Ο Γιώργος Χουρμουζιάδης γράφει…

Σήμερα γίνεται η πολιτική κηδεία του γιώργου χουρμουζιάδη. Που εκτός από διακεκριμένος αρχαιολόγος ήταν «το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα προλεταριακής διανόησης». Και στο πρόσωπό του αναγνώριζες «το ελεύθερο, ανήσυχο, απείθαρχο πνεύμα, τις μαρξιστικές ιδέες, την αφομοιωμένη μόρφωση, τη διεισδυτική κριτική σκέψη και τη μαχητικότητα», όπως είχε πει εύστοχα ο ηρακλής κακαβάνης στο ευχαριστήριο σημείωμά του για την παρέμβαση του καθηγητή στη βιβλιοπαρουσίαση του «άγνωστου βάρναλη».

Σε αυτή την ανάρτηση η κε του μπλοκ συνεχίζει το κατευόδιο, αξιοποιώντας κάποιες απ’ τις πιο πρόσφατες αναρτήσεις του χουρμουζιάδη στην προσωπική του σελίδα σε γνωστό χώρο κοινωνικής δικτύωσης (facebook). Από αυτήν προέρχεται και το σκίτσο, που πρόσθεσε στο προφίλ του ο ίδιος ο χουρμουζιάδης, με εμφανή διάθεση αυτοσαρκασμού. Καλή ανάγνωση.

15 Ιουνίου
Μωρό και παιδί με τον Μεταξά και την Κατοχή των Ναζί! Έφηβος με τον εμφύλιο, τον Παπάγο, τη Βάρκιζα, τα χαρτιά κοινωνικών φρονημάτων, την Ασφάλεια στη γωνιά του δρόμου. Νεοδιορισμένος σε ένα κουτσοχώρι, να πίνω νερό της βροχής και να διαβάζω με τη λάμπα του πετρελαίου, όλος χαρά: δολοφονία του Λαμπράκη, επιστρατευμένος απεργός. Ώριμος πια και "μυαλωμένος" και να η Χούντα του Παπαδόπουλου. Και όλος θέληση για αγώνα μέσα από το ΚΚΕ, χωρίς προκοπή. Συντρίμμια η Σοβιετική Ένωση. Πάνε τα όνειρα και οι ελπίδες: το "αντίπαλο δέος" στον καναβάτσο. Βουλευτής, μέλος ενός θεάτρου σκιών, να ασφυκτιώ στο ναό της Δημοκρατίας (Βουλή) και να μην μπορώ να ανασάνω. Και ένα απόγεμα τα ΜΑΤ στις κεραίες. Μαύρες οι οθόνες. Λουκέτο στα ματωμένα χείλια μιας Αρρωστημένης Δημοκρατίας. Καθισμένος στα κάρβουνα να παρακολουθώ την εκατοστή εκπομπή μαγειρικής. Και ο "Ανατολικός Τομέας" στο Δισπηλιό, γεμάτος νερά και καλάμια, βατράχια και μεταχειρισμένα προφυλακτικά. Και συ μου λες πως έζησα. Σκατά έζησα!

12 Ιουνίου
Μου έρχονται στο μυαλό πολλά "αστεία" να πω με αφορμή το κλείσιμο της ΕΡΤ, αλλά δε θα πω κανένα από αυτά, γιατί όσο κι αν προσπαθώ δεν μπορώ να βρω καμιά διαφορά από την παρόμοια εικόνα που αντικρύσαμε το πρωί της 21ης Απριλίου του 1967. Και μέσα σε τέτοιες παρομοιώσεις δε χωράνε τα αστεία. Το κλάμα χωρά, το κλάμα το βαθύ, το πικρό. Το κλάμα του θανάτου, χωρίς ανάσταση και ομόηχες αηδίες. Έτσι νιώθω, τ' ορκίζομαι, ένας έγκαιρα πεθαμένος ρομαντικός που όταν έβλεπε την ελληνική σημαία, στα 14 χρόνια του, δάκρυσε. Μια ζωή ψέματα, ωρέ Πρόεδρε της Δημοκρατίας! Το μικρό σου το όνομα δε σου θυμίζει τίποτα;

17 Μαΐου
Αχ να μην ξέρω κινέζικα, να πάω στην Τιεναμέν, με δικά μου έξοδα. Να σταθώ απέναντι από το πορτρέτο του Μάο και να φωνάξω: αγοράστε με "σύντροφοι". Πουλιέμαι όσο-όσο, και με ευκολίες πληρωμής. Αγοράστε με! Θέλω να πάω στον Κίτρινο Ποταμό και να ξαναρχίσω από την αρχή τη "Μεγάλη Πορεία". Και να ξέρετε καλά: ανάμεσα σ' αυτά που σας πούλησε ο Σαμαράς δεν είμαι εγώ. ΟΧΙ!

10 Μαΐου

Για το μόνο που ήμουνα σίγουρος το Πάσχα που μας πέρασε, ήτανε η υπηκοότητα του οβελία που δοκίμασα. Ναι, ήτανε ελληνικό. Γι' αυτό και όσο το έτρωγα, είχα την αίσθηση ότι κάτι άλλαζε μέσα μου. Γινόταν πιο ελληνικό, πιο εθνικόφρον, να πούμε. Δεν ξέρω ακριβώς, αλλά, τώρα που το θυμάμαι, κάτι σαν "Κική Δημουλά" έχει εγκατασταθεί μέσα μου, και βλέπω τα πράγματα πιο καθαρά. Αυτά για τον πασχαλιάτικο οβελία. Το δεύτερο θέμα αφορά την ονομαστική μου εορτή, που την μετακίνησαν και πάλι, και δεν μπόρεσα να τη χαρώ, όπως τη χάρηκα εκείνη τη χρονιά που

"φύσαγε ο Βαρδάρης

το κύμα η πλώρη εκέρδιζεν οργιά με την οργιά
σ’ έστειλε ο πρώτος τα νερά να πας για να γραδάρεις
μα εσύ θυμάσαι τη Σμαρώ και την Καλαμαριά".

Κι όμως εσείς δε με ξεχάσατε, μου στείλατε τις ευχές σας με πολλή αγάπη, μόνο που δεν μπόρεσα να τις ακούσω, γιατί είχε αποφορτιστεί το κινητό μου. Σας ευχαριστώ θερμά. Τί ωραία που είναι η σιωπή, στ' αλήθεια! Μια άλλη φορά, πάλι, κάναμε Πάσχα σε ένα νησί. Δε θυμάμαι πώς το έλεγαν. Θυμάμαι μόνο το χταποδάκι που μας σέρβιραν με τσίπουρο σπιτικό, και τα παιδιά που επέμεναν " Η ζωή εν τάφω κατετέθεις Χριστέ", με κόκκινα μάγουλα και μωβ πασχαλιές στο πέτο. Παρ' όλ' αυτά η κεραμεική μπορεί να είναι ΥΕ 3Β. Για φαντάσου!

Εκτός από αυτά αξίζει να διαβάσετε:

Την ανάρτηση που έκανε το φτερό στο πέλαγο με δυο πολύ ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις του στο ριζοσπάστη για την τύχη των αρχαιοτήτων στην χώρα μας, την αρχαιολογία στην εκπαίδευση και τη σχέση της με τη μαρξιστική μεθοδολογία.

Τη γραπτή (και πιθανότατα τελευταία δημόσια) παρέμβαση του χουρμουζιάδη πέρσι τον απρίλη, στη βιβλιοπαρουσίαση του άγνωστου βάρναλη.

Και μία από τις τελευταίες συνεντεύξεις που είχε δώσει στο αριστερό βήμα, όπου μεταξύ πολλών άλλων λέει ότι η σχέση του με τη νέα γενιά τον κάνει να συνειδητοποιεί το μέγεθος του προσωπικού του χρόνου και να βιάζεται να προλάβει. Να προλάβει να γράψει αυτό που ήθελε πιο πολύ και δεν είχε γράψει ακόμη. Όπως ένα βιβλίο για τη θεωρητική αρχαιολογία, ενάντια στη διαβρωτική διείσδυση της μεταμοντέρνας σκέψης στην αρχαιολογική έρευνα. Ή ένα μυθιστόρημα με ήρωα τον εαυτό του, για να διαλέξει αυτός το τέλος του!...

Στη μνήμη του Γιώργου Χουρμουζιάδη

Σε τέτοιες περιστάσεις τα πολλά λόγια είναι φτώχεια. Γι' αυτό η κε του μπλοκ προτιμά να δανειστεί τα δικά της από τον ίδιο τον εκλιπόντα και τον πλούτο των ιδεών του, με ένα μικρό απάνθισμα από παλιότερα κείμενά του.

Πριν από αυτό μπορείτε να διαβάσετε εδώ την ανακοίνωση του γραφείου τύπου της κετουκε και ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα, όπου ξεχωρίζει η ένταξη του χουρμουζιάδη στο κόμμα σε αρκετά μεγάλη ηλικία (σχεδόν πενήντα χρόνων) και μάλιστα σε μια περίοδο που όλα τα σάρωνε ο άνεμος της αλλαγής, το 'σωτήριο' 1981.

Τον χουρμουζιάδη τον απασχολούσε συχνά στα κείμενά του το ζήτημα της γλώσσας, γιατί με αυτήν καταργούνται οι προσωπικές φυλακές, έρχονται οι άνθρωποι ο ένας κοντά στον άλλο, φτιάχνουν κοινότητες, οικογένειες, πολιτισμό. Προβληματιζόταν για την ικανότητα της πρωτοπορίας να συνδέεται, να πλησιάζει και να συγχωνεύεται με την πλατιά μάζα των εργαζομένων, όπως λέει ο βλαδίμηρος. Για το αν μπορεί (πέρα από την πρόθεση) να δείξει ένα άλλο πρόσωπο. Που ξέρει να γελάει και να καταυγάζει αισιοδοξία, να τραγουδάει και να λέει ποιήματα, να αναπαράγεται και να εμφανίζεται όποτε πρέπει ανανεωμένο. Αλλά προπαντός να μιλάει στον κόσμο τη δική του γλώσσα, χωρίς αυτό να σημαίνει ιδεολογική αναδίπλωση ή πολιτική αποπροσανατολισμό, γιατί μόνο όταν δε σκέφτεσαι σε προδίδει η γλώσσα. Εξάλλου για να ενωθείς με τους προλετάριους όλου του κόσμου, πρέπει να τους μιλήσεις στη γλώσσα τους, για να σε καταλάβουν και να σε πιστέψουν. Αλλιώς θα σε καταπιεί η μοναξιά!

Γι’ αυτό είχε νιώσει την ανάγκη να 'απολογηθεί' για τον αλληγορικό τρόπο γραφής του και τους αναγνώστες που μένουν με απορίες και παράπονα από τα σημειώματά του, λέγοντας πως τα κείμενά του, γραμμένα με πολύ κόπο, είναι μια σειρά προσωπικές ασκήσεις για να βρει μια οποιαδήποτε αρμονία σχέσεων ανάμεσα στον εαυτό του και την πραγματικότητα ή ανάμεσα στους αναγνώστες του και την πραγματικότητα. Ενώ μια άλλη κυριακή στη στήλη του συμπλήρωνε πως προτιμά να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής του με τη ‘μειοψηφία’, που ό,τι λέει το εννοεί.

Έβγαζε στον προσυνεδριακό του 15ου την αγωνία του για την αδυναμία μας να πάμε στις ραφές που κρατάνε την εργατική τάξη ενωμένη με μια κοινωνία άδικη και βάρβαρη μέσα στην αδικία της, πολλές φορές όμως και γοητευτική. Έλεγε πως αφήσαμε τη συνείδησή της έρμαιο των συνθημάτων. Τη χαιρετίσαμε μέσα στα τραγούδια μας "...γεια σου περήφανη κι αθάνατη εργατιά...", δεν της εξηγήσαμε όμως, γιατί είναι περήφανη. Ούτε της αναλύσαμε το νόημα της "αθανασίας" της.

Και σε άλλο σημείο σημείωνε πως θα ‘ταν λάθος, αν περιορίζαμε την οικοδόμηση της μεγάλης Αμφισβήτησης στη μηχανική αποστήθιση συνθημάτων και έτοιμων περιγραφών. Θα ήτανε λάθος, αν περιγράφαμε το Σοσιαλισμό με τις λέξεις των εγγράφων και όχι του νου και της κομμουνιστικής μας καρδιάς.

Σε ένα άλλο σημείωμά του για τις θέσεις του 17ου συνεδρίου, προέτρεπε όσους τις διαβάσουν να κάνουν το λενινιστικό ‘άλμα’ που μας βοηθά να πάμε στην ουσία των λέξεων και μετατρέπει την οριζόντια κι επιφανειακή πολλές φορές λειτουργία τους σε κάθετη διείσδυση στην επικίνδυνα στομωμένη συνείδηση της νεοελληνικής κοινωνίας.

Σε εκείνο το συνέδριο η τοποθέτησή του (δυστυχώς δεν μπόρεσα να τη βρω στο αρχείο του ριζοσπάστη και πιθανόν να μην είχε ζητήσει κι ο ίδιος τη δημοσίευσή της) είχε συμπεριληφθεί από την αλέκα στην τελική της ομιλία, κατά το κλείσιμο της συζήτησης.

Ο σύντροφος χουρμουζιάδης έθεσε ένα ζήτημα το οποίο είναι βασικός άξονας αλλά η επίλυσή του δε λύνεται αυτόματα μέσα από την εισήγηση. Είπε πώς θα καταφέρουμε να δουλεύουμε κι ενιαία κι εξειδικευμένα, προσαρμοσμένα και διαφοροποιημένα στο μαζικό κίνημα, στις μαζικές οργανώσεις, στις συσπειρώσεις, που είναι πιο πολιτικοποιημένη μορφή οργάνωσης, δεν ταυτίζονται όμως με τη γραμμή του Μετώπου. Πώς θα γίνεται έτσι η εξειδίκευση που δε θα οδηγεί στην αποσπασματικότητα και στον κατακερματισμό, αλλά ούτε στο όνομα του ενιαίου να φτάνουμε στην ισοπέδωση.

Μπορείτε να διαβάσετε ακόμα από το αρχείο του ρίζου:

-Αποσπάσματα από έναν προ δεκαετίας χαιρετισμό του ως βουλευτής α’ θεσσαλονίκης στο συνέδριο του εργατικού κέντρου της πόλης, όπου εκθέτει τις αρχές της ταξικής πάλης, που ήταν και η βάση της ίδρυσης της ίδιας γσεε (παράλληλα με το σεκε).

Ένα πολύ ωραίο, μάλλον βιωματικό κείμενο για τις παρελάσεις, που είναι αρκετά επίκαιρο εν όψει και της φετινής επετείου της 28^ης οκτώβρη.

Δε θα πάνω ποτέ στην παρέλαση. Με καμιά δύναμη δε στέκομαι εγώ προσοχή μπροστά στα κανόνια τους!

Το κείμενό του μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2007 (πιθανότατα το τελευταίο στη στήλη που διατηρούσε επί χρόνια στον κυριακάτικο ρίζο) για την πραγματική ουσία μιας εκλογικής νίκης.

Τη νίκη δεν μπορείς να τη μετρήσεις με αριθμούς, αλλά με την αλλαγή που συμβαίνει στο ίδιο σου το σώμα, με την ανατροπή της ίδιας της πραγματικότητας, που κάνει τη νύχτα μέρα, το κόκκινο κρασί, ποταμό τροπαιούχο. Την εκλογική του νίκη το κόμμα δεν πρέπει να τη μετρήσει με αριθμούς. Τι ρόλο έπαιξαν τα χαμόγελα κι οι σφιχτές χειραψίες, δεν έχει σημασία. Στο κάτω-κάτω κι οι άλλοι χαμογελούσαν κι οι άλλοι έσφιγγαν τα χέρια των άλλων. Σημασία έχει πως ο δικός μας ο λόγος ήταν αληθινός. Δεν περιγράφαμε εμείς ψεύτικους παραδείσους. Ούτε τάζαμε αυτά που δεν είχαμε να δώσουμε.
Άκρως επίκαιρες επισημάνσεις για τη σημερινή εποχή, που κάποιοι στριμώχνουν τους αριθμούς στα έτοιμα συμπεράσματά τους.

Και τον αποχαιρετισμό του στον χαρίλαο, που δεν ήτανε ένας, δεν ήτανε μονάχα αυτός. Ήταν όλοι μαζί. Κι εμείς και οι άλλοι. Κι αυτοί που τον αγαπούσαν και τον πίστευαν και οι άλλοι που τον πολεμούσαν. Εμείς που τον καταλαβαίναμε και οι άλλοι που δεν μπορούσαν να τον νιώσουν.

Για να φτάσει στην κατακλείδα: Οι Αντρειωμένοι δεν πεθαίνουν. Ταξιδεύουν για να γνωρίσουν από κοντά τους ανθρώπους για τους οποίους μάχονται. Καλό ταξίδι Σύντροφε, και καλήν Αντάμωση!

Με αυτή τη βεβαιότητα, μπορούμε να αποχαιρετήσουμε κι εμείς σήμερα το σύντροφο χουρμουζιάδη. Καλό ταξίδι..

Υστερόγραφο: ό,τι μπαίνει σε πλάγια γράμματα είναι ελαφρώς προσαρμοσμένο στη ροή του λόγου. Αν κάποιος ενδιαφέρεται να βρει τα ακριβή λόγια, μπορεί να ανατρέξει στο πρωτότυπο και τις παραπομπές των συνδέσμων.