ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗΣ: Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Δημοσιεύουμε εδώ αποσπάσματα  από το σημαντικό βιβλίο του καθηγητή στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. Στυλιανού Χ. Τσομπανίδη, με θέμα: "Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ".

(σ. 121-123)

Απέχουμε πολύ, και καλώς, από την εποχή που πολλοί ορθόδοξοι θεολόγοι, λαϊκοί και κληρικοί, είχαν την αντίληψη ότι συμμετείχαν στην Οικουμενική Κίνηση για να δώσουν μονόδρομη μαρτυρία, με απαιτήσεις υπεροχής και με στόχο τη σωτηρία των άλλων, όπως άλλωστε έκαναν και οι άλλοι ως προς τους Ορθόδοξους. Αυτό το σημείο χρειάζεται μεγάλη προσοχή κατά τη διάρκεια της μετασυνοδικής πορείας από την πλευρά της Ορθόδοξης Εκκλησίας, γιατί μια πιθανή επιστροφή αυτού του πνεύματος θα την γύριζε πολύ πίσω σε μια νοοτροπία διδακτισμού και θα οδηγούσε σε μία στάση γνωστή ως «υπεροψία της αληθείας». Εξάπαντος χρειάζεται να γίνει κατανοητό ότι εκείνο που σώζει δεν είναι η επάρκεια, αλλά η μετάνοια.
Αυτή η αντίληψη στηρίζεται στη βασική εκκλησιολογική θέση ότι η Εκκλησία του Χριστού στη φάση της επί γης στράτευσης έχει την αλήθεια «εν οστρακίνοις σκεύεσιν» (Β΄ Κορ.4,7), δεν κατέχει την αλήθεια, αλλά μετέχει σε αυτή, δηλαδή στην άκτιστη δόξα της Βασιλείας του Θεού. Έτσι δεν νοείται οποιαδήποτε ταύτιση μεταξύ Βασιλείας του Θεού και Εκκλησίας. Υπό το πνεύμα αυτό και από οικουμενική άποψη είναι ιδιαίτερα αξιοπρόσεκτο το πρώτο κεφάλαιο της «Εγκυκλίου» με τίτλο «Η Εκκλησία: Σώμα Χριστού, εικών της Αγίας Τριάδος» που καταπιάνεται με την Εκκλησιολογία και σκιαγραφεί σε γενικές γραμμές πώς αυτοκατανοείται σήμερα η Ορθόδοξη Εκκλησία. Στη δεύτερη παράγραφο του πρώτου κεφαλαίου υπάρχει μια αξιοσημείωτη διατύπωση: «Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, πιστή εἰς τήν ὁμόφωνον ταύτην ἀποστολικήν παράδοσιν καί μυστηριακήν ἐμπειρίαν, ἀποτελεῖ τήν αὐθεντικήν συνέχειαν τῆς μιᾶς, ἁγίας, καθολικῆς καί ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, ὡς αὕτη ὁμολογεῖται εἰς το Σύμβολον τῆς πίστεως καί βεβαιοῦται διά τῆς διδασκαλίας τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας». Η έκφραση «αυθεντική συνέχεια» υπερβαίνει την αποκλειστική, ομολογιακή αυτοσυνειδησία της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Η απόφαση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου για τις «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον»

Το πόνημα του καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Στυλιανού Τσομπανίδη, με τίτλο Η Εκκλησιολογική Πρόκληση μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, (εκδόσεις Ostracon, Θεσσαλονίκη 2018), είναι ίσως το σημαντικότερο εργαλείο κατανόησης της σημασίας της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου. 

Στο οπισδθόφυλλο διαβάζουμε χαρακτηριστικά:
"Στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης τον Ιούνιο του 2016 η Ορθόδοξη Εκκλησία «συνήλθε». Συνήλθε με τη διπλή σημασία της λέξης: και συνάχθηκε διαλεγόμενη και ανέκτησε την αποστολική της συνείδηση και την οικουμενική της ευθύνη. Το ίδιο το γεγονός της συνάθροισης στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο, όπως ομολόγησε η συναγμένη Ορθοδοξία στο βαρυσήμαντο «Μήνυμα» που απέστειλε προς τον κόσμο, άνοιξε τον ορίζοντά της στη σύγχρονη πολύμορφη οικουμένη και τόνισε την ευθύνη της μέσα στο χώρο και το χρόνο με προοπτική την αιωνιότητα. Το βιβλίο παρακολουθεί τις ενδιαφέρουσες και σοβαρές εξελίξεις στον εκκλησιολογικό προβληματισμό τόσο κατά την προσυνοδική πορεία όσο και κατά τη διάρκεια της Συνόδου και δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ψηλάφηση των δυνατοτήτων που ανοίγονται, αν ανοίγονται, μετά τη Σύνοδο της Κρήτης για την αντιμετώπιση της «εκκλησιολογικής πρόκλησης» και τη συνέχιση της οικουμενικής πορείας της Ορθοδοξίας στον 21ο αιώνα."

Ακολουθούν αναλυτικά τα περιεχόμενα του βιβλίου και το πρώτο κεφάλαιο από το δεύτερο μέρος του βιβλίου που αφορά στην απόφαση της Συνόδου για τις σχέσεις της Ορθοδοξίας με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο. 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Η απόφαση της Συνόδου για τις «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον». 

Εισαγωγικός προβληματισμός 

«Η Οικουμενική Κίνηση είναι… το μέγιστο και πολυτιμότατο εκκλησιαστικό κεκτημένο του περασμένου αιώνα· η δε τήρηση, η εμβάθυνση, ο εμπλουτισμός και η στερέωσή του συνιστούν το κυρίως οφειλόμενο των χριστιανών, πρώτιστα των ηγετών και ποιμένων αυτών, καθώς και των πάσης φύσεως θεολογικών Σχολών και Ιδρυμάτων κατά τον τρέχοντα 21ο αιώνα». Τα παραπάνω λόγια, προσώπου καταξιωμένου μέσα από την πολύχρονη και ενεργό δράση του στον οικουμενικό διάλογο, δηλώνουν ακριβώς αυτό που αποτέλεσε και το έργο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου όσον αφορά στο οικουμενικό καθήκον, αλλά και το οφειλόμενο των Ορθοδόξων κατά τη μετασυνοδική πορεία.

Πριν από τη σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου και με το βλέμμα στραμμένο σε αυτή, οι προσδοκίες όσον αφορά στο θέμα Ορθόδοξη Εκκλησία και Οικουμενική Κίνηση θα μπορούσαν να συνοψιστούν στα παρακάτω δύο σημεία:
1. μέσω της Συνόδου της η σύγχρονη Ορθοδοξία να επιβεβαιώσει τη βούλησή της να συμπορευθεί με τις άλλες Εκκλησίες και Ομολογίες στο δρόμο που οδηγεί προς τη χριστιανική ενότητα∙ σε σχέση με αυτό επίσης να επικυρώσει την υποχρέωση της Ορθοδοξίας να διαλέγεται με τον «άλλον», με ανθρώπους άλλων πολιτισμών και άλλων θρησκευτικών πεποιθήσεων.
2. η Σύνοδος να απαντήσει πιο συγκεκριμένα στο πώς βλέπει το εκκλησιολογικό status των Χριστιανών που βρίσκονται εκτός των κανονικών ορίων της Ορθοδοξίας, να εξηγήσει δηλαδή σε αυτούς με τους οποίους χρόνια τώρα διαλέγεται πώς βιώνει η Ορθοδοξία τη σχέση της μαζί τους και τι είναι αυτοί για την Ορθοδοξία.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ: "ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΠΡΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΝ"

Η τελετή αναγόρευσης σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ του Δρ κ. Αλεξάνδρου Παπαδερού πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 16 Μαΐου 2019 στην αίθουσα Τελετών «Αλέξανδρος Δελμούζος» του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής. 

Τον έπαινο του τιμωμένου εκφώνησε o καθηγητής κ. Στυλιανός Χ. Τσομπανίδης. 

Μετά την αναγόρευσή του ο τιμώμενος κ. Αλέξανδρος Παπαδερός, Άρχων Υπομνηματογράφος της Μ.τ.Χ.Ε., συνιδρυτής και επί σειρά ετών διευθυντής της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, μίλησε με θέμα: «Πρόσωπον προς Πρόσωπον». 

Με αφορμή αυτή την απόφαση του Τμήματος Θεολογίας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος απέστειλε Πατριαρχικό Γράμμα προς τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας Καθηγητή Παναγιώτη I. Σκαλτσή, το οποίο δημοσιεύουμε στη συνέχεια.
Λήγοντος του 2019 κυκλοφορήθηκε από τις εκδόσεις Κυριακίδη το βιβλίο "Πρόσωπον προς Πρόσωπον" που περιλαμβάνει όλα τα της τελετής αναγόρευσης του Αλέξανδρου Παπαδερού σε επίτιμο διδάκτορα, με την επιμέλεια του καθηγητού Στυλιανού Χ. Τσομπανίδη. 

Τα περιεχόμενα του βιβλίου έχουν ως εξής:
Προλογικό σημείωμα: Παναγιώτης Σκαλτσής, Πρόεδρος Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ
Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος Α΄ 
Δέσποινα Κλαβανίδου, Αναπληρώτρια Πρύτανης ΑΠΘ, καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΑΠΘ
Θεόδωρος Ξ. Γιάγκου, Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ
Παναγιώτης Σκαλτσής, Πρόεδρος Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ
ΟΜΙΛΙΕΣ
Στυλιανός Χ. Τσομπανίδης, Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, Έπαινος προς τον Αλέξανδρο Παπαδερό κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. 
Αλέξανδρος Κ. Παπαδερός, «Πρόσωπον προς πρόσωπον».

ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΥΜ-ΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΥΡΗΝΕΙΑΣ

Το ηλεκτρονικό περιοδικό ΣΥΜ-ΒΟΛΗ αποτελεί ένα σοβαρό βήμα που προσφέρει η Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας, πρωτίστως σε νέους επιστήμονες με εξειδίκευση στον τομέα της θεολογίας, της φιλολογίας, άλλων ανθρωπιστικών αλλά και φυσικών επιστημών, ώστε με τα κείμενά τους να αναδείξουν και να συζητήσουν ζητήματα-προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας, καθώς και τις ανθρωπολογικές και υπαρξιακές διαστάσεις των τεχνών. 

Κεντρικός άξονας της προσπάθειας - το περιοδικό εκδίδεται ηλεκτρονικά δύο φορές τον χρόνο - είναι ο διάλογος του σύγχρονου θεολογικού λόγου, όπως προκύπτει από την εκκλησιαστική αυτοσυνειδησία και ζωή, με τον σύγχρονο πολιτισμό, με έμφαση στις ανθρωπολογικές και, ως εκ τούτου, υπαρξιακές εκφάνσεις του. Το κάθε τεύχος που εκδίδεται άπτεται συγκεκριμένου ζητήματος-προβλήματος (συγκεκριμένης θεματικής ενότητας), το οποίο προσεγγίζεται με κείμενα, που το φωτίζουν από διαφορετικές οπτικές γωνίες, καθώς ο κάθε επιστήμονας / συνεργάτης το συζητά με τη δημιουργική εκφορά απόψεων οι οποίες προκύπτουν από τη δική του επιστημονική εξειδίκευση. Την ίδια στιγμή, η διαθεματικότητα και η διεπιστημονικότητα επιδιώκονται και θα εκλαμβάνονται ως απόλυτα θετικά στοιχεία στα κείμενα που επιλέγονται προς έκδοση. Καθώς, κάθε πρόκληση του σύγχρονου κόσμου είναι υπόθεση σύνθετη και απαιτητική· ενώ, παράλληλα, η άποψη της Εκκλησίας και της θεολογίας θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ελευθερία και ευρύτητα πνεύματος, το περιοδικό μας, δεν αναζητεί τελικές απαντήσεις και αποστασιοποιείται από φανατικές ή εξτρεμιστικές προσεγγίσεις. Κριτήριο των επιμελητών σε κάθε επιλογή, η ανθρωποκεντρικότητα και το φιλάνθρωπο πνεύμα της εκκλησιαστικής ζωής.

Από το προλογικό σημείωμα του Παναγιώτη Θωμά στο τρέχον τεύχος: 

Η Εκκλησιολογική Πρόκληση μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξίας

Στυλιανός Τσομπανίδης, Η Εκκλησιολογική Πρόκληση μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, εκδόσεις Ostracon, Θεσσαλονίκη 2018 

Στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης τον Ιούνιο του 2016 η Ορθόδοξη Εκκλησία «συνήλθε». Συνήλθε με τη διπλή σημασία της λέξης: και συνάχθηκε διαλεγόμενη και ανέκτησε την αποστολική της συνείδηση και την οικουμενική της ευθύνη. Το ίδιο το γεγονός της συνάθροισης στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο, όπως ομολόγησε η συναγμένη Ορθοδοξία στο βαρυσήμαντο «Μήνυμα» που απέστειλε προς τον κόσμο, άνοιξε τον ορίζοντά της στη σύγχρονη πολύμορφη οικουμένη και τόνισε την ευθύνη της μέσα στο χώρο και το χρόνο με προοπτική την αιωνιότητα. Το βιβλίο παρακολουθεί τις ενδιαφέρουσες και σοβαρές εξελίξεις στον εκκλησιολογικό προβληματισμό τόσο κατά την προσυνοδική πορεία όσο και κατά τη διάρκεια της Συνόδου και δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ψηλάφηση των δυνατοτήτων που ανοίγονται, αν ανοίγονται, μετά τη Σύνοδο της Κρήτης για την αντιμετώπιση της «εκκλησιολογικής πρόκλησης» και τη συνέχιση της οικουμενικής πορείας της Ορθοδοξίας στον 21ο αιώνα.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου 

Ακολουθούν αναλυτικά τα περιεχόμενα του βιβλίου

Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗΣ: ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΑ ΠΟΡΤΡΕΤΑ / ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ

Στυλιανός Τσομπανίδης 

Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας με αντικείμενο «Οικουμενική Κίνηση: Ιστορία - Θεολογικοί Διάλογοι»

Οικουμενικά Πορτρέτα: Εκκλησιολογικές και κοινωνικοηθικές προσεγγίσεις, εκδόσεις Ostracon, Θεσσαλονίκη 2018

Στυλιανός Τσομπανίδης: ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΑ ΠΟΡΤΡΕΤΑ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Στο οικουμενικό πορτρέτο του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου ο Στυλιανός Τσομπανίδης γράφει, μεταξύ άλλων και τα εξής χαρακτηριστικά:

Συνεχίζοντας τη μακραίωνα παράδοση του Πατριαρχείου, το οποίο καθώς βρίσκεται στο σταυροδρόμι ηπείρων, πολιτισμών και θρησκευτικών κοινοτήτων αποδεχόταν την ευθύνη να χρησιμεύσει ως γέφυρα καλής θελήσεως και ειρηνικής συνεργασίας θρησκειών και πολιτισμών, ο Πατριάρχης λειτούργησε ως «γεφυροποιός» προς τέσσερις κατευθύνσεις: α) ενίσχυσε την ενότητα και τη συνεργασία των Ορθοδόξων Εκκλησιών, β) ανανέωσε τη δέσμευση στον οικουμενικό διάλογο και διευκόλυνε τις διεκκλησιαστικές σχέσεις, γ) προώθησε και εντατικοποίησε το διαθρησκειακό διάλογο και δ) προσέγγισε οξυδερκώς τις ωδίνες της ιστορίας και συμπαθητικώς τις οδύνες των ανθρώπων σήμερα. Αυτή την οικουμενικότητα της πίστης της Ορθοδοξίας, που διακηρύττει την ευθύνη και την αποστολή της στον κόσμο, αξιοποιεί στο έπακρο η δυναμική, ανοικτή σε μια πανανθρώπινη προοπτική και με προφητική πνοή, διάσταση του οικουμενικού λόγου του Πατριάρχη Βαρθολομαίου που εκφράζεται με τα παρακάτω λόγια: «Η Ορθόδοξος Εκκλησία έχει βιώσει και καλλιεργήσει την ιδέα της πνευματικής οικουμενικότητος, όπερ είναι μία μορφή παγκοσμιότητος, διότι διακηρύσσει ότι πρέπει να συνδέονται δια δεσμών αγάπης, αδελφότητος και συνεργασίας όλοι οι άνθρωποι πάσης φυλής και γλώσσης και παντός πολιτισμού. Είναι αληθές ότι προσκαλεί όλους εις μίαν πίστιν, αλλά δεν εξαρτά την αδελφοσύνην και την αγάπην, αλλά και το ενδιαφέρον αυτής, εκ της προσχωρήσεως εις αυτήν. Διότι αγαπά τους πάντας, και βιώνει εις το έπακρον την ενότητα του ανθρωπίνου γένους» (η υπογράμμιση δική μας). Πρόκειται για μια καινούργια στάση παρουσίας της Ορθοδοξίας μέσα στο σύγχρονο κόσμο, η οποία είχε εγκαινιαστεί από τον μακαριστό Πατριάρχη Αθηναγόρα και καθιστά σήμερα τον Βαρθολομαίο Α΄ «βηματοδότη» του οικουμενικού παλμού, όχι μόνο στην Εκκλησία του αλλά γενικότερα στο χριστιανικό κόσμο, και πέρα από αυτόν στη διεθνή κοινή γνώμη . Αυτή η στάση προκάλεσε την έντονη αντίδραση του φανατισμού της αυτάρεσκης όσο και στενόκαρδης απομόνωσης και του εκκλησιαστικού επαρχιωτισμού. Μια αντίδραση που διαβάλλει οποιαδήποτε προσπάθεια επαφής και διαλόγου ως «παναίρεση» και παίρνει ώρες-ώρες τις διαστάσεις παράκρουσης του μίσους, που ξεχειλίζει. Αυτές οι αντιδράσεις, όπως εξηγούσε σε ανάλογη περίπτωση ο κορυφαίος διανοητής και λογοτέχνης Γιώργος Θεοτοκάς, «με πνεύμα πεισματωμένης μισαλλοδοξίας και αδιάλλακτης μνησικακίας, αντηχούν σαν απηχήσεις από τα πάθη άλλων καιρών, ξένες προς τη σημερινή ζωή μας και προς αυτό που ποθούμε να είναι το αύριο». 

Είναι γνωστό ότι κανένας άλλος εκκλησιαστικός ηγέτης στην ιστορία δεν έχει φέρει τα περιβαλλοντικά ζητήματα στο κέντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος, έργο που τον έχει αναδείξει διεθνώς ως τον «πράσινο πατριάρχη». Ο Πατριάρχης αποτελεί μία από τις πιο δυναμικές παρουσίες, ιδίως με τη στάση του απέναντι στα οικολογικά προβλήματα, που δημιουργούνται κυρίως από την απεριόριστη ανάπτυξη και γενικότερα από τους στόχους και την κατεύθυνση της οικονομίας της αγοράς. Οι θέσεις του Βαρθολομαίου έναντι των περιβαλλοντικών προβλημάτων έχουν βρει απήχηση σε μείζονα Προγράμματα και πρωτοβουλίες στην Oικουμενική Kίνηση και ιδιαίτερα στην πορεία για μια «Εναλλακτική παγκοσμιοποίηση στην υπηρεσία των ανθρώπων και της γης» (=«AGAPE») . Μάλιστα έχει υιοθετηθεί ο όρος «περιβαλλοντική δικαιοσύνη», που είναι όρος-κλειδί στις πατριαρχικές τοποθετήσεις . Ακόμη έχει βαρύνουσα σημασία ότι στην πρόσφατη οικολογική Εγκύκλιο του Πάπα Φραγκίσκου «Laudato si» (& 7, 8, 9) γίνεται ρητή και συγκεκριμένη αναφορά στη συμβολή του («beloved Ecumenical Patriarch Bartholomew») ως «ενός αξιοσημείωτου παραδείγματος» («one striking example») πρωτοβουλίας και μέριμνας για το περιβάλλον εκτός της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.