ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ: ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΠΑΝΩΤΗ "ΣΥΝΟΔΙΚΟΝ" - ΤΟΜΟΣ Γ' / ΤΕΥΧΟΣ Β'

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Από τις εκδόσεις «Επτάλοφος» μόλις κυκλοφορήθηκε (2021) το Β' τεύχος του τρίτου τόμου του σπουδαίου έργου του Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε., ιστορικού και καθηγητού Αριστείδη Πανώτη, με τον γενικό τίτλο: «Το Συνοδικόν της εν Ελλάδι Εκκλησίας». 

O πρύτανης των Αρχόντων του Θρόνου, ο οποίος πριν λίγες μέρες συμπλήρωσε τα 90 χρόνια του, θαλερός και δημιουργικός, είναι ίσως η ζώσα εκκλησιαστική ιστορία του 20ου αιώνα! 

Έχει γράψει πλήθος ιστορικών μελετών, αλλά πάμπολλες αναφέρονται σε γεγονότα μείζονος σημασίας, όπως η προσέγγιση Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών επί Πατριάρχου Αθηναγόρου, τα οποία ο ίδιος έζησε, βίωσε από πολύ κοντά. 

Με το «Συνοδικόν» μας προσφέρει την ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος, "κυρίως ως κλιματίδας του Οικουμενικού Πατριαρχείου". 

Ο Καθηγητής Μ. Γ. Βαρβούνης δίκαια επεσήμανε για τον πρώτο τόμο του «Συνοδικού»: "Είναι ευχής έργον ότι ο κ. Αρ. Πανώτης γνωρίζει τόσο καλά βιβλιογραφία και πηγές, ώστε να μπορεί με νηφαλιότητα και έγκυρο επιστημονικό λόγο να περιγράφει μία περίοδο οπωσδήποτε ταραγμένη, που έχει αφήσει μέχρι σήμερα τα υπολείμματά της στη σύγχρονή μας ελλαδική εκκλησιαστική και πνευματική πραγματικότητα. Και βεβαίως αναδεικνύεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου η αποστολική γραμμή και παράδοση πού συνδέει άρρηκτα την Εκκλησία της Ελλάδος με τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, εις το διηνεκές". 

Το Β' τεύχος του Γ' τόμου αναφέρεται στην «Μεταλωζάνεια» δοκιμασία του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1923-1928). 

Ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟ ΝΙΚΟ ΜΑΓΓΙΝΑ

Από την παρουσίαση του "Συνοδικού" του Αριστείδη Πανώτη στο Φανάρι (2009)
Φωτογραφία: Νίκος Μαγγίνας 

«ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΚΟΡΩΝΟΪΩ» 

Αριστείδης Πανώτης

Άρχων Μ. Ιερομνήμων της Μ.τ.Χ.Ε.

Ισχυρότατη και αιφνιδιαστική είδηση με κεραυνοβόλησε και με άφησε εμβρόντητο. H εκδημία του αγαπημένου μου Νίκου Μαγγίνα, μετά από μακρά και στενή φιλία δασκάλου και μαθητή μισού και πλέον αιώνος. 

Η τελευταία συνάντησή μας τον περασμένο Σεπτέμβριο στην βεράντα του σπιτιού μου, λόγω της πολύμηνης απομονώσεως μου εκ της πανδημίας, ήταν μια ευχάριστη έκπληξη. Ήλθε με τα εόρτια «μαντέμια» του από την «Πόλη», όπως πάντα έπραττε ευγνωμόνως για τις συστάσεις μου περί της αγνότητος, της φιλοτιμίας και της ανιδιοτελούς προσφοράς του στον εκκλησιαστικό χώρο. Ήθελε να με συμβουλευτεί για την ετοιμαζόμενη έκδοση ιστορικών φωτογραφιών του, όπως είχα πράξει και εγώ προ ετών στους «Ειρηνοποιούς» μου. 

ΕΝΑ «ΘΕΟΣΗΜΕΙΟ» ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΘΕΝ ΜΕΤΑ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΙΑΣ

Η Ενωτική Σύνοδο στην Αγία Σοφία Κιέβου (2018) 

Του Αριστείδη Πανώτη 

Ένας πασίγνωστος από τους δασκάλους της ανθρωπότητος και του πολύ Ωριγένη, ήταν ο Κλήμης από την Αλεξάνδρεια που διέσωσε στους «Στρωματείς» του εκείνο το λόγιο του Ευριπίδη ότι: «Είναι όλβιος όστις της Ιστορίας έσχεν μάθησιν». Αυτό σημαίνει ότι όποιος φροντίζει να έχει καλύτερη ιστορική μάθηση για τα γεγονότα και μάλιστα να συνδυάζει τις σύγχρονες προσωπικές του εμπειρίες για τα συμβάντα, έχει βαθύτερη και καλύτερη γνώση των συντελεσθέντων. Προς τούτο η Ιστορία κατά τον Κικέρωνα είναι «δασκάλα της ζωής» («Historia …magistra vitae») και κατά τον υψηλόβαθμο βυζαντινό άρχοντα και ιστορικό Νικήτα Χωνιάτη: «Η Ιστορία είναι εύρημα των Ελλήνων». 

Αναδιφώντας την Ιστορία της Ουκρανίας στις ημέρες της Οκτωβριανής Επαναστάσεως διεπίστωσα ότι οι Ουκρανοί, ως πραγματικοί απόγονοι των Ρως, δεν αποδέχοντο την κηδεμονία των υπερβόρειων σλαβικών φυλών. Γνωρίζουμε την απάντησή τους στον πατριάρχη Μόσχας Νίκωνα, όπως και την προσπάθεια του Κοζάκου Πίλιπ Ορλίκ (1672-1742) να ικανοποιήσει τον εθνικόν πόθον του ουκρανικού λαού για την συνταγματική ανασυγκρότηση του Κιεβινού κράτους και ότι στο πρώτο άρθρο του Συντάγματος θέτει την ανασύσταση της τοπικής ανεξαρτησίας, γράφε «αυτοκεφαλίας», της Μητροπόλεως του Κιέβου, όπως ήταν και στο παρελθόν, επαρχία του Οικουμενικού Θρόνου. Αυτό όμως επί αιώνες το πολεμούσε σκληρά ο τσαρισμός γιατί από την Ουκρανία η Ρωσία έτρεφε τον γιγαντισμό της. 

Κατά την Οκτωβριανή Επανάσταση το συσταθέν «Κοινοβούλιο» της Ουκρανίας επιδίωξε ανασύσταση της κρατικής οντότητας της Ουκρανίας, ως εντελώς ανεξάρτητο κράτος από το κράτος της Μόσχας. Την 9η Νοεμβρίου 1917 συνέρχεται στο Κίεβο το «Γ' Πανουκρανικό Συνέδριο» και τα μέλη του ομόφωνα ενέκριναν «Ψήφισμα υπέρ της ανασυστάσεως της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας». Για να πραγματοποιηθεί αυτό το αίτημα αποφασίζεται να συγκληθεί στις 7 Ιανουαρίου 1918 στον Καθεδρικό ναό «της του Θεού Σοφίας» του Κιέβου προς εξέταση του κανονικού τρόπου αποκαταστάσεως της αρχαίας ανεξαρτησίας της Μητροπόλεως Κιέβου. Όμως, η περιοχή αυτή τότε ήταν επίκεντρο της εμφύλιας αναμετρήσεως του «Λευκού και του Κόκκινου Στρατού» και αυτή η σφοδρή διαμάχη των δύο στρατοπέδων, ματαίωσε την προγραμματισμένη σύναξη στην Καθέδρα της Μητροπόλεως του Κιέβου το 1918. 

ΤΟ "ΒΛΑΣΦΗΜΟ" ΚΑΙ "ΑΣΕΒΕΣ" ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΟΥ "ΑΡΧΙΕΡΕΑ ΤΟΥ ΒΑΚΧΟΥ" ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΝΑΒΑΛΟ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Για την περίφημη ομιλία του μακαριστού Γέροντος Χαλκηδόνος Μελίτωνος για τον “Καρνάβαλο” (Μητροπολιτικός Ναός Αθηνών 8.3.1970), έχουν γραφτεί πολλά κατά καιρούς. 

Εμείς εστιάζουμε σε δύο σημαντικά κείμενα που φωτίζουν τις προεκτάσεις της στην εκκλησιαστική ζωή σήμερα. 

Διαβάζοντάς τα κανείς, και έχοντας υπ' όψιν του φυσικά και την περιώνυμη ομιλία, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι και μόνο αυτή την ομιλία να είχε εκφωνήσει ο επιφανής αυτός – στον καιρό του – ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, θα είχε μείνει στην ιστορία. 

Το πρώτο κείμενο περί της ομιλίας αυτής είναι του Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε. Καθηγητού Αριστείδη Πανώτη. 

Το δεύτερο κείμενο είναι του Κωνσταντίνου Ι. Μπελέζου, Επ. Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, δημοσιευμένο στο ένθετο του Κυριακάτικου φύλλου (17.3.2013) της εφημερίδας Ελεύθερος Τύπος Θρησκευτικά Αναγνώσματα, το οποίο έχει ως θέμα “Οι Απόκριες και η Χριστιανική Θρησκεία”. 

Το κείμενο του Α. Πανώτη είναι οιονεί αυτοβιογραφικό, αφού ο ίδιος ο Άρχοντας έζησε όλο το ...παρασκήνιο της ομιλίας του Χαλκηδόνος Μελίτωνος στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών και το περιγράφει με ενάργεια τέτοια, σα να το ξαναζεί. Η προσωπική του σχέση, άλλωστε, με τον μακαριστό Μελίτωνα τον καθιστούσε αυτόχρημα αυτήκοο και αυτόπτη μάρτυρα όλων των σχετικών γεγονότων. Γι' αυτό, όπως ο ίδιος σημειώνει, “ως ο εωρακώς, θα σας εξιστορήσω υπό ποίες συνθήκες γράφτηκε και ακούστηκε πριν ακριβώς 43 χρόνια μια πραγματική δημηγορία του Γέροντα που και το ραδιοφωνικό άκουσμά της από τη Μητρόπολη των Αθηνών κατατάραξε τότε τις ακοές και τις συνειδήσεις των αλαζόνων κρατούντων και ανησύχησε τους εκλεγέντες «αριστίνδην» σε αρχιερατικούς θρόνους και ιδίως τούς καθ΄ έξιν φαντασμένους «ευσεβείς» της φαρισαϊκής «υψηγορίας».” 

Αφού ο Α. Πανώτης αναλύει το συλλογιστικό της ομιλίας του Χαλκηδόνος, καταλήγει πως “μετά την επισήμανση αυτών των αληθειών ήταν φυσικό όχι μόνων οι υπόλογοι αποδέκτες των λόγων του Γέροντα να αντιδράσουν, αλλά και οι κάθε λογής παραπλανητές της ευσεβείας της συνειδήσεως της Εκκλησίας και με διαμαρτυρίες και αναφορές να απευθυνθούν στην Ιερά Σύνοδο επιστρατεύοντας κάθε δογματική ασυναρτησία και κανονική αντιφατικότητα για να επιτιμηθεί ο Χαλκηδόνος ως κακόδοξος. Αυτό όμως είχε αντίθετα αποτελέσματα γιατί δημοσιεύθηκε στον Δελτίο της «Επισκέψεως» που εκδίδετο από το Πατριαρχικό Κέντρο της Γενεύης μία συντριπτική θεολογική και Πατερική θεμελίωση των λόγων του Γέροντα, που και έφραξε για πάντα την αυθάδη προπέτεια της οργανωσιακής κακεντρέχειας”. 

Το άλλο κείμενο, τώρα, του καθηγητού Κ. Μπελέζου, είναι μία εξονυχιστική, θα λέγαμε, μελέτη πάνω στην ομιλία του Γέροντος Χαλκηδόνος και τα περί αυτήν. 

Ο Κ. Μπελέζος αναφέρεται και αυτός στις σφοδρές αντιδράσεις που προκάλεσε τότε η ομιλία – με πλήρη βιβλιογραφική τεκμηρίωση – αλλά και στην ουσία της ομιλίας, δηλ. στο υψηλό θεολογικό περιεχόμενό της, ασύμβατο – κατά πως φάνηκε – με την Ελλαδική θρησκευτική πραγματικότητα. Επίσης, αναλύει το γλωσσικό ιδίωμα της ομιλίας, την δομή της (κηρυγματική τεχνική) και επισημαίνει με έμφαση την εκπληκτική δεξιοτεχνία του Μελίτωνος στην ερμηνεία του βιβλικού λόγου και την επικαιροποίησή του, σύμφωνα με τις εκάστοτε και τις διαχρονικές ανάγκες του ανθρώπου.

Ο ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ: ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΠΑΝΩΤΗ

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εξελέγη Μητροπολίτης Φιλαδελφείας στις 18 Δεκεμβρίου 1973 και χειροτονήθηκε τα Χριστούγεννα. 

47 χρόνια Αρχιερωσύνης και την χρονιά που είναι επί θύραις, το 2021, 30 χρόνια Πατριαρχίας.  

Εις πολλά έτη Παναγιώτατε Δέσποτα! 

Φωτογραφία του Αριστείδη Πανώτη.

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ: ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ ΕΛΕΓΧΕΙ ΑΠΟΛΥΤΑ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΟΠΩΣ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΕΤΣΙ ΚΑΙ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΑΣ

Η «Αριστίνδην» Ιερά Σύνοδος της Πετρουπόλεως το 1911
υπό την σκιάν της τσαρίνας Αικατερίνης Β΄και όχι εικόνα του Κυρίου
της Εκκλησίας και προκάθεται ο «Αυτοκρατορικός Επίτροπος»

Αφιέρωμα στην Θρονική εορτή της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας 

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη 

Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονα της Μ.τ.Χ.Ε., ιστορικού

Στα τέλη του 19ου αιώνα η προσπάθεια της σχισματικής Βουλγαρικής «Εξαρχίας» να μεταλλάξει γλωσσικά βίαια την διγλωσσία περιοχών της Μακεδονίας που ανήκαν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, προκάλεσε την αγανάκτηση των ελεύθερων Ελλήνων που το 1897 παρέσυραν την απαράσκευη ελληνική κυβέρνηση στο να εμπλακεί στον ατυχή «Ελληνοτουρκικό Πόλεμο» που είχε σοβαρές συνέπειες στην εκκαθάριση του λεγόμενου «Μακεδονικού ζητήματος». 

Τότε αγανάκτησε ένας Ρώσος άριστος γνώστης των εκκλησιαστικών πραγμάτων στην Τσαρική Ρωσία για τον αγώνα της υπέρ του «Βουλγαρισμού» και απηύθυνε ανώνυμη επιστολή στον πατριάρχη Κων/πόλεως Κωνσταντίνου Ε΄ (1897-1901) «Περί της εν Ρωσία τελουμένης δράσεως κατά των Ορθοδόξων της Ανατολής Εκκλησιών». Το γράμμα αυτό είναι μια «συστηματική έκθεση» των δρώμενων στην Ρωσία προς αθέτηση της κανονικής τάξεως που υπερασπίζεται η Ελληνορθόξη Εκκλησία μέχρι σήμερα. Ο εκδοτικός οίκος των Αθηνών του Ανέστη Κωνσταντινίδη το δημοσίευσε το 1899 σε τεύχος 32 σελίδων. Εκ των υστέρων το κείμενο αυτό αποδείχθηκε πολύτιμη Έκθεση των τσαρικών πεπραγμένων του 19ου αιώνα! Η ταυτότητα του αποστολέα αποκαλύφθηκε μετά εξαετία όταν εξελέγη καθηγητής στην Θεολογική Ακαδημία της Πετρουπόλεως και δημοσίευσε το έργο του «Περί των Πατριαρχών της Κων/πόλεως του 19ου αιώνα». Ήταν ο Ιβάν Ιβάνοβιτς Σοκολόφ που το 1905 ως εντεταλμένος καθηγητής οδήγησε τον τότε εκεί σπουδάζοντα θεολογία Γρηγόριο Παπαμιχαήλ να ασχοληθεί με την Θεολογία του Γρηγορίου Παλαμά και ο οποίος το 1945 με κλήτευσε ως μειράκιο για να σπουδάσω τα θεολογικά γράμματα στη Χάλκη, όπως εκείνος αρχικά έπραξε προ του μεγάλου σεισμού 1894 που κατέστρεψε την εκεί Θεολογική Σχολή και μετά στάλθηκε στην Ακαδημία της Πετρουπόλεως. Ο Ιωακείμ Γ΄, κατά τη δεύτερη πατριαρχία του, αναγνώρισε την σπουδαιότητα της προσφοράς του Σοκολόφ στην Ιστορία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και τον τίμησε με το οφφίκιο του Μεγάλου Ιερομνήμονος. Ο Ρώσος καθηγητής από την αρχή του 20ου αιώνα αγωνίστηκε για την επαναφορά της πατριαρχίας στη Ρωσία. Πρωτοστάτησε στην οργάνωση της «Πανρωσικής Τοπικής Συνόδου» του Αυγούστου - Οκτωβρίου 1917, που αποφάσισε την επανίδρυση του Πατριαρχείου Μόσχας και μάλιστα υπό τις οδηγίες του διεξήχθη η εκλογή του νέου Πατριάρχη από τριπρόσωπο διά κληρώσεως. Ίσως γι΄αυτό όταν επικράτησε το σοβιετικό καθεστώς σκληρά τον καταδίωξε στην Πετρούπολη και στο Κίεβο ως καθηγητής των «Ελληνικών» και τελικά τον εξόρισε στην Ούρφα όπου και απεβίωσε πένης τον Μάϊο του 1939. 

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ: ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟΥ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΟΥ

Ο Κιέβου Επιφάνιος στο Φανάρι για την παραλαβή του Τόμου της Αυτοκεφαλίας 

Επί τη 29η επετείω από της αναρρήσεως του Γέροντος Χαλκηδόνος Βαρθολομαίου 

στον Οικουμενικόν Θρόνον 

(2 Νοεμβρίου 1991) 

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη  

ιστορικού, πρεσβύτερου των αρχόντων του Οικουμενικού Θρόνου 

«Το εξ αρχής ανυπόστατον ου βεβαιούται τη χρονία παραδρομή» 

 Ιουστινιανός

Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2020 ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelenskyy με την συζυγό του Ευγεν. κ. Olena Zelenska και πολυμελές κλιμάκιο από στελέχη της Προεδρίας και της Ουκρανικής Κυβερνήσεως επισκέφθηκε το Φανάρι και έγινε δεκτός με ιδιαίτερες τιμές. Ο εκλεγμένος Πρόεδρος της Ουκρανίας είναι και πάλι τώρα ο μόνος νόμιμος εκφραστής της συνειδήσεως του Ουκρανικού λαού και όχι οι καταδυναστεύσαντες ομόδοξοι την ύπαρξη των Ορθοδόξων Ουκρανών από το 1686, επί 300 και πλέον χρόνια! 

Κατά την υποδοχή τους στο Φανάρι τελέστηκε δοξολογία, προεξάρχοντος του Σεβ. Μητροπολίτου Γαλλίας κ. Εμμανουήλ και παρουσία της πατριαρχικής Αυλής, προς τιμήν ολοκλήρου του ουκρανικού λαού. Ο κ. Πρόεδρος απηύθυνε θερμούς λόγους στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο λέγων: «Είμαι ευγνώμων για όλα όσα έχετε κάνει και κάνετε για την Ουκρανία. Αυτή η υποστήριξη στο δρόμο προς την ειρήνη είναι σημαντική για εμάς. Η Ουκρανία είναι ζεστή και φιλόξενη. Όλοι θα χαρούμε πολύ για την επίσκεψή σας, θα είναι μια πολύ σημαντική επίσκεψη για την Ουκρανία". 

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης ανταπαντών σημείωσε ότι θα χαρεί να επισκεφθεί την Ουκρανία όταν σταθεροποιηθεί η υφιστάμενη πανδημία και συνέχισε: «Αισθανόμεθα ότι μας φέρνετε τα αισθήματα αγάπης, σεβασμού και αφοσιώσεως ολοκλήρου του Ουκρανικού λαού προς την Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, από την οποία πήρατε τα φώτα του Χριστιανισμού και η οποία πάντοτε σας περιβάλλει με μητρική στοργή και με την διαρκή προσευχή της» και υπογράμμισε: «Εκδήλωσις αυτών των αισθημάτων της Μητέρας Εκκλησίας ήταν και η χορήγησις του Αυτοκεφάλου στην Εκκλησία της Ουκρανίας, το οποίον βλέπουμε ότι προοδεύει, ανθίζει, και καμαρώνουμε την πορεία και τα έργα του αδελφού Μακαριωτάτου Μητροπολίτου Επιφανίου ευχαριστούντες τον Θεό διότι έγινε η καλύτερη εκλογή και είναι ένας άξιος ηγέτης της Εκκλησίας σας». 

Η ΕΠΑΝΑΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΤΙΜΙΑΣ ΚΑΡΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΑΡΠΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ (ΦΩΤΟ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ)

Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας με τους δύο συνεργάτες του Πάπα Παύλου ΣΤ',
τον τότε αρχιεπίσκοπο Ιωάννη Βίλλεμπρανς και τον ιερομόναχο Πέτρο Ντυπρέ
συνομιλούν στο Φανάρι με πνεύμα αγάπης Χριστού για την βελτίωση
των σχέσεων μεταξύ των δύο Εκκλησιών  και για την ομαλή διεξαγωγή του Διαλόγου.

Στο περίφημο βιβλίο του θεολόγου Αριστείδη Γ. Πανώτη Ειρηνοποιοί, Παύλος ΣΤ' – Αθηναγόρας Α' (Ίδρυμα Ευρώπης ΔΡΑΓΑΝ, Αθήναι 1971) διαβάζουμε τα εξής πολύ ενδιαφέροντα σχετικά με την επανακομιδή της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου από την Ρώμη στην Πάτρα στις 26 Σεπτεμβρίου 1964, δηλ. σαν σήμερα πριν από 56 χρόνια:

Δύο Έλληνες πρωτοπόροι της επαναπροσεγγίσεως των δύο Εκκλησιών.
Ο Ρωμαιοκαθολικός ιερομόναχος και Αυγουστινιανός Βυζαντινολόγος π. Γρηγόριος Νόβακ και ο Ορθόδοξος θεολόγος Αριστείδης Πανώτης, καθηγητής,  που υπηρετούσε από το 1962  στο γραφείο του τότε υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων Γρηγόρη Κασιμάτη. 

ΤΟ ΠΡΟ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΙΑΣ ΓΝΗΣΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΦΡΟΝΗΜΑ ΤΗΣ ΕΝ ΡΩΣΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Ο μητροπολίτης Μόσχας Τύχων το 1915 αγιάζει τους μαχητές που αποστέλλονται
στο μέτωπο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου 

Ένα αποκαλυπτικό έγγραφο του 1915 

Του καθηγητού Αριστείδη Πανώτη 

Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε. 

Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Δυτική Συμμαχία των Αγγλογάλλων, γνωστή ως  «Αντάντ», για να παρασύρει τον Ρώσο τσάρο Νικόλαο Β΄ κατά των Κεντρικών Δυνάμεων της Ευρώπης (Γερμανίας-Αυστρίας, κ.ά.) μεταχειρίστηκε την μυστική «Συμφωνία του Λονδίνου». Το δόλωμά της ήταν ότι μετά την νίκη κατά του Κάϊζερ θα παραδοθεί στην τσαρική Ρωσία η Ευρωπαϊκή Τουρκία με την Κων/πολη, σε εκπλήρωση των παλαιών ονείρων των τσάρων που έφθασαν μέχρι την «Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου». Βέβαιη η τσαρική Αυλή για την νικηφόρα έκβαση του πολέμου και ενώ διεξαγόταν η φονικώτερη αναμέτρηση των λαών της Ευρώπης, άρχισε το 1915 στη Μόσχα η προμελέτη χρήσεως του επινίκειου «κότινου» που θα ερχόταν να επιβραβεύσει τα όνειρα τον τσαρικού θρόνου. Πρώτο θέμα προς εξέταση το εκκλησιαστικό θέμα στην Ευρωπαϊκή Τουρκία, το από αιώνων υφιστάμενο εκεί πνευματικό κέντρον των Ορθοδόξων, η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία της Κων/πόλεως. 

Για να μελετηθεί το θέμα σωστά κλήθηκε ο αρμόδιος ιστορικός εμπειρογνώμων που ήταν ο καθηγητής της Θεολογικής Ακαδημίας της Πετρουπόλεως Ιβάν Σοκολόφ, διάδοχος στην σχετική έδρα του διαπρεπούς ιστορικού Ιβάν Τρόϊτσκιυ (1834-1901). Ο Σοκολόφ ήταν άριστος γνώστης της ελληνικής γλώσσης και είχε το 1904 εκδώσει στην Πετρούπολη πολύτιμο τόμο περί της Ιστορίας του Οικουμενικού Θρόνου που εξεδόθη σε μετάφραση στη Θεσσαλονίκη το 2011. Το περίεργο είναι ότι μακαριστός ανάδοχός μου στα «Θεολογικά Γράμματα» καθηγητής Γρηγόριος Παπαμιχαήλ ήταν φοιτητής του στην Πετρούπολη και το 1905 ο εντεταλμένος της διπλωματικής διατριβής του επί πτυχίω και τον εκτιμούσε ως άριστον ιστορικόν. 

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ: Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΥΒΡΙΣ ΕΠΑΝΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ

Δύο αναπαραστάσεις του εσωτερικού της Αγίας Σοφίας όταν τον Μάρτιο του 843 αποκαταστάθηκε
εκεί οριστικά η τιμή των Αγίων Εικόνων. Σχέδια του Ευγενίου Αντωνιάδη.

Πέμπτη 23 Ιουλίου 1923 - Hμέρα επιστροφής της Άγκυρας στην Ανατολική Θράκη 

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη 

Όσοι μελετήσαμε τα Πρακτικά της ειρηνευτικής «Συνδιασκέψεως στη Λωζάννη» και διασταυρώσαμε το ιστορικό της παρασκήνιο διαπιστώσαμε και τα «άδηλα και κρύφια» των αλαζονικών απαιτήσεων της Άγκυρας κατά την «Ανακωχή των Μουδανιών». Εκεί εξυφάνθηκε η κατάπτυστη μυστική «παρασπονδίας» των «Συμμάχων», που δικαίωνε την πάγια τακτική της κατακτητικής μανίας της ασιατικής τουρανικής ορδής να επιβάλει την δύναμη των «τετελεσμένων γεγονότων». Οι επιδρομείς αυτοί, κυρίως μετά την μάχη του Μυριοκέφαλου (1176), κατέλαβαν όλη την Μικρά Ασία και μετά 100ετία ο φύλαρχος Οσμάν ιδρύει το 1288 την πρώτη κρατική οντότητα των Τούρκων που κυβερνήθηκε από την δυναστεία των Οσμανιδών με κέντρο την Προύσα. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Τούρκοι ήταν σύμμαχοι της Γερμανίας του Κάϊζερ και μεταξύ των ηττημένων που υπέγραψαν την Ανακωχή του 1918. Αναδιπλώθηκαν για να πετύχουν την ανατροπή της «Συνθήκης των Σεβρών» και δέχθηκαν ακόμη και την επιστασία των Συμμάχων στην Σουλτανική επικράτεια. Όμως οι αξιόμαχες δυνάμεις τους παρέμεναν ακέραιες στην Ανατολία και δραστηριοποιήθηκαν όταν τέθηκαν υπό τον Μουσταφά Κεμάλ με την συνεργασία «Συμμάχων» και επανέλαβαν τον Αύγουστο του 1922 την τακτική των ραγδαίων «τετελεσμένων γεγονότων» και πέτυχαν την διάσπαση της αμύνης του ελληνικού στρατού, που συνετέλεσε στην Έξοδο των γηγενών ορθοδόξων πληθυσμών από την Μικρασία. Όμως οι τουρκικές δυνάμεις δεν μπορούσαν να διεκπεραιωθούν στην Θράκη γιατί εστερούντο αποβατικών μέσων. Εκεί βρισκόταν ετοιμοπόλεμη και πανίσχυρη η Στρατειά του Έβρου και αν επιχειρούσαν απόβαση θα έχαναν τον πόλεμο με βεβαία την απελευθέρωση της Κων/πόλεως. Ήταν βέβαιο ότι θα έχαναν το πλαιονέκτημα του νικητή και θα έχαναν όλη την Ευρωπαϊκή Τουρκία. Έτσι, με την δόλια παρέμβαση του Γάλλου βουλευτή Μπουγιόν, εκπρόσωπου των Χρηματιστών του Παρισιού και την συνεργασία του Ισμέτ Πασά σκάρωσαν την δήθεν «Ανακωχή των Μουδανιών», που εξελίχθηκε σε εργαστήριο διπλωματικής ανταλλαγής συμφερόντων Συμμάχων και Κεμαλιστών. Οι συζητήσεις δεν έγιναν επί του εδάφους αλλά επί παραπλέοντος αγγλικού καταδρομικού με βρεταννούς αξιωματικούς και πρώτο αίτημα των Τούρκων ήταν να αποσυρθεί πέραν του Έβρου η αναδιοργανωμένη εκεί ελληνική Στρατειά. Αυτό τέθηκε ως προϋπόθεση για την έναρξη ειρηνευτικών διαδικασιών. Τα συνομολογηθέντα φανερώθηκαν μετά και ήταν: α) Η επιστροφή των Τούρκων στην Ευρωπαϊκή Θράκη, η οποία είχε προσφερθεί στο Λονδίνο από την Αντάντ στον τσάρο έναντι της συμμετοχής του στο πλευρό της και τώρα πλέον είχε εκτελεστεί από τους Μπολσεβίκους, β) Τα πετρέλαια της Μουσούλης, του μεταγενέστερου προτεκτοράτου του Ιράκ και γ) Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα των Βρεταννών προς τον Εύξεινο Πόντο, καθώς και άλλα εμπορικά προνόμια που τους ενδιέφεραν.

Η ΜΟΥΣΕΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΟΥΣΤΑΦΑ ΚΕΜΑΛ

Του Αριστείδη Πανώτη 

Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε. - Ιστορικού

Ἡ συλλογικὴ θρησκευτικὴ ταυτότητα τῆς πλειονότητας τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Τουρκίας παρ’ ὃτι ἦταν ἰσλαμικὴ ὁ Μουσταφᾶ Κεμάλ ἐνδιαφερόταν νὰ ὑπερβεῖ ὃ,τι θεωροῦσε πὼς ἐμπόδιζε τὴν πορεία τῆς χώρας του νὰ συμβαδίσει μὲ τὴν Δύση καὶ νὰ καταλάβει τὴ θέση ποὺ δικαιούταν ἡ νέα Τουρκία μεταξὺ τῶν πολιτισμένων λαῶν τῆς Εὐρώπης. Οἱ ἐπάλληλες μεταρρυθμίσεις ποὺ ἐπιβλήθηκαν μὲ τὶς «Διαρρυθμίσεις» ἀπὸ τοὺς Εὐρωπαίους πρὸς τοὺς σουλτάνους δὲν ἀπέδωσαν, γιατὶ οἱ οὐλεμᾶδες ποὺ ἐπηρέαζαν τὴν σουλτανικὴ ἐξουσία κατευθύνονταν ἀπὸ τὸν ἱερὸ νόμο τῆς σεριάτ ποὺ δὲν ἐπιτρέπει προσαρμογὲς στὶς ἐξελίξεις τοῦ Δικαίου ποὺ ἀναγνωρίζει πλέον ἀνθρώπινα καὶ ἐθνικὰ δικαιώματα στοὺς λαούς. Μετὰ τὴν κατάργηση τοῦ Χαλιφάτου στὶς 3 Μαρτίου 1924 καὶ τὴν ἀποπομπὴ τοῦ χαλίφη στὴν Ἑλλάδα ἀφαιρέθηκε ὁ θεοκρατικὸς χαρακτῆρας τοῦ τουρκικοῦ κράτους. Τότε ὁ ἐκφραστὴς τῆς ἐθνικιστικῆς ἰδεολογίας Μουσταφᾶ Κεμάλ, ἀφοῦ εἶχε ξεκληρίσει τοὺς χριστιανοὺς τῆς ἐπικράτειάς του ὡς ἀκατάλληλα στοιχεῖα πρὸς ἐκτουρκισμὸ, ὑποβάθμισε καὶ τὸν ρόλο τοῦ Ἰσλάμ στὴ χώρα του καὶ προσπάθησε νὰ τὸ περιορίσει στὴν ἰδιωτικὴ ζωή τῶν Τούρκων. Ὃταν μάλιστα καταστάθηκε ἀπόλυτος κυρίαρχος τῆς ἐξουσίας ἦταν ἐπικριτικὸς καὶ αὐτῶν τῶν ἂρθρων 2 καὶ 26 τοῦ τουρκικοῦ Συντάγματος «περὶ θρησκείας» καὶ ἀφοῦ σταδιακὰ ἐνσωμάτωσε τοὺς οὐλεμᾶδες τῶν πόλεων στὶς κρατικὲς δομὲς, γιὰ νὰ ἐλέγχονται ἀπόλυτα ἀπὸ τήν «δεσποτεία» του, ἂρχισε τὴν κατεδάφιση τῶν δεσμῶν μὲ τὸ παρελθόν γιατὶ πίστευε στὸν καθοδηγητικὸ ρόλο τῆς ἐξουσίας γιὰ τὴν ἀποδέσμευση τῆς ἰσλαμικῆς τροχοπέδης πρὸς ἐκσυγχρονισμὸ τοῦ κρατικοῦ θεσμοῦ. Στόχοι του ἦταν νὰ τεθοῦν οἱ βάσεις: α) Πολιτικῆς ἑνότητας, β) Γλωσσικῆς ἑνότητας, γ) Εδαφικῆς ενότητας, δ) Φυλετικῆς ἑνότητας, ε) Ἱστορικῆς ἑνότητας καὶ τέλος στ) Κοινῆς ἠθικῆς ἑνότητας ὃλων μέσα ἀπὸ τὸν «κεμαλικὸ ἐθνικισμό», ποὺ ἒγινε ἡ μοναδικὴ ἐπιτρεπτὴ ἰδεολογία τοῦ κράτους. Ὃλα αὐτὰ τέθηκαν κάτω ἀπὸ τὴ σκεπὴ μιᾶς νέας «Μεγάλης Ἰδέας», τοῦ «κεμαλικοῦ τουρκισμοῦ», γιὰ νὰ πετὐχει τὴν ἐθνικὴ ἀνεξαρτησία καὶ νὰ ματαιώσει τὸν ἐγκλωβισμὸ τῶν Τούρκων στὴν Ἀνατολία προκειμένου ἡ χώρα τους νὰ ἐνταχθεῖ στὰ ἀναπτυγμένα ἒθνη.

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ: ΣΕ ΕΠΟΧΗ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΘΕΜΙΤΗ Η ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΛΗΨΗ

Η «Μετάδοση της Θ. Ευχαριστίας στους Αποστόλους».
Λεπτομέρεια εκ του αργυρού δίσκου Paten του 565 - 578. Αρχαιολογικό Μουσείο Κων/πόλεως

Η 4η επέτειος της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης (2016-2020)

                                                                                     

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη

Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε.

Η Ιστορία του μυστηρίου της θείας ευχαριστίας ξεκίνησε  την Πέμπτη 6 Απριλίου του 30 κατά το προπασχάλιο «Δείπνο» που συνέστησε ο Ιησούς Χριστός στο υπερώο της Ιερουσαλήμ. Έκτοτε η «Κλάση του Άρτου» συνοδεύει τις ευαγγελικές περιοδείες  του Ταρσέως Παύλου στην Μικρασία και στην  Ελλάδα, αφού αναδείχθηκε περί το 49 μ.Χ. (Πράξ. ιε΄. 4-29) κατά την «Αποστολική Σύνοδο» της Ιερουσαλήμ «Απόστολος των Εθνών». Ακόμη και όταν βρίσκεται μακράν των νεοσύστατων πυρήνων της Εκκλησίας ενδιαφέρεται για την διεξαγωγή κατά τάξη της «Κλάσεως του Άρτου» και εξ αυτού περιγράφει γραπτά πρώτη φορά στους Κορίνθιους χριστιανούς όσα παρέλαβε από τους αυτόπτες και αυτήκοους «Στύλους» της Εκκλησίας περί του «Δείπνου» του «καιρού εκείνου» επεξηγώντας την βαθύτερη  σημασία του,  δίδοντας την εντολή της συνεχούς επαναλήψεως αυτού του "Δείπνου".1  Μετά τις ταραχές που  προκλήθηκαν από τα κηρύγματά  του στην Έφεσο από τους θιγόμενους οικονομικά εμπόρους των ειδώλιων του ναού  της Αρτέμιδος, το 54-55 μ.Χ. παρέμενε εκεί πολλούς μήνες κρατούμενος.2  Τα του «Δείπνου» παραδόθηκαν και από τους αυτόπτες του συμβάντος ευαγγελιστές Μάρκο και Ματθαίο και από την λεγόμενη «συνοπτική παράδοση» στον Λουκά, 3 που συνέταξαν τα Ευαγγέλια μεταξύ του 48-61 μ.Χ. προς γνώση των επόμενων γενεών των χριστιανών. Ο τέταρτος ευαγγελιστής  Ιωάννης παρέδωσε το Ευαγγέλιό του πολύ αργότερα. Μερικοί υποστηρίζουν ότι αυτό συνέβη περι το 65-66 μ.Χ. δηλαδή λίγο πρό της «Καταστροφής των Ιεροσολύμων» (70 μ.Χ.). Όμως  κατ’ άλλους το Ευαγγέλιο του Ιωάννη γράφηκε  περί τα τέλη του Α΄ αιώνα 6 και γι’ αυτὀ  δεν  επαναλάμβάνει την «Κλάση του Αρτου», όπως την μνημονεύουν ο Παύλος και οι άλλοι Ευαγγελιστές. Το κενό αυτό το συμπλήρωσε  με   συμβολική πράξη του «Νιπτήρα»,  που αποτελεί βασικό μάθημα προς τους εγωπαθώς φρονούντες πρωτοκαθεδρίες7 και με την παράθεση της αποστολής «του Παρακλήτου Πνεύματος»8 στην «Άμπελον» και τα «κλήματά» της, που θα φροντίζει ο προαναφερόμενος «Καλός Ποιμένας»⁹  με την  βρώση του «Σώματος» και την πόση του «Αίματος» Του για να  ενσωματώσει τους πιστούς στην αιώνια Βασιλεία του Χριστού.10 Εξ αυτού και εκείνος που δεν συμμετέχει στην «Κλάση του Άρτου» παραμένει εκτός της «Αμπέλου της Εκκλησίας» και αδυνατεί να καρποφορήσει.11 Η θεία Ευχαριστία ως «αναίμακτη» πράξη είναι δεμένη με την σταυρική θυσία και Ανάσταση του Ιησού και ο Παύλος υπενθυμίζει ότι: αυτό που ο Ιησούς Χριστός «εποίησεν εφάπαξ  εαυτόν ανενέγκας»12 είναι θυσία για το παρόν και το μέλλον 13  και πρέπει οι μαθητές του να κάνουν το ίδιο μέχρι της Δεύτερης Παρουσίας του.

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη 

           Η Ιστορία του πιο φημισμένου ιερού ναού  της ανθρωπότητος εμπλέκεται και πάλι στα «θερινά όνειρα» του βρικόλακα του Οθωμανισμού των σήμερα κυβερνώντων την πολύπαθη Μικρασιατική γη. Μέσα στην Ιουστινιάνειο βασιλική της «του Θεού Σοφίας» που τελεσιουργήθηκαν  τα μυστήρια της Εκκλησίας μας και πραγματοποιήθηκαν Οικουμενικές και τοπικές Σύνοδοι, αλλά και στέφθηκαν ένδοξοι αυτοκράτορες και δοξολογήθηκαν νίκες κατά βαρβάρων και ψάλθηκαν  παρακλήσεις για την αποτροπή πολιορκιών επιδρομέων και τις τεκτονικές καταστροφές, επιχειρείται και πάλι η επιστροφή αλλοθρήσκων προσκυνημάτων, όπως  αποκαλύπτει η αθεράπευτη μικρόνοια των εκεί κρατούντων που παραμένουν ασιάτες επιδρομείς και είναι εντελώς ακατάλληλοι για την Ευρωπαϊκή οικογένεια.

            Έτσι η Αγιασοφιά στο διάβα των αιώνων έγινε η ανέμη τυλίγματος  της ιστορικής μνήμης του πολιτισμού αιώνων των ορθοδόξων λαών της Ανατολικής Ευρώπης και το ευγενές «καταθύμιο» του Γένους μας και το «ένυλο πρόπλασμα» της οθωμανικής αρχιτεκτονικής για τα μεγαλοπρεπή τεμένη της κοσμοπολίτισσας Πόλης. Δεκατέσσερις και πλέον αιώνες Ιστορίας πέρασαν από την ημέρα που το κάλλιστο αυτό επίτευγμα στέκεται άγρυπνο  στον πρώτο λόφο της ακροπόλεως του Βυζαντίου για να διαλαλεί την αισθητοποίηση της Χριστιανικής Κοσμολογίας!  Στην κορωνίδα του τρούλου του στέκεται εσωτερικά ο «κεκρυμμένος Παντοκράτορας» που τον καλύπτει μια οθόνη με το αραβούργημα του καλλιγράφου Τεκνετζί ζαντέ Ιμπραήλ.

Ο ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟΣ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ ΕΚΛΕΓΕΤΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Δημοσιεύουμε στη συνέχεια ένα άρθρο του καθηγητού Αριστείδη Πανώτη, Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε., για τα γεγονότα που οδήγησαν στην εκλογή του Αρχιδιακόνου Αθηναγόρα Σπύρου (μετέπειτα Οικουμενικού Πατριάρχου) σε Μητροπολίτη Κερκύρας. 

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ - Ο ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟΣ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ ΕΚΛΕΓΕΤΑΙ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Η ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟΥ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ ΣΠΥΡΟΥ (ΤΟΥ ΜΕΤΕΠΕΙΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ) ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Ο αρχιδιάκονος Αθηναγόρας κατά τη διαμονή του στην Αθήνα (1918-1923)

Σελίδα της ιστορίας μεγάλου Πατριάρχη 

Ο Αθηνών Μελέτιος καλεί τον αρχιδιάκονο Αθηναγόρα από τον Άθωνα 

στο Κλεινόν Άστυ των Αθηνών 

Του Άρχοντος Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε. Αριστείδη Πανώτη 
Οι φωτογραφίες προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του Α. Πανώτη

Η δίνη του «Εθνικού Διχασμού» (1916-1922), επεκτάθηκε και στην Εκκλησία με ευθύνες ελλαδιτών ιεραρχών. Κάποιοι Έλληνες αξιωματικοί βενιζελικών φρονημάτων επισκέφθηκαν στην Άνω Μακεδονία την πόλη του Μοναστηρίου, σημερινά Βουτόλια ή Βυτώλια, και φιλοξενήθηκαν από τη Μητρόπολη Πελαγονίας. Από τις συζητήσεις που έγιναν εκεί διαπίστωσαν ότι ο μητροπολίτης Χρυσόστομος Καβουρίδης ήταν «βασιλικός και επομένως γερμανόφιλος» και αυτό μεταδόθηκε στους Γάλλους. Έτσι όταν επήγε ο μητροπολίτης στη Θεσσαλονίκη μαζί με τον αρχιδιάκονό του Αθηναγόρα για υπηρεσιακούς λόγους βρέθηκε στη περιοχή που ήλεγχαν οι Γάλλοι, αυτοί τους συνέλαβαν ως «κατασκόπους» και τους φυλάκισαν μάλιστα φρουρούμενους από μουσουλμάνους Σενεγαλέζους οπλίτες. Τελικά με παρέμβαση του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γενναδίου ελευθερώθηκαν με τον όρο να εξοριστούν στο Άγιον Όρος. 

Όταν οι Λαυριώτες έμαθαν αυτή την ασέβεια των Γάλλων, τους παραχώρησαν το περιώνυμο κελί του Μυλοπόταμου, όπου διέμεινε επί δωδεκαετία ο μεγάλος πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄. Το κελί αυτό βρίσκεται πλησίον της σπουδαίας επίσης μονής των Ιβήρων και αυτό διευκόλυνε την πρόσβαση στις Καρυές για την έγκαιρη λήψη της αλληλογραφίας τους.

Στην κλίμακα της εισόδου της Ιεράς Μητροπόλεως Πελαγονίας στο Μοναστήρι της Άνω Μακεδονίας το 1916. 
Ο μητροπολίτης Πελαγονίας Χρυσόστομος Καβουρίδης στο μέσο δύο αξιωματικών, ενός Γάλλου και ενός Σέρβου.
Αριστερά στη θύρα ο τότε αρχιδιάκονος της Μητροπόλεως Αθηναγόρας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης

Γιατί ο Εθνοφυλετισμός είναι επικατάρατος στην Εκκλησία

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη 

Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε.

Στον ύστατο λόγο προς τους μαθητές του ο Ιησούς Χριστός ταύτισε τον εαυτό του με την «άμπελο την αληθινή» και τους αποστόλους του με τα κλήματα της αμπέλου , που εφ’ όσον είναι ενωμένα με τον κορμό της (Ιω.ιε΄.1-17) παραμένουν «αληθινά» (Ιερεμ. β΄13) και «ευκληματούν» (Ωσηέ ι΄,4) για να «καρποφορούν» (Ιερ.ια΄16). 

Μία περίπου εικοσαετία από τον φωτισμό του «Παρακλήτου Πνεύματος» την ημέρα της Πεντηκοστής συνέρχεται η Αποστολική Σύνοδος στην Ιερουσαλήμ. Αυτή ξεκαθαρίζει και ένα βασικό πρόβλημα που προέκυψε στα πρώτα χρόνια της πορείας της Εκκλησίας, αν η συσταθείσα υπό του Ιησού «Καινή Διαθήκη» παραμένει δέσμια του Μωσαϊκού Νόμου που επιβάλλει την «φυλετική σφραγίδα της περιτομής» ως νέα ιουδαϊκή παρασυναγωγή ή το Ευαγγέλιο αποτελεί απολυτρωτική αποκάλυψη χωρίς «φυλετικές δεσμεύσεις» που ως οικουμενική πίστη προσκαλεί σε μετάνοια όλους που θέλουν να σωθούν δι’ Εκείνου που έχει «πάν το πλήρωμα της θεότητος» (Κολασσ. β΄9). 

Τότε παρενέβη ο βαθύς γνώστης της προφητικής βιβλικής σοφίας Αδελφόθεος Ιάκωβος και παρέθεσε τα λόγια του προφήτη Αμώς που αναφέρουν ότι κανένα προνόμιο προστασίας δεν υφίσταται μόνον για τον Ισραήλ διότι: «πάντα τα έθνη, εφ΄ ούς επικέκληται το όνομά μου επ’αυτούς, ότι λέγει Κύριος ο Θεός ο ποιών ταύτα» (9, 12). 

«ΚΑΤΩ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΤΟ ΜΟΥΡΑΓΙΟ ΚΑΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ….»

Το Δημαρχείο του Πειραιά, γνωστό ως «Ρολόϊ» και πίσω του η Αγία Τριάδα που στα σκαλιά της «ρητόρευε»
ο νομικός και θεολόγος Ελμόνδος Δελαπατρίδης

Ένας κληρικός, που όταν εκλέχτηκε επίσκοπος «δεν βρήκε ακόμη εικόνες των Αγίων Βαρθολομαίου και Στυλιανού για να ανάψει κεριά για την ευεργεσία που δέχθηκε», με επιστολή του δημοσιευθείσα στο διαδίκτυο στις 16-2-2012, εξύβρισε πεζοδρομιακά γνωστό ιστορικό συγγραφέα και διδάσκαλο. Εκείνος, αντί προσφυγής στη Δικαιοσύνη για να στηρίξει την αξιοπρέπειά του, έγραψε την ακόλουθη «παραβολή» προς παιδαγωγία του κάθε αθεόφοβα και προκλητικά ευτελίζοντος το αξίωμα, που έλαβε μέσα από πονηρές και σκοτεινές διαδρομές οι οποίες δεν λησμονούνται ούτε και παραγράφονται.
Καθημερινά διαπιστώνω την αξία της λαϊκής προγονικής σοφίας για να αντιμετωπίζουμε πρόσωπα, που αντί να προσκλαίουν σε σπήλαιο του Ακράθωνα αναδεικνύονται «κακοί χρεοφειλέτες που πετούν άχυρα» κατά θεσμών και προσώπων κατασκευάζοντας «ομολογιακή φράξια» από ατίθασα περιτρίμματα άλλων Μητροπόλεων, ώστε εμπαθέστατα να «πετούν μία πέτρα στο γιαλό και χίλιοι γνωστικοί να μην επαρκούν για να τη βρουν και να τη βγάλουν»! Ο Πειραιάς είναι η πόλη της βαπτίσεώς μου και κυρίως των νεανικών χρόνων μου και ίσως αυτά που θα διηγηθώ να τα θυμούνται και οι επιζώντες φίλοι μου Πειραιώτες που έγιναν αρχιερείς. 

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΝΩΤΗΣ: Η δις στερεωθείσα Εκκλησία στην Αλβανία τον 20ον αιώνα υπό του Οικουμενικού Θρόνου

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βενιαμίν στηρίζει την πρώτη Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της Αλβανίας (1937)

Του Αριστείδη Πανώτη
Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε. 

Η χώρα που σήμερα ονομάζεται Αλβανία είναι  ποικιλόμορφης  γεωλογικής και φυλετικής συνθέσεως. Έχει παράκτια Ιόνια ζώνη και Μεσόγεια εσωτερική ορεινή έκταση με λεκάνες, δάση και λίμνες και κατά περιοχές πολυφυλετική εθνολογική σύνθεση. Λόγω των ανά τους αιώνες πολεμικών περιπετειών του αρχαίου ανατολικού Ιλλυρικού στον τόπο αυτό έχει συμβεί μια φυλετική κράση με διάφορα ανατομικά χαρακτηριστικά που διατηρούνται μέχρι σήμερα. Ένας τόπος που φαίνεται πώς έπαιξε σημαντική επιρροή στην διαμόρφωση της γλωσσικής παραδόσεως ήταν η κεντρική περιοχή του «Άρβανου», όπου  "παρών" ήταν και το ελληνικό στοιχείο και εκ του οποίου και διεσπάρη στην Οικουμένη ο αρβανιτόφωνος πληθυσμός.1  

Κατά την γνώμη του σπουδαίου ιστορικού Βυζαντινολόγου  Κ. Άμαντου  «υπάρχει άφθονο ελληνικό αίμα» στον πυρήνα του λαού της αρχαίας Ιλλυρίας, στο δυτικό τμήμα της οποίας συντελέστηκε η εθνοφυλετική σύνθεση του σημερινού αλβανικού λαού. 2  Στον χώρο αυτό πέρασε η πολιτιστική επιρροή της ελληνιστικής παραδόσεως ήδη από τον 3^ον  π.Χ. αιώνα έχουμε το  θέατρο από τον Βασιλέα της Ηπείρου Πύρρο,  αλλά  και την διέλευση της καταστροφικής ρωμαϊκής λεγεώνος  του ύπατου Αιμίλιου Παύλου και μαρτυρίες από τη κεντρομόλο ένταξη  στην εξουσίας του Ιλλυρικού  ως αποικίας υπό του   Ιουλίου Καίσαρα το 44 π.Χ.

Γενική άποψη του Παλαιοχριστιανικού ερειπιώνα του Βοθρωτού

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΙΓΜΗΣ

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη
Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε.

Γεγονότα ιστορικά όπως το εικονιζόμενο, έχουν για την Εκκλησία του Χριστού διαχρονική σημασία. 

Μετά τα θυρανοίξια «της Ιερής Συναντήσεως των Ιεροσολύμων» των αρχών του 1964 η Χριστιανοσύνη διερωτήθηκε: «τι άραγε σήμαινε αυτό»; Είναι χριστοθέλητη η διαγραφή όλων εκείνων εκ του παρελθόντος που εμποδίζουν την επανασυγκρότηση της εν Χριστώ Αδελφότητας στην Εκκλησία; Για να δημιουργηθεί το κατάλληλο κλίμα κρίθηκε πως πρέπει επανέλθει στην Εκκλησία το πραγματικό πνεύμα του Νιπτήρος όπως το δίδαξε ο Χριστός στους μαθητές του λέγοντας: «Παράδειγμα Σας έδωσε για να κάνετε και σείς καθώς σας έκανα εγώ» (Ιω.ιγ΄ 15). 

Εκ των πρώτων κρίθηκε πως πρέπει να εξετασθεί αν η διαταραχή της αρμονίας στην ζωή της Εκκλησίας προήλθε από τα «Αναθέματα» του 1054 και ειδική Επιτροπή ιστορικών γνωμοδότησε ότι η απερίσκεπτη ανταλλαγή λιβέλλων μεταξύ του καρδιναλίου Ουμβέρτου και του Κων/πόλεως Μιχαήλ είναι απλά συμβολικές χειρονομίες έριδος μεταξύ των δύο Θρόνων και κακώς λογίζονται πράξεις «Αναθεματισμού». Είναι πράξεις διακοπής του διαλόγου μεταξύ της Πρεσβυτέρας και της Νέας Ρώμης. Η εμπαθής ερμηνεία τους την μετέβαλε σε μοχλούς προς ανάσχεση των καλών σχέσεων που επιτήδεια καλλιεργήθηκαν από όσους επιδίωξαν ανά τους αιώνες να διχάσουν την Εκκλησία του Χριστού. Έτσι αποφασίστηκε η εκατέρωθεν συμβολική «Άρση των Αναθεμάτων».

Αυτή πραγματοποιήθηκε ταυτοχρόνως στο Βατικανό και το Φανάρι την Τρίτη 7 Δεκεμβρίου 1965 και εξεδώθησαν οι σχετικές κανονικές πράξεις που τις παρουσίασα με ειδική μελέτη το 1965 στο περιοδικό που εξέδιδα τότε την «Ορθόδοξη Παρουσία». 

Αυτού του γεγονότος την δεκαετία ήλθε στη Ρώμη να τιμήσει εκ μέρους του Πατριάρχου Αθηναγόρα ο τότε μητροπολίτης Χαλκηδόνος Μελίτων Χατζής και προσφώνησε τον πάπα Παύλο Στ΄ με εξαιρετικής ποιότητος προσφώνηση κατά την ειδική ακρόαση το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου 1975. 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ ΣΤΥΛΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

Ο Πατριάρχης Κων/πόλεως Βασίλειος Γ΄ και ο Πατριάρχης Βουκουρεστίου Μύρων
στο Οικουμενικό Πατριαρχείο (Μάϊος 1927)

Του καθηγητή Αριστείδη Πανώτη 

Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε.

Οι ρίζες της συστάσεως της Εκκλησίες στη χώρα της σημερινής Ρουμανίας πρέπει να αναζητηθούν στην Ανατολή και στη Δύση. Στις δυτικές Παραδουνάβιες ακτές υπήρχαν διάφοροι αποικισμοί με αρχαιότατο ελληνικό στοιχείο ζυμωμένο με τους βόρειους Θράκες που συνδέονται με τους Γέτες και Ροξολάνους της κάτω Μοισίας. Σύμφωνα με την παράδοση η πλευρά αυτή του Εύξεινου Πόντο ήταν ποιο ευνοϊκή προς διάπλευση εκ Βοσπόρου υπό του Πρωτόκλητου Ανδρέα που ευαγγελίστηκε την προς βορρά πίστη του Ιησού Χριστού. Η δεύτερη πηγή σποράς των ευαγγελικών αληθειών προήλθε από τις μακρότατες σχέσεις των επαρχιών της Δακίας, Μολδαυίας, Βλαχίας με το τότε κέντρο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ακόμη και οι διεξαχθείσες εκεί πολλές πολεμικές επιχειρήσεις των Καισάρων της Ρώμης, μάλιστα και κατά την περίοδο των διωγμών, έφεραν εκεί στρατεύσιμους ρουμανογενείς χριστιανούς που μαζί με τους ελληνογενείς πληθυσμούς διαμόρφωσαν την σημερινή ταυτότητα της Ρουμανικής Ομογένειας. Τα πολλά παλαιοχριστιανικά ευρήματα στην τεράστια έκταση της χώρας συμφωνούν με τις μαρτυρίες των αρχαίων συγγραφέων από τον Ωριγένη και τον Καισαρείας Ευσέβιο μέχρι τον Επιφάνιο της μονής των Καλλιστράτων και τον Νικήτα τον Παφλαγόνα κ. ά. περί της αρχαιότητος της Εκκλησίας στις περιοχές της Ρουμανίας. Ενδεικτική είναι η μαρτυρία της καταγραφής των Μαρτύρων του 303 και η συμμετοχή επισκόπων της στις Α΄ και Β΄ Οικουμενικές Συνόδους του 325 και 381 και σε όσες ακολούθησαν κατά την πρώτη χιλιετία της Εκκλησίας.