ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ Ή ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΗΣ;

Του ΣΤΑΥΡΟΥ Σ. ΦΩΤΙΟΥ 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου, 

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Ο κομματικός διαχειριστής δεν έχει κανένα μακροχρόνιο στόχο για το κοινό καλό, δεν υπηρετεί κανένα όραμα κοινωνικής συνοχής. Για τον απλούστατο λόγο ότι το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι το βραχυπρόθεσμο συμφέρον του εαυτού του και του κόμματός του. Έτσι, διαιωνίζει το υπάρχον πολιτικο-κοινωνικό κατεστημένο, ακόμη και αν παρουσιάζεται κριτικός απέναντί του. 

Ο κομματικός διαχειριστής δεν καταθέτει συγκεκριμένη κοσμοερμηνεία που να κομίζει ανθρωποποιό πρόταση ζωής. Γι᾽ αυτό και δεν κατανοεί τον ρόλο και τη σημασία της πολιτισμικής καλλιέργειας στον αγώνα ανθρώπων και λαών για την υπαρξιακή καταξίωσή τους. Πολύ περισσότερο είναι ανυποψίαστος για τα πνευματικά εκείνα μεγέθη που μπορούν να διαμορφώσουν δημιουργικές συνθήκες ζωής, τόσο σε τοπικό όσο και σε οικουμενικό επίπεδο. 

Κατά συνέπειαν, το μόνο που στην καλύτερη περίπτωση μπορεί ο κομματικός διαχειριστής να καταφέρει είναι η επίλυση μικρών τρεχόντων προβλημάτων. Πρόκειται για μια αποσπασματική επίλυση μικροπροβλημάτων, που θα ανατραπεί σε λίγα χρόνια από μιαν άλλη αποσπασματική, την οποία θα επιβάλει ο αντίστοιχος κομματικός διαχειριστής που θα νικήσει στις επόμενες εκλογές. 

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΩΣ ΖΩΗ

Του ΣΤΑΥΡΟΥ Σ. ΦΩΤΙΟΥ 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου, 

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Ο Χριστιανισμός δεν συνιστά μια άσαρκη υπερφυσική ή μια αφηρημένη υπερβατολογία αλλά συγκεκριμένο τρόπο ζωής που νοηματοδοτεί σύνολο τον ανθρώπινο βίο. Καίριό του μήνυμα είναι η ενανθρώπηση του Θεού. Τούτο σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί εδώ και τώρα να κοινωνεί με τον Θεό, δηλαδή σε αυτόν τον χώρο, σε αυτόν τον χρόνο, σε αυτή τη ζωή. Ως εκ τούτου, απορρίπτεται κάθε δραπέτευση του ανθρώπου από το ενθάδε στο επέκεινα, χάριν υποτίθεται συνάντησής του με τον Θεό. Άλλωστε, δεν είναι κάποιος άλλος κόσμος, κατοικητήριο άυλων ιδεών, όπου θα αποσυρθεί ο άνθρωπος, αλλά είναι ο παρών κόσμος, στην κατάλυση της αρνητικής διάστασης του χωρόχρονου, άρα του μη χωρισμού των ανθρώπων, που αποτελεί όραμα του Χριστιανισμού. 

ΘΡΗΣΚΟΛΗΠΤΟΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΧΡΙΣΤΟΥ

Του Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου, 

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Ο θρησκόληπτος πιστεύει σε έναν Θεό τρομοκράτη, συνεπώς η σχέση Θεού και ανθρώπου είναι σχέση αφέντη και δούλου, κυρίου και υποτακτικού. Ο τρομερός Θεός προστάζει και ο φοβισμένος άνθρωπος εκτελεί. Σε περίπτωση απείθειας ή αποτυχίας του ανθρώπου να εφαρμόσει τις άνωθεν οδηγίες, η τιμωρία του είναι αμείλικτη: ασθένειες, φυσικές καταστροφές και μύρια άλλα κακά, αποτελούν συνέπειες της οργής του τρομοκράτη Θεού προς τον ανυπάκουο δούλο του. Χαρακτηριστικό, έτσι, γνώρισμα του θρησκόληπτου είναι ο φόβος: φόβος για τον Θεό, φόβος για το σώμα του, φόβος για βαθείς διαπροσωπικούς δεσμούς, φόβος για το καινούργιο. 

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΤΟ ΑΛΗΘΕΣ

Του Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου, 

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Στη Διεθνή Διάσκεψη για τον Εορτασμό των Διακοσίων Ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, από τους Έλληνες ομιλητές πρώτος προσήλθε ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Είχε φανερώσει την ορθόδοξη πίστη ως γνώμονα βίου, ως δοτικό ήθος που μεταμορφώνει κάθε πτυχή της ζωής. Τούτο σήμαινε, αφενός, διαμαρτυρία ενάντια σε κάθε μορφής αλλοτρίωση και, αφετέρου, μαρτυρία για την καλή αλλοίωση. Είχε περιγράψει τον πνευματικό πόλεμο στις καρδιές των ανθρώπων και την έξωθεν αλληλομαχία στην πτωτική συνθήκη ζωής. Στο ένα άκρο της ανθρώπινης ελευθερίας είχε τοποθετήσει τους «Έμπορους των εθνών» και τους «Χαλασοχώρηδες» και στο άλλο τους «Φτωχούς άγιους» και τον παπα-Φραγκούλη. «Χαιρόμαστε που σας βλέπουμε», του είπε ο εκπρόσωπος της Οργανωτικής Επιτροπής. «Κι εγώ χαίρομαι όταν η ευθύνη για τους άλλους παραμένει ανέκπωτη», απάντησε ο Παπαδιαμάντης. 

Ο δεύτερος που προσήλθε ήταν ο Βασίλης Μιχαηλίδης. Κύρια γνωρίσματα του έργου του ήσαν ο έρως για την ελευθερία και η αυτοθυσία χάριν των άλλων, η αγιοσύνη του ηρωισμού και ο ηρωισμός της αγιοσύνης. Η χαρμολύπη και η ελπιδοφόρα πίστη, οι βαθείς συνεκτικοί δεσμοί, η κοινότητα της ζωής, είχαν προβληθεί ως καίρια υπαρξιακά βιώματα, ως ανθρωποποιές εμπειρίες. «Χαιρόμαστε που σας βλέπουμε», του είπε ο εκπρόσωπος της Οργανωτικής Επιτροπής. «Κι εγώ χαίρομαι όταν ο άνθρωπος καταξιώνεται ως συνάνθρωπος», απάντησε ο Μιχαηλίδης. 

Χαράγματα για τον σύγχρονο κόσμο

Του Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Για να κατανοήσει κάποιος τον ανθρωπολογικό τύπο κάθε εποχής οφείλει να κατανοήσει την κυρίαρχή της κοσμοθεωρία. Διότι κάθε κοσμοθεωρία προάγει μια συγκεκριμένη αντίληψη για τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, τον εαυτό του, τον συνάνθρωπό του και τη φύση. Πράγμα που συνεπάγεται αντίστοιχη νοηματοδότηση της πολιτικής και της οικονομίας, της τέχνης και της αγωγής, της εργασίας και του δικαίου, και κάθε άλλης πτυχής της ανθρώπινης ζωής. 

Τη σημερινή εποχή της Ύστερης Νεωτερικότητας χαρακτηρίζει, μεταξύ άλλων, η αποθέωση του αυτοαναφερόμενου εγωκεντρικού ατόμου, του οποίου πρώτιστη επιδίωξη είναι η αυτοπραγμάτωση. Η ηδονιστική κατάφαση της ζωής ανάγεται σε πρώτιστο σκοπό, επικουρούμενη από τη μαζική δημοκρατία και ένα τεχνικό σύστημα που υπόσχεται την άρση κάθε περιορισμού. Ο ναρκισσιστικός εαυτός θεωρεί ότι πρέπει να ικανοποιείται άμεσα κάθε του επιθυμία, γι᾽ αυτό και ρευστοποιεί ανάλογα την ταυτότητά του, ώστε να ταιριάζει σε πολλούς συνδυασμούς και να αυξάνεται έτσι η δυνατότητα διαρκούς απόλαυσης. Κάθε αυτοπεριορισμός χάριν του συνανθρώπου, κάθε αναβεβλημένη απόλαυση χάριν ενός μελλοντικού στόχου, απορρίπτεται. Η λύτρωση του ανθρώπου συμπίπτει με το πέρασμά του από την έλλειψη αγαθών στην αφθονία τους. 

ΜΝΗΜΗ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΧΡΥΣΟΡΡΟΓΙΑΤΙΣΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΧΑΛΚΙΤΗ

Του Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου, 

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

[Με αφορμή το αυριανό τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του Προηγουμένου Χρυσορρογιατίσσης Διονυσίου]

Ο μακαριστός Ηγούμενος Χρυσορρογιατίσσης Διονύσιος (Παπαχριστοφόρου) γεννήθηκε στις Κέδαρες της επαρχίας Πάφου το 1938. Το 1952 προσελήφθη ως δόκιμος στην Ιερά Μητρόπολη Πάφου, χειροτονήθηκε δε Διάκονος το 1956. Έλαβε μέρος στον αγώνα της ΕΟΚΑ, κατά τον οποίο συνελήφθη και βασανίσθηκε. Σπούδασε Θεολογία στην Ιερά Θεολογική Σχολή Χάλκης (1961-1965) και Συντήρηση Εικόνων, Χειρογράφων και Παλαιών Εντύπων Κειμένων και Βιβλιοθηκονομία στη Ρώμη (1967-1971). 

Το 1971 χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος και προχειρίσθηκε σε Αρχιμανδρίτη. Στη συνέχεια, ανέλαβε τη Διεύθυνση του Κέντρου Συντήρησης Εικόνων και Χειρογράφων που ιδρύθηκε από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου στην Ιερά Μονή Αγίου Σπυρίδωνα στην Τρεμετουσιά. Μετά τα τραγικά γεγονότα του 1974 φιλοξενήθηκε στην Ιερά Μονή Αγίου Νεοφύτου. Εκεί ίδρυσε Εργαστήρι Συντήρησης Εικόνων, το οποίο, μεταξύ άλλων, συντήρησε τις εικόνες που στεγάζονται στο Βυζαντινό Μουσείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος «Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ´». Δίδαξε Ιστορία και Παθολογία του Βιβλίου στην Παιδαγωγική Ακαδημία Κύπρου. Διετέλεσε Γραμματέας της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας Κύπρου, Πρόεδρος του Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου της Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου και εκπροσώπησε την Εκκλησία Κύπρου σε διάφορες αποστολές στο εξωτερικό. 

Το 1978 εξελέγη Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Χρυσορρογιατίσσης. Παραιτήθηκε για λόγους υγείας το 2019. Εκοιμήθη στις 25 Απριλίου 2020, σε ηλικία 82 ετών και ετάφη στο κοιμητήριο της Μονής.

Επί σαράντα τόσα χρόνια ο π. Διονύσιος υπηρέτησε τη Μονή της μετανοίας του, συντηρώντας την και προετοιμάζοντάς την για τη συνέχιση της πνευματικής και ιστορικής της μαρτυρίας. Γνώριζε ότι για την ορθόδοξη πίστη λατρεία, πολιτισμός και κοινωνία συνυπάρχουν αρμονικά. Έτσι, εσπερινοί και λειτουργίες τελούνταν στο Καθολικό της Μονής, ενώ στο παρεκλήσι του Αγίου Παναρέτου λάμβαναν χώρα τα απόδειπνα. Τη βίωση της φιλοθεΐας και της φιλανθρωπίας, που ο πιστός βιώνει στη λατρεία, μετέφραζε σε πράξεις οικοδομής και συμπαράστασης σε όσους επιζητούσαν την παραμυθία της Μονής. Συνάμα, το έργο του στη συντήρηση εικόνων, στην ανακαίνισή τους, συμβάδιζε με την ανακαίνιση των ψυχών των ανθρώπων. 

Ο μακαριστός Ηγούμενος με τον τότε Προύσης (νυν Αρχιεπίσκοπο) Αμερικής Ελπιδοφόρο
στην Ι. Μονή Χρυσορρογιατίσσης το 2016. 

Κινηματογράφος και αναστοχασμός

Του Σταύρου Σ. Φωτίου

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου,

Ιδρυτικoύ Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας.

Κάθε τέχνη αντάξια του ονόματός της επιτελεί δισήμαντη αποστολή: αφενός, θέτει τον άνθρωπο μπροστά στα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα και, αφετέρου, καταθέτει ενώπιον της ελευθερίας του διάφορες απαντήσεις.

Συνεπώς η τέχνη, από τη μια, αφυπνίζει τον άνθρωπο από τον πνευματικό λήθαργο, καλώντας τον να αναμετρηθεί με τις διαχρονικές απορίες: υπάρχει Θεός και ποια η σχέση του μαζί του; Τι συνιστά τον αυθεντικό εαυτό του; Πώς καλλιεργεί βαθείς υπαρξιακούς δεσμούς; Ποια πρέπει να είναι η σχέση του με τη φύση; Πώς ενσαρκώνεται η ελευθερία, η αδελφοσύνη, η δικαιοσύνη; Πώς καταφάσκεται ο έρωτας, η φιλία, η δημιουργικότητα; Τι είναι το κακό, πού οφείλει την ύπαρξή του και πώς μπορεί να αναιρεθεί; Μπορεί να νικηθεί η φθορά και ο θάνατος; Από την άλλη, η τέχνη, παρουσιάζοντας διάφορες απαντήσεις, καλεί τον άνθρωπο να κρίνει και να συγκρίνει, να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει, να υιοθετήσει ή να απορρίψει.

Ως εκ τούτου η τέχνη ασχολείται με κάθε έκφανση του βίου: την πολιτική και την οικονομία, την εργασία και την τεχνολογία, την οικογένεια και την αγωγή, την τέχνη και τη δημιουργία. Αναδεικνύει την αποξένωση του ανθρώπου και την αλλοτρίωση της κοινωνίας, την παθολογία της ιστορίας και την απειλή του μηδενός. Συνάμα παρουσιάζει τη θεογνωσία και την αυτογνωσία, την κοινωνικότητα και τη φυσική θεωρία.

Στον σχετικό προβληματισμό καταθέτω ως πρόταση για θέαση κάποια σημαντικά έργα της έβδομης τέχνης:

Η μουσική ως αποκάλυψη

Του Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου 

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Θα μπορούσαμε να κατατάξουμε τα τραγούδια σε τρία επίπεδα. Στο πιο χαμηλό επίπεδο ανήκουν τα τραγούδια εκείνα που ωθούν τους ανθρώπους να καλύψουν: να αποκρύψουν δηλαδή τα τίμια και μέγιστα της ζωής, τις υπαρξιακές αναζητήσεις, τον επώδυνο προβληματισμό. Να αποσιωπήσουν κάθε απορία για τα αίτια της μοναξιάς και του χωρισμού, της ασθένειας και της δυστυχίας, του τραγικού της ζωής και της αγωνίας ενώπιον του θανάτου. Γι’ αυτό και τα τραγούδια αυτά είναι τραγούδια χθαμαλά, αναφέρονται σε πράγματα τετριμμένα και ασήμαντα, η μουσική τους είναι ατάλαντη και οι στίχοι τους πτωχοί. Kύριο, έτσι, χαρακτηριστικό των τραγουδιών αυτών είναι η ψευδεπίγραφη «χαρά». Πρόκειται για χαζοχαρούμενα τραγουδάκια που κρατούν τους ανθρώπους καθηλωμένους στα ουτιδανά και τα ευτελή. 

Σε ένα δεύτερο επίπεδο ανήκουν τα τραγούδια εκείνα που ωθούν τους ανθρώπους να ανα-καλύψουν: τουτέστιν να προβληματιστούν για την αποξένωση των ανθρώπων και την αλλοτρίωση της κοινωνίας, για τη βία και το κακό που μαστίζουν την ιστορία. Τα τραγούδια αυτά καλούν τους ανθρώπους να αντιληφθούν ότι ζούνε σε ένα κόσμο «τραγικά παράλογο και παράλογα τραγικό». Γι’ αυτό και τα τραγούδια αυτά είναι τραγούδια υψηλά, αναφέρονται σε καίρια υπαρξιακά ζητήματα, η μουσική τους είναι καινοφανής και οι στίχοι τους πληγωμένοι. Kύριο, έτσι, χαρακτηριστικό των τραγουδιών αυτών είναι η λύπη. Πρόκειται για τραγούδια που απευθύνονται σε ανθρώπους που έχουν αφυπνισθεί από κάθε πνευματικό λήθαργο. 

Ο κορωνοϊός της τρέλας

Του Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Στο αριστούργημά του «Έγκλημα και τιμωρία» ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι περιγράφει ως εξής ένα όνειρο που ο Ρασκόλνικωφ, ο ήρωας του μυθιστορήματος, είχε δει κατά τη διάρκεια ανάρρωσής του σε νοσοκομείο: «Είχε ονειρευτεί τότε ότι όλος ο κόσμος ήτανε καταδικασμένος να καταστραφεί από μια μάστιγα ανήκουστη και δίχως προηγούμενο που ήρθε απ' τα βάθη της Ασίας κι έπεσε πάνω στην Ευρώπη. Θα πέθαιναν όλοι, εκτός από μερικούς εκλεκτούς. Είχανε παρουσιαστεί κάτι καινούργια παράσιτα, κάτι μικροοργανισμοί, που φώλιαζαν στο κορμί των ανθρώπων. Αλλά τα ζωύφια αυτά είχανε μυαλό και θέληση κι όποιος άνθρωπος μολυνόταν από δαύτα γινότανε αμέσως τρελός. Ωστόσο ποτέ, μα ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν ήτανε τόσο σίγουροι ότι κατέχουν την αλήθεια, όσο αυτά τα αξιολύπητα πλάσματα. Ποτέ άλλοτε δεν πίστεψαν τόσο πολύ ότι ήτανε αλάνθαστη η κρίση τους, οι ηθικές και θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, τα επιστημονικά τους συμπεράσματα. Χωριά, πόλεις και έθνη ολόκληρα μολύνονταν κι έχαναν το λογικό τους. Όλοι τους βρίσκονταν σε έξαψη και δεν καταλάβαινε πια ο ένας τον άλλο. Καθένας πίστευε πως μονάχα αυτός ξέρει την αλήθεια και βασανιζότανε βλέποντας τους άλλους, χτυπούσε τα στήθια του, έκλαιγε, έτριβε με απόγνωση τα δάχτυλά του. Δεν ήξεραν ποιον να κρίνουν και πώς να τον κρίνουν, δεν μπορούσανε να συμφωνήσουν στο τι είναι καλό και τι κακό, δεν ήξεραν τι να καταδικάσουν και τι να δεχτούν. Σκοτώνονταν μεταξύ τους με μίσος παράλογο. (…) Που και που μαζεύονταν μερικοί, συμφωνούσαν να κάνουν κάτι μαζί, ορκίζονταν να μη χωριστούν πια, αλλά αμέσως ύστερα καταπιάνονταν με κάτι ολότελα διαφορετικό, άρχιζαν ν’ αλληλοκατηγορούνται, να χτυπιούνται, να σκοτώνονται. Άρχισαν οι πυρκαγιές, ήρθε η πείνα, οι πάντες και τα πάντα καταστράφηκαν. Σε ολόκληρο τον κόσμο, μονάχα μερικά πλάσματα μπορούσαν να σωθούν: Οι εκλεκτοί και οι αγνοί, που ήτανε προορισμένοι να θεμελιώσουν την καινούργια ζωή, ν’ ανανεώσουν και να καθαρίσουν τη γη. Αλλά κανένας δεν τους έδινε προσοχή, κανείς δεν άκουγε τα λόγια τους και τη φωνή τους» (Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, Έγκλημα και τιμωρία, μτφρ. Σωτήρης Παταντζής, [Αθήνα]: DeAgostini Hellas, 2000, 475). 

Σταύρου Φωτίου: Ζωή εναντίον θανάτου

Τoυ Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας

Η δοκιμασία την οποία η όλη ανθρωπότητα υφίσταται από την επέλαση του κορωνοϊού Κόβιτ 19 επανέφερε στο προσκήνιο τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα, την απορία για το νόημα της ύπαρξης. Ανάμεσα σε άλλα, η νέα πανδημία θύμισε στους πάντες ότι ο άνθρωπος είναι θνητός, υπόκειται στη φθορά και τον θάνατο. Το μόνο γεγονός, που όλοι οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή θα τους συμβεί, είναι ο θάνατος. 

Με την είσοδό του στον κόσμο ο άνθρωπος υπόκειται όχι μόνο θετικά αλλά και αρνητικά στον χώρο και στον χρόνο, στον χωρόχρονο. Θετικά, αφού μέσα σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο βιώνει βαθείς διαπροσωπικούς δεσμούς, γεύεται τον γλυκασμό της ύπαρξης. Ταυτόχρονα, όμως, ο χώρος και ο χρόνος λειτουργούν αρνητικά, τον χωρίζουν από τους άλλους: ένας που βρίσκεται στη Λευκωσία δεν μπορεί να έχει φυσική επαφή με έναν που βρίσκεται στη Λάρνακα γιατί μεταξύ τους υπάρχει χώρος, που χωρίζει και δημιουργεί απόσταση• ένας που γεννήθηκε το 1959 δεν μπορεί να έχει φυσική επαφή με έναν που γεννήθηκε το 1759 γιατί μεταξύ τους υπάρχει χρόνος, που χωρίζει και δημιουργεί διάσταση. Ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματικός. Το σώμα του είναι η γέφυρα αλλά και τα όριά του στις σχέσεις του με τον συνάνθρωπο. Με το σώμα έρχεται σε φυσική επαφή με τους άλλους και, συνάμα, το σώμα δεικνύει τα όριά του, με αυτό κάθε συγκεκριμένος άνθρωπος καταλαμβάνει ένα χωρόχρονο που την ίδια στιγμή δεν μπορεί να καταλάβει κανένας άλλος. 

ΣΤΑΥΡΟΣ ΦΩΤΙΟΥ: Κορωνοϊός και κοινωνικός θάνατος

Του Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας

Ο κορωνοϊός Κόβιτ 19, πέρα από τον βιολογικό θάνατο με τον οποίο απειλεί τον καθένα, επιφέρει συνάμα και άλλης μορφής θανάτους. Και τούτο γιατί εχθρεύεται καίρια υπαρξιακή φορά των ανθρώπων: την πλήρη συνάντηση και κοινωνία με τους άλλους. 

Ο νέος κορωνοϊός επέβαλε τον κατ᾽ οίκον περιορισμό. Η έξοδος, όμως, του ανθρώπου απ’ το σπίτι είναι (πρέπει να είναι) συνώνυμη της εξόδου του στον κόσμο. Με αυτήν επιδιώκει να διευρύνει τη μικρή βιολογική του οικογένεια και να πολιτογραφηθεί ως μέλος μιας μεγάλης πνευματικής οικογένειας, που είναι η όλη ανθρωπότητα. Εξερχόμενος του οικείου συναντάται με το έτερο, κατανοεί ότι κάθε αληθινή διαφορά όχι μόνο δεν αποτελεί αιτία διαμάχης και διαπάλης αλλά, απεναντίας, συνιστά έναυσμα κοινωνίας και επικοινωνίας. 

Εκλαμβάνοντας ως αδελφό κάθε συνάνθρωπο, η έξοδος από τον οίκο οδηγεί στη φιλία, στην οποία η ύπαρξη ολοκληρώνεται ως συνύπαρξη. Μέσω αυτής ο άνθρωπος ασκείται όχι μόνο να διαλέγεται με την ετερότητα αλλά και να προσλαμβάνει οτιδήποτε αληθινό. Η δημιουργία αυθεντικών διαπροσωπικών σχέσεων τον μαθαίνει εμπειρικά ότι είναι στη δωρεά του προς τους άλλους που αναδεικνύεται ο ακέραιος και αυθεντικός εαυτός του. 

Ιησούς Χριστός: καταζητείται

Ο Κόκκινος Ιησούς στη Γεθσημανή.
Πίνακας του Καζούγια Ακιμότο (Kazuya Akimoto)

Τoυ Σταύρου Σ. Φωτίου 

Καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου 

Ιδρυτικού Μέλους της Κυπριακής Ακαδημίας 

Καταζητείται: Ιησούς Χριστός, άλλως Σωτήρας των ανθρώπων. Καταζητείται για τα πιο κάτω εγκλήματα: 

Απελευθερώνει τους ανθρώπους από εσφαλμένες για τον Θεό αντιλήψεις: απορρίπτει, αφενός, κάθε Θεό-δυνάστη, που αρέσκεται να ταλαιπωρεί και να βασανίζει τα παιδιά του, και, αφετέρου, κάθε απόμακρο Θεό, που αδιαφορεί για τον άνθρωπο και την ιστορία. Φανερώνει τον Θεό Αγάπη, την Αγάπη Θεό• ευαγγελίζεται την αρμονική κοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό και, κατ’ επέκταση, με τον εαυτό του, τον συνάνθρωπό του και τη φύση. Έτσι, τα ψευτοδιλήμματα καταργούνται: και Θεός και άνθρωπος• και ελευθερία και δικαιοσύνη• και πνευματικότητα και κοινωνικότητα• και τοπικό και παγκόσμιο• και ενότητα και διαφορά. 

Ενσαρκώνει τη θυσιαστική αυτοπροσφορά η οποία προικίζει τον άνθρωπο με τη μέγιστη δωρεά: την ελευθερία που αγαπά και την αγάπη που ελευθερώνει. Ασκεί τους ανθρώπους στην εσωτερική γαλήνη, τη δημιουργική μαθητεία, τη χαρίτωση της ζωής. Τους μαθαίνει εμπειρικά ότι καταξιώνουν τον εαυτό τους μόνο όταν τον δωρίζουν στους άλλους. 

Καλεί τους πάντες σε αυτοκριτική, διδάσκει την τέχνη της αυτογνωσίας. Ζητά την κάθαρση του ένδοθεν κόσμου, απορρίπτει την αυτοδικαίωση και τον σολιψισμό, τη μικροσυνείδηση και τη μεγαλομανία, τονίζει την ανέκπτωτη ευθύνη για ολόκληρο τον κόσμο. Στηλιτεύει τη στείρα και άγονη προσκόλληση στο γράμμα και στον νόμο, ξεσκεπάζει τα ψεύτικα προσωπεία, καταγγέλλει την υποκρισία και τη διπλή ηθική, αφυπνίζει από τον πνευματικό λήθαργο, άγει σε υπαρξιακές ανατάσεις.