Γιατί η Κούβα

Πολύ καλό ερώτημα, ευχαριστώ που μου το έθεσα.

Εξαρτάται από ποια σκοπιά το απαντάς.

Αν είναι από τη σκοπιά του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, η απάντηση είναι προφανής. Γιατί η Κούβα ήταν η πίσω αυλή τους, το καζίνο τους, το μπουρδέλο τους και όλα τα συναφή καλούδια της καπιταλιστικής ανάπτυξης που θέλουν να επαναφέρουν. Γιατί είναι αυτό που έλεγε ο Αθηναίος Περικλής για την Αίγινα, μια ενοχλητική τσίμπλα που μπαίνει στο μάτι τους και δεν μπορούν να καθαρίσουν.

Λένε πως στις δυτικές δημοκρατίες (δηλαδή τις κοινοβουλευτικές δικτατορίες του κεφαλαίου), υπάρχουν κάποια όρια και μοχλοί πίεσης για να μη δρα κανένα κέντρο εξουσίας ασύδοτο. Ο Τραμπ πχ πρέπει να λογοδοτήσει σε κάποια όργανα για τον πόλεμο στο Ιράν, να διαχειριστεί απώλειες και παραιτήσεις. Δέχεται κριτική και αντιπολίτευση πως.. σύρθηκε σε αυτόν τον πόλεμο από το Ισραήλ, ακόμα και πιέσεις από τα Χρηματιστήρια, δηλαδή από τα μονοπώλια που δεν ευνοούνται από τη συνέχισή του.

Στις ΗΠΑ υπάρχει οξυμένη ενδοαστική διαμάχη μεταξύ δύο συνασπισμών (μπλοκ) για την τακτική και τα μέσα επίτευξης του βασικού τους στόχου. Είναι ζήτημα, αν οι πόλεμοί τους είναι επίδειξη δύναμης ή αδυναμίας, μονόδρομος ή σπασμωδικές κινήσεις για τη διατήρηση ενός στρατηγικού πλεονεκτήματος - υπεροχής που ξεγλιστρά σταδιακά από τα χέρια τους. Είναι βέβαιο όμως πως υπηρετούν, με επιμέρους αντιθέσεις, έναν κοινό στρατηγικό στόχο -τη διευρυμένη κερδοφορία και την αναχαίτιση της Κίνας. Και ότι η στρατηγική του πολέμου και των (επεμ)βάσεων δε χαλάει για τα κόμματα ή τις κάλπες -ρε μαλάκα, όπως θα έλεγε φιλικά η Βάσια Τριφύλλη στον Γκλέτσο.

Κάποιοι πίστευαν σοβαρά πως ο Τραμπ θα τερμάτιζε τους πολέμους, που ήταν η στρατηγική επιλογή των φιλοπόλεμων Democrats. Οι (50) διαφορετικές αποχρώσεις της κυρίαρχης πολιτικής τής προσδίδουν το άλλοθι της πολυφωνίας, δίνοντας συνάμα στο εκλογικό σώμα την ψευδαίσθηση της ελεύθερης επιλογής. Εν προκειμένω, ωστόσο, υπάρχει μια θλιβερή, ομόφωνη μονοχρωμία επί του θέματος. Είτε ρωτήσεις τους θιασώτες του MAGA, είτε τον «σοσιαλιστή» Μπέρνι Σάντερς και τον «εναλλακτικό» δήμαρχο της Νέας Υόρκης, δε θα βρεις ουσιαστικές διαφοροποιήσεις: η Κούβα είναι δικτατορία, εχθρός του ελεύθερου κόσμου, ο οποίος «απελευθερώνει» το νησί εδώ και πολλά χρόνια, με το δολοφονικό εμπάργκο.

Και από τη δική μας σκοπιά;

Η Κούβα είναι κάτι παραπάνω από ένα σύμβολο αντίστασης και αγώνα. Ήταν μια επαναστατική διαδικασία που μετεξελίχθηκε στην πορεία σε σοσιαλιστική. Απ’ αυτό κάποιοι βγάζουν ότι προσαρμόστηκε στα δεδομένα και τις απαιτήσεις του σοβιετικού της συμμάχου, αλλά το βασικό συμπέρασμα είναι ότι μια ριζοσπαστική επανάσταση δεν μπορεί παρά να συναντηθεί σε μια πορεία χρόνου με τον μαρξισμό και τους κομμουνιστές, αν θέλει να μείνει πιστή στις διακηρύξεις της.

Η Κούβα είναι μια χώρα που εξέφρασε γόνιμο, συντροφικό προβληματισμό για τη στρατηγική των Σοβιετικών και τη στροφή τους προς την αγορά -με τα γνωστά αποτελέσματα. Προέκρινε τα ηθικά κίνητρα, έβαλε την ιδεολογία-πολιτική στο τιμόνι, παρείχε διεθνιστική βοήθεια σε άλλα επαναστατικά εγχειρήματα, στο μέτρο των δυνάμεών της. Κάποιοι λένε ότι οι Κουβανοί σφοι είναι μάλλον Φιντελιστές παρά συνειδητοποιημένοι κομμουνιστές, είναι όμως πρόθυμοι να υπερασπιστούν την επανάσταση με το όπλο στο χέρι, όπως έδειξε η πρόσφατη ηρωική θυσία τους στην περίεργη υπόθεση της απαγωγής του Μαδούρο (που πλήττει άμεσα τα ενεργειακά αποθέματά της).

Η Κούβα είναι ένα επαναστατικό εγχείρημα που δεν τελείωσε, όταν... «έκλεισαν τα κεντρικά» σαν αντιπροσωπεία -όπως λένε ειρωνικά οι εχθροί της-, δείχνοντας ανεξάντλητες αντοχές στο εμπάργκο, την απομόνωση, την ασφυξία που της επιβάλλει ο ιμπεριαλισμός των ΗΠΑ (και όχι μόνο). Κι αυτό δεν το οφείλει προφανώς στο κλίμα της ή την πιο αλέγκρα διάθεση του πληθυσμού (γιατί το «εμπάργκο θέλει καλοπέραση»), αλλά στη μαζική συμμετοχή του στις αρχαιρεσίες, το νομοθετικό έργο, με δυο λόγια στην άσκηση της σοσιαλιστικής εξουσίας. Ο λαϊκός παράγοντας είναι πάντα σε θέση να κάνει τη διαφορά, και αυτό είναι βασικό, διαχρονικό δίδαγμα που το υπογραμμίζει η πείρα των επαναστάσεων του 20ού αιώνα.

Όλα αυτά είναι ζωτικής σημασίας, αλλά ίσως μοιάζουν με άσκοπη ιστορική αναδρομή στη σημερινή συγκυρία που κρίνεται το μέλλον της χώρας. Η Κούβα βυθίζεται στο σκοτάδι από τις «δυνάμεις του φωτός», δεν έχει ενέργεια για μεταφορές και συγκοινωνίες, για να κινήσει τη βιομηχανία της, ούτε καν για τα νοσοκομεία της. Ο Τραμπ ποντάρει στην ενεργειακή ασφυξία και το black out, για να επικρατήσει χάος και βασικά η αντεπανάσταση, πάντα με τον μανδύα των αγανακτισμένων μαζών και των αυθόρμητων διαδηλώσεων.

Η Κούβα βρίσκεται στο στόχαστρο του ιμπεριαλισμού, στο όριο της επιβίωσης, χωρίς κανένα ουσιαστικό στήριγμα, όπως δείχνει η κυνική στάση της Κίνας και οι παλιότερες νουθεσίες - πίεση για... περισσότερα ανοίγματα στην αγορά. Και αν παρόλα αυτά, κάποιοι ντούροι αντι-ιμπεριαλιστές εξακολουθούν να βλέπουν τα BRICs ως αντίπαλο δέος στο ΝΑΤΟ, μισή ντροπή δική τους και η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται, όπως έλεγε ο Βλάσσης στους Απαράδεκτους.

Κι ενώ το ΚΚΕ βάζει μπροστά το ζήτημα της αλληλεγγύης και της άρσης του αποκλεισμού, κάποιοι σφοι εκφράζουν, δειλά ή ανοιχτά, τους δικούς τους προβληματισμούς για τη μέχρι τώρα πορεία της Κούβας. Για τις υποχωρήσεις της που δεν είναι μια σύγχρονη εκδοχή της ΝΕΠ, αλλά άτακτες, χωρίς στρατηγικό σχέδιο - προοπτική για την υπέρβαση των προβλημάτων. Για το εσωτερικό μέτωπο, όπου κάποια στελέχη ετοιμάζουν ίσως τη διάδοχη κατάσταση, συνδιαλεγόμενοι με τον Τραμπ και τον Ρούμπιο για να βρεθεί μια «χρυσή τομή». Ή για το ιδεολογικό μέτωπο και τις διεθνείς συμμαχίες, με την Κούβα να δείχνει ανοχή (αν όχι ανοιχτή υποστήριξη) στα ΚΚ που συγχέουν τη σημερινή καπιταλιστική Ρωσία με τη Σοβιετική Ένωση και ονειρεύονται αντι-ιμπεριαλιστικές πλατφόρμες με μπροστάρη τον Πούτιν. 

Το ζήτημα δεν είναι αν κάνει την ανάγκη φιλοτιμία και συμμαχία, αντιμέτωπη με τις συνέπειες του δολοφονικού εμπάργκο, αλλά κατά πόσο αναζητά επαναστατική διέξοδο από τον ιμπεριαλιστικό λαβύρινθο ή αποδέχεται τα αδιέξοδά του και τους όρους του παιχνιδιού. Αν αξιοποιεί τελικά τις ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις ή επιλέγει συνειδητά στρατόπεδο. Αν συνεχίζει τη ρήξη ή πάει σε μια μορφή «εναλλακτικής ενσωμάτωσης». Σε τελική ανάλυση, το ζήτημα δεν είναι αν αναγκάζεται να κάνει κάποιους συμβιβασμούς αλλά κατά πόσο θεωρητικοποιεί την επιλογή της υποχώρησης.

Έχει νόημα αυτή η κριτική ή είναι άστοχη και ανεπίκαιρη, όταν η παγκόσμια αντίδραση περιμένει την πτώση της Κούβας για να πανηγυρίσει την ήττα της επανάστασης; Περιγράφει την πραγματική εικόνα ή την κρύβει πίσω από ένα (υπαρκτό) δέντρο και συσκοτίζει την ουσία; Είναι της παρούσης να δούμε τα ζητήματα που θίγει ή πρέπει να γίνει σε άλλο χρόνο; Και ποια συγκυρία θα ήταν η κατάλληλη -χωρίς προβλήματα που απαιτούν άμεσες λύσεις; Πρέπει να γίνει με άλλους όρους και σε άλλο πλαίσιο (πχ στις διεθνείς συναντήσεις των εργατικών, κομμουνιστικών κομμάτων) ή μήπως είχε δίκιο ο Ένγκελς που τόνιζε τη δύναμη και την ωριμότητα του κόμματος της εποχής του να συζητά δημόσια, χωρίς να φοβάται ότι τρέφει με επιχειρήματα τον εχθρό;

Δεν παραβλέπω τη βάση της κριτικής των σφων. Σε κάθε περίπτωση όμως -εκτιμώ πως- η Κούβα δεν πληρώνει σε αυτό το σημείο τις συνέπειες των δικών της λαθών, αλλά το τίμημα για το «λάθος» της να αντισταθεί, να μην παραδοθεί οικειοθελώς και χωρίς όρους. Η Κούβα βρίσκεται σε κατάσταση τεχνητής ασφυξίας και χρειάζεται ένα τεράστιο κύμα αλληλεγγύης για να σπάσει τον αποκλεισμό και να σταθεί στα πόδια της, με έμπρακτη υλική στήριξη και παλλαϊκές διαδηλώσεις, αντίστοιχες (ή και μεγαλύτερες) με το κύμα αλληλεγγύης στους Παλαιστίνιους ή -σε τελείως διαφορετικά συμφραζόμενα- με το κίνημα I can’t breathe ή και το δικό μας «δεν έχω οξυγόνο». No puedo respirar!

Δε διακυβεύεται μόνο η δική της ικανότητα να έχει αξιοπρεπή διαβίωση ο λαός της, αλλά η δική μας αξιοπρέπεια, το δικαίωμα κάθε λαού στην αξιοπρέπεια και την ανεξαρτησία. Και στο πλαίσιο ενός τέτοιο αγώνα, θα βρει τη θέση του και το απαραίτητο οξυγόνο της συντροφικής κριτικής.

Υστερόγραφο

Ο τίτλος είναι εμπνευσμένος από τη μελέτη «Γιατί το Βυζάντιο», το μόνο βιβλίο που έγραψε η Γλύκατζη Αρβελέρ στα ελληνικά -για προπαγανδιστικούς λόγους, αν δεν κάνω λάθος. Πρόσφατα διάβαζα κάποιες αυτοβιογραφικές αφηγήσεις της, που παραήταν αυτάρεσκες και αυτοαναφορικές σε κάποια σημεία ή επιεικώς μπερδεμένες για κρίσιμα ζητήματα, όπως τα Δεκεμβριανά. Κάποια σημεία όμως έχουν την πλάκα τους και αξίζει να μεταφερθούν αυτούσια, με τον γαργαλιστικό τίτλο «όταν ο Κοκός φώναζε: Κάπα-Κάπα-Έψιλον».

Μια μέρα, μία από τις κυρίες των τιμών, μου λέει: «Πάμε να δώσουμε κάτι στη βασίλισσα να υπογράψει». Φτάνουμε λοιπόν από το γραφείο της Πρόνοιας -ήταν εκεί που είναι το Μαξίμου σήμερα- στα ανάκτορα και τη βρίσκουμε να κάθεται στον κήπο να πλέκει. Της δίνουμε τα χαρτιά, αρχίζει να υπογράφει, όταν ξαφνικά την πλησιάζει ένας μπόμπιρας, τον κοιτάει καλά καλά η Φρειδερίκη και του σκάει ένα δυνατό σκαμπίλι. Φεύγει τρέχοντας ο μπόμπιρας και κρύβεται πίσω από έναν θάμνο φωνάζοντας: «Κάππα - Κάππα - Έψιλον»! Κάππα- Κάππα- Ε!». Ο μπόμπιρας ήταν ο μετέπειτα βασιλιάς Κωνσταντίνος, δέκα χρονών παιδί τότε. Είμαστε στο ’50.

Και η συνέχεια της ιστορία, στη δεκαετία του ’60 πλέον, πάλι με τον Κοκό, που προσπαθούσε να τον αποφύγει η Ε.Γ.Α.

Άδικα περιμέναμε, το βασιλικό ζεύγος δεν έλεγε να αποχωρήσει. Οπότε σηκωθήκαμε να φύγουμε. Περνώντας από μπροστά τους, μου λέει ο Κωνσταντίνος: «Θα σας συστήσω τη γυναίκα μου». Του απαντώ: «Όχι, εμένα θα συστήσετε στη γυναίκα σας» - να είμαστε και λίγο καθωσπρέπει, να τηρούμε τους τύπους. Αναπόφευκτα πιάσαμε την κουβέντα και πάνω εκεί του θύμισα την ιστορία. Γέλασε: «Το τι σκαμπίλι έχω φάει δεν λέγεται». Στη συζήτηση πάνω, μου είπε ότι ήθελε να νομιμοποιήσει το κομμουνιστικό κόμμα και δεν τον άφησε ο Γεώργιος Παπανδρέου, λέγοντας: «Κι εμένα ποιος θα με ψηφίσει μετά;»

Ανησυχώ για σένα, ανησυχώ

Ό,τι δεν μπορείς να αγκαλιάσεις, συκοφάντησέ το, για να το μειώσεις -χρυσός κανόνας για ΜΜΕ και τρολ του διαδικτύου. Αν και το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Δεν είναι πολύ εύκολο να διακρίνεις δημοσιογράφους από τρολ -ποιος δίνει γραμμή στον άλλον. Κι η καλύτερη συκοφαντία, πολλές φορές, είναι να αγκαλιάσεις ασφυκτικά κάτι, μέχρι πνιγμού, για να το φέρεις στα μέτρα σου.

Εσείς γνωρίζατε πχ ότι το ΚΚΕ καπέλωσε τις συγκεντρώσεις του Σαββάτου; Και τον Σύλλογο των θυμάτων που «απέκλεισε» την Καρυστιανού; Και τον Ασλανίδη που έλεγε «δε μας αξίζει τέτοια πατρίδα»; Και τον Παπαγγελή που έλεγε για τη «νίκη της δημοκρατίας»; Και τον Πάνο Ρούτσι που είπε για τον απεργό πείνας στα Προσφυγικά; Και τη Μιρέλα Ρούτσι, που έλεγε πως η διαφορά γίνεται μέσα μας (βρες τον εαυτό σου); Και τη Βούλγαρη, τη μητέρα του μηχανοδηγού της εμπορικής, που παρέμεινε σιωπηλή επί τρία χρόνια (περιμένοντας το καπέλο του ΚΚΕ ίσως); Και τον Συριζαίο Γενηδούνια και την φοιτήτρια από την ΑΝΤΑΡΣΥΑ που είπε για κρατικό σιδηρόδρομο; Αυτό πια δεν είναι καπέλο, αλλά ουσάνκα της KGB που τους χωράει όλους!

Ήταν μάλιστα τόσο έμμεσο, σατανικό καπέλωμα, που κατάφερε να το κάνει στα μουλωχτά, χωρίς κομματικές σημαίες, πανό και πλακάτ, όπως όλες οι υπόλοιπες οργανώσεις -που καπελώθηκαν. Το κατάφερε απλά και μόνο με τους ομιλητές: τον Μπεκρή και τον Στεφανάκη από τα Σωματεία, τον Τσακλίδη από τους σιδηροδρομικούς και τη Βασάρα στη Θεσσαλονίκη. Ακούς εκεί να λένε για τις ευθύνες της ΕΕ και όχι για τη σύμβαση 717 ή για τη διαφθορά; Γούστο τους, καπέλο τους...

Αν το ΚΚΕ ήταν χιουμοριστική σελίδα στο ΦΒ, θα έγραφε κάπου «δεν πουλάμε καπέλα» -όπως το ποδοσφαιρικό Sombrero. Ούτε καν εργατικές τραγιάσκες, που κάποτε τις πετούσε ο λαός στον αέρα ενθουσιασμένος, ενώ σήμερα τις έχουν οι σύγχρονοι Peaky Blinders για να κρύβουν το πλατύ λαϊκό τους μέτωπο.

Καπελωμένος αλλά αηδιασμένος λοιπόν ο κυρίαρχος λαός, γύρισε την πλάτη του στο χτεσινό κάλεσμα για την επέμβαση στο Ιράν. Μια κινητοποίηση κομμένη και ραμμένη στα μέτρα σφων από την επαρχία, που πάσχουν από αστυφοβία και τους κουράζουν οι μεγάλες αποστάσεις. Σύντομη διαδρομή (Μέγαρο-Πρεσβεία), χωρίς προσυγκεντρώσεις και ομιλίες ή προεκτάσεις στην Ισραηλινή Πρεσβεία.

Οι σφοι κάνουν αλυσίδα με μέτωπο στα ΜΑΤ και το Bauhaus κτίριο του Γκρόπιους. Στη νεκρή ζώνη σουλατσάρει ένας Πέρσης, φασκιωμένος με μαντίλες και καπέλο (εκ των ων ουκ άνευ) και μια ιρανική σημαία, εκτός γραμμής. Δίπλα του μια συμπατριώτισσά του, με τη μορφή ενός χαμένου Ιρανού ηγέτη (από τους δεκάδες τέτοιους) και ένα σύνθημα στην άλλη πλευρά του πλακάτ. «Αμ εμείς θα την φτιάξουμε την αντι-ιμπεριαλιστική οργάνωση με τους BRICs, Χαμένε(ϊ), α χαμένε». (Υγ: με ενημερώνουν από το κοντρόλ ότι είναι ηγέτης της Χαμάς τελικά ο απεικονιζόμενος).

Αν έπιαναν κάποιο δημιουργικό στιγμιότυπο, όπως στη Νίκαια, τα τρολ του Μαξίμου, θα γλεντούσαν για το ΚΚΕ που συναθροίζεται με μουλάδες (και μουλούδες, που ήταν στην ουρά της σύντομης πορείας). Αλλά μην περιμένεις πρωτοτυπία και φαντασία από τρολ που παίρνουν γραμμή από την Ομάδα Αλήθειας.

Πλησιάζει τη μικρή ομήγυρη μια μαρκουτσοφόρος, οπλίζει και απασφαλίζει: «Ανησυχείτε για την κατάσταση;» Την αφήνουμε στα θυμόσοφα χείλη του σφου με το Λαϊκό στιλ και την βαθιά καφενειακή μόρφωση, που κολυμπά στις μάζες (κι ας μη φορά τραγιάσκα), ενώ εσύ αναλογίζεσαι τις πιθανές απαντήσεις του απόντος εκλογικού πτώματος.

Κάποιοι θα ανησυχούσαν πχ για τις μεγάλες μάχες του Κόλπου του πρωταθλήματος, γιατί η Κυριακή είναι μέρα ιερή, αφιερωμένη στον Κύριο (πρόεδρο της ομαδάρας) και τη στρογγυλή θεά. Οι πιο «ψαγμένοι» ανησυχούν για τους παίκτες και την εφηβική ομάδα που εγκλωβίστηκαν στα Εμιράτα ή για το πρόγραμμα της Φόρμουλα 1, που έχει Γκραν-Πρι σε Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία κτλ. Και το όπιο αυτό δε σου αφήνει δίαυλο επικοινωνίας, ούτε καν για την προκλητική συμμετοχή των ομάδων του Ισραήλ πχ στην Ευρωλίγκα και την ασυλία των ΗΠΑ που συνδιοργανώνουν το επόμενο Μουντιάλ.

Άλλοι ανησυχούν συγκρατημένα, αλλά καταπίνουν λίγο-λίγο το δηλητήριο, σαν το μαρτύριο της σταγόνας, νομίζουν πως το συνηθίζουν και μπερδεύουν την απάθεια με την ανοσία. Παθαίνουν μικρά, ελεγχόμενα σοκ για τον πόλεμο των 12 ημερών, την απαγωγή του Μαδούρο, τις βλέψεις για τη Γροιλανδία, τη γενοκτονία στη Γάζα, τον Χαμενεΐ και τις 150 νεκρές μαθήτριες. Αλλά μετά από λίγο τα συνηθίζουνε και αυτά -δε μας τρομάξαν αρκετά, που έλεγε και ο Λουκιανός- και η ζωή συνεχίζεται, μαζί με τον θάνατο. Οι λύκοι αγκαλιά με τα σκυλιά...

Μα ο πόλεμος δεν είναι εικόνα στις ειδήσεις. Είναι και χαβαλές στον τοίχο σου, στα ΜΚΔ. Αν η σάτιρα είναι ο πιο αιχμηρός τρόπος να πεις την αλήθεια, ο χαζοχαρούμενος χαβαλές είναι ο πιο επώδυνος τρόπος να αποδεχτείς την κτηνωδία, να την κανονικοποιήσεις σαν κομμάτι της καθημερινότητας, ένα γεγονός σαν όλα τα άλλα. Κι ενώ το Τουίτερ πέρασε όμορφα και ευτυχισμένα χρόνια με το «Κιμ, πάτα το κουμπί», τώρα φτάνουν τελικώς στο συμπέρασμα πως είναι ο μόνος που δεν το πάτησε!

Άλλοι νιώθουν μια σταγόνα ιδρώτα να κυλά στο τύμπανο του αυτιού τους, καθώς δυναμώνουν τα τύμπανα του πολέμου, πχ γιατί μένουν στη Σούδα. Όχι πως συμφωνούν με τους «γραφικούς» και το πανό τους στον Φάρο της πόλης για απεμπλοκή της χώρας, αλλά φοβούνται μήπως πέσει ο τουρισμός και γίνουν τα έσοδα όνειρο θερινής νυκτός -αυτό θα πει καταστροφή και εκατόμβη. Βρίσκουν όμως παρηγοριά στον στόλο και το ηλιοβασίλεμα με φόντο τις φρεγάτες.

Σε ρωτά ο ρεπόρτερ αν ανησυχείς, λες και είναι άσκηση life-coaching για περισσότερη ενσυναίσθηση και όχι ότι μας καίει άμεσα. Οκ, δεν είσαι ούτε λίγο ειδικός στις διεθνείς αναλύσεις -σαν αυτούς που έλεγαν πως ο Τραμπ θα τελειώσει άμεσα τον πόλεμο-, αλλά μοιάζει με παιχνίδι ισορροπίας, όπου ψάχνει ο ένας τα όρια του άλλου. Τα όρια της αμυντικής αντοχής του Ιράν, της νιρβάνας των BRICs, της επέλασης του φασισμού στον πλανήτη, του καθημερινού φασισμού γύρω μας, της βλακείας που παρελαύνει στα κανάλια και τα ΜΚΔ, της στύσης αναλυτών και ανθυπενστόλων που γκαβλώνουν με την αποτελεσματικότητα της φονικής μηχανής και μας λένε πως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Του κυνισμού της... «σωστής πλευράς των εγκλημάτων», 'σωστή' γιατί είσαι (συν)ένοχος και όχι μεταξύ των θυμάτων (και νομίζεις πως οι ρόλοι δε θα αλλάξουν ποτέ). Μα πάνω απ' όλα της δικής σου υπομονής.

Φτάνεις στο όριο να ευχηθείς ένα drone στη Σούδα, μια ιρανική βόμβα, να νιώσουν τι πόνο έχει η... «κουλτούρα των φερέτρων» του Δένδια, να έχουν οι φρεγάτες το τέλος του Κίμωνα στην Κύπρο -που κείται μακράν, εκτός κι αν την φέρουν πιο κοντά μουσκεμένα χιλιόμετρα, ματοβαμμένες βάσεις και το «εθνικό συμφέρον» των εφοπλιστών. Ή να ευχηθείς όλα τα «μακάρι» του Χ στον Αμπάς, που ρίχνει την ευθύνη στο Ιράν για την επίθεση και μας θυμίζει στην πράξη τι είναι ο δωσιλογισμός σε κατεχόμενα εδάφη. Και να λες «κοίτα πού έβαλαν τη Μεγαλόνησο -όποια απ’ τις δύο-, κάτω ακριβώς από τις βάσεις», όπως λέγαμε κάποτε για το περικυκλωμένο Ιράν. Ή να ζήσει ο Τραμπ το τέλος που εύχεται για τους αντιπάλους του -καλώντας «αυθόρμητα» τον λαό να βγει στους δρόμους, αλλά να βλέπει μόνο τους Σιίτες του Μπαχρέιν να πανηγυρίζουν για τα χτυπήματα κατά των Βάσεων.

Αλλά εσύ δεν περνάς την κόκκινη (αιμάτινη) γραμμή, που μας χωρίζει απ’ τους απάνθρωπους και τα υποτελή τετράποδα του ΝΑΤΟ. Κι ας μας λένε πως δεν είναι αυτή η ώρα να κρίνουμε τη νομιμότητα του πολέμου. Δεν είναι η ώρα να συγκινηθείς για τα νεκρά κορίτσια, να αγανακτήσεις με το μακελειό, να αντιδράσεις. Δεν είναι η ώρα να ανησυχήσεις για την τιμή του πετρελαίου και τις ανατιμήσεις που έρχονται -σε λίγο θα έχουμε μεγαλύτερο κόστος, ανθρώπινο, να μας ανησυχεί. Και ο θάνατος είναι μια απλή μεταβολή της ύλης, όπως ο πόλεμος είναι μια απλή μεταβολή-συνέχεια της ιμπεριαλιστικής ειρήνης.

Λένε πως το μόνο που μας διδάσκει η Ιστορία είναι πως δεν μπορεί να μας διδάξει τίποτα -γιατί κάθε συγκυρία είναι πρωτότυπη και ανεπανάληπτη. Μόνο που αυτή η ιστορία επαναλαμβάνεται συνεχώς, φάρσα και τραγωδία μαζί, η ειρήνη της μαρμότας. Και αν δεν αντλούμε διδάγματα, είναι γιατί δε θέλουμε να τα αξιοποιήσουμε, όχι γιατί δεν υπάρχουν.

Η βασική ανησυχία είναι πως γίνεται ο οργανωμένος, συστηματικός και καθόλου τυχαίος θάνατος συνήθειά μας. Ο βασικός φόβος δεν είναι απλά ο πόλεμος και η απειλή για την ανθρωπότητα. Είναι μήπως γίνουμε είδος υπό εξαφάνιση, εμείς και η ανθρωπιά μας, ο αγώνας με τον άνθρωπο, πριν καν γενικευτεί το μακελειό. Και δεν κολλάει καν ένα λογοπαίγνιο με αυτό του Χίου...

Η Βενεζουέλα ΔΕΝ κείται μακράν

-Καλή χρονιά είπαμε;
Όχι, γιατί δεν είναι και φάνηκε εξ αρχής. Και δεν πρόκειται να είναι, αν δεν κάνουμε κάτι για να το αλλάξουμε. Το ξέρουν καλά αυτό όσοι είναι στον δρόμο και παλεύουν να το αλλάξουν. Όπως στη διαδήλωση του Σαββάτου για την επέμβαση στη Βενεζουέλα -ποδαρικό για τις φετινές κινητοποιήσεις. Όπου είχαμε την ευκαιρία να αλλάξουμε ευχές για τον νέο χρόνο, όσο δεν αλλάζουν οι συσχετισμοί και οι συνθήκες για έναν νέο κόσμο, που δε θα έρθει με (προσ)ευχές αλλά θα φροντίσουμε εμείς γι’ αυτό.

Το Σάββατο είχαμε αρκετό κόσμο -κι ας μην είναι ποτέ αρκετός για αυτά που αντιμετωπί-ζουμε- και άμεσα αντανακλαστικά για τα δεδομένα ενός έκτακτου καλέσματος μερικών ωρών. Χρειάζονται, όμως, πολύ περισσότερα για να πούμε ότι κάνουμε κάτι ουσιαστικό. Ή έστω με υψηλό συμβολισμό, όπως για την Παλαιστίνη -με τον αποκλεισμό φορτίων προς το Ισραήλ από σωματεία- ή παλιότερα για τη Γιουγκοσλαβία.

Για κάποιους άλλους βέβαια η Βενεζουέλα κείται μακράν -όπως και η οδός Βενεζουέλας στη Γλυφάδα. Δεν είναι μόνο ο ωκεανός που μας χωρίζει από τον πάλαι ποτέ Νέο Κόσμο που χτίστηκε εποικίστηκε με τα παλιά-μπαγιάτικα υλικά της γηραιάς ηπείρου και ενός παρακμασμένου συστήματος που σαπίζει. Ούτε η ταξική άβυσσος (αριθμός μηδέν) που μας χωρίζει με τους κωλόχαρτους, που τώρα πανηγυρίζουν τον (ρωμαϊκό) «θρίαμβο της δημοκρατίας». Όσο μια θάλασσα πλατιάς και αδιαπέραστης αδιαφορίας, που πνίγει κάθε σκέψη, ανησυχία και διάθεση αλληλεγγύης.

Αυτής που έγινε θεμέλιο της δαπίτικης «ηγεμονίας» στα πανεπιστήμια, γιατί «δε γίνεται να διακόπτουμε το μάθημα με παρεμβάσεις για τις επεμβάσεις στη Γρανάδα και τη Νικαράγουα». Καθώς και της κυρ-παντελίδικης νοοτροπίας «μακριά απ’ τον κώλο μας και όπου θέλει ας είναι». Ακόμα και αν μιλάμε για φλόγες πολέμου στη γειτονιά μας, που είναι γεμάτη μπαρούτι. Ή για τον άστεγο και τη φτώχεια στο απέναντι πεζοδρόμιο, που δεν είναι μεταδοτική αλλά απειλεί τον ανθό της μονίμως μέτριας, μετρημένης και αποδεκατισμένης «μεσαίας τάξης», που προτιμά να μη βλέπει καν εικόνες από τα δικά της «προσεχώς». Καταναλώνει όμως αποχαυνωμένη εικόνες από μάχες, εισβολές και πραξικοπήματα, από κάθε γωνιά του πλανήτη, που δεν είναι επίπεδος και δισδιάστατος σαν τις οθόνες, που αμβλύνουν τις γωνίες, ούτε σαν την ενημέρωση που σπανίως είναι σφαιρική.

Μα ο ιμπεριαλισμός δεν είναι εικόνα στις ειδήσεις, που μικραίνουν τις αποστάσεις (από κάθε γωνιά του πλανήτη) χωρίς ίχνος αποστασιοποίησης (μπρεχτικής και γενικώς) από την κυρίαρχη προπαγάνδα και αυξάνουν μόνο την απόσταση του τηλεοπτικού ποίμνιου από τον πραγματικό κόσμο. Τελικά όμως δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόσταση απ’ αυτήν που χωρίζει τον καναπέ του τηλεθεατή από τον δρόμο -ως πεδίο αγώνα και διεκδίκησης. Ο δρόμος κείται μακράν για κάθε κυρ-Παντελή, που προτιμά να πηγαίνει από το πεζοδρόμιο και τον καναπέ. Καναπές-πες κάτι θα μείνει στο τέλος στον πιστό τηλεθεατή.

Η ιστορική γνώση κείται μακράν.

Η επέμβαση στη Βενεζουέλα είναι ο Αττίλας στην Κύπρο -που του ξέφυγε ο Μακάριος αλλά έκανε κουρελόχαρτο το διεθνές δίκαιο. Είναι η γκανγκστερική απαγωγή του Οτσαλάν, που φέρει φαρδιά-πλατιά την υπογραφή-συνενοχή του ελληνικού κράτους. Είναι η περιφορά του αιχμαλώτου ως τρόπαιο -όπως κάπουε με τα κομμένα κεφάλια ανταρτών στους φανοστάτες. Είναι μια μορφή ωμής, μερικής κατοχής -όπως κάποτε στον Κριμαϊκό και τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο και τον ένοπλο εκβιασμό εκ μέρους των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής. Είναι οι δωσίλογοι, οι Ναπάλμ, το «φερθείτε σαν σε κατακτημένη πόλη» στα Δεκεμβριανά.

Αλλά αν όλα αυτά τα επικρότησε -ή στην καλύτερη αποσιώπησε- μια τάξη δεμένη με την ομερτά του συμφέροντος, τι καταδίκη περιμένουμε σήμερα να ακούσουμε από το πολιτικό της προσωπικό;

Η Αμερική κείται μακράν.

Και οι ΗΠΑ μπορούν να επιβάλουν ανενόχλητες το νέο δόγμα Μονροέ, που ορίζει την αμερικάνικη ήπειρο ως την πίσω αυλή τους, όπου κανείς άλλος δεν έχει λόγο ή ανάμιξη. Και αν τελειώσουν τη δουλειά στη Βενεζουέλα, ακολουθούν η Κούβα, η Νικαράγουα, ακόμα και η (κάποτε στρατηγική σύμμαχος) Κολομβία ή η Γροιλανδία -και ας κείται σε άλλη ήπειρο. Μια Κούβα που την βλέπουν όπως κάποτε ο Περικλής την Αίγινα: σαν σκουπιδάκι στο μάτι τους.

Η κανονικότητα κείται μακράν.

Σε ένα μακρινό και εξιδανικευμένο παρελθόν, όπου η ύπαρξη του σοβιετικού «αντίπαλου δέους» δε γινόταν πάντα επαρκής ασπίδα ενάντια στα εγκλήματα του ιμπεριαλισμού, τις ωμές, αιματηρές επεμβάσεις του (Βιετνάμ, Γρανάδα κτλ), τις απαγωγές και τις δολοφονίες ηγετών -ακόμα και δικών του μαριονετών, όπως του Νοριέγκα στον Παναμά το 1989 ή τη θεαματική εκτέλεση του Σαντάτ, μπροστά στις κάμερες, το 1981 στην Αίγυπτο.

Όσοι πιστεύουν πως αυτά τα ανδραγαθήματα είναι αποκλειστικότητα του Τραμπ και των Ρεπουμπλικάνων, ζουν στο δικό τους συννεφάκι, όπου ο πραγματικός κόσμος κείται μακράν. Και όσοι ψάχνουν το «αντίπαλο δέος» στα BRICs, θα πέσουν πολλές φορές ακόμα από το δικό τους σύννεφο, βλέποντας το ξετύλιγμα της μοιρασιάς και το κυνικό παζάρι στο οποίο συμμετέχουν οι «προστάτες των λαών», ξεπουλώντας τους «συμμάχους» τους.

Τα προσχήματα κείνται μακράν

Δε χρειάζεται η έγκριση κανενός ΟΗΕ, Κονγκρέσου, ΕΕ και άλλων διακοσμητικών κομπάρσων. Και η δικαιολογία για τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών είναι για τα μικρά παιδιά που ζητάν με γράμματα από τον Άι-Βασίλη παγκόσμια ειρήνη. Κι αν βάλεις τις ΗΠΑ να ελέγχουν την πηγή που τα παράγει, θα γίνει ό,τι και στο Αφγανιστάν: μια τρύπα στο νερό. Και μια μπίζνα με δισεκατομμύρια κέρδη -εξαρτάται από ποια σκοπιά το βλέπεις. Είναι σα να βάζεις τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα και την ΕΛΑΣ να αναλάβει τη δίωξη ναρκωτικών και τη διάλυση των κυκλωμάτων. Χρειάζονται όμως μεγάλες δόσεις ναρκωτικών ουσιών, για να πιστέψεις πως η Pax Americana θα φέρει επί γης ειρήνη και δικαιοσύνη, σαν βασική της προϋπόθεση.

Η διορατικότητα κείται μακράν -για όσους πανηγυρίζουν τουλάχιστον. Εκτός κι αν θεωρούν κάποιοι πως τα (όποια) κοιτάσματα του Αιγαίου έχουν μαγικές ειρηνευτικές ιδιότητες, σε αντίθεση με το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, και θα μας φέρουν ευημερία και μακροχρόνια ειρήνη.

Η αλήθεια κείται μακράν, καλά κρυμμένη πίσω από την οργουελική διπλή γλώσσα των κυρίαρχων, που βαφτίζει το κρέας ψάρι και την απαγωγή «σύλληψη και δίκη».
Η δικαιοσύνη κείται μακράν. Δεν έχει καμία θέση εκεί που επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας και του ισχυρού.
Η αξιοπρέπεια κείται μακράν, θαμμένη στο μαύρο, λασπερό χρώμα που κρύβει μπόλικο πετρέλαιο. Αλλά δεν ευθύνεται αυτό για τη βρωμερή γλίτσα των κρατούντων.
Η νομιμότητα κείται μακράν. Αλλά δεν ήρθε η ώρα να την εξετάσουμε, όπως μας είπε ο Μητσοτάκης, επικαλούμενος το δικαίωμα της σιωπής σχετικά.
Το διεθνές δίκαιο κείται μακράν. Αλλά δεν ξέρεις με ποιον να θυμώσεις περισσότερο: με αυτούς που το καταπατούν βάναυσα, αυτούς που το παίρνουν σοβαρά ή αυτούς που το θυμούνται επιλεκτικά και υποκριτικά.

Η δημοκρατία κείται μακράν. Αλίμονο, όμως, σε όσους πίστεψαν πως η αστική δημοκρατία είναι κάτι άλλο, ριζικά διαφορετικό από τον αυταρχισμό, τα πραξικοπήματα και τις στρατιωτικές επεμβάσεις. Όπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει ράβδος. Όπου δεν πέφτουν μόνες τους οι ανεπιθύμητες κυβερνήσεις, πέφτουν βόμβες. Εκεί που δεν πετυχαίνουν οι παρδαλές (αντ)επαναστάσεις, μιλάει η ωμή δύναμη των όπλων. Και η δημοκρατία τους βρωμάει φασισμό από μακριά, με τον ίδιο τρόπο που η ειρήνη τους φέρνει νομοτελειακά τον πόλεμο -και το σύννεφο τη βροχή.

Υπάρχουν και άλλα ενδιαφέροντα ζητήματα-ερωτήματα.

Αν η «μπολιβαριανή δημοκρατία» ήταν η πρακτική εφαρμογή μιας παλιάς προγραμματικής θέσης του κόμματος για το ΑΑΔΜ και μια αντι-ιμπεριαλιστική κυβέρνηση. Τι βάθος είχε, τι δυνατότητες και τι περιορισμούς ανέδειξε; Τι ρόλο έχει ένα ΚΚ στο πλαίσιο μιας τέτοιας διαδικασίας; Και τι έκαναν στην πράξη οι κομμουνιστές της Βενεζουέλας; Βοήθησαν στην προώθηση επαναστατικών διεργασιών; Έμπλεξαν -ανεξάρτητα από τη θέληση και τις προθέσεις τους- στα γρανάζια μιας σοσιαλδημοκρατικής διαχείρισης; Ή της made in USA αντιπολίτευσης -στραβώνοντας το κλαδί από την ανάποδη;

Αν στα χρόνια του Τσάβες υπήρχε άλλη δυναμική, με τον λαό στο προσκήνιο να αποτρέπει με μαζικές διαδηλώσεις μια αντίστοιχη εξέλιξη (πραξικόπημα και απαγωγή του ηγέτη του). Αν ο Μαδούρο είναι ένας ηγέτης με σαφώς μικρότερο ανάστημα, και ορισμένα φαιδρά χαρακτηριστικά, που δε στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Και αν η δική μας οπτική πρέπει να ξεφεύγει από τα μεμονωμένα άτομα, να βλέπει τον ρόλο της προσωπικότητας σε συγκεκριμένο πλαίσιο, εξετάζοντας τις γενικές τάσεις και τους νόμους που τις καθορίζουν. Αν η εύκολη ήττα της βενεζολάνικης ηγεσίας και η εκ των έσω διάβρωσή της δείχνει ποιο ήταν το βάθος του πολιτικού της εγχειρήματος. Και τέλος, αν μια χώρα με πλούσια κοιτάσματα έχει καλύτερη υλική αφετηρία για να γίνει (και να συνεχίσει να είναι) ο αδύναμος κρίκος της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας ή πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις πιο ισχυρές πιέσεις -ακριβώς για αυτόν τον λόγο.

Αλλά δεν είναι η ώρα να ψάξουμε αυτές τις απαντήσεις, όπως θα έλεγε και ένας πρωθυπουργός.

Όταν οι φονιάδες πατάνε το κουμπί

Αν υπήρχε ένα αντι-ιμπεριαλιστικό κίνημα αντίστοιχο με τους antifa, ίσως λεγόταν αντι-μπα. Που προκαλεί διάφορους ηχητικούς συνειρμούς, σαν την Ολιμπίκ Αντίμπ, την πρώτη ευρωπαϊκή ομάδα του Ντέιβιντ Ρίβερς, γιατί μεγάλο ποτάμι φουσκωμένο η οργή του λαού για τον ιμπεριαλισμό. Και δε γυρίζει πίσω πια.

Ασφαλώς ο αντιφασιστικός αγώνας είναι πολύ σοβαρή υπόθεση, για να τον αφήσουμε σε όσους δηλώνουν antifa με όρους του συρμού, χωρίς να συνοδεύουν με πολλές πράξεις τις δηλώσεις, τα σπρέι και τα αυτοκολλητάκια τους. Κι αν δεν έχει γίνει τόσο της μόδας να δηλώνει κανείς αντι-ιμπεριαλιστής (μολονότι ο φασισμός ευδοκιμεί ακριβώς εκεί όπου υπάρχει ιμπεριαλισμός και μονοπώλια -δηλαδή καπιταλισμός που σαπίζει και νιώθει να απειλείται), αυτό έχει διάφορες πιθανές εξηγήσεις.

Είτε πως οι κατά καιρούς εναλλακτικοί είναι (συνειδητά ή μη) ρηχές ,φτηνές απομιμήσεις όσων συμβαίνουν στον «δυτικό κόσμο» και τις ΗΠΑ, όπου κάθε ριζοσπαστική φωνή θα έπρεπε υποχρεωτικά να είναι αντι-ιμπεριαλιστική (δηλαδή ενάντια στο δικό της κράτος) αλλά αυτό το τελευταίο έχει φροντίσει να τις βάλει στο περιθώριο ή να τσακίσει την έκφρασή τους -όπως έκανε στον πόλεμο του Βιετνάμ, κατά την «ανήσυχη» δεκαετία του ’60, και πολύ πιο αποτελεσματικά μετά από αυτήν.

Είτε γιατί -πάντα κατ’ εικόνα και ομοίωση του δυτικού κόσμου- έχει γίνει και στη χώρα μας μια οργανωμένη προσπάθεια να ξεριζώσουν το βαθύ αντι-ιμπεριαλιστικό ρεύμα στην ελληνική κοινωνία, που βρέθηκε στο απόγειό του λίγο μετά τη χούντα (το Πολυτεχνείο και το έγκλημα κατά της Κύπρου), το ’99 (με τους βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία και την επίσκεψη Κλίντον) ή ακόμα και τον καιρό των μνημονίων, με έναν τρόπο.

Η ανάδειξη μιας κατ’ εξοχήν Νατοϊκής Αριστεράς -χωρίς καν πειστικά προσχήματα- δίνει το μέτρο της επιτυχίας αυτής της καμπάνιας, που έχει ωστόσο αμφίβολα - επισφαλή αποτελέσματα, αν υπολογίσουμε τα ευρήματα μιας πρόσφατης έρευνας και την ελληνική πρωτιά (μεταξύ διαφόρων χωρών) στις αρνητικές κρίσεις για τον οργανισμό του ΝΑΤΟ. Μια πρωτιά που φέρει τη σφραγίδα της δράσης και των αντανακλαστικών των κομμουνιστών. Τα οποία πάντα χρειάζονται όξυνση αλλά φάνηκαν για άλλη μια φορά στην πράξη, την περασμένη βδομάδα, μετά τον made in USA βομβαρδισμό του Ιράν.

Τι έμεινε, δέκα μέρες μετά (που δε συγκλόνισαν τον κόσμο ούτε άφησαν όμως την ψευδαίσθηση της σταθερής ειρήνης), στην κε του μπλοκ από την κινητοποίηση της περασμένης Δευτέρας;

Οι χιλιάδες κόσμου που κατέβηκαν μια Δευτέρα απόγευμα, με μέτριο καύσωνα (όπως λέμε μέτριο χιούμορ), για μια θέση στον ήλιο. Η χωροταξία των δύο πρώτων προσυγκεντρώσεων, που άφησαν κενό χώρο στην πλατεία, σα να επέλεγαν να μείνουν στον ίσκιο, αλλά τελικά προοριζόταν για την τρίτη (και μεγαλύτερη) που κατέφτασε λίγο αργότερα. Η πλατεία ήταν γεμάτη και παντός καιρού.

Η θλιβερή αντίθεση με το ΣΕΚ, που είχε ιρανικές σημαίες (άραγε να είχαν και της Γιουγκοσλαβίας του Μιλόσεβιτς το ’99;), το μπλοκάκι (γιατί μπλοκ κανονικό δεν το λες) του ΜεΡΑ25 με τα 25 άτομα και της ΝεΑΡ, που έχει επιλεκτική αμνησία για τα πεπραγμένα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και για τη στρατηγική συμμαχία με το κράτος δολοφόνο του Ισραήλ. Κι αφού το ξύλο είναι αντιπαιδαγωγική μέθοδος, για να καταπολεμήσεις την αμνησία, ας αφήσουμε άλλους χώρους να τους δείξουν τη γαλατική τους αβρότητα και πόσο ευγενικοί μπορούν να γίνουν, Οβελίξ.

Ο μοναχικός καβαλάρης - διαδηλωτής, που δε φώναζε τα συνθήματα (πιθανότατα γιατί δε γνώριζε τη γλώσσα), με το αυτοσχέδιο πλακάτ και το λιτό σύνθημα για την πατρίδα του. Η παρέμβαση του φαντάρου (με πολιτικά) από την ΕΛΔΥΚ, που παραδόξως διέφυγε από την προσοχή των ακροδεξιών τρολ του διαδικτύου.

Η εξέλιξη ανακωχής που ανακοίνωσε μονομερώς -σαν αποκλειστική είδηση- ο Τραμπ. Την οποία περιγράφει πολύ καλά μια φράση από τα υλικά του 19ου Συνεδρίου του ΚΚΕ: «ειρήνη με το πιστόλι στον κρόταφο», που στην πλήρη αναλυτική εκδοχή της δεν είναι ακριβώς υπόδειγμα συμπύκνωσης - κωδικοποιημένου συνθήματος, αλλά σημασία έχει ότι συμπυκνώνει την ουσία.

Το πανέξυπνο σύνθημα στον τίτλο της ανάρτησης, που ξεκινά ως εξής: Όταν οι φονιάδες πατάνε το κουμπί... (και ριμάρει στο δεύτερο σκέλος με την αντίσταση που προβάλλουν οι λαοί). Που πιθανότατα (ίσως και υποσυνείδητα) παίζει με το στερεότυπο/ανέκδοτο για τη ΛΔ Κορέας και την ατάκα «Κιμ πάτα το», δείχνοντας ποιος τελικά απειλεί την ειρήνη και τους λαούς.

-.-

Η ιστορία δεν έχει επαναλήψεις (σαν το Ρετιρέ), προσφέρει όμως πολλά ντεζαβού και υλικό για διδάγματα. Και αν μας εξέταζε με ερωτήσεις κλειστού τύπου (που σε αντίθεση με τις ερωτήσεις ανάπτυξης, επιχειρούν να κλείσουν την πλούσια, αντιφατική πραγματικότητα σε φτωχά πλαίσια), μια ερώτηση - sos θα ήταν.

Ποια περίοδο σας θυμίζει η σημερινή συγκυρία;

Α. το τέλος της μπελ-επόκ, πριν τον Α’ ΠΠ ή
Β. το τέλος του Μεσπολέμου, πριν τον Β’ ΠΠ

Κι όσοι απαντήσουν το Β, μηδενίζονται και μένουν μετεξεταστέοι, ως μαρξιστικά αναλφάβητοι. Γιατί ξέχασαν πως στον Β ΠΠ υπήρχε Σοβιετική Ένωση. Ή ακόμα χειρότερα πιστεύουν πως υπάρχει κάτι αντίστοιχο τώρα. Ένα φάντασμα πλανάται πλάνην οικτράν...

Αλλά ας δούμε πρώτα το Α και μερικά υπο-ερωτήματα, για καλά διαβασμένους -που μπορεί να στερούνται πολλά, αλλά έχει μεγάλη σημασία να έχουν πρόγραμμα, σωστά επεξεργασμένο.

Αν η σημερινή εποχή θυμίζει τις παραμονές του 1914, τις αντιθέσεις για το μοίρασμα σφαιρών επιρροής και χρειάζεται απλώς μια αφορμή-θρυαλλίδα (όπως η δολοφονία του Φερδινάνδου) για να γενικευτεί η σύγκρουση, οδεύουμε προς έναν ιμπεριαλιστικό πόλεμο, που απειλεί τους λαούς με μακελειό. Ποια είναι λοιπόν τα δικά μας καθήκοντα σε αυτήν την περίπτωση;

Α) Να αποτρέψουμε το σφαγείο - Και (αν δεν πετύχουμε το πρώτο) να μετατρέψουμε τον πόλεμο σε εμφύλιο -δηλαδή σε επαναστατική κατάσταση. 

Ή Β) κατά μια άλλη εκδοχή, να παλέψουμε να ηττηθεί το πιο επικίνδυνο-επιθετικό στρατόπεδο, υποστηρίζοντας ενεργά το άλλο;

Όσοι δηλώνουν μαρξιστές και απαντούν το Β, μηδενίζονται πανηγυρικά και δε διεκδικούν καν βραβείο πρωτοτυπίας. Το 1914, υπήρχαν κι άλλες «μαρξιστικές» φωνές, που νομιμοποίησαν το σφαγείο, με τις αγαθότερες των προθέσεων -να ηττηθεί ο αντιδραστικός τσαρισμός ή οι αναχρονιστικές αυτοκρατορίες της Ευρώπης (Πρωσία, Αυστρο-ουγγαρία) ή ο επιθετικός ιμπεριαλισμός της Αγγλίας και της Γαλλίας. Μόνο που χρεοκόπησαν πολιτικά, μαζί με τη Β’ Διεθνή (και όσους επέλεξαν το Β στα παραπάνω). Και πάντως δεν είχαν πολλή σχέση με τους μπολσεβίκους του Λένιν.

Ερώτηση: αν ο επικείμενος πόλεμος είναι ιμπεριαλιστικός, δηλαδή έχει δοσμένους σκοπούς, περιεχόμενο και χαρακτήρα, έχει άραγε σημασία ποιο κράτος επιτίθεται (πρώτο); Καλό ερώτημα, με ευχαριστώ που μου το έκανα. Ας μείνει ρητορικό, ως τροφή για σκέψη.

Οι Β-μαρξιστές, λοιπόν (κατά το Β movies), δε χάνουν απλώς από το στόχαστρο την ήττα της δικής τους αστικής τάξης (η οποία μπορεί να είναι στη λάθος πλευρά της ιστορίας, δεν παύει όμως να είναι και «εξαρτημένη») αλλά παλεύουν στην πράξη για τη νίκη μιας άλλης αστικής τάξης. Αυτό στη δική μας διάλεκτο λέγεται πάλη «κάτω από ξένες σημαίες» -«ξένες» ταξικά και όχι εθνικά μιλώντας. Ή αλλιώς, επιλογή ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου.

Κι εδώ φτάνουμε στην κορύφωση της βηταμαρξιστικής σκέψης (τεύχος 19).

Γιατί πατώντας στην μπροσούρα του Βλαδίμηρου και το σημείο για μια χούφτα κράτη-τοκογλύφους (σε αντίθεση με τα κράτη - οφειλέτες), κάνουν μια σειρά λογικά άλματα στο κενό. Πχ ότι οι υπόλοιπες χώρες, ως μη ιμπεριαλιστικές, δε διεξάγουν ακριβώς άδικο πόλεμο. Ότι αυτή η χούφτα κράτη είναι το εξής ένα, βασικά οι ΗΠΑ -ίσως και οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ, αλλά σε συμπληρωματικό πάντα ρόλο. Κατά συνέπεια, ο επικείμενος ιμπεριαλιστικός πόλεμος έχει μόνο μια ιμπεριαλιστική πλευρά. Συνεπώς πρέπει να αγωνιστούμε για την ήττα των ιμπεριαλιστών από τα καπιταλιστικά κράτη, με τις... συμβατικές αστικές τάξεις. Κι αν ξύσουμε λίγο την επιφάνεια αυτού του σχήματος, δε θα βρούμε απλά τον «δημοκρατικό καπιταλισμό» που λανσάρει ο Αλέξης, αλλά μέχρι και αντι-ιμπεριαλιστικά, αντιφασιστικά, ενίοτε και κομμουνιστικά παράσημα και δάφνες για τις χώρες των BRICs, και τον Πούτιν. Τον ίδιο ηγέτη που 20 χρόνια πριν επιχείρησε να αφαιρέσει τα λάβαρα του Κόκκινου Στρατού από το τελετουργικό της παρέλασης της 9ης Μάη, πριν υποχρεωθεί σε αναδίπλωση λόγω των αντιδράσεων...

Κι ενώ το όργανο θέτει ρητορικά το ερώτημα, αν υπάρχουν καλοί ιμπεριαλιστές, η... ελληνική εκδοχή της Περεστρόικα (=αναδόμηση, ανασυγκρότηση) απαντά ειρωνικά με το ερώτημα αν υπάρχουν καλοί και κακοί κομμουνιστές (ενώ το ενοποιημένο Πατελιστάν μεταφράζει και δημοσιεύει αναλυσάρες για τον κομμουνιστικό φασισμό του ΚΚΕ). Πριν 110 χρόνια ίσως αναρωτιόταν αν υπάρχουν καλοί και κακοί σοσιαλιστές, στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε λίγο θα μας πουν κάποιοι ότι υπάρχουν και μεταλλαγμένα ΚΚ, που κράτησαν το όνομα χωρίς τη χάρη...

Σε κάθε περίπτωση, τους «καλούς κομμουνιστές» τους συσπειρώνει η Κομιντέρν του Πούτιν, που ξέρει να φτιάχνει τα Λαϊκά Μέτωπα της εποχής μας. Αλλά το ωραίο είναι πως ακόμα και το ΚΕΚΡ του Τιούλκιν -που κάποτε ήταν και για εμάς ίσως οι καλοί σφοι, σε σχέση με το πολιτικά πλαδαρό ΚΚΡΟ- παραδεχόταν προγραμματικά, στην αρχή του πολέμου, ότι η Ρωσία είναι ιμπεριαλιστική δύναμη (!) αλλά είναι «αδύναμο κι εξαρτημένο ιμπεριαλιστικό κράτος» (;) -ό,τι και αν σημαίνει αυτό στη δική τους "μαρξιστική" διάλεκτο-, οπότε πρέπει να νικήσει. Επιβεβαιώνουν δηλαδή αυτό που λέγαμε προηγουμένως: ότι επιλέγουν ιμπεριαλιστή -απλώς με «ναι μεν αλλά»...

Γηράσκουμε αεί διδασκόμενοι αλλά ευτυχώς δεν πάσχουμε από γεροντική άνοια για να ξεχάσουμε και αυτά που ξέραμε από μαρξισμό... Κι ο έρωτας με τον καλό Βλαδίμηρο (όχι τον Λένιν) ξελόγιασε αρκετούς, αποδεικνύοντας πως ου γαρ έρχεται μόνον.

Μη χάσετε στο επόμενο επεισόδιο: υπάρχουν καλοί και κακοί Βλαδίμηροι...;

Υστερόγραφο 

Μας μένει το Β σκέλος από το αρχικό ερώτημα και η διαφωνία σχετικά με τον χαρακτήρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αν δηλαδή ήταν ιμπεριαλιστικός ή μετατράπηκε σε αντιφασιστικό με τη συμμετοχή της Σοβιετικής Ένωσης. Αφενός είναι κοινή παραδοχή πως ο Β’ Π.Π. πυροδοτήθηκε από τους ανοιχτούς λογαριασμούς που είχε αφήσει ο πρώτος και ήταν ιστορική συνέχειά του -άρα ιμπεριαλιστικός. Παράλληλα, όμως, είναι γνωστό πως η πρώτη φάση των (μη) συγκρούσεων πέρασε στην ιστορία ως «φαιδρός-παράξενος πόλεμος», ότι το ουσιαστικό διακύβευμα ήταν η τύχη της ΕΣΣΔ και ότι οι επιχειρήσεις στο ανατολικό (γερμανοσοβιετικό) μέτωπο ήταν συντριπτικά πολλαπλάσιας κλίμακας.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι αν το ΚΚΕ σήμερα θεωρεί τον χαρακτήρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ιμπεριαλιστικό. Το πρόβλημα είναι ότι κάποιοι θεωρούν τον επικείμενο ιμπεριαλιστικό πόλεμο ως αντιφασιστικό και κατά συνέπεια κάποιες δυνάμεις των BRICs ως ιστορική συνέχεια της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτή είναι η ουσία του πράγματος κι ας μην την ομολογούν ανοιχτά...

Εγώ πότε θα γίνω πρωτεύουσα;

Σαλούγκα, μια πόλη αντιθέσεων. Όχι τόσο κραυγαλέες κι επιθετικές σαν της Αθήνας, όπου συνορεύουν η φτώχεια και η επίδειξη ή τα Εξάρχεια και το Κολωνάκι -σαν τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος- ενώ μια λάθος ανέμελη οπορτουνιστική στροφή στου Ψυρρή σε βγάζει στο άγριο, λούμπεν τοπίο της Κουμουνδούρου και την κλούβα που φυλάει τα γραφεία του ΣΥΡΙΖΑ -τι έχουν τα έρμα και διασπώνται; Αλλά πανταχού παρούσες, διαποτίζουν μια φαντασμένη φτωχομάνα -κι άλλη αντίφαση, αυτή εν τοις όροις-, πνιγμένη στα «φι», σαν τη φωτιά του ’17 και τα φαντάσματα του παρελθόντος. Κι αν ζορίζεται να βρει άκρη στο κουβάρι με τις αξεδιάλυτες αντιθέσεις που φτιάχνουν Γόρδιο δεσμό, φταίει ο Αλέκος που δε μας άφησε το σπαθί του και οδηγίες για να βρούμε τον τάφο του, παρά μόνο την αδερφή του, βοϊδοκέφαλους φασίστες που γκαβλώνουν κάτω από τα μπρούτζινα πλουμιστά παπάρια του Βουκεφάλα στην παραλία, κι ένα σωρό αναπάντητα ερωτήματα.

Ζει ακόμα ο βασιλιάς Αλέξανδρος; Αυτός μας οδηγεί -μαζί με Νίκο και Ηφαιστίωνα; Ήταν «αμφί-» και τον έθαψαν στην Αμφί(-πολη); Ή μήπως σκόρπισε παντού, στα πέρατα της αυτοκρατορίας του, σαν το ανέκδοτο με τη μικρή Αννούλα και τη συνονόματη φαιδρά Πορτοκαλέα, που εκπροσωπεί στον Τύπο τον τάφο του; Κι αν είναι θαμμένος σε κάποια τρύπα του Μετρό και τον πριονίσουν, γιατί εμποδίζει την ανάπτυξη και την επέκτασή της;

Ήταν ο πρώτος ιμπεριαλιστής; Κι ο Χριστός (ο πρώτος) κομμουνιστής; Ή τον πρόλαβε ο Λακεδαιμόνιος Άγης κι ο πρωτόγονος κομμουνισμός της Σπάρτης, που συκοφαντήθηκε σαν την «αυτοκρατορία του κακού»; Ή μήπως ήταν η αυτοκρατορία του Νέγκρι; Κι αν η Δηλιακή συμμαχία ήταν κάτι σαν το ΝΑΤΟ της εποχής; Πόσοι μπερδεύουν τα διανοητικά παιχνίδια και τις εξωτερικές ομοιότητες με τα διδάγματα της Ιστορίας;

Έκανε το βασίλειο των Μακεδόνων εξαγωγή κεφαλαίου και βασιλιάδων; Μήπως παρήγε περισσότερες Αλεξάνδρειες και διαδόχους από όσ@ς μπορούσε να αντέξει; Ήταν η Ιψός μια Αλεζία αλά ελληνικά, που ξεχάστηκε χάριν της Ισσού; Ήταν υποτελής κι ελληνόδουλη η περσική αστική τάξη; Μην ήταν κι οι πρώτοι κομμουνιστές της ιστορίας -φάε τη σκόνη τους, Τζίζους- κι ένα είδος σοβιετικής νομενκλατούρας, στον αρχαίο ασιατικό τρόπο παραγωγής -που κάποιοι τον μπέρδεψαν με τη χώρα των Σοβιέτ; Κι αν ο α.σ.π. είναι το τελευταίο σκαλοπατάκι πριν την παράνοια και την πτέρυγα των αντιφρονούντων; -ωραίο όνομα για στήλη, όχι επιτύμβια.

Γιατί δεν έκανε ο αρχαίος κόσμος της δουλοκτησίας το άλμα στην κεφαλαιοκρατία; Ήταν όντως αυτή η εσωτερική λογική της εξέλιξης των πραγμάτων, όπως έλεγε ο Κάουτσκι -αν δεν κάνω λάθος; Ήταν ιστορικό πισωγύρισμα ο συκοφαντημένος Μεσαίωνας και η «υποβάθμιση» των πόλεων έναντι των φέουδων; Πώς βρήκε ο Αριστοτέλης τη διπλή ιδιότητα των πραγμάτων, που έχουν μια αξία χρήσης και μια αφηρημένη ανταλλακτική αξία, για να βγουν στο παζάρι; Γιατί επιμένουν σήμερα να αγνοούν όσα ήξερε ο Σταγειρίτης στην εποχή του; Και γιατί ο σύντομος εικοστός αιώνας παρέμεινε σύντομος; Γιατί έμεινε μετέωρο το βήμα του πελαργού και το άλμα στην κοινωνία του μέλλοντος;

Πότε θα πάψουν να λεν νυφούλα τη Νύμφη του Θερμαϊκού; Πώς έγινε η (μπίρα) Νύμφη - νυμφίδιο του (κάθε) Σαββίδη, λεφτόδουλη και άχαρη; Πότε θα πάψει να πιστεύει αφελώς όσους της τάζουν γάμο και ανάπτυξη, ενώ τους νοιάζει μόνο η αρπαχτή; Να ξεπουλά την ψυχή της στο χρήμα και κάθε απόγονο γερολαδά, που περνιέται για αυτοδημιούργητος, αυτός και η υπεραξία που καρπώνεται;

Τόσα δίνω, πόσα θες
Στα γερολαδάδικα πουλάν αυτό που θες

Γιατί περνάνε για Σαλονικιό τον Μητροπάνο; Πόσοι έμαθαν να λεν, σαν κι αυτόν, κάνα λάμδα παραπάνω, χωρίς να είναι απ’ τα μέρη μας; Κι αν το βαρύ λάμδα -με βαριά παλικαρίσια αναπνοή- είναι καταλανικό; Λες να το έφεραν τελικά οι Σεφαραδίτες και να χαθεί μαζί τους, με τα χρόνια, σαν τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της πόλης; Ή είναι απλώς κατάλοιπο της Πόλης, που είναι μεγαλογραφία της δικής μας; Σαν την αιτιατική στο έμμεσο αντικείμενο -με, σε, τον/την και το παπάκι; Τότε, γιατί γελάνε όσοι ονειρεύονται «να πάρουμε την Πόλη»; Δε θα ’ταν προτιμότερο να τη φάμε; Γιατί δε γελάνε και στον πληθυντικό -μας, σας, τους/τις και το παπάκι; Γιατί ο μόνος «πληθυντικός» τους στόχος είναι η «μεγάλη Ελλάδα» και όχι η τάξη τους; Γιατί πιστεύουν πως θα τους κάτσει η καλή, για να αλλάξουν τάξη και όλο μένουν στην ίδια τάξη στο μάθημα της ταξιγνωσίας-ταξισυνειδησίας;

Πότε θα νικήσει αυτή η πόλη τα απωθημένα της; Πότε θα απλώσει σεντόνι -στην Τούμπα ή κάπου αλλού- να αποδείξει τη χαμένη της παρθενιά, άσπιλη και κατάλευκη, όσο και ο Πύργος της; Πότε θα γίνει ξανά συμ-βασιλεύουσα; Και βασικά πότε θα γίνει πρωτεύουσα -των Βαλκανίων και γενικώς; Πρωτεύουσα, διοικητικά μιλώντας, όχι της ψέκας και της μεγάλης ιδέας -που έχει για τον εαυτό της...

Ως πότε θα σκεπάζει ο γύρος, το μπούκοβο και η κουζίνα την προχωρημένη της σήψη; Ως πότε θα περνιέται για ερωτικό και Εύοσμο ένα αστικό κέντρο που πνίγεται στην μπόχα του Θερμαϊκού και -πρωτίστως- την ανθρώπινη; Που σωρεύει τόνους βρωμιά, δίποδα σκουπίδια και άλλα φρούτα που δεν μπορεί να κάψει η μονάδα στην Ευκαρπία -πήξαμε στους ευφημισμούς; Πότε θα φυσήξει ένας Βαρδάρης να τα σαρώσει όλα, να «ξεβρωμίσει ο τόπος» -πχ από τους φασίστες που αγαπούν αυτήν τη φράση;

Πώς έφτασε το επίδοξο «κέντρο των Βαλκανίων» να γίνει «τρύπα στη γεωγραφία», κοντά στην πινέζα του χάρτη του ελληνικού κράτους; Πότε έπαψαν να είναι κόκκινα τα δυτικά προάστια; Γιατί τα λέμε δυτικά, αφού είναι προς τα βόρεια; Γιατί οι ανατολικοί δεν πάνε ποτέ προς τα δυτικά; Γιατί ο Λεξ το παίζει ΔΠ, ενώ είναι από την Κηφισιά -της Καλαμαριάς; Και τι φταίει αυτός αν κάποιοι προβάλλουν πάνω του τις δικές τους επιθυμίες για ταξικά ακούσματα;

Πότε γέμισαν νεόπλουτους οι προσφυγικές περιοχές -από το Πανόραμα ως την Καλαμαριά; Πόσοι ξέρουν πως το τοπωνύμιο «Καλαμαριά» είναι παραφθορά της «καλής μεριάς» (της πόλης) και δεν αντιστοιχεί στα όρια του σημερινού δήμου; Και πόση ακόμα φθορά -οικονομική και γενικώς- χρειάζεται για να ταχθεί το (Αβάντι) πόπολο της πόλης -που κάποτε διάβαζε «Αβάντι»- με τη σωστή πλευρά της ιστορίας και το συμφέρον της τάξης του;

Πόση πείρα ακόμα χρειάζεται για να σταματήσει να κατηγορεί το «κράτος των Αθηνών»; Πόσα ακόμα εκατομμύρια θα μαζευτούν στην Αθήνα, για να βρουν ότι δεν πάει άλλο; Ότι δεν είναι λύση η λογική «μια χώρα - μια πόλη» και όλοι οι άλλοι να παν να ρημαχτούν;

Πώς έγινε έτσι η πόλη του Μάη του ’36 και της Φεντερασιόν -που έβγαζε την «Αβάντι» σε τρεις διαφορετικές γλώσσες, για να μιλήσει τη γλώσσα της τάξης μας-; Και γιατί δεν άρπαξε από τις φλόγες της Οχτωβριανής η πόλη που κάηκε ολοσχερώς το ’17, για να ξαναχτιστεί περίπου από το μηδέν;

Ως πότε θα ψάχνει σε λάθος αγώνες και στίβους τα «περασμένα μεγαλεία» της; Ως πότε θα ψάχνει στη γεωγραφία -βορράς-νότος κτλ- να βρει τι της φταίει; Και ποια είναι τελικά η βασική αντίθεση που την/μας ταλανίζει;

(Συνεχίζεται...)

Ρούτε γη, ρούτε νερό - Φελίς ΟΑΚΚΕ

Σύνδεση με τα προηγούμενα. Το Πολυτεχνείο είναι ζωντανό και γέννησε το σύντομο καλοκαίρι της αριστερής ιδεολογικής ηγεμονίας, που ωστόσο ήταν πιο μουντό κι άστατο από όσο θυμόμαστε και πιστεύουμε. Μια ηγεμονία που σβήνει σταδιακά και παράλληλα με τα αυθόρμητα αντι-ΗΠΑ, αντι-ΕΕ αισθήματα των μαζών και τα αντι-ιμπεριαλιστικά αντανακλαστικά, που επιχειρούν να τα θάψουν καλά άπαντες -πλην Λακεδαιμονίων. Έρχεται ωστόσο να μας βγάλει από την πλάνη μας το «γνήσιο λενινιστικό κίνημα» και να μας δείξει πως ακόμα κι αυτοί (οι Λακεδαιμόνιοι) μήδισαν και αρνήθηκαν να δώσουν γη και νερό στις ετερόκλητες (ως αντίθετο του «αυτόκλητες») αντι-ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Στη συνέχεια ξετυλίγουμε μαζί το νήμα της παράνοιας και της αφήγησης ενός παραμυθένιου κόσμου, κατά βάση (νατοϊκή) επινοημένου και φαντασιακού, που συγχέει το α-ι (αντι-ιμπεριαλιστικό μέτωπο) με το ΑΙ -την τεχνητή νοημοσύνη, μέσα από μια μικρή τριλογία.

Α. Ένας είναι ο εχθρός

Μεσημεράκι της τελευταίας Τρίτης του Νοέμβρη. Το ΚΚΕ διοργανώνει συλλαλητήριο ενάντια στην επίσκεψη του γραμματέα του ΝΑΤΟ. Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι κι ένα γεράκι στη Μεσόγειο; Η απάντηση έρχεται από την ντουντούκα, με τον κορυφαίο του χορού να δίνει το κορυφαίο σύνθημα: ήρθε ο Ρούτε, τις βόμβες του ακούτε! Οριακή στιγμή, που θα μείνει στην ιστορία. Συμπληρώνω συνειρμικά «Ρούτε γη, ρούτε νερό...» αλλά το κρατάω για τον τίτλο της ανάρτησης.

Η κε του μπλοκ προλαβαίνει τα μπλοκ όταν ξεκινάν από τα Προπύλαια και παίρνουν τη στροφή. Η Σταδίου γεμίζει από το Σύνταγμα ως την Κλαυθμώνος. Για τέτοια μέρα και ώρα -μεσημέρι εργάσιμης- έχει πάρα πολύ κόσμο, σκαστό από δουλειές και υποχρεώσεις, με ειδοποιήσεις της προ-τελευταίας στιγμής και άμεσα αντανακλαστικά.

Η ντουντούκα συνεχίζει. Έξω η Ελλάδα από τη σφαγή!
Το ΑΙ, α-ι διαβολάκι σου ψιθυρίζει, σπέρνοντας αμφιβολίες και ερωτήματα.
Ποια σφαγή εννοεί; Της Αργεντινής από τον Πιτσίλκα; Το Σέλτικς-Λέικερς του ’85 -the great massacre; Την καρατιά του Μπρινιόλι στον Σουμάχερ; Δεν είναι σαφές.

Δε σας θέλει ο λαός, πάρ’ τις βάσεις σας και μπρος.
Ποιες βάσεις; Τη βάση του 10; Βάση για κέικ; Κι αν μιλά για βάσεις του θανάτου, που έχουν κάνει γήπεδο baseball τη Μεσόγειο, εννοεί όλες; Και στο Ταρτούς της Συρίας;

Να σημειώσουμε επίσης το σκόπιμο λάθος στον τύπο «πάρ’» -β’ ενικό προστακτικής, αντί για β’ πληθυντικό, για να βγει το μέτρο. Συνθηματική αδεία, όπως στο «χούντες-πολέμοι-τρομοκρατία». Αλλά δεν είναι αυτή η βασική παραφωνία όσων υποστέλλουν τη σημαία του α-ι αγώνα.
Κι όλοι αυτοί που κατέβηκαν στον δρόμο;
Δεν υπάρχουν, είναι ηθοποιοί -σαν τη Γερασιμίδου.

Ένωση και ΝΑΤΟ, πολέμου συνδικάτο!
Για ποια Ένωση λέει όμως; Την ΑΕΚ; Της Κύπρου με την Ελλάδα; Ή μήπως της Κούβας με τους BRICs; Δε μας το εξηγεί.
Ένας είναι ο εχθρός, ο ιμπεριαλισμός.
Ένας, ε; Κράτα το αυτό, να το πιάσουμε μετά. 

Παραδίπλα βλέπω τον σύντροφο της ΣΕΑΝ που φωνάζει συνθήματα -χαρακτηριστική μορφή που δε χάνει πορεία κι ας έχει χάσει το φως του. Δεν μπορεί να διαπιστώσει ιδιοίς όμμασι την κατάντια του κόμματος που υπονομεύει τον α-ι αγώνα. Θα μπορούσε να πει όμως -στους γνήσιους ΑΙ λενινιστές- πως το χειρότερο είδος τύφλωσης είναι οι πολιτικές ιδεοληψίες για το ΚΚΕ.

Στη Βουλή συναντάμε τα ποτάμια του γνήσιου α-ι κινήματος. Ξεχύνονται ορμητικά, σαν τον Κηφισό τον Αύγουστο, παραλίγο να ξεχειλίσει το πεζοδρόμιο της Αμαλίας. Ανοιγοκλείνεις τα μάτια, όπως στο σινεμά, και βλέπεις μπροστά σου τον Στέισι Κινγκ, τον γίγαντα που σκόραρε 70 πόντους μαζί με τον Τζόρνταν σε ένα ματς -αυτός τον έναν, σαν αρχικό κεφάλαιο, και ο Μιχαλάκης την υπεραξία. Τα κλείνεις πάλι για μια στιγμή και τώρα βλέπεις τον Χότζα να καθοδηγεί ένα δισεκατομμύριο προλετάριους στη σοσιαλιστική οικοδόμηση, τον λαό του μαζί με τους Κινέζους -καλά πήγε αυτό, ιδίως για τους φωστήρες που θεωρούν ακόμα σοσιαλιστική την Κίνα.

Β. Φωτιά και Τσεκούρι

Ο ΙΚ είναι στρατιωτικόςαστός και τα λέει τσεκουράτα, σαν συνταγματάρχης, αλλά του δημοκρατικού τόξου -του νεοδημοκρατικού βεβαίως-βεβαίως. Και τις προάλλες, με στόμφο και σουφρωμένα χείλη -σα να βγαίνει προγούλι από το στόμα- μας είπε τα εξής γραπτώς.

Ο Πρετεντέρης έχει δίκιο πως δεν ξέρουμε την ίδια ιστορία. Εκτός κι αν κάνει τον ανήξερο για βασικά γεγονότα. Ότι πχ τον Δεκέμβρη το μακελειό το ξεκίνησε ο Έβερτ στο Σύνταγμα, εναντίον μιας ειρηνικής διαδήλωσης και συνεχίστηκε την άλλη μέρα στην κηδεία των θυμάτων*. Ότι οι Βρετανοί τράβηξαν δυνάμεις από το μέτωπο ενάντια στη ναζιστική Γερμανία -πιο πολλές από όσες είχε η Ιταλία του Μουσολίνι, όταν μας επιτέθηκε τον Οκτώβρη του ’40. Κι ότι είχαν εντολή από τον Τσώρτσιλ να συμπεριφερθούν σαν σε κατεχόμενη πόλη, που εξεγέρθηκε. Ή ότι το ελληνικό κράτος αφιέρωσε μνημείο σε αυτόν τον στρατό Κατοχής, στο Πεδίο του Άρεως -το άγαλμα της προμάχου Αθηνάς, που προστάτεψε τη Σκωμπία από τον ΕΛΑΣ και τους αντάρτες.

*εκτός κι αν διαβάζει τις ιστορίες που πλασάρει ως ιστορία ο Καλύβας στο τελευταίο πόνημά του για τα Δεκεμβριανά, όπου γράφει μεταξύ άλλων κωμικοτραγικών.

Οι υπουργοί του ΕΑΜ παραιτήθηκαν ομαδικά το πρωινό της 2ας Δεκεμβρίου και την ίδια ημέρα το ΕΑΜ κάλεσε τον λαό της πρωτεύουσας σε μαζική διαμαρτυρία στην πλατεία Συντάγματος για την επόμενη ημέρα, εξαγγέλλοντας γενική απεργία για την 4η Δεκεμβρίου. Η κυβέρνηση φάνηκε αρχικά διατεθειμένη να παραχωρήσει άδεια για τη διαδήλωση αλλά την απέσυρε όταν ο υπουρός Τύπου πληροφόρησε τον Παπανδρέου πως είχε προγραμματιστεί ομιλία του Βρετανού πρέσβη στη λέσχη «Παρνασσός» την ίδια ημέρα. Η γειτνίαση της λέσχης με την πλατεία Συντάγματος οδήγησε τελικά την κυβέρνηση να απαγορεύσει τη διαδήλωση, καθώς ο Παπανδρέου φοβόταν ότι η διαδηλωτές θα στοχοποιούσαν τον πρέσβη.

Το ΕΑΜ απέρριψε την απαγόρευση δηλώνοντας πως η συγκέντρωση θα λάμβανε χώρα στον προγραμματισμένο χώρο και χρόνο. Η κυβέρνηση προσπάθησε να την αποτρέψει, αλλά τα μέτρα που έλαβε δε στάθηκαν ικανά να εμποδίσουν το πλήθος από το να συγκεντρωθεί στην πλατεία Συντάγματος. Η αστυνομική δύναμη που είχε αναλάβει να επιτηρεί τη διαμαρτυρία πανικοβλήθηκε και έστρεψε τα όπλα εναντίον των πολιτών. Ο τελικός απολογισμός ήταν 11 νεκροί και 33 τραυματίες. Την επόμενη ημέρα οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν σε όλη την Αθήνα. Η ένοπλη αναμέτρηση ξεκίνησε.

Ο ΙΚ φαίνεται να αγνοεί και τις σύγχρονες εξελίξεις. Ότι η Ελλάδα συμμετείχε και συμμετέχει σταθερά ως μέλος του ΝΑΤΟ σε μια σειρά σφαγές της σύγχρονης Ιεράς Συμμαχίας. Δίνοντας γη και ύδωρ -δηλαδή βάσεις-ορμητήρια-, στρατό για «ειρηνευτικές αποστολές», πολεμικό υλικό στη φασιστική κυβέρνηση της Ουκρανίας, ή φρεγάτες που φυλάνε τα σύνορά μας στην Ερυθρά Θάλασσα και τα κυριαρχικά δικαιώματα των εφοπλιστών. Το τίμημα που πληρώνει ο λαός για όλα τα παραπάνω είναι βαρύτατο και -ευτυχώς- δε μετριέται πάντα με φέρετρα, ούτε θέλουμε να τα ξαναδούμε.

Ο Πρετεντέρης φαντάζεται τους κομμουνιστές σαν ένα τάγμα φανατικών, που τραγουδούν με έκσταση στα ’κονίσματα του Περισσού, και λένε στον σφο με το μουστάκι: «γιατί εγώ ζω στον κόσμο τον δικό μου/ κι εσύ υπάρχεις μόνο εσύ μωρό μου». Δε μας εξηγεί όμως πώς κατάφερε να επιβιώσει και να τον ενοχλεί ένα φαντασιόπληκτο κόμμα, χωρίς επαφή με τον αληθινό κόσμο και τις ανάγκες του.

Ο ΙΚ πλασάρει επιθετικά ως θέσφατο τη χοντροκομμένη άγνοια και την αμορφωσιά της τάξης του. Ξέρει όμως περισσότερα από όσα δείχνει. Και βασικά γνωρίζει πολύ καλά ποιος ανοίγει σήμερα το μέτωπο ενάντια στα ιμπεριαλιστικά σφαγεία -αυτό που «αγνοεί» δηλαδή το ΑΙ κίνημα- και ποιον πρέπει να χτυπήσει για να προσφέρει υπηρεσίες στο σύστημα.

Παρεμπιπτόντως, αν θέλετε να δείτε τι περιλαμβάνει η ιστορική Έκθεση που ενόχλησε τόσο τον Πρετεντέρη, προλαβαίνετε για λίγες μέρες ακόμα, καθώς πήρε παράταση. Θα άξιζε τον κόπο και μόνο για το ιστορικό πλην ξεχασμένο κτίριο, την εντυπωσιακή του ανάδειξη και την υποβλητική ατμόσφαιρα, που κερδίζει ακόμα και τους αδαείς -πχ περαστικούς τουρίστες! Κι επιβάλλεται για όσους δεν είναι απλώς τουρίστες-φασαίοι ή επιθετικά αμόρφωτοι σαν τον ΙΚ και δε ρίχνουν λήθη στην ιστορία του τόπου.

Γ. Φελίς ΟΑΚΚΕ - Μια Μάντρα ναζίδια

It’s the most wonderful time of the year...

Είναι η ωραιότερη στιγμή του χρόνου -και δεν είναι Χριστούγεννα. Είναι η εποχή που τα αστικά ΜΜΕ ανακαλύπτουν την αδιάκριτη γοητεία των γκρουπούσκουλων και τα κάνουν «Πρώτο Θέμα». Η εποχή που ζευγαρώνουν φασίστες και ΑΙ -κατά φαντασίαν- αριστεροί, και τα κυβερνητικά τρολ αιφνιδιάζονται ευχάριστα από την ωριμότητα των «συντρόφων» που βρίζουν το ΚΚΕ. Είναι εκείνη η εποχή του χρόνου, που η ΟΑΚΚΕ κερδίζει 500.135 λεπτά δημοσιότητας, που δεν της αναλογούν, αλλά δεν ξοδεύει ούτε ένα για να αντικρούσε τη χυδαία προπαγάνδα για τον λιμό στη σοβιετική Ουκρανία.

Φελίς ΟΑΚΚΕ -τουρουτουτουμ- Φελίς ΟΑΚΚΕ...

Είναι η εποχή που ο μετακλητός Γρηγόρης βρήκε ένα λιμάνι να ξαποστάσει και να πληρώνεται για να αγανακτεί με τους «κόκκινους φασίστες». Φελίς Ψαριανός. Τώρα ξέρει ποιο θα είναι το επόμενο κόμμα του ως γυρολόγος. Η ζεστή αγκαλιά τον περιμένει αν χάσει ποτέ το ζεστό χρήμα της κυβέρνησης. Αλλά όσο αυτό πέφτει, δεν πάει πουθενά. Εδώ είναι τα τα-ξίδια...

Αυτοί οι ερυθροφασίστες είναι Πουτινάκια -που διαδήλωσαν έξω από τη ρωσική πρεσβεία. Τάγματα κρούσης - εφόδου, με ασυλία, που τους επιτέθηκε με χημικά η αστυνομία. Σταλινικά απολιθώματα -γιατί είχαν πανό που θύμιζε πως οι δυο λαοί ζούσαν ειρηνικά στον σοσιαλισμό -κι αυτή είναι η μόνη δυνατή ειρηνική συνύπαρξη. Αλλά αν διαβάσεις ανάποδα, πολλές φορές το πανό τους, θα ακούσεις το κρυφό τους μήνυμα:

I wanna wish you a holodomor
From the bottom of the well...

Για τους αστούς ο εχθρός έχει χρώμα, όνομα και αιτία. Μισούν το ΚΚΕ, γιατί τους θυμίζει την υπαρξιακή τους αγωνία και δεν τους αφήνει σε χλωρό κλαρί, ούτε στη Μάντρα, ούτε πουθενά -στη Σούδα, στο Σύνταγμα, στη Καισαριανής τον τοίχο, είτε Δεκέμβρη, είτε Μάη. Κι αν βαυκαλίζονται πως θα μας σταματήσει η αστεία προπαγάνδα τους -ότι τάχα επιτέθηκαν αγριεμένοι σημαιοφόροι κομμουνιστές στους φιλήσυχους Ουκρανούς φασίστες- είναι βαθιά γελασμένοι. Ή αλλιώς θα μας γελάσουν μια Μάντρα ναζίδια.

Αλλά αν υπάρχει ελπίδα για την ΟΑΚΚΕ, τότε υπάρχει για όλους. Το θείο, χαρμόσυνο μήνυμά της είναι απλό: όσο πιο γραφικές επιθέσεις κάνεις, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να αποκτήσεις δημόσιο λόγο, σαν χρήσιμο παρατράγουδο. Φελίς ΟΑΚΚΕ! Όσο για τους αυθεντικούς (ΑΙ) α-ι, που τσακίζουν κάθε μέρα ναζί και ποδοπατάν τον ιμπεριαλισμό στο πληκτρολόγιό τους, μπορεί να γυρίσει το χαρτί. Όσο υπάρχουν πρεσβείες, κανείς καλός δεν πάει χαμένος.

Η τριλογία θα μπορούσε να εμπλουτιστεί με το μπλοκάρισμα των ναυτεργατών που σταμάτησαν την αποστολή πολεμικού στο Ισραήλ, τις αντι-ιμπεριαλιστικές παρεμβάσεις πολλών γενναίων φαντάρων και δεκάδες άλλα παραδείγματα. Αλλά ας μείνουμε στα πιο πρόσφατα -είναι υπερ-αρκετά για να περάσουμε σε κάποια συμπεράσματα.

Ένας είναι ο εχθρός, ο ιμπεριαλισμός. Αυτό είναι μάλλον αυτονόητο -μέχρι και η ΟΑΚΚΕ το δέχεται. Το πρόβλημα ξεκινά όταν κάποιες δυνάμεις δανείζονται αντεστραμμένο το σχήμα της ΟΑΚΚΕ (για τη ρωσόδουλη αστική τάξη) και το προσαρμόζουν αντίστοιχα στη δική τους ανάλυση.

Αν ξύσουμε κάτω από τη χούφτα όσων αυνανίζονται πνευματικά με την φράση «μια χούφτα καπιταλιστικές χώρες» -από τον «Ιμπεριαλισμό» του Λένιν- και το σχήμα της εκμετάλλευσης κράτους από κράτος, δεν πρόκειται να βρούμε μια ομάδα ιμπεριαλιστικών κρατών, αλλά μία και μόνη δύναμη: τις ΗΠΑ. Ένας είναι ο εχθρός -στην κυριολεξία- και άλλος ουδείς. Ακόμα και η Γερμανία πχ περνά σε δεύτερο πλάνο -και ίσως να μη θεωρείται τυπική ιμπεριαλιστική δύναμη- καθώς προσδεμένη στο νατοϊκό άρμα, διακόπτει τις σχέσεις της με τη Ρωσία -που ήταν ο βασικός τροφοδότης της σε φτηνό φυσικό αέριο- ενώ φιλοξενεί νατοϊκές βάσεις στο έδαφός της. Κι αντί αυτό να αποτελεί αφορμή για σκέψη και προβληματισμό -πχ πάνω στην έννοια της ανισότιμης αλληλεξάρτησης ή κάποιο άλλο σχήμα- οι «γνήσιοι λενινιστές» συνεχίζουν μακάριοι στην ίδια γραμμή. Κι αν κάποτε, το βασικό πολιτικό καθήκον που απέρρεε από το σχήμα της εξάρτησης ήταν μια αστικοδημοκρατική επανάσταση -για την ανεξαρτησία της χώρας και της... «υποτελούς αστικής της τάξης»-, στην παρούσα «α-ι» φάση, το κύριο καθήκον των «γνήσιων» φαίνεται να περνάει μέσα από την επίθεση στο ΚΚΕ, που έχει υποστείλει τα λάβαρα του α-ι αγώνα κτλ...

Τελικά, ποιος σηκώνει αυτόν τον αγώνα, όμως; Και πώς θα το κρίνουμε; Με βάση τις φλογερές διακηρύξεις και τις πολυσέλιδες αναλύσεις ή στην πράξη;

Για την αστική τάξη ένας είναι ο εχθρός: ο κομμουνισμός (και οι... παραφυάδες του). Μπορεί να έχει φαιδρούς διανοούμενους - δημοσιολόγους και ενίοτε κοντόφθαλμο κριτήριο -που θολώνει από τη δίψα της για άμεσο, μέγιστο κέρδος. Δεν παύει όμως να διαθέτει πείρα, ταξικό ένστικτο και να αναγνωρίζει πολύ καλά ποια είναι η βασική απειλή για την εξουσία της. Κι αν τα παραπάνω δεν είναι αρκετά, υπάρχει άλλο ένα αδιάψευστο κριτήριο, μακριά από διακηρύξεις και λόγια.

Είναι η στάση της βάσης κάθε χώρου, τα αντανακλαστικά που δείχνει, που δεν είναι εξαρτημένα, αλλά σε πλέρια -sic- αλληλεξάρτηση με την ηγεσία, με τις επεξεργασίες, τον δημόσιο λόγο και την πολιτική του κόμματος -ή όποιου άλλου χώρου. Κι η πράξη απέδειξε -πχ στην επίσκεψη του Ρούτε, που θα είχε μείνει ουσιαστικά αναπάντητη, χωρίς τους Λακεδαιμόνιους- πως χωρίς το ΚΚΕ δε νοείται (ρ)ούτε υφίσταται αντι-ιμπεριαλιστικό κίνημα -πραγματικό και όχι ΑΙ. Αν όμως το ΚΚΕ είχε όντως υποστείλει τα λάβαρα κτλ-κτλ, ο κόσμος του θα είχε πάρει το μήνυμα και δε θα είχε την ίδια αντίδραση.

Συνεπώς, ισχυρίζεσαι Απολίθωμα πως τα κάνουμε όλα καλά;

Ούτε κατά διάνοια. Κι όσα κάνουμε είναι λίγα κι ανεπαρκή για τις απαιτήσεις των καιρών, στην παρούσα συνθήκη. Μπορούσαμε να κάνουμε (ακόμα) περισσότερα για την Παλαιστίνη -δεν είναι ποτέ αρκετά. Και προκύπτουν διαρκώς νέα μέτωπα, σε κάθε γωνιά του πλανήτη -από τη Ρουμανία, ως τη Νότια Κορέα, όπου κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος, γιατί η κυβέρνηση δε μπορεί να περάσει νομοσχέδια και υπάρχουν παντού πράκτορες του Κιμ. Αλλά τα ανεξάρτητα ΜΜΕ ιεραρχούν τις δικές τους προτεραιότητες και μας ενημερώνουν υπεύθυνα -για άλλη μια φορά- για τους βορειοκορεάτες που πολεμούν στην Ουκρανία με τους Ρώσους...

Ας δούμε άλλο ένα παράδειγμα -που ομολογώ πως αγνοούσα μέχρι πρόσφατα. Η Κούβα βρίσκεται σε εξαιρετικά δεινή θέση -διαχρονικά λόγω του δολοφονικού εμπάργκο, πολύ περισσότερο τα τελευταία χρόνια μετά την πανδημία. Αν διοργάνωνε κάποιος φορέας στη χώρα μας ένα «καραβάνι αλληλεγγύης», θεωρώ αυτονόητο πως θα ήταν αυθόρμητη και μαζική -πολύ περισσότερο από ό,τι αντίστοιχο έχουμε δει ως τώρα- και θα συλλεγόταν ένα τεράστιο υλικό (φάρμακα, τρόφιμα κτλ) για τον κουβανικό λαό. Αυτό που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι πως δε θα υπήρχε ασφαλής και εύκολος τρόπος να σταλεί άμεσα το υλικό αυτό στο νησί της Επανάστασης -κι οι ανεπίσημοι τρόποι θα περιλάμβαναν μεσάζοντες που δεν είναι υπεράνω πάσης υποψίας, ίσα-ίσα.

Έχω πλήρη άγνοια για το πώς θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα και ποιος θα έπρεπε να δρομολογήσει τη λύση του -η κουβανική πρεσβεία; Πολιτικοί φορείς; Κάποιος άλλος; Θεωρώ αυτονόητο, όμως, ότι το βασικό όπλο που έχουν οι επαναστατικές δυνάμεις στο νησί δεν είναι οι τακτικές διεθνείς συμμαχίες για να αξιοποιήσουν τις αντιθέσεις -πόσο μάλλον όταν αυτό το βήμα τείνει να ιδεολογικοποιηθεί, αντί να κατανοηθεί ως ελιγμός. Το βασικό όπλο ήταν και παραμένει η αλληλεγγύη των λαών, κι αυτό δεν είναι κούφιο σύνθημα -είναι όμως ζήτημα πώς μπορεί να περάσει στην πράξη.

Θεωρώ επίσης ότι επιβάλλεται να γίνει σοβαρή, μεθοδική, θεωρητική κι επιστημονική δουλειά -πχ κάποια Συνδιάσκεψη- για τη συνολική αντίληψη του κόμματος για τον σύγχρονο ιμπεριαλισμό, που θα πιάνει όλες τις πτυχές. Το έργο του Λένιν -που δεν ήταν ολοκληρωμένο-, την επικαιροποίησή του (με ποιον τρόπο και σε ποια κατεύθυνση), τη θεωρία της ανισότιμης αλληλεξάρτησης, το σχήμα της πυραμίδας και τη θέση κάθε χώρας σε αυτήν, τα ιδιαίτερα καθήκοντα που προκύπτουν για κάθε χώρα, ιδίως σε έναν πόλεμο, κτλ. Προφανώς η δουλειά αυτή δεν ξεκινά από μηδενικήβάση. Είναι κρίσιμο κι ουσιαστικό, όμως, να αντιμετωπίσει - ερμηνεύσει όλα τα φαινόμενα και όχι να επιλέξει εκείνα τα σημεία -από το πλούσιο εμπειρικό υλικό- που επιβεβαιώνουν μια ήδη έτοιμη, διαμορφωμένη ανάλυση.

Το ίδιο οφείλει να κάνει κάθε κόμμα, αφήνοντας στην είσοδο της έρευνας τις «προκαταλήψεις» του. Αλλιώς δεν αποκλείεται να φτάσει στο σημείο του ρώσικου ΚΕΚΡ, που αναγνώριζε τη Ρωσία ως ιμπεριαλιστική δύναμη, δικαιολογώντας ωστόσο στη συνέχεια την ανάγκη να υποστηριχθεί και να νικήσει στον πόλεμο της Ουκρανίας. Με άλλα λόγια, επέλεγε ιμπεριαλιστή -και το παραδεχόταν ανοιχτά.

Η κριτική για ένα ΚΚ είναι οξυγόνο. Η πολεμική εναντίον του από άλλους χώρους δεν έχει καμία υποχρέωση να είναι καλοπροαίρετη, οφείλει όμως να μην παίρνει διαζύγιο με την πραγματικότητα. Και η δική μας δουλειά είναι να μην της δίνουμε μεγαλύτερη σημασία και βάρος, από όσο έχει στην πραγματική ζωή. Να μη χάνουμε το δάσος, να μην ξεχνάμε το καθήκον της αυτοκριτικής και της αναζήτησης των δικών μας ελλείψεων. Το δύσκολο δεν είναι να ξεχωρίζεις στους τυφλούς -που δεν πιάνουν μία μπροστά στον σύντροφο από τη ΣΕΑΝ και τους δικούς του- αλλά να βλέπεις μακριά, αξιοποιώντας τη ματιά κάθε σφου.

Κι έτσι να φτάσουμε να είμαστε φελίς Κουκουέ...

Αιχμάλωτοι του ιμπεριαλισμού

Μια εκδήλωση με τον Ελισαίο Βαγενά (από το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων της κετουκε) έχει πάντα ενδιαφέρον. Είτε γιατί μαθαίνεις στοιχεία που δε γνώριζες για τη διεθνή κατάσταση -και μπορεί να ξεχάσεις σύντομα, όπως είπε κι η σφισσα της ΕΕΔΔΑ- είτε γιατί ο πλούτος των στοιχείων σε οδηγεί σε κάποια συμπεράσματα, αντί να τα βρίσκεις έτοιμα και να τα κοπανάς ξεροσφύρι, χωρίς τεκμηρίωση. Αλλά ακόμα και αν διαφωνείς με την ανάλυση του ΚΚΕ -για να πάρουμε το «χειρότερο σενάριο»-, στον λόγο του Βαγενά θα βρεις κάποιες ιδέες στην πιο επεξεργασμένη, καθαρή μορφή τους και κατά συνέπεια αφορμές για μια πιο ουσιαστική αντιπαράθεση.

Το θέμα της εκδήλωσης της ΕΕΔΔΑ, τις προάλλες στην αίθουσα των Λογιστών στην Κάνιγγος, ήταν «Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα», δηλαδή σε μια «γειτονιά» που ορίζεται από τρεις θαλάσσιους δρόμους -και την «Πύλη των Δακρύων», που ελέγχει την είσοδο στην Ερυθρά. Και δεν είναι μόνο η σημειολογία του ονόματος, αλλά η συνολική κατάσταση και οι πολυάριθμες εστίες πολέμου στην περιοχή, που έφεραν συνειρμικά στο νου, σαν μουσική υπόκρουση της εισήγησης, το τραγούδι του Μίκη.
Θάλασσες μας ζώνουν, κύματα μας κλειουν...

Δεν είμαστε όμως αιχμάλωτοι της θάλασσας ή της γεωγραφίας γενικά και αόριστα, όπως ισχυρίζεται ένα βιβλίο του συρμού του Τιμ Μάρσαλ -αστός δημοσιολόγος. Οι λαοί της Εγγύς και Μέσης Ανατολής -κι όχι μόνο- είναι, προς το παρόν τουλάχιστον, αιχμάλωτοι του ιμπεριαλισμού. Κι η λέξη-κλειδί για να ερμηνεύσουμε σωστά τις εξελίξεις, όπως είπε ο Ελισαίος, είναι ο ανταγωνισμός των διεθνών συμφερόντων που συγκρούονται στην περιοχή.

Όσα ακολουθούν βασίζονται σε δικές μου (πολύ) πρόχειρες σημειώσεις κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. Δεν τα έβγαλα από το μυαλό μου, αλλά δεν είναι στενογραφημένα πρακτικά κι ακριβής απόδοση όσων ειπώθηκαν. Είναι μια δημιουργική μεταφορά κάποιων βασικών σημείων, μαζί με δικά μου μικρά σχόλια και συνειρμούς, σε ορισμένα σημεία. Οι αβαρίες κατά τη μεταφορά είναι αναπόφευκτες και βαραίνουν αποκλειστικά την κε του μπλοκ -θα επανέλθω στο ζήτημα στον επίλογο.

Μες σε έναν χρόνο από τον Οκτώβρη του ’23, το κράτος-δολοφόνος του Ισραήλ έχει σκοτώσει τουλάχιστον 42 χιλιάδες Παλαιστίνιους, από τους περίπου 2,3 εκ. που επιβιώνουν σε μόνιμο καθεστώς πολιορκίας κι αλλεπάλληλων διωγμών. Ανάμεσα στα θύματα είναι χιλιάδες μικρά παιδιά, που κρίθηκαν επικίνδυνα για την «αυτοάμυνα» του κράτους-δολοφόνου. Αυτό το ψυχρό στατιστικό αφορά τον πρώτο χρόνο από το αρχικό χτύπημα της Χαμάς, στις 7 Οκτώβρη, που σημαίνει ότι η μακάβρια λίστα συνεχίζει να αυξάνεται στο ενδιάμεσο, με αμείωτους ρυθμούς.

Το Ισραήλ δρα ως δύναμη κατοχής στα εδάφη των Παλαιστίνιων, αλλά επικαλείται το «δικαίωμα στην αυτοάμυνα». Τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών είναι σα να μιλούσαν για αυτοάμυνα οι ναζιστικές δυνάμεις Κατοχής στην Ελλάδα από τα χτυπήματα του ΕΛΑΣ και της Αντίστασης.

Τουλάχιστον μια ηλεκτρική συσκευή του νοικοκυριού μας έχει περάσει από τη διώρυγα του Σουέζ -που δείχνει τη στρατηγική θέση του περάσματος. Εκτός από τις θαλάσσιες εμπορικές διόδους, η ευρύτερη περιοχή έχει πλούσιους ενεργειακούς πόρους -σχεδόν τα μισά παγκόσμια αποθέματα σε κοιτάσματα πετρελαίου, υδρογονάνθρακες, φυσικό αέριο κτλ. Ακόμα και τα μονοπώλια της «πράσινης ενέργειας» που δραστηριοποιούνται σε άλλους τομείς, έχουν επενδύσεις σε τεράστια ηλιακά πάρκα. Όλα αυτά εξηγούν γιατί η περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής ομίλων και αστικών κρατών, που καίγονται να αυξήσουν το μερίδιό τους στην παγκόσμια πίτα -κάτι που αποτελεί την εύφλεκτη πρώτη ύλη για τις πολεμικές εστίες.

Τα τελευταία χρόνια προωθούνταν οι οικονομικές «συμφωνίες του Αβραάμ», ανάμεσα στο Ισραήλ και χώρες του αραβικού κόσμου, όπως η Αίγυπτος. Αν το Ισραήλ αφήνει κατά μέρος την τακτική του καρότου και προκρίνει την ένοπλη επίθεση, είναι γιατί εκτιμά ότι έχει υπέρ του τον συσχετισμό δύναμης, για να αναβαθμίσει τη θέση του και να αποδυναμώσει τους ανταγωνιστές του, με τη μέθοδο του μαστίγιου.

Μεταξύ άλλων, το ισραηλινό κράτος μελετά φαραωνικά σχέδια, όπως τη δημιουργία μιας νέας διώρυγας, παράλληλης σε αυτήν του Σουέζ και μεγαλύτερης σε μήκος, που θα κατέληγε στη Μεσόγειο, σε απόσταση βολής από τη λωρίδα της Γάζας. Κι ίσως αυτό εξηγεί εν μέρει την ασφυκτική πίεση που δέχονται οι Παλαιστίνιοι για να ξεριζωθούν από τις εστίες τους και να μετοικήσουν ουσιαστικά στην έρημο.

Σε ευρύτερη κλίμακα, ο ευρωνατοϊκός πόλος προωθεί τη δημιουργία ενός νέου εμπορικού «ειδικού δρόμου» που θα ενώνει την αραβική χερσόνησο και το Ισραήλ με τα λιμάνια του Πειραιά και της Γαλλίας, παρακάμπτοντας και απαξιώνοντας τον αντίστοιχο «κινέζικο δρόμο». Η επιθετικότητα του Ισραήλ -που επιχειρεί διαρκώς να διευρύνει τον... ζωτικό του χώρο- και των συμμάχων του στρέφεται ενάντια και στις στρατιωτικές βάσεις που διατηρούν Κίνα και Ρωσία στην περιοχή.

Στο ίδιο ερμηνευτικό πλαίσιο εντάσσονται και μια σειρά άλλα πολεμικά επεισόδια - αντιθέσεις, όπως η επίθεση της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη και ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν, που μαίνεται αμείωτος -ακόμα και μετά την απόσχιση-ανεξαρτησία του Νότιου Σουδάν- με επίκεντρο την περιοχή του Νταρφούρ και με καταστροφικές συνέπειες για τους λαούς. Ποιες είναι αυτές; 13 εκατομμύρια πρόσφυγες, ο μισός πληθυσμός καταδικασμένος σε ακραία πείνα, και ραγδαία αύξηση κρουσμάτων χολέρας, ελονοσίας, ιλαράς, μηνιγγίτιδας κτλ.

Την ίδια στιγμή, σε πολιτικό επίπεδο, έχουν γίνει 35 στρατιωτικά πραξικοπήματα από το 1956 -τη χρονιά που το Σουδάν έγινε ανεξάρτητο κράτος. Παράγοντας σχετικής σταθερότητας ήταν η διεθνιστική βοήθεια που παρείχε η Σοβιετική Ένωση, παραμένοντας ωστόσο εγκλωβισμένη σε προβληματικά σχήματα και επεξεργασίες, όπως ο «μη καπιταλιστικός δρόμος ανάπτυξης» για τις παλιές αποικίες στην Αφρική, που κέρδιζαν την ανεξαρτησία τους.

Σε ένα μικρό βάθος χρόνου, η σουδανική ηγεσία έσπασε τους δεσμούς της με τους Σοβιετικούς, διατηρώντας όμως ως τις μέρες μας σχέσεις με την Κίνα. Σήμερα, οι «μεγάλοι παίκτες» παίζουν ενίοτε διπλό γεωστρατηγικό παιχνίδι, διατηρώντας σχέσεις και με τις δύο εμπόλεμες πλευρές -ενδεικτικό παράδειγμα η παραστρατιωτική οργάνωση Βάγκνερ του Πριγκόζιν που στήριζε τις αποσχιστικές δυνάμεις.

Λίγο πιο πέρα στον χάρτη, η Ινδία είναι σημαντική ανερχόμενη δύναμη (1η παγκοσμίως σε πληθυσμό, 4η σε στρατιωτική ισχύ και 3η σε οικονομική ανάπτυξη), που συμμετέχει στη συμμαχία των BRICs, αλλά παραμένει μήλο της έριδος για τις διακρατικές ενώσεις. Έχει στρατιωτικές σχέσεις με το Ισραήλ, ενώ οι ΗΠΑ επιχειρούν με οικονομικές συμφωνίες να την αποσπάσουν από την επιρροή της Κίνας.

Και η Ελλάδα, σύντροφοι;

Οι Έλληνες εφοπλιστές ελέγχουν πάνω από το 1/5 του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, διευρύνοντας τον στόλο τους κατά 50%, στα 5,5 χιλιάδες πλοία. Δεν είναι όμως το μόνο κομμάτι της αστικής τάξης με φιλόδοξες βλέψεις. Σε αυτή την ενότητα, βλέπω στις σημειώσεις μου μια αναφορά στην «ελληνική επιθετικότητα», που τεκμηριώνεται από τη συμμετοχή σε μια σειρά στρατιωτικές αποστολές -σε Κόσοβο, Βοσνία, Σομαλία, Ερυθρά Θάλασσα κ.α., με φρεγάτες, εναέριες περιπολίες στα Βαλκάνια, στις γειτονικές μας χώρες προς βορρά -για να τις προστατέψουμε από τη Ρωσία- κτλ.

Η ελληνική αστική τάξη ρίχνει όλα τα αυγά της στο νατοϊκό καλάθι, προωθεί τη συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο και τις στρατηγικές σχέσεις -συμφωνίες, κοινά γυμνάσια κτλ- με το Ισραήλ, τάχα ως αντίβαρο στο ρόλο της Τουρκίας, ενώ μετατρέπει τη χώρα σε νατοϊκό συνδετήρα ανάμεσα σε δύο μέτωπα (Μέση Ανατολή και Ουκρανία), πάντα στο όνομα του «εθνικού συμφέροντος».

Εν τω μεταξύ, μια ώρα πτήσης ενός F16 κοστίζει 25 χιλιάδες ευρώ, ενώ το λειτουργικό κόστος για τις φρεγάτες στην Αφρική ανέρχεται στο μισό εκατομμύριο ευρώ ημερησίως! Δεν είναι όμως μόνο οικονομικό το θέμα. Αλήθεια, ποιο εθνικό συμφέρον επιτάσσει την αποστολή οπλικών συστημάτων στον Ζελένσκι ή τη δολοφονία 17 χιλιάδων παιδιών στην Παλαιστίνη;

Ζωηρό ενδιαφέρον είχε και το δεύτερο μέρος, με τις ερωτοαπαντήσεις, όπου μεταξύ άλλων τέθηκε το ζήτημα του ρόλου της συμμαχίας των BRICs. Εκεί συμμετέχουν χώρες-μέλη, που έχουν ενίοτε αντικρουόμενα συμφέροντα -πχ εισαγωγείς αλλά κι εξαγωγείς πετρελαίου, σε μια σχετικά χαλαρή διακρατική ένωση, που δεν μπορεί (ακόμα) να συγκριθεί με το ΝΑΤΟ (κι ας έχει το τελευταίο τις δικές του εσωτερικές αντιθέσεις). Γι’ αυτό και το ΚΚΕ κάνει λόγο για έναν υπό διαμόρφωση πόλο, όπου κάποιες χώρες έχουν ανοιχτό μέτωπο με τις ΗΠΑ (Ρωσία, Ιράν), ενώ άλλες διατηρούν μια ενδιάμεση στάση. Η Κίνα πχ, παρά τη σαφή υποχώρηση, έχει ακόμα την τρίτη θέση στην αγορά των ΗΠΑ.

Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο ενός πυρηνικού πολέμου. Κι αν το ανέκδοτο με δυο τύπους που στοιχηματίζουν επ’ αυτού («κι αν όντως γίνει, πού θα με βρεις να σε πληρώσω;») μοιάζει σαν μακρινός απόηχος από την εποχή της ειρηνικής συνύπαρξης και της Περεστρόικα -που έβλεπε τον πλανήτη ως το κοινό μας σπίτι με τους ιμπεριαλιστές, τον καιρό που ο Ελισαίος σπούδαζε ακόμα στη Σοβιετία-, η διφορούμενη στάση επίσημων αρχών όπως του Ισραήλ -δεν έχουμε πυρηνικά όπλα, αλλά σκοπεύουμε να τα χρησιμοποιήσουμε, εφόσον χρειαστεί- ούτε για πικρά χαμόγελα δεν προσφέρεται.

Όσο για το πιθανό ενδεχόμενο μιας γενικευμένης πολεμικής σύγκρουσης, ας έχουμε κατά νου ότι κανείς από τους δύο παγκόσμιους πολέμους δεν ξεκίνησε ως τέτοιος, με παγκόσμιο χαρακτήρα, αλλά από τοπικές, περιφερειακές συγκρούσεις, που εξαπλώθηκαν γρήγορα σε παγκόσμια κλίμακα.

Φτάνοντας προς το τέλος, βλέπω ότι έχουν μείνει αρκετές ενδιαφέρουσες ψηφίδες απέξω -πχ για το φυσικό αέριο στη Γάζα ή τους Κούρδους της Συρίας που κατέχουν το 1/3 του εδάφους της και τη σύσταση να είμαστε επιφυλακτικοί ακόμα και με τους Κούρδους εξόριστους αγωνιστές, που έρχονται συχνά σε κάποιες κινητοποιήσεις μας, ως προς το πολιτικό τους πλαίσιο.

Προφανώς η περίληψη αδικεί κάποια σημεία και οι πρόχειρες σημειώσεις μπορεί να τα στρεβλώνουν -άθελά μου- ως έναν βαθμό, σε κρίσιμες διατυπώσεις, αποχρώσεις ή και ως προς την ουσία -ή επιμέρους πτυχές της. Συνεπώς, το καλύτερο που έχει να κάνει ο σφος αναγνώστης και η βάση του μπλοκ είναι να προμηθευτεί το επόμενο τεύχος του περιοδικού της ΕΕΔΔΑ, που θα έχει το πλήρες κείμενο της εισηγητικής ομιλίας του Βαγενά -για να μην ξεχάσουμε τα έπεα πτερόεντα, όπως είπε η σφισσα εκ των διοργανωτών. Ακόμα καλύτερα, θα μπορούσε να δώσει το «παρών» στις επόμενες παρεμφερείς εκδηλώσεις -η πρώτη για την Παλαιστίνη, όπου γίνεται προσπάθεια να παραβρεθεί και κάποιος ισραηλινός εκπρόσωπος του κινήματος ειρήνης. Κι άλλη μια, πιθανότατα για τον χαρακτήρα της συμμαχίας των BRICs, που έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον ως ζήτημα.

Ως τότε, οι λαοί δε χρειάζεται να νιώθουν αιχμάλωτοι της γεωγραφίας ή του ιμπεριαλισμού. Αρκεί να σπάσουν την άτιμη την (ιμπεριαλιστική) αλυσίδα, να γίνουν ο αδύναμος κρίκος της και να συνειδητοποιήσουν την (υπερ)δύναμή τους. Η μόνη υπερδύναμη είναι οι λαοί κι αυτό δεν είναι κούφιο σύνθημα, αλλά μας περιμένει να το κάνουμε πράξη.

Ο Οπενχάιμερ ήταν κομμουνισταράς

Ψηφιδωτό σημειώσεων

Μύρισε θυμάρι και αντι-ιμπεριαλισμό την περασμένη Δευτέρα στο Σύνταγμα. Όπως στα νιάτα μας, που να ’ταν δυο φορές, και ας μην είχαν πάλι την αξέχαστη Νεανική Δράση για την Ειρήνη. Και αν με ρωτούσες, σφε αναγνώστη, θα έλεγα πως χρειάζονται και άλλες -περισσότερες- τέτοιες κινητοποιήσεις. Να εντείνουμε τη δράση μας, που θα έλεγε και η εισήγηση. Όχι για να τσεκάρουμε τυπικά το σχετικό κουτάκι, όχι ως κάτι παραπάνω, επιπρόσθετο σε όσα κάνουμε -βάλε κάτι και για την Παλαιστίνη- αλλά ως βασικό και αναπόσπαστο μέρος όσων λέμε και κάνουμε.

Είναι βασικό να μη γίνουμε κρέας για τα κανόνια τους. Να μη σφυρίζουμε αδιάφορα όταν ανάβουν εστίες πολέμου στη γειτονιά μας -γιατί είναι βέβαιο ότι αργά ή γρήγορα θα αρπάξει και το δικό μας σπίτι. Να σπάσει η απάθεια του τύπου «μακριά από τον κώλο μας και όπου θέλει ας είναι», που είναι ο κλασικός ατομισμός αλλά σε κλίμακα χώρας. Να σπάσει το κυρίαρχο δόγμα πως «οι Νατοϊκοί είναι φίλοι μας» -και θέλουν το καλό μας. Να αλλάξουμε τη φθίνουσα πορεία του αυθόρμητου αντι-ιμπεριαλισμού των μαζών. Να ανακτήσει τη χαμένη ιδεολογική του ηγεμονία το σύνθημα «ΕΕ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο».

Δεν είναι ένα ακόμα πεδίο, αλλά ο πυρήνας όσων λέμε. Ανέκαθεν ήταν. Από την εποχή ακόμα που οι Δαπίτες γκρίνιαζαν για τις διακοπές - παρεμβάσεις στα αμφιθέατρα και τις ανακοινώσεις για τον πόλεμο στη Νικαράγουα. Ενώ οι εναλλακτικοί εξηγούσαν με ύφος πως εκτός από τον ιμπεριαλισμό υπάρχει και η μοναξιά. Όχι το ένα εξαιτίας του άλλου, αλλά παρεμπιπτόντως, το ένα δίπλα στο άλλο, σαν ειρηνική συνύπαρξη αλλά με πόλεμο. Σήμερα όλοι αυτοί μας κυβερνάν εναλλάξ ή από κοινού και πασχίζουν να μας βάλουν στη «σωστή πλευρά του πολέμου», δηλαδή στο πλευρό της δικής τους λυκοσυμμαχίας. Και όσο ο λαός κοιμάται με αυτό το πλευρό, κινδυνεύει να βρεθεί στη λάθος πλευρά της κάννης και βασικά στην μπούκα του κανονιού.

Κι όχι, δεν είναι απλό θέμα ο ιμπεριαλισμός. Έχουμε πολλά να αναλύσουμε και να λήξουμε, θεωρητικά, ιστορικά και πρακτικά. Αν είναι αλυσίδα ή πυραμίδα. Αν μπορούμε να πούμε όλες τις χώρες ιμπεριαλιστικές. Αν έχει νόημα, στον αντίποδα, να περιορίζουμε τον όρο σε μια χούφτα χώρες. Αν θα αρχίσουμε να μιλάμε για «εκμετάλλευση έθνους από έθνος», εγκαταλείποντας την ταξική ανάλυση. Τι ακριβώς είναι τα κυριαρχικά δικαιώματα σε μια ιμπεριαλιστική χώρα -ή ενταγμένη στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Αν περιλαμβάνεται σε αυτά η ΑΟΖ. Αν αυτή η χώρα -ενταγμένη στο σύστημα ή ιμπεριαλιστική- μπορεί ποτέ να διεξάγει έναν δίκαιο πόλεμο. Και αν όχι, τι νόημα έχει να υπερασπιστούμε το έδαφός της. Αν αλλάζει ο χαρακτήρας του πολέμου -δηλαδή η πολιτική μιας χώρας- όταν επιτίθεται ή όταν αμύνεται. Αν θα πάρουμε τα όπλα να πολεμήσουμε. Ή για να ξεκινήσουμε την επανάσταση, στρέφοντάς τα στην κυρίαρχη τάξη και τα όργανά της. Αν θα το κάνουμε μέσα από τον στρατό, λιποτακτώντας ή πολεμώντας σε δικές μας, αυτόνομες μονάδες. Ή αν τελικά θα μας συλλάβουν όλους την πρώτη κιόλας μέρα, οπότε κουβέντα να γίνεται.

Δε χρειάζεται όμως να τα έχεις λυμένα όλα αυτά, για να (αντι)δράσεις. Δε χρειάζεται να είσαι καν κομμουνιστής, για να ζητάς να γυρίσει πίσω η φρεγάτα «Ύδρα» και να μην έχει καμιά συμμετοχή στο ματοκύλισμα των λαών η χώρα σου. Αρκεί να είσαι απλώς έντιμος, απέναντι στη συνείδησή σου πρωτίστως, όπως η αντισμηναγός Αμαλία Π.

-.-

Διάφορα ΜΜΕ μέτρησαν τις αντιδράσεις του κόσμου και έσπευσαν να βγάλουν διάφορα «επανορθωτικά» κείμενα, που μετρίαζαν κάπως τις εντυπώσεις από τα αρχικά τους δημοσιεύματα για τους ζαχαρομπαμπάδες του Κουτσούμπα στη Βουλή. Όλα τα ΜΜΕ; Όχι. Γιατί το ηρωικό Protagon αντιστέκεται και κρατά ψηλά τη σημαία του αντικομμουνισμού, σε αυτήν την τελευταία σοβιετική γωνιά της Ευρώπης, με σημαιοφόρο τον Χαρίδημο Τσούκα και τη συμπυκνωμένη σοφία του, που μας κάνει τη χάρη να ασχοληθεί με την «ασόβαρη προσέγγιση του ΓΓ» για ένα τόσο σοβαρό θέμα όπως η φοιτητική πορνεία. Το καταστάλαγμα αυτής της σοφίας μπορεί να κωδικοποιηθεί σε μαργαριτάρια του στιλ:

-Υπάρχουν πολλοί καπιταλισμοί.
-Η Κούβα είναι δεύτερη παγκοσμίως στην πορνεία.
-Στη Σουηδία τα περισσότερα πανεπιστήμια είναι δημόσια και δωρεάν -άρα δεν ευθύνεται η ιδιωτική πρωτοβουλία για τη στροφή των φοιτητών-ιών στην πορνεία.
-Την τελευταία την τρέφουν η ανισότητα και οι οικονομικές δυσκολίες -και όχι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
-Οι σοβαρές χώρες καταπιάνονται με το ζήτημα της φοιτητικής φτώχειας και της φοιτητικής σεξουαλικής εργασίας, αλλά όχι με τον κουτσούμπειο τρόπο.

Ας δούμε λίγο πιο προσεκτικά τις αρετές της Τσούκειου μεθοδολογίας.

-Οδηγούνται στην πορνεία οι φοιτήτριες (και οι φοιτητές) της Κούβας, για να εξασφαλίσουν τα δίδακτρά τους; Όχι, γιατί δεν υπάρχουν δίδακτρα. Στοιχειώδες -και δε χρειάζεται να είσαι ο Σέρλοκ Χολμς, για να το διαπιστώσεις.

-Υπάρχει γενικά πορνεία στην Κούβα. Ασφαλώς, αν και πιθανότατα όχι στις διαστάσεις που δείχνουν τα αμερόληπτα στοιχεία του Τσούκα και των αμερόληπτων πηγών του από τις ΗΠΑ, που έχουν πάντα οξυμένες ευαισθησίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Γι’ αυτό και έχουν επιβάλει ένα δολοφονικό εμπάργκο με ανυπολόγιστες συνέπειες στο νησί της επανάστασης. Έχει ακούσει άραγε κάτι για αυτό ο αξιότιμος αρθρογράφος; Ναι, αλλά δεν έχει θέση στην ανάλυσή του, για να μη χαθεί το ήδη έτοιμο συμπέρασμα.

-Υπάρχουν πολλοί καπιταλισμοί; Όχι, μόνο ένας και έχει για θεό του το κέρδος. Υπάρχουν βέβαια πολλές χώρες με διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης. Αλλά αν στο «καλό, σκανδιναβικό μοντέλο» -που δεν είναι ίδιο με τους «άλλους καπιταλισμούς»- υπάρχουν δυσκολίες, φτώχεια και ανισότητες, τότε αλήθεια ποιον καπιταλισμό μπορούμε να αναζητήσουμε, που να έχει εξαλείψει τέτοια φαινόμενα αντί να τα καλλιεργεί και να τα διαφημίζει ως ευκαιρίες; Άγνωστο.

-Υπάρχουν δημόσια πανεπιστήμια στις καπιταλιστικές χώρες; Ναι, αλλά η απάντηση είναι λίγο σχετική. Γιατί πρέπει αμέσως να ρωτήσουμε: Έχουν δίδακτρα; Λειτουργούν με γνώμονα το κέρδος; Διασφαλίζουν δωρεάν συνθήκες σπουδών στους φοιτητές; Κι εδώ αυτομάτως, οι απαντήσεις γίνονται πιο σύνθετες και αλλάζουν την αρχική κατάφαση. Δυστυχώς η Τσούκειος σκέψη δεν έχει φτάσει ακόμα τόσο μακριά, για να καταλάβει πως το πρόβλημα δεν είναι μόνο τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά η μετατροπή της παιδείας συνολικά σε ένα πανάκριβο εμπόρευμα. Ότι τα δημόσια πανεπιστήμια μετατρέπονται ταχύτατα σε μαγαζάκια -για να ’ναι ανταγωνιστικά- και βλέπουν τις δομές τους να ιδιωτικοποιούνται, παραμένοντας κατ’ όνομα δημόσια.

Αλλά το βασικό ζήτημα που αποκλείει κάθε ελπίδα συνεννόησης με τον Τσούκα και το σινάφι του, είναι εκείνη η φρασούλα περί «φοιτητικής σεξεργασίας», που μπορούμε να τη δούμε διατυπωμένη και σε άλλα σημεία: Η ισχυρότερη αντίληψη περί αυτοδιάθεσης του σώματος και η αυξανόμενη απενοχοποίηση των επ’ αμοιβή σεξουαλικών υπηρεσιών συμβάλλουν στην αποδοχή και ενδυνάμωση του φαινομένου.

Και να πώς η νεοφιλελεύθερη οπτική του Χαρίδημου Τσούκα έρχεται να συναντήσει τους «αντισυστημικούς» αριστερούς ψάλτες της ελεύθερης οικονομίας που προσυπογράφουν το σημείο για την «αυτοδιάθεση του σώματος». Τελικά η πορνεία μπορεί να μην είναι πρόβλημα αλλά μια μορφή ελευθερίας και αποβολής των παλιών μας ταμπού. Σκεφτείτε το...

-.-

Είναι ο «Οπενχάιμερ» το magnus opus του Νόλαν; Μπορεί. Δεν είμαι τόσο σινεφίλ, για να έχω άποψη, αλλά κάνοντας μια μικρή σφυγμομέτρηση στο περιβάλλον μας, θα λάβουμε διάφορες απαντήσεις, από χλιαρές μέχρι πολύ θετικές αντιδράσεις. Πολύ λίγοι όμως θα κινηθούν εκτός αυτού του φάσματος, λέγοντας πως η ταινία δε βλεπόταν ή ότι ήταν ένα σύγχρονο αριστούργημα. Είχε σφιχτό μοντάζ, πυκνό κινηματογραφικό χρόνο -για να παρακολουθήσει τον αντίστοιχο ιστορικό-, εμφανή σκηνοθετική σφραγίδα -ιδίως στην εκκωφαντική απουσία ήχου τη στιγμή της έκρηξης. Είχε επίσης ενδιαφέρον θέμα, με σοβαρές προεκτάσεις, που δεν έκανε χρονικές εκπτώσεις -τελειώνοντας με τη σκηνή της έκρηξης, όπως ήθελε ο μέσος θεατής- και χώρεσε αρκετές από αυτές, χωρίς όμως να εμβαθύνει -που είναι εν μέρει λογικό και αναπόφευκτο, αλλά ως ένα βαθμό και συνειδητή επιλογή. Και έχουμε δει πολλά αριστουργήματα να μην παίρνουν αγαλματάκι, σχεδόν κανένα όμως χωρίς βάθος...

Εξίσου ανοιχτή παραμένει η συζήτηση για τα πολιτικά μηνύματα του «Οπενχάιμερ». Είναι η ταινία ενός μάλλον συντηρητικού σκηνοθέτη, αν δεν κάνω λάθος -ως προς το πολιτικό του στίγμα και όχι ως προς το έργο του- για έναν κομμουνιστή επιστήμονα ή έστω συμπαθούντα, που τον υποψιάζονταν για πράκτορα των Σοβιετικών (κυνηγήθηκε όντως στα χρόνια του Μακαρθισμού απ’ τους αχάριστους ευεργετηθέντες). Η οποία όμως κλείνει με την αποκατάστασή του, χάρη και σε ενέργειες των «Δημοκρατικών», υπηρετώντας τελικά μια τάση που κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια στο Χόλιγουντ και καθορίζει παγκόσμια τα κριτήρια της κοινής γνώμης περί προοδευτικότητας -χαρακτηριστικό παράδειγμα η περσινή «Μπάρμπι» και ας μην τιμήθηκε με Όσκαρ.

Αυτό που νομίζω ότι επιτείνει κάπως τη σύγχυση είναι η στάση του ίδιου του ΚΚ ΗΠΑ, που ταυτίστηκε σχεδόν απόλυτα με το New Deal του Ρούζβελτ, συνέχισε εκ των πραγμάτων να τον στηρίζει στα χρόνια του πολέμου και της Αντιφασιστικής Συμμαχίας, που ήταν μια μορφή «Λαϊκού Μετώπου» σε διεθνή κλίμακα, χωρίς αυταπάτες -άλλο αν καλλιεργήθηκαν τελικά τέτοιες σε μια σειρά ΚΚ- για να φτάσει μεταπολεμικά στον μπραουντερισμό, σε μια υπαρξιακή κρίση και ένα ιδεολογικό τέλμα, με αποτέλεσμα να αποπροσανατολιστούν οι μάζες -και καλά κρασιά, έπεσε στον γκρεμό, καλό κόμμα πρέπει να ήταν...

Ίσως για να απαντήσουμε στο ερώτημα αν ήταν κομμουνιστής ο Οπενχάιμερ, πρέπει να πιάσουμε βασικά το ερώτημα τι γραμμή είχε το ΚΚ ΗΠΑ και τι σήμαινε να είσαι κομμουνιστής τότε -που το πιάνει ακροθιγώς ένας διάλογος της ταινίας, στο πλαίσιο της ανάκρισης.
-Ήσουν κομμουνιστής;
-Ήμουν με το New Deal...

Όπως και να έχει, ο Όπι ήταν τουλάχιστον κομμουνίζων, μελετημένος και κατασταλαγμένος (είχε διαβάσει και τους τόμους του «Κεφαλαίου») και είχε ισχυρούς δεσμούς με οργανωμένους κομμουνιστές στο περιβάλλον του. Συνεπώς, μια στοιχειωδώς έντιμη βιογραφική ματιά -έστω κινηματογραφική- δε θα μπορούσε να παραβλέψει και να αποσιωπήσει αυτήν την παράμετρο. Κι ο Νόλαν σίγουρα δεν επιλέγει αυτήν την οδό -ίσα-ίσα.

Σε τελική ανάλυση, εφόσον κατάπιαμε αμάσητη (για λόγους πολιτικής χρησιμότητας) την παραχάραξη στο Τελευταίο Σημείωμα του Βούλγαρη, που το προβάλαμε παντού και το εκθειάσαμε γιατί ένας από τους 200 της Καισαριανής ψιθύρισε «κομμουνιστής ως το τέλος», δε χρειάζεται να κοιτάμε στα δόντια τον γάιδαρο που μας χαρίζει ο Νόλαν.

Δίνει ανοιχτά το πολιτικό στίγμα του Οπενχάιμερ, θέτει εύστοχα το πρόβλημα της σχέσης της επιστήμης με την εξουσία και πόσο ανεξάρτητη (δεν) μπορεί να είναι, βάζει τους ηθικούς προβληματισμούς του επιστήμονα που βλέπει την εφεύρεσή του να μπαίνει στην υπηρεσία άλλων σκοπών από αυτούς για τους οποίους σχεδιάστηκε. Κι αν αφήνει -σκόπιμα- κάποια σημεία ανοιχτά, δίνει τουλάχιστον στον θεατή πολλά ερεθίσματα για να τα ψάξει παραπάνω μόνος του. Όπως σκοπεύει να κάνει και η κε του μπλοκ, έχοντας αγοράσει το ογκώδες βιβλίο στο οποίο βασίστηκε η ταινία -και ας μην είναι γραμμένο από αυστηρά δική μας σκοπιά.

-.-

Μπορεί οι συλλήψεις έξι οπαδών της ΑΕΚ επειδή άναψαν πυρσούς σε μια ταράτσα, δίπλα από το γήπεδο της Λαμίας να μην είναι της ίδιας βαρύτητας με τις σκηνές που περιγράφει ο στίχος «χτυπάνε στην ταράτσα τον Ανδρέα» -και ποιος να το έλεγε τότε ότι ο Λεντάκης θα πήγαινε μια μέρα με αυτούς που τον χτυπούσαν- αλλά το γεγονός δε στερείται καθόλου σημασίας. Όπως λέει και ο 2310, οι οπαδοί γίνονται πειραματόζωα για την αυστηροποίηση του ποινικού κώδικα. Και τα γήπεδα -που ήταν ανέκαθεν πιστός καθρέφτης της κοινωνίας- θεωρούνται προνομιακό πεδίο για την εμπέδωση του δόγματος «νόμος και τάξη». Αυτό δεν αλλάζει επειδή οι οπαδοί αθωώθηκαν λόγω άγνοιας-παρανόησης του αθλητικού νόμου (και τάξη), που είναι περίπου σα να λέμε «λόγω βλακείας». Τουλάχιστον αυτή είναι η μόνη αθώωση -από όσες έχει προτείνει εσχάτως η εισαγγελική έδρα- που δε σε κάνει να αναρωτιέσαι: υπάρχει τίποτα που να μην έχει σαπίσει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας;

Κι αν μαγνητοσκοπηθούν και ανέβουν στο διαδίκτυο οι παρεμβάσεις της σημερινής εκδήλωσης για τον Ποινικό Κώδικα, μπορεί να βρεθεί η αφορμή να πούμε περισσότερα.

-.-

Η σχέση του ΚΚ Πορτογαλίας με το ΚΚΕ μου θυμίζει συνειρμικά το αθλητικό ντοκιμαντέρ Once Brothers, για τον Ντράζεν, τον Ντίβατς και την κάποτε ενιαία Γιουγκοσλαβία. Κάποτε ήμασταν αδελφά κόμματα, τα μόνα που έμειναν όρθια στη λαίλαπα της αντεπανάστασης, και ο Κουνιάλ ήταν ο Πορτογάλος Φλωράκης -και αντιστρόφως. Η Πορτογαλία έζησε τη δική της μεταπολίτευση την ίδια χρονιά με τη δική μας, αλλά χωρίς εκβιαστικά διλήμματα «Καραμανλής ή τανκς», αφού οι φαντάροι που οδηγούσαν τα οχήματα ήταν στην πρώτη γραμμή της Επανάστασης των Γαριφάλων. Κι η δική τους «σοσιαλμανία», με την έννοια μιας σχετικής αριστερόστροφης ιδεολογικής ηγεμονίας, εκφράστηκε στα ονόματα των αστικών τους κομμάτων, καθώς η αντίστοιχη ΝΔ είναι το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, σε διάκριση με το σοσιαλιστικό αντίστοιχο του ΠΑΣΟΚ.

Αν λοιπόν σε αυτή τη χώρα θεριεύει σήμερα η ακροδεξιά -τα ορφανά του Σαλαζάρ- και εκμηδενίζεται η αξιοπιστία και η επιρροή του ΚΚΠ, η ευθύνη είναι βασικά δική του και δε μετριάζεται από τις αντίστοιχες ενισχυμένες τάσεις στη φασίζουσα Ευρωλάνδη. Κι είναι απορίας άξιο πώς/γιατί δεν έχει εκφραστεί ως τώρα ένα ρεύμα εσωτερικής αντιπολίτευσης σε αυτόν τον κατήφορο, στο πλαίσιο μιας αυτοκριτικής που να παίρνει αποστάσεις από τη στρατηγική επιλογή του ΚΚ να γίνει ουρά των σοσιαλιστών και της αντιλαϊκής τους κυβέρνησης, στο όνομα του μικρότερου κακού, που φέρνει πάντα το μεγαλύτερο. Και το δικό μας καθήκον δεν είναι να επιχαίρουμε πάνω από το πολιτικό πτώμα ενός τέτοιου ιστορικού κόμματος, ούτε να αφήσουμε ένα γαρίφαλο στη μνήμη της επανάστασης και του ένδοξου παρελθόντος του. Αλλά να το βοηθήσουμε να ξεπεράσει την κρίση του, βγάζοντας πρώτα μια σωστή διάγνωση για τις αιτίες της.

-.-

Ποιο είναι άραγε το μεγαλύτερο επίτευγμα του ΣΥΡΙΖΑ; Ότι κατάφερε να πλασάρει τη θεωρία των δύο άκρων, σαν γνήσιο -έστω γενόσημο του- ΠΑΣΟΚ; Ότι το έκανε σε μια περίπτωση καθαρής ομοφοβικής βίας, φασίζουσας και ρατσιστικής; Ότι ανακάλυψε ομοφοβική επίθεση στην πολιτική κατακραυγή -και όχι μάτσο κράξιμο- του «κοσμαγάπητου» Κασσελάκη -όπως θα μιλούσε για σεξισμό αντίστοιχα, αν είχε εκλεγεί η Αχτσιόγλου στη θέση του; Ότι τα τρολ της υπόγας στοχοποίησαν πλαγίως και το ΚΚΕ για την επίθεση στα διεμφυλικά άτομα; Ότι δικαιώνει κάθε μέρα πιο πολύ το σχήμα του σοσιαλφασισμού -που μιλάει για τα δίδυμα αδελφάκια; Ότι ο Κασσελάκης είναι, σαν παρουσία και ουσία όσων λέει, μια κινούμενη πατριαρχία;

Ας αφήσουμε να το κρίνει η ιστορία. Και ας κρατήσουμε μια ανάλυση για τη συμβασιλεύουσα για κάποια άλλη ανάρτηση.