον οδήγησε σε σύγκρουση με τον πνευματικό του πατέρα, τους φίλους του, τους συμμοναστές του, την ιεραρχία και με αυτή την ίδια εκκλησία του, μαζί με όλα τα δόγματά της και τις «αλήθειες» της.

Η επίπονη πορεία του εν λόγω μοναχού όπως καταγράφεται στο βιβλίο «Η μεταστροφή μου στην Ορθοδοξία» αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα, ότι για την απόκτηση της Αλήθειας, κάθε άνθρωπος οφείλει να θυσιάσει τα πάντα.

Το παρόν βιβλίο συστήνεται προς ανάγνωση σαν μία αναγκαιότητα, σε όλους τους ακολούθους της παπικής εκκλησίας. Επίσης, είναι ένα εξαιρετικό βοήθημα για τους Ορθοδόξους για να κατανοήσουν και να εκτιμήσουν καλύτερα την μεγάλη δωρεά που λάβαμε από τον Θεό, να είμαστε μέλη του Σώματος του Χριστού.

Ιστορική αναφορά: Ο ανά χείρας τόμος εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1954 από τον συγγραφέα του π. Παύλο ντε Μπαγιεστέρ, υπό τον τίτλο «Η μεταστροφή μου εις την Ορθοδοξίαν».

Πρόλογος

Δύο λέξεις προς τον αναγνώστη

1. Οι πρώτες αμφιβολίες

2. Οι συμβουλές του πνευματικού

3. Η μοναρχία του Πάπα

4. «Συ ει Πέτρος...»

5. Η αρχή της φιλονικίας

6. «Έξελθε ο λαός μου εξ αυτής...»

7. Προς το Φως

8. Η συνάντηση με την αλήθεια

Νεκρολογία: Ο Επίσκοπος Ναζιανζού Παύλος ντε Μπαγιεστέρ

Φωτογραφικό Παράρτημα

Το μοναδικό αυτό βιβλίο τών 130 περίπου σελίδων, μπορείτε να το προμηθευτείτε και στην Ελλάδα, στην τιμή τών 5,00 Ευρώ, σε κεντρική διάθεση, από τον Σταμούλη και από τον Μανώλη Καλομοίρη christianbook

 Έκδοσις Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής Μονής Μαχαιρά«Έτοιμοι αεί προς απολογίαν παντί τω αιτούντι υμάς λόγον περί της εν υμίν ελπίδος». (Α' Πέτρ. 3, 15)Εικόνα εμπροσθοφύλλου: Ο νεαρός Φραγκίσκος ως μοναχός του τάγματος του αγίου Φραγκίσκου (Καπουτσίνοι).© Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή ΜαχαιράΤ.Θ. 25272, 1308 Λευκωσία, ΚύπροςΤηλ.: 00357 22359334 Τηλεομοιότυπο: 00357 22359333Ηλεκτρονική διεύθυνση: grammateia@maherasmonastery.org.cy

Ὀρθόδοξη Ἐκκλησιολογία καί τό σχίσμα στήν Οὐκρανία

 Παρουσίαση τοῦ τόμου «Ὀρθόδοξη Ἐκκλησιολογία καί τό σχίσμα στήν Οὐκρανία», Ἐκδόσεις Theosis, τῶν π. Ἐπιφανίου Καψαλιώτη, Δρ. Γεωργίου Καραλῆ, π. Παϊσίου Καρεώτη και Δρ. Βασιλείου Τουλουμτσῆ  στήν Ρώμη στίς 24 Ὀκτωβρίου 2025 ἀπό τούς π. Ἐπιφάνιο Καψαλιώτη, π. Παΐσιο Καρεώτη, Δρ. Βασίλειο Τουλουμτσῆ καί   Γεώργιο Τραμπούλη.

Σε Καιρούς Χαλεπούς

Το τούνελ που μας βάλανε
αλλού θα μας βγάλει…
Διαμετρικά αλλού!
Δεν το φαντάζονται όμως.

Γιατί δεν ξέρουν
πόσο επικίνδυνη είναι η σπίθα
που φυλάγεται αθόρυβα
κάτω απ' τη στάχτη!

Γιατί δεν ξέρουν
πόσο πανίσχυρη είναι η άνοιξη
που κυοφορείται αθόρυβα
κάτω απ' τα μάρμαρα!

Δεν υπάρχει περίπτωση:
είτε αρέσει,
είτε δεν αρέσει,
θα ραγίσει το μάρμαρο
ραγίσματα χίλια
και η άνοιξη θάρθει!

Θ' ανατείλει ο ήλιος απ' τα Χώματα!

Κατεβάστε εδώ

Μιχάλης Χαραλαμπίδης. Κείμενα από το ιστολόγιό του ΠΟΛΙΣ- ΑΓΟΡΑ (2009-2024).

Εισαγωγή – επιμέλεια Θεοφάνης Μαλκίδης.  Δημιουργικό–συντονισμός έκδοσης Χρόνης Αμανατίδης. σελ. 702  Αθήνα Νοέμβριος 2025.

 

«Δεν πρέπει να πω ένα δημόσιο ευχαριστώ. Γιατί αυτό κινείται σε μια άλλη ανώτερη ηθική σταθερά. Το ευχαριστώ δεν αρκεί. Είναι περιορισμένο. Πρέπει να πω ότι είναι έκφραση υψηλής αρετής και συνείδησης η ανιδιοτελής συμβολή όλων αυτών των ανθρώπων, των προσώπων των γυναικών και των ανδρών, στην Ελλάδα και την Διασπορά που εξασφαλίζει την ύπαρξη και λειτουργία του Πόλις – Αγορά. Γι αυτό τις/τους αξίζει μεγάλη, η μεγαλύτερη τιμή. Αυτό είναι το καθήκον αυτό πρέπει να κάνει το Πόλις. Να τιμά τους ενάρετους. Αυτό είναι το Πόλις. Το Πόλις-Αγορά δεν είναι μια απλή ιστοσελίδα. Είναι ένα υψηλού διεθνούς επιπέδου διδακτορικό. Είναι μια ιδιαίτερη μορφωτική και πολιτική σχολή.

Πάντοτε πίστευα και η ιστορία μου έδινε  δίκαιο ότι η Ελλάδα μπορεί να γίνει κέντρο μορφωτικό του κόσμου. Όχι μόνο για το χθες αλλά για το αύριο».

 

(Μιχάλης Χαραλαμπίδης, 7 Ιανουαρίου 2019, polis-agora )

 

 

Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης (Αλεξανδρούπολη 1951- Αθήνα 2024) συνδύασε ως μια ξεχωριστή προσωπικότητα της ελληνικής πολιτικής και διανόησης,  τη δράση με το στοχασμό, τη θεωρία με την πράξη και πρότεινε ένα λόγο κριτικό, ανεξάρτητο και βαθιά εναλλακτικό και ριζοσπαστικό.

 

Υπήρξε μια πολυσχιδής μορφή η οποία άφησε ανεξίτηλο το στίγμα της στην πνευματική, πολιτική και κοινωνική ζωή του Ελληνισμού και  κατά γενική ομολογία ήταν ένας σημαντικός διανοούμενος, συγγραφέας, πολιτικός και ακτιβιστής,  ο οποίος  έγραψε και ανέδειξε, θεμελίωσε και υπερασπίστηκε με συνέπεια την πολιτική, ιστορική, πολιτισμική αυτογνωσία και κοινωνική δικαιοσύνη.  Παράλληλα  η βαθιά γνώση της Ελληνικότητας, της ιστορίας, η σύνθεση πολιτικής, φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας, τον οδήγησε στη δημιουργία μίας ολοκληρωμένης πρότασης για τον Ελληνισμό.

 

Παρότι πολλοί προσπάθησαν να τον απομονώσουν και να τον εξαφανίσουν από την  πολιτική σκηνή,  ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης αποτέλεσε και (θα) αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους αναζήτησαν και (θα) συνεχίζουν να αναζητούν μία διαφορετική οδό  για τον Ελληνισμό, με βάση την πολιτική, το ιστορικό και πολιτισμικό του βάθος, τη συλλογική μνήμη, την αυτόχθονη σκέψη και την ανάγκη για την ουσιαστική αναγέννηση του Ελληνισμού.

 

Η σκέψη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη χαρακτηρίστηκε από βαθιά πατριωτική συνείδηση, από την  κριτική ματιά στις παθογένειες της ελληνικής πολιτικής, οικονομίας και κοινωνίας. Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της αποκέντρωσης καθώς και της περιφερειακής και ισόρροπης ανάπτυξης, αναδεικνύοντας το προβληματικό, χρεοβόρο, παρασιτικό κράτος των Αθηνών, πιστεύοντας  στη δυναμική και την αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας.

 

Το συγγραφικό του έργο, πλούσιο και πολυδιάστατο, περιλαμβάνει βιβλία, μελέτες, άρθρα, δοκίμια και δημοσιεύσεις στο γραπτό και ηλεκτρονικό τύπο, συνεντεύξεις σε ραδιοφωνικούς  και τηλεοπτικούς σταθμούς (όπου αυτό ήταν  επιτρεπτό…) με αντικείμενο  τη Γενοκτονία,  τον Πόντο,  την Κύπρο, το Αιγαίο, τη Μακεδονία, τη Μικρά Ασία, το τουρκικό πρόβλημα τον Ελληνισμό της Μεγάλης Ελλάδας,   τις πόλεις και την ανάπτυξη,   τον τουρισμό,  τον αγροτικό και το διατροφικό τομέα,  την πολιτική και τα κόμματα.

 

Μαζί με  την πνευματική του παραγωγή, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης είχε ενεργό πολιτική δράση. Υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ), μέλος της ομάδας που συνέγραψε την ιδρυτική του διακήρυξη και  αγωνίστηκε, χωρίς ποτέ να λάβει αμειβόμενη κρατική θέση, για τις ιδέες του και την προώθηση της Ελληνικότητας με συνέπεια και ανιδιοτέλεια, έχοντας πάντα ως γνώμονα το συλλογικό συμφέρον.

Από ό,τι γίνεται κατανοητό, είναι προφανές πως είναι  δύσκολο να αποτυπωθεί πλήρως ο μοναδικός  λόγος και να γίνει πλήρης καταγραφή  του έργου του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, έργο το οποίο  αποτελεί  πολύτιμη παρακαταθήκη για την κατανόηση της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, πολιτικής, κοινωνίας, οικονομίας  και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει το έθνος μας.

 

Η  έκδοση των 702 σελίδων, περιλαμβάνει τη βιογραφία και την εργογραφία του Μιχάλη Χαραλαμπίδη και τα κείμενά του στην ελληνική, αγγλική,  τουρκική, ρωσική, ιταλική, σουηδική, ισπανική και  γερμανική γλώσσα, όπως ακριβώς δημοσιεύτηκαν στο blog του  ΠΟΛΙΣ- ΑΓΟΡΑ https://polis-agora.blogspot.com    από την 31^η Ιανουαρίου 2009 όταν εμφανίστηκε η πρώτη ανάρτηση  έως και την τελευταία της 26^ης Μαρτίου 2024, λιγότερο από εικοσιτέσσερις ώρες πριν φύγει από αυτή τη ζωή.

 

Το βιβλίο αποτυπώνει πλέον, εκτός από το διαδίκτυο και σε έντυπη μορφή τον  πρωτοποριακό λόγο του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, την ιδιαίτερη γραφή του, τη συνεχή του δράση, την πλούσια πολιτική του προσφορά, τον  επιδραστικό του βίο, καθώς και τα στοιχεία της μοναδικής του προσωπικότητας: ευγένεια και   ήθος, υπομονή και επιμονή,  μεγαλοψυχία και  φιλία, ιδέες και δικαιοσύνη, εντιμότητα και  ανιδιοτέλεια, αξιοπρέπεια  και  θάρρος, ανδρεία, αγάπη και  Ελληνικότητα.

 

Έσχατο αλλά όχι τελευταίο: Το βιβλίο δεν έχει εμπορικό σκοπό και αποτελεί δωρεά της οικογένειας του Μιχάλη Χαραλαμπίδη στις νέες και τους νέους, σε μία προσπάθεια, η οποία θα έχει και συνέχεια, με ανάλογες μορφωτικές και ερευνητικές πρωτοβουλίες,  έτσι ώστε να γίνει ευρύτερα γνωστό το πολυποίκιλο έργο ενός σπουδαίου Διανοούμενου, ενός μοναδικού Έλληνα,  ενός εξαιρετικού Ανθρώπου.

Οι δωσίλογοί

  

Πολλά λέγονται και γράφονται για τη σημερινή μέρα. Ωστόσο, το καλύτερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε ως Έλληνες πολίτες είναι να διαβάσουμε τη συγκεκριμένη εκπληκτική μελέτη, η οποία αποκαλύπτει τον ρόλο των προδοτών όχι μόνο στην Κατοχή αλλά και στα μετέπειτα χρόνια, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία έμειναν ατιμώρητοι και βρέθηκαν σε ισχυρές θέσεις, οι οποίες στη συνέχεια πέρασαν στους απογόνους τους (και συνεχίζουν)...

ΕΔΩ 

"Κύριε, πού είναι η πληγή;

 

Το βιβλίο "Κύριε, πού είναι η πληγή;" είναι μια εκπληκτική αποκάλυψη της ζωντανής Ορθόδοξης πίστης -της οποίας το αληθινό νόημα μερικές φορές χάνεται- σε μια γλώσσα προσιτή στον σημερινό άνθρωπο, κυρίως στους Ορθοδόξους Χριστιανούς, που με χαρά θα ανακαλύψουν μια πίστη αληθινή και δυναμική, απόλυτα προσαρμοσμένη στις ανάγκες και εμπειρίες της εποχής μας. Η συγγραφέας διαπραγματεύεται σύγχρονα ψυχολογικά θέματα, όπως το άγχος, το στρες, η κατάθλιψη, η αυτοκτονία, οι σχέσεις, οι συνέπειες αθεράπευτων τραυμάτων.

Η Μητέρα Σιλουανή, με απλό και πνευματώδη λόγο, μετατρέπει τη σύγχρονη ψυχολογική και επιστημονική γλώσσα σε βαθιά πνευματικό και πρακτικό οδηγό στις πρωτόφαντες σημερινές δυσκολίες της ζωής. Το μήνυμά της μάς φέρνει την απλότητα των παλαιών Ησυχαστών, τη σοφία του πιο προχωρημένου επιστήμονα, την έμπνευση του εκπληκτικότερου διδασκάλου.

 

 

 

Ποιά ήταν η  Γερόντισα  Σιλουανή Vlad

Η Μητέρα Σιλουανή Vlad γεννήθηκε το 1944. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου. Όταν τελείωσε τις σπουδές της, δίδαξε Φιλοσοφία, επί ένα χρόνο, στο Πανεπιστήμιο του Galati. Ἀρχισε να παίρνει μέρος σε κοινωνικές δράσεις νέων, και μετά το 1999 ήταν ιδρυτικό μέλος της Ἐνωσης Ρουμάνων Ορθόδοξων Χριστιανών Φοιτητών του Galati.

Ξεκίνησε τη μοναστική της ζωή εντασσόμενη ως δόκιμη, στη Μονή Buciumeni στην κομητεία Galati. Εν συνεχεία πήγε στη Μονή Christiana στο Βουκουρέστι, όπου συνέχισε τις φιλανθρωπικές και κοινωνικές δραστηριότητές της: βελτίωση των συνθηκών ζωής των άστεγων παιδιών, και καθοδήγηση των νέων. 

Mοναχή εκάρη το 2001 και κατόπιν μετακινήθηκε στη Μονή Jitianu κοντά στην Κραϊόβα. Με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Θεοφάνους, του τότε Μητροπολίτου Ολτενίας, η Μητέρα Σι­λουανή ίδρυσε εκεί το Κέντρο Εκπαίδευσης και Συμβουλευτικής «Άγιοι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ». Πήγε στο Ιάσιο το 2008 και από τότε λειτουργεί και το Κέντρο. Μόλις έφθασε στο Ιάσιο, η Μητέρα Σιλουανή, μαζί με ομάδα μοναχών, ίδρυσαν την Μονή Αγίου Σιλουανού τού Αθωνίτη.

Στις πολλές ομιλίες της και στα σεμινάρια που έκανε σε όλη τη Ρουμανία και έξω απ’ αυτήν, πραγματεύθηκε σημαντικά θέματα, όπως οι σχέσεις μεταξύ νέων ανθρώπων, τα στάδια του έρωτα, η οικογένεια στη σύγχρονη κοινωνία, αιτίες κατάθλιψης του σημερινού ανθρώπου, γνώση εαυτού, πνευματική ζωή και πολλά άλλα.

Η Μητέρα Σιλουανή εκοιμήθη εν Κυρίω την Τρίτη 8 Ιουνίου 2021, λίγες μόνο μέρες αφότου έκλεισε τα 77 της χρόνια. Λίγο πριν από τον θάνατό της, έλαβε το Μεγάλο Σχήμα.

Παρουσίαση των "Υπερασπιστών της Δημοκρατίας" στην Αθήνα

 Παρουσίαση του νέου βιβλίου του Σταύρου Καλεντερίδη "Υπερασπιστές της Δημοκρατίας: Η ιστορία και το μέλλον της δημοκρατίας" από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων, στον ΙΑΝΟ της Αθήνας Για το βιβλίο μίλησαν οι: Αφροδίτη Μάνου, Τραγουδίστρια - τραγουδοποιός Ευγενία Σαρηγιαννίδη, Ψυχολόγος, Επιστημονική Διευθύντρια του Δικτύου Psy-Counsellors Την εκδήλωση συντόνισε η δημοσιογράφος Χριστίνα Κουσουνή

Ραβάσια Μεγίστης Λαύρας (1912-1913), «Η περίοδος της απελευθέρωσης του Αγίου Όρους και των ρωσικών διεκδικήσεων»

 

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Η αλληλογραφία των Μοναστηριών με τους Αντιπροσώπους τους στις Καρυές (Ραβάσια) αποτελεί μοναδικής αξίας ιστορική πηγή, όποια περίοδο και αν ήθελε επιλέξει κανείς.

Το βιβλίο βασίζεται στη μελέτη των ραβασίων της Μεγίστης Λαύρας της περιόδου από τον Σεπτέμβριο του 1912 και μέχρι τον Οκτώβριο του 1913. Μεταφέρει στον αναγνώστη πλούσια αποσπάσματα της αλληλογραφίας συνοδευόμενα από σχόλια και κάποιες ιστορικές πληροφορίες που ο συγγραφέας επέλεξε προς αρτιότερη και ευκολότερη κατανόηση.

 

Έτσι παρουσιάζονται: εικόνες της καθημερινής ζωής, οι σχέσεις με τις οθωμανικές αρχές, οι ειδήσεις για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, οι μαρτυρίες για την απελευθέρωση του Αγίου Όρους και τους φρενήρεις πανηγυρισμούς στις Καρυές και στη Λαύρα, την άφιξη του στρατού και την φιλοξενία του, την έλευση και την αναχώρηση βουλγαρικού αποσπάσματος, την απόδοση τιμών στην βασιλική οικογένεια από την Ιερά Κοινότητα στη Θεσσαλονίκη κ.λπ.

Σημαντικό μέρος του βιβλίου αφιερώνεται στις εντυπώσεις και τα συναισθήματα που προκάλεσε στους αγιορείτες η επιχείρηση της τσαρικής διπλωματίας προς διεθνοποίηση του Αγίου Όρους τον Δεκέμβριο του 1912 και μέχρι τον Οκτώβριο του 1913 και στις αποφάσεις και άλλες εναγώνιες ενέργειές τους προς απόκρουση των συγκεκριμένων διεκδικήσεων.

 

Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ.ΜΑΚΡΑ ΓΕΦΥΡΑ (Ουζούν Κιοπρού), Οκτώβριος, 1922

Η οικογένεια του Αναστάση ετοιμαζόταν για το δρόμο της προσφυγιάς…

Στην πόρτα, με τη Θρακιώτικη φορεσιά της, βγήκε η μάνα του, η Θεοπούλα.

Είχε αγκαλιά το εικονοστάσι και μια κασέλα με τα κρανία του πατέρα και του άντρα της.

Φώναξε το γιό της και τα παρέδωσε.

«Αυτή είναι η πατρίδα μας», είπε με σκληρή φωνή.

«Όπου στεριώσετε, ν’ ανοίξεις το πορτάκι πίσω απ’ την εικόνα. Έχει κάτι χρυσές λίρες.

Για να ζήσεις εσύ και τ’ αγγόνια μου!

Τ’ αγγόνια μου, οι ρίζες μου!»

Ύστερα πήρε παράμερα τη νύφη της, την Ευγενία.

«Κόρη μου, η γυναίκα είναι η αγριντιά και το θεμέλι.

Χωρίς γυναίκα, σπίτι δεν φτιάνεται. Σε σένα βασίζομαι!»

Ο εγγονός της ο Λάμπος με το ζόρι κρατούσε τα δάκρυά του. Τον μάλωσε. «Οι άντρες δεν κλαίνε. Παλεύουν! Να κάνεις πολλά παιδιά. Να ζήσει η ράτσα μας.»

Τράβηξε από τον κόρφο της ένα σταυρό, από τίμιο ξύλο.

«Χρόνια πολλά κι απίκραντα, Λάμπο μου! Να ζήσεις σαν τα ψηλά βουνά.»

Η Θεοπούλα τέλεψε με τις υποχρεώσεις της σ’ αυτόν τον κόσμο.

Τώρα πια ήρεμη, θ’ ακολουθούσε το δρόμο που ήθελε.

Πήρε το μπαστούνι της και κίνησε. Μόνη της, μες την κοσμοχαλασιά και την αντάρα.

Ούτε που γύρισε να κοιτάξει εκείνους που έφευγαν για την Δύση.

Αυτή προχωρούσε προς την Ανατολή! Προς το φώς της άλλης ζωής…

Μόλις τ’ αμάξι του Αναστάση βγήκε στο δρόμο, τον πλησίασε, ο επιστάτης τους, ο γέρο Ισμαήλ και του έδωσε, κλαίγοντας, ένα κλειδί.

«Αφέντη, τα χαρτιά για το βιός σου και κάτι παράδες είναι σ’ ένα σεντουκάκι. Θαμμένο βαθιά κάτω απ’ τη βαλανιδιά. Εκεί που έθαψες τον πιο πιστό σου φίλο, το Ντορή.

Όταν φτιάξει ο κόσμος κι έρθετε πίσω, εσύ, τα παιδιά ή τ’ αγγόνια σου, να τα πάρετε. Δικά σας είναι. Θα καρτεράνε!»

Ο Ισμαήλ κάθισε ξέπνοος στον αυλόγυρο κι άρχισε έναν αμανέ που ράγιζε καρδιές.

Το χαλάζι μαστίγωνε την Θεοπούλα λες και προσπαθούσε να την εμποδίσει να πάει στον προορισμό της.

Με το ζόρι έφτασε στο καλντερίμι του μεγάλου δρόμου. Τα καντήλια της εκκλησιάς του Αγίου Ιωάννη, αναμμένα και η πόρτα ανοιχτή. Της φάνηκε πως άκουσε αγγελούδια να ψάλλουν το «Σώσον Κύριε τον Λαόν Σου», ενώ κάποιος χτυπούσε την καμπάνα, λυπητερά, σαν σε κηδεία.

Η Θεοπούλα ανηφόριζε με κόπο προς τα μνήματα. Νομίζει πως θα βγει η ψυχή της. Κοντοστάθηκε να πάρει μια ανάσα και έδωσε κουράγιο στον εαυτό της.

«Λίγα βήματα απόμκαν αντασίνα! Βάστα.»

Επιτέλους, έφτασε στο μνήμα του άντρα της. Για αυτούς, τους ανυπεράσπιστους, έμεινε. Για να μην είναι μόνοι και τους σκυλέψουν οι Τούρκοι.

Τρείς Τούρκοι στρατιώτες που περνούσαν όρμησαν στη γριά. Την έριξαν κάτω, έσκισαν τα ρούχα της κι έψαξαν τις τσέπες της. Αφού δεν βρήκαν τίποτα, την κλώτσησαν στην άκρη, βρίζοντας…

Η γριά είχε παγώσει, έτρεμε ολόκληρη, δεν έβλεπε τίποτα, όταν αίφνης την αγκάλιασε ένας Τούρκος συνταγματάρχης κι άκουσε μια ζεστή ραγισμένη φωνή. «Μάνα! Μάνα! Μάνα μου!»

Η γριά σαν ν’ αναστήθηκε, πρόλαβε με το κοκαλωμένο χέρι της ν’ αγγίξει το πρόσωπο του. Ο συνταγματάρχης γονάτισε, την τύλιξε με την κάπα του και κράτησε ευλαβικά το κεφάλι της.

Η Θεοπούλα προσπαθούσε να χαμογελάσει.

Δεν τη γελούσαν τα γέρικα μάτια της.

Αυτός ήταν ο Λάμπος της! Ο πρωτότοκος! Η πρώτη γέννα κι η πρώτη χαρά της! Ο χαμένος της γιός!

Ίδια κι απαράλλαχτα τα μάτια του άντρα της!

Ένας ανθυπολοχαγός, που στεκόταν πίσω από τον Συνταγματάρχη, μόλις άκουσε να τη φωνάζει «μάνα», έβγαλε το περίστροφό του για να τον πυροβολήσει στο κεφάλι. Στο πρόσωπο της Θεοπούλας σχηματίστηκε ο τρόμος, αλλά πρόλαβε να τον τραβήξει πλάι της.

Η σφαίρα, που προορίζονταν για εκείνον, την βρήκε λίγο πάνω από το μέρος της καρδιάς. Ο συνταγματάρχης γύρισε το κεφάλι του, είδε τον ανθυπολοχαγό να τον σημαδεύει ξανά. Χωρίς να χάσει καιρό, τον τράβηξε απ’ τα πόδια και τον έριξε κάτω. Σηκώθηκε γρήγορα και τον αποτελείωσε.

Η Θεοπούλα χαροπάλευε. Έσκυψε, την αγκάλιασε και την έφερε στο σώμα του, τόσο που άκουγε τον χτύπο της καρδιά της, ένα με τον δικό του.

«Σχώραμε Λάμπο μου, που δε σε βρήκα», ψιθύρισε με δυσκολία.

«Μανούλα μου, Μάνα μου! Μάνα μου! Μείνε εδώ μανούλα μου. Μάνα μου…»

«Παένω τζιέρι μου…Παένω. Παένω στον Καπετάνιο.

«Μη κλαίς….Κόσια στον αδερφό σου . Να μην απομείκς μοναχός στον κόσμο.

Καρσί παένει ο Αναστάς, Καρσί…»

Αυτά ήταν τα στερνά λόγια της Θεοπούλας, πριν παραδώσει την ταλαιπωρημένη ψυχούλα της.

«Μάννννααααααααα….Μάνναααααααα…..Μάννααααααα…» Ούρλιαζε σκίζοντας τα σωθικά του.

Την έκλαψε πικρά…Μέχρι που δάκρυσε, ακόμα κι ο Θεός.

Όταν στέρεψαν τα μάτια του, ματώνοντας τα χέρια του, μετακίνησε την ασήκωτη πλάκα και κρατώντας στοργικά τη μανούλα του, την άφησε να ξεκουραστεί για πάντα, εκεί που ήθελε.

Μαζί με τον Καπετάν Κρυωνά, τον άντρα της στη ζωή και στην αιωνιότητα…

Ο Λάμπος κατέβαινε τον μεγάλο δρόμο του Ουζούν Κιοπρού να βρεί τον αδερφό του.

Μπροστά στο Διοικητήριο κρέμονταν στον ιστό της, λυπημένη η γαλανόλευκη.

Κάτι ξυπόλητα παιδιά που έτρεχαν αναζητώντας σωτηρία, σταμάτησαν να την κατεβάσουν, αλλά η σημαία είχε σκαλώσει στο σταυρό.

«Δεν θ’ αφήσουμε τη σημαία μας», φώναξε ο μεγάλος. Ένα αγριοκάτσικο σκαρφαλώνει, ενώ το κοντάρι πήγαινε πέρα-δώθε. Έφτασε στην κορυφή.

«Ζήτω η Μεγάλη Ελλάδα», ούρλιαξε κλαίγοντας.

"Ζήτω η Μεγάλη Ελλάδα", φώναξαν και τα άλλα παιδιά από κάτω.

Ύστερα, κρατήθηκε με το ’να χέρι απ’ το κοντάρι και με τ’ άλλο λευτέρωσε τη σημαία. Γλίστρησε με ταχύτητα και στάθηκε όρθιος.

Τα παιδιά παρατάχθηκαν σε γραμμή.

«Άντρες, προσοχή!» Φώναξε ο μεγάλος.

Τέντωσαν τα κορμάκια τους, όρθια, σαν κυπαρίσσια.

«Υποστολή Σημαίας!» Είπε ξέπνοα.

Με τα δάκρυα ν’ αυλακώνουν τα πρόσωπά τους, φωνή ραγισμένη και το χαλάζι να πέφτει μ’ ορμή στα κεφαλάκια τους, έψαλλαν τον εθνικό ύμνο.

Με όση δύναμη μπορούσε να βγάλει η ψυχή τους.

Η τελευταία υποστολή.

Κράτησαν τη σημαία από τις τέσσερις άκρες, τη δίπλωσαν με ευλάβεια, τη φίλησαν ένας-ένας και ο μεγάλος την έβαλε μέσα απ’ τα ρούχα του, στο μέρος της καρδιάς.

«Θα έρθουμε πάλι!

Να ζείτε με το φόβο μας!»

Φώναξαν σε κάτι γέρους Τούρκους που τα έβριζαν κουνώντας τις μαγκούρες τους.

«Αυτός ο τόπος είναι η Πατρίδα μας!

Ποτέ δε θα γίνει δικός σας!» 

 

 

"Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΩΝ ΘΡΑΚΏΝ", Απόσπασμα

Ο ΚΟΥΖΟΥΛΟΠΡΟΔΡΟΜΟΣ (νέο τρελοβιβλίο)

 

Του π.Διονυσίου Ταμπάκη

...Ἔτσι περνοῦσαν οἱ μέρες καὶ κάποιοι εὐχαριστοῦσαν τὸν Θεὸ ποὺ τοῦ συνέβη τοῦτο τ’ἀγιάτρευτο:

-Δόξα να’χεῖ ὁ Θεός, δὲν μᾶς ἄφησε νὰ πλήξουμε. Μᾶς ἔστειλε τὸν ἀρκουδιάρη Του γιὰ νὰ γελᾶμε. Καραγκιόζη δὲν εἴχαμε καὶ καραγκιόζη βρήκαμε. Μεγάλη ἡ χάρη Του.

Ἀκόμη καὶ ὁ Μῆτσος ὁ σκεμπὲς μὲ μία κοιλιὰ πιὸ μεγάλη καὶ ἀπ’τὸ μπόγι τοῦ ἀποφαινότανε πειραχτικά:

-Ἐλᾶτε  γειτόνοι νὰ καμαρώσετε τὴν κατάντια τοῦ Κουζουλοπροδρόμου   . Εὐτυχῶς ὁ Θεὸς στὸν πιὸ καλὸ καιρὸ τὸν μώρανε,  θὰ χοῦμε τώρα καὶ τζάμπα θέατρο στὴ γειτονιά μας νὰ κάνουμε χάζι.Εὖγε ρὲ βλακοπρόδρομε, κλόουν τοῦ θεοῦ ,δὲ θὰ μᾶς ἀπομείνει ἄντερο μαζί σου .Σὲ εὐχαριστοῦμε Θεέ μου πού μας ἀξιώνεις καὶ μᾶς  νὰ χοῦμε τέτοια χαρὰ. Πὼς ἀλλιῶς θε’ νὰ περνοῦσε ἡ ὥρα μας!

Πολὺ γρήγορα τόνε ἔδιωξε καὶ ὁ γερὸ Πολύδωρος ὁ ταβερνιάρης ἀπὸ τὸ μαγαζὶ ποὺ τοῦ κάνε τὸ γκαρσὸν καὶ σερβίριζε καθ’ἑκάστην πατσάδες ...

"Ο κατάσκοπος Μάρκο για τον Κοσμά τον Αιτωλό" -ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

 

"Και οι Τούρκοι!

−Μα καλά, παπούλη, τον ρώτησα ένα βράδυ, πώς γίνεται να σε αγαπούν οι Τούρκοι; Για τους Χριστιανούς είναι φυσικό. Έχουν την ίδια πίστη και καθώς βλέπουν έναν άνθρωπο ακέραιο σαν και σένα, τρέχουν σα διψασμένα ελάφια να πιουν από το ζωντανό νερό που μοιράζεις με τα λόγια σου και το παράδειγμά σου.

Αλλά οι Τούρκοι, εχθροί, αιώνες τώρα, του γένους μας και της πίστης μας, πώς γίνεται να σ’ ακολουθούν με την ίδια δίψα; Ή κάνω λάθος;

−Δεν έχουν, Μάρκο παιδί μου, την ίδια δίψα οι Τούρκοι με τους χριστιανούς. Έχουν περισσότερη. Γιατί η θρησκεία τους τους έχει απομακρύνει πολύ από τον πραγματικό Θεό. Ακόμα κι οι υποσχέσεις της για την άλλη ζωή είναι υλικές και γουρουνίσιες. Έτσι η δίψα τους μεγαλώνει. Γιατί όλοι βέβαια οι άνθρωποι έχουν τη δίψα του Θεού και της καλωσύνης. Πολλοί μάλιστα, ακόμα κι ειδωλολάτρες, κάνουν το σωστό, αφού η ίδια αυτή δίψα τούς οδηγεί, σαν πυξίδα, να το καταλάβουν και να το εφαρμόσουν. Και δεν είναι δικός μου ο λόγος αυτός. Τον είπε ο Απόστολος: «Έθνη τα μη νόμον έχοντα, φύσει τα του νόμου ποιεί». Γιατί μπορεί να μην ξέρουν την Αγία Γραφή, όμως ο νόμος είναι χαραγμένος στην καρδιά τους από τον ίδιο τον Θεό. Είναι και τούτο λόγος του Απόστολου.»

Ο κατάσκοπος Marco για τον Κοσμά τον Αιτωλό, Ιωάννη Μενούνου.

ΕΔΩ

Τα μεγάλα της πίστεως κατορθώματα

 

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

            Ένα από τα πιο σημαντικά φωτογραφικά ντοκουμέντα της  Ελλαδικής εκκλησιαστικής ιστορίας κυκλοφορήθηκε πρόσφατα. Πρόκειται για την, κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1970, φωτογράφηση των απρόσιτων και εγκαταλελειμμένων ασκηταριών σε σπηλιές  βράχων της ευρύτερης περιοχής των Μετεώρων, που χρονολογούνται από τον 14^ο αιώνα, ίσως και παλαιότερα. Οι φωτογραφίες πάρθηκαν από τον τότε μοναχό της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου και σήμερα ιερομόναχο της Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους Ιουστίνο. Αυτές, με το μείζον εκκλησιαστικό, εθνικό και ιστορικό ενδιαφέρον, κοσμούν τον τόμο, που επιμελήθηκε ο εν λόγω ιερομόναχος και έχει τίτλο «Μεγάλο Μετέωρο – Η εποχή της Αναγέννησης». Πρόκειται για έργο ζωής του προαναφερθέντος Σιμωνοπετρίτη ιερομονάχου Ιουστίνου και είναι πρόσφατη έκδοση (Ιούλιος του 2025) της Μετεωριτικής Βιβλιοθήκης.

            Ο τόμος - λεύκωμα παρουσιάζει την ιστορία της μοναστικής αδελφότητας που δημιούργησε ο αείμνηστος Γέροντας Αιμιλιανός με την ιεραποστολική του δράση από το 1961, με νέους της ευρύτερης περιοχής των Τρικάλων, αδελφότητα η οποία, από το 1968 έως το 1973, έδωσε ζωή στο Μοναστήρι του Μεγάλου Μετεώρου. Η εν λόγω αδελφότητα από το 1973 εγκαταστάθηκε στη Μονή Σιμωνόπετρας του Αγίου Όρους και στα μετόχιά της και έκτοτε συνεχίζει την εκεί εγκαταβίωσή της.

            Παράλληλα με την αναδρομή στην ιστορία της αδελφότητας που συγκρότησε ο αρχιμανδρίτης Αιμιλιανός, κατά κόσμον Αλέξανδρος Βαφείδης, το λεύκωμα παρουσιάζει με τη βοήθεια του φωτογραφικού φακού (Pentax Spotmatic II με ενσωματωμένο φωτόμετρο), που χειριζόταν ο ιερομόναχος Ιουστίνος, την εξερεύνηση των  διάσπαρτων στην περιοχή εγκαταλελειμμένων ασκηταριών και μονυδρίων, σε σπηλιές ψηλά ευρισκόμενες, εντός κάθετων βράχων. Αυτά χωρίς δυνατότητα πρόσβασης, με απαλειμμένα από τον χρόνο τα όποια μέσα ανάβασης, με χαμένες τις δύσβατες διαδρομές, όπου υπήρχαν, απαιτούσαν πολύ μεγάλη πίστη από όποιον ήθελε να τα εξερευνήσει. Όμως οι τότε μοναχοί του Μετεώρου αντιλήφθηκαν ότι ώφειλαν να απαθανατίσουν ό, τι υπήρχε σε αυτά, γιατί θεωρούσαν δεδομένο πως λόγω της εξαιρετικά δύσκολης προσπέλασής τους και της φθοράς από την επί αιώνες εγκατάλειψή τους θα καταστρέφονταν τα ντοκουμέντα της εκεί ζωής των σπηλαιωτών ασκητών. 

 

 Αν τη δεκαετία του 1970 ήταν δυσκατόρθωτο οι μοναχοί να προσεγγίσουν και να εξερευνήσουν τα απρόσιτα ασκηταριά μέσα σε σπηλιές απότομων βράχων, πιο δύσκολο ήταν να ανέβουν σε αυτά οι πρώτοι ασκητές κάτοικοί τους, να τα κατοικήσουν και να τα κοσμήσουν με τοιχογραφίες, πολλές από τις οποίες είναι εξαιρετικά αξιόλογες. Βεβαίως και οι υπόλοιπες έχουν την αξία τους, αφού είναι προϊόν της απλοϊκής αλλά θερμουργού πίστης των δημιουργών τους. Ο πόθος των τότε ασκητών να αφιερώσουν τη ζωή τους ολοκληρωτικά στον Θεό, απομονωμένοι και μακριά από την τύρβη των κατοικημένων περιοχών, τους έκανε να κατορθώσουν το  ακατόρθωτο: Να επιτύχουν να κατασκευάσουν τα ασκηταριά τους σε απρόσιτα σπήλαια και να ζουν με απόλυτη λιτότητα σε όλες τις ανάγκες του σώματός τους.

Για να ζήσουν σε αυτά οι ασκητές, για το νερό είχαν κατασκευάσει στέρνες και για φαγητό περιορίζονταν στο να παίρνουν με καλάθι τη λίγη, ξηρά συνήθως, τροφή, που τους έδιναν οι πιστοί. Αν δεν υπήρχαν τα φωτογραφικά ντοκουμέντα για τις μεθόδους αναρρίχησης και γενικά πρόσβασης που χρησιμοποίησαν οι μοναχοί την περίοδο 1972-1973 για να κατορθώσουν να φτάσουν και να εξερευνήσουν αυτά τα ασκηταριά θα ήταν δύσκολο να εξηγηθεί πώς ανέβηκαν στους βράχους  οι ασκητές λ.χ. τον 14^ο αιώνα, πώς τα κατασκεύασαν και πώς ζούσαν…     Όπως γράφεται στο λεύκωμα οι σύγχρονοι μοναχοί δεν είχαν καμία απολύτως εμπειρία στην αναρρίχηση. Μετά από μελέτη των δεδομένων οδηγήθηκαν στη χρήση μεθόδων με τα πιο απλά μέσα που υπήρχαν στη διάθεσή τους, με αποτέλεσμα να μην απέχουν οι τρόποι αναρρίχησής τους από εκείνους που χρησιμοποιούσαν οι παλαιοί ασκητές.

Μετά τα περίπου 50 χρόνια που έχουν περάσει οι μοναχοί ασκητές αναπολούν τις αναρριχήσεις, τις αιωρήσεις, τα ανεβάσματα με μεγάλου ύψους ξύλινες σκάλες, τη χρήση ανεμόσκαλων και τριχιών, το δρασκέλισμα  βαθέων βαράθρων και το σκαρφάλωμα με τα ακροδάκτυλα των χεριών και των ποδιών στους απόκρημνους βράχους και διαπιστώνουν το εύλογο: τους κινδύνους για τη ζωή τους που ελλόχευαν λόγω της απειρίας τους και της έλλειψης των κατάλληλων μέσων. Όμως, όπως οι ίδιοι προσθέτουν, «αισθάνονταν την προστασία και την ευλογία των Μετεωριτών αγίων και των από αιώνων ασκητών και πατέρων, που αγωνίστηκαν πνευματικά και εκοιμήθησαν εν Κυρίω σε αυτά τα σπήλαια».

            Αν ο αναγνώστης δεν δει τις φωτογραφίες του λευκώματος δεν μπορεί να αντιληφθεί το θαύμα που επιτελέστηκε εκεί, τόσο κατά την δημιουργία των ασκηταριών της περιοχής των Μετεώρων και την διαβίωση εκεί μοναχών, όσο και κατά την εξερεύνησή τους. Αν τις δει ασφαλώς θα εντυπωσιαστεί από την πραγματοποίηση του λογικά αδυνάτου,  και θα παραδεχθεί πως είναι «Μεγάλα τα της Πίστεως κατορθώματα».-