Πέμπτη - το νέο Σάββατο

Δεν ξέρω ποιος έβγαλε το συμπέρασμα ότι η Πέμπτη είναι το νέο Σάββατο, αλλά σίγουρα δεν είχε υπόψη του το Φεστιβάλ της οργάνωσης. Όπου ο εργαζόμενος λαός φεύγει πριν από τα μεσάνυχτα, χωρίς γοβάκι, για να μη γίνει κολοκύθα, και βασικά γιατί έχει πρωινό ξύπνημα. Είναι σαν εκείνο το παιδικό τραγουδάκι με τα Στρουμφάκια, που λέει "την Πέμπτη δεν κρατιέμαι...", υπονοώντας την προσμονή για το Φεστιβάλ, που φουντώνει. Έλα όμως που... "Παρασκευή πρωί, λα-λα-λα-λα-λα, λα-λα,..", που είναι σαν να πέφτουν αποσιωπητικά. Ακόμα κι αν το πεις με βαριά, σαλονικιώτικη προφορά το "λα-λα-λα" και πας χαλαρά με ένα μπουγατσάν στο χέρι ή τους λουκουμάδες του Φεστιβάλ που (και) φέτος ήταν πολύ ωραίοι, δεν αλλάζει το νόημα κι όλοι ξέρουν τι αποσιωπάται: η βαρβαρότητα του συστήματος της εκμετάλλευσης και του πρωινού ξυπνήματος.

Όχι λοιπόν, η Πέμπτη δεν είναι το νέο Σάββατο. Γιατί την τρίτη μέρα κατά τας γραφάς, θα γίνεται παλλαϊκό προσκύνημα (ου μην και παλλαϊκό κράτος) και δε θα βρίσκεις μέρος να σταθείς και καρεκλοπόδαρο να ακουμπήσεις. Ενώ τώρα υπάρχει σχετική άπλα και λιγοστές ουρές, που μπορεί να φαίνονται κάπως κρύες, αλλά σίγουρα θα τις νοσταλγήσεις τις επόμενες μέρες, δηλ σήμερα κι αύριο. Καθώς (υπάρχει) και η ηθική δέσμευση στα περιβάλλοντα σπίτια και τις λαϊκές δυτικές συνοικίες (όχι το συγκρότημα) κι εργατογειτονιές πως δε θα τους ξενυχτήσουμε με τη φασαρία και θα τελειώσουμε κάπως νωρίτερα.
Μόνο που νωρίς από νωρίτερα διαφέρει...

Κνε μου αρρώστια, Κνε αδυναμία
Φεστιβάλ δεν τέλειωσε ποτέ κανείς στη μία...

Για την ακρίβεια, στη μία και μισή, οπότε είχαν τελειώσει τα πάντα. Κι έμεινε μόνο το κουβανέζικο μπαρ, Τούμπα λίμπρε και καρδιτσιώτικα κοκτέιλ, όπου ο μη αστικός μύθος λέει πως πέρυσι, κάποια στιγμή, προς τα ξημερώματα, είχε παίξει και Παντελίδη! Αλλά σύντομα έσβησαν κι εκεί τα φώτα και το επόμενο βήμα (για να μας διώξουν) θα ήταν να παίξει πχ ο σοβιετικός ύμνος και το σηματάκι της ΕΡΤ "καληνύχτα σας".
-Αύριο πάλι, δε θα είμαστε εδώ, που είχε πει μια φορά κι ο Λάκης με τα ψηλά ρεβέρ. Θα είναι όμως άλλοι.

Μα μιάμιση ώρα; Είπαμε, έχει συμπυκνωθεί ο πολιτικός χρόνος, αλλά όχι κι έτσι...

Αυτό δε σημαίνει πως δεν υπήρχε λαός (μέχρι τις 12 έστω). Μπορεί να μην είχαμε τον κόσμο που είχε η Τούμπα Λίμπρε χτες, αλλά το ΠΑΟΚ-Φιορεντίνα προσφερόταν για δημιουργικές υπερβολές και συνειρμούς με τα παλιά, αγαπημένα "Σπορ του Βορρά" του Μπούζα (πριν το γυρίσουν κι αυτά σε ταμπλόιντ σχήμα και κλείσουν) που φούσκωναν πλήθη και γεγονότα, σα φαρίνα (Πέτρος) Γιώτης. Στις σελίδες τους ο λαός του Φεστιβάλ θα ήταν τουλάχιστον ίσα με αυτόν της Τούμπας (βάλε και τα διαρκείας και τους τζαμπατζήδες). Κι αυτός της Τούμπας, υλικό για επανάσταση, ίσα με το πλήθος της τρίτης μέρας στο πάρκο Τρίτση. Ενώ εμείς θα βγάζαμε γραμμή στον Ραπ(τόπουλο), λέγοντας "καλησπέρα από το κιτρινόμαυρο Παύλου Μελά" -αφού οι ΠΑΟΚτζήδες θα έβλεπαν μπάλα.

Στον απολογισμό της μέρας, η κε του μπλοκ κράτησε.
Την κίνηση στην Εγνατία (ελέω ποδοσφαιρικού αγώνα και ΔΕΘ) και το αστικό της Σταυρούπολης (27) που μας φέρνει πιο κοντά, μέχρι να γίνεις παστός.
Για σένα έχω κάνει κρατητήριο και σκότωσα για ένα εισιτήριο...

Την τιτοϊκή κονκάρδα ενός σφου, όπου ο Γιόζιπ Μπρος είναι φτυστός ο... (ας κρατήσουμε μέχρι αύριο το σασπένς, που θα υπάρχουν και φωτογραφικά ντοκουμέντα).
Τη σφισσα με το μοβ φεγγάρι στα μαλλιά της (ψεύτικη η ακρογιαλιά, αν δεν τα 'βαφες σαν Ρόντμαν, θα 'σαν όλα αληθινά.
Τις άθικτες ντάνες με τις καρέκλες, που θα εξαφανιστούν μέχρι να πεις "λυκοσυμμαχία" τις επόμενες μέρες. Δείτε τις, πριν τις κατεβάσουν...

Την επίσκεψη κλιμακίου συνιστώσας της Ανταρσυα, που κατέφτασε στην κορύφωση της βραδιάς, όταν είχε τελειώσει το πρόγραμμα, και δε χρειαζόταν να κόψεις εισιτήριο για να μπεις στο χώρο. Όχι πως δεν είχαν όμως, γιατί τα διακινούν -λέει- κι οι ίδιοι, ενωτικά, στο Χεμινγουέι, το στέκι τους στο κέντρο της πόλης, με τα φτηνά ποτά και τις (όχι και τόσο φτηνές) σπέσιαλ κρέπες.
Παρεμπιπτόντως, το ρούμι στο κουβανέζικο το είχαμε φέτος 4 ευρώ. Απλά το λέω, χωρίς να έχω την παραμικρή ιδέα για τη διατίμηση του αλκοόλ και το μέτρο σύγκρισης στην αγορά. Ούτε γουλιά...

Το βαζιουλινικό σύνθημα "ούτε γουλιά (αλκοόλ)" που υιοθέτησε άθελά του ο Sniper, για να κρατήσει νηφάλια τη ΣΚΕΨΗ του, (όπως λέγεται και το όργανο των εμφιαλωμένων Κοκακολάδων, που είχαν και φέτος την τιμητική τους, με τα μπαλόνια τους). Ούτε γουλιά κι εδώ, μόνο Βίκος και ξερό ψωμί (συνοδεία για τα σουβλάκια).

Την ειρηνική συνύπαρξη με τη λαϊκή πτέρυγα του (πάλαι ποτέ) αριστερισμού, που προτιμά τα κλαρίνα από τη σκα κι άλλα μεταμοντέρνα ακούσματα, και γουστάρει οτιδήποτε λαϊκό -εκτός από τη λαϊκή εξουσία-λαϊκή οικονομία. Εκτός κι αν αγάπησαν αναδρομικά όλες τις επεξεργασίες του 15ου Συνεδρίου.

Τα θυελλώδικα χειροκροτήματα (ΟΥΡΑ κι ουρανομήκεις επιδοκιμασίες) στην εμφάνιση του Πετρολούκα Χαλκιά. Και το λογοπαίγνιο που έκανε το Λαϊκό Στρώμα -ανώτατο στάδιο του σεφερλισμού-παραγοντισμού- για τον ΠετροΛούκατς Χαλκιά (θυελλώδικα "ωχ θεέ μου" και παλάμες να καλύπτουν το πρόσωπο) και την ταξική συνείδηση, με φόντο το σύνθημα της λαϊκής σκηνής: για να φτιάξω μια καινούρια κοινωνία άλληνε...
Έλειπε μόνο ο Πέτρος Φιλιππίδης σε ρόλο μπάτσου να πει με στιλ Τσίπρα: σκασμός εγώ μιλάω...

Το πεντάλεπτο πέρασμα από τους Ιμάμ Μπαϊλντί, όπου η τραγουδίστρια μπαΐλντιζε το κοινό της στο μπλα-μπλα, μέχρι να τραγουδήσει λίγο και να το ξαναγυρίσει στο μιλητό.
Τη φεστιβαλική ανεμελιά, που δεν την αγγίζουν οι (άδικες) μπηχτές της μάνας Φύσσα κι οι κουτοπόνηρες ερωτήσεις ενός δεξιού Ναρίτη στο ΓΓ, για το ευρώ και τη Χρυσή Αυγή.

Και την απορία γιατί ο ΓΓ ήταν εδώ μέχρι χτες το πρωί, αλλά δεν παρέτεινε λίγο την παραμονή του, για να έρθει στο Φεστιβάλ, να φάει και να χορέψει στη λαϊκή. Γιατί εμείς στην ομήγυρη, μπορεί να ήμασταν αρκούντως εύσωμοι, τρεις τόνοι (σε κιλά) - μία πολιτική, και φαγανοί (τα σουβλάκια καλά, τα λουκάνικα αξιοπρεπή, αλλά τη διαφορά την έκαναν οι λουκουμάδες), από χορό όμως... βράχος ακούνητος ο Ντιμιτρόφ. Και δεν ξέρω αν αρκεί η φεστιβαλική ανεμελιά για να κερδίσουμε έξυπνα τιτιβίσματα και χολερικά σχόλια.

Το κακό πάντως με αυτές τις ευέλικτες στη σύνθεση, αλλά δυσκίνητες στο περιεχόμενο (σαν εξωκοινοβουλευτική ενότητα) παρέες είναι ότι κάνουν την ίδια βόλτα πάνω-κάτω σε ακτίνα μερικών μέτρων, συναντάνε ένα σωρό γνωστούς, αποπροσανατολίζονται από το στρατηγικό τους στόχο, και όταν βρουν τελικά τραπέζι να κάτσουν, παλουκώνονται για να μην το χάσουν. Οπότε χρειάζονται διασπαστικές-φραξιονιστικές κινήσεις, για να γυρίσεις το χώρο και να βρεις υλικό για ανταπόκριση.

Όπως πχ το ταμπλό από το... αναμοφωτήριο της Μακρονήσου, που μιλούσε ειρωνικά για το μεγάλο Στάλιν, που (κατά τα σοβιετικά βιβλία) ήταν ολοκληρωμένη μεγαλοφυΐα και εποίησε τα πάντα. Γιατί ψέματα είναι;

Αλλά περισσότερα επ' αυτού στο αυριανό σημείωμα.

Δελτίο Κομινφόρμ IV

4 ημέρες για την κάθοδο των αγροτών στην Αθήνα

Ο απόηχος της απεργίας της Πέμπτης δείχνει πως η κυβέρνηση πήρε το μήνυμα και το επεξεργάζεται κατάλληλα. Κάτι που φαίνεται (μεταξύ πολλών άλλων) και από αυτό το σχόλιο ενός μέλους της ΠΓ του Σύριζα, που έχει ως επωδό:
Μόνοι μας και όλοι τους.

Έτσι είναι. Ο Σύριζα είναι ένας αλλά λέων κι όλοι εμείς τυριά (απλά τα μπλε μυρίζουν περισσότερο). Στην ίδια πλευρά είναι πχ αυτοί που σήκωσαν ναζιστικά σύμβολα στα βραχάκια του Άρειου Πάγου με φόντο την Ακρόπολη, και οι αντιεξουσιαστές που επιτέθηκαν σε αθώους Γερμανούς τουρίστες τις προάλλες. Τα δύο άκρα σε αγαστή συνεργασία, για να ρίξουν την κυβέρνηση, σε μια επανάληψη του βρώμικου 89' (αλλά άμα τους πεις Πασόκους, θίγονται σα μωρές παρθένες).

Μαθαίνουμε επίσης πως (το σύστημα, τα συμφέροντα, με δυο λόγια οι κακοί) ρίχνουν όλα τα λεφτά για να ρίξουν τον Αλέξη Τσίπρα. Αν και, μεταξύ μας, όλα τα λεφτά είναι ότι ο Κουρής βρίσκει άξιους συνεχιστές στους αυριανίστας τους διαδικτύου.

Το τελευταίο φρούτο που ευδοκιμεί στο μπαχτσέ του κυβερνητικού αυριανισμού και των ακλόνητων επιχειρημάτων του είναι ότι ο κόσμος δεν έχει κανένα λόγο να αντιδρά και να κατέβει στους δρόμους εφόσον δεν έχει έρθει ακόμα τίποτα προς ψήφιση. Είναι παραλλαγή αυτού που λέγανε πέρσι, τέτοιες μέρες: ας περιμένουμε πρώτα να δούμε τι θα κάνουνε και μετά κρίνουμε την κυβέρνηση. Και έχουνε δίκιο από μια άποψη, ας περιμένουμε πρώτα να δούμε. Έτσι και αλλιώς, το ασφαλιστικό πχ, θα είναι πολύ χειρότερο μετά από τη διαπραγμάτευση με τους εταίρους. Αν αντιδράτε έτσι από τώρα δηλ, τι θα κάνετε στη συνέχεια, όταν έρθει το τελικό σχέδιο;

Η ΔΦΑ (συγ)κυβέρνηση είναι τόσο φιλολαϊκή εξάλλου, που να καταλαβαίνει καλύτερα από εμάς τι χρειάζεται "για το καλό μας". Το οποίο πρέπει πάντως να το βλέπουμε σφαιρικά, ως γενικό καλό, χωρίς παρωπίδες και στεγανά. Στο κάτω-κάτω έχουν κι οι δανειστές τα προβλήματά τους, όπως είπε κι ο Παπαδημούλης σε μια πρόσφατη εμφάνισή του.

Παρόλα αυτά, οι απομονωμένοι σεχταριστές -που ούτε καν εκατό χιλιάδες δεν κατέβασαν στο δρόμο την περασμένη Πέμπτη- προχωρούν σε κλιμάκωση και τυφλή σύγκρουση.
Το Σάββατο βγήκε η ανακοίνωση του γραφείου τύπου του ΚΚΕ για την κλιμάκωση της πάλης, ενώ η ΕΓ του ΠΑΜΕ ανέμενε την απόφαση του συντονιστικού των αγροτικών μπλόκων στη Νίκαια, όπου ελάχιστα μπλόκα (από τα Τέμπη και λίγα ακόμα) δεν έστειλαν αντιπροσωπία.
Οι αγρότες, που δίνουν ένα ωραίο μάθημα τακτικής, αγωνιστικής ευελιξίας στα μέσα και τις μορφές, αποφάσισαν κλιμάκωση, με εντεινόμενους αποκλεισμούς της εθνικής οδού και των παραδρόμων της και κάθοδο στην Αθήνα για πανελλαδικό αγροτικό συλλαλητήριο την ερχόμενη Παρασκευή,που θα είναι κομβικής σημασίας.

Από κάμπους και λαγκάδια κατεβαίνει η αγροτιά,
μ'υψωμένα τα δρεπάνια χαιρετάει την εργατιά.
Χρόνια τώρα εμείς σκυμμένοι σκάβουμε τη μαύρη Γη
και τα πλούτη μας τα παίρνουν οι τυράννοι οι αστοί.
Ό,τι βλέπετε μπροστά σας απ'τα χρόνια τα παλιά,
στη δουλειά μας τα χρωστάτε, ζήτω-ζήτω η εργατιά!

Κι άμα γίνει η αρχή, ας κρατήσουν οι χοροί που ξεκίνησαν ήδη σε κάποια αγροτικά μπλόκα, ενάντια στη λογική του κοινωνικού αυτοματισμού.



Βλέποντας εν τω μεταξύ τα πλήθη στη λαϊκή κινητοποίηση της Πέμπτης, λέγαμε μεταξύ σοβαρού κι αστείου με ένα σφο ποιο μπορεί να είναι το επόμενο δυναμικό βήμα κλιμάκωσης. Να κάνουμε ντου σε κάποιο κτίριο με επικεφαλής το ΓΓ ή την κοινοβουλευτική ομάδα, ή έστω να κάνουμε τον άλλο μήνα μια συμβολική κατάληψη στο αστυνομικό τμήμα του Λιτόχωρου, τιμής ένεκεν για το ΔΣΕ και το πρώτο επεισόδιο του ένοπλου αγώνα του. Αλλά τώρα θα μου πεις έχουμε αριστερή κυβέρνηση κι είναι διαφορετικά. Αριστερός να στρέφεται ενάντια σε αριστερό;

Μα εδώ φασίστες βαράνε ακροδεξιούς και ρατσιστές, αν δεις τι γίνεται στην Κω. Κι έτσι μια ένωση αστυνομικών αναγκάστηκε να βγάλει ανακοίνωση κατά της καταστολής "γιατί μας τραβάτε στην Κω κτλ" (ενώ στην πρωτεύουσα προφανώς έχουν άλλη άνεση και δε αντιμετωπίζουν προβλήματα να το κάνουν). Έβγαλε και η κομματική οργάνωση στο νησί μια ανακοίνωση ενάντια στην καταστολή, αν και ο μέσος σφος συνεχίζει να αναρωτιέται με το βασικό κι αρχέγονο ερώτημα "με ποιον είμαστε;".
Με τους μετανάστες είναι προφανώς η απάντηση.

Αλλά μερικές μικρές κοινωνικές αναταραχές δεν μπορούν να αναιρέσουν το ηθικό πλεονέκτημα που διατηρεί η ΔΦΑ και φροντίζει συχνά-πυκνά να το επιβεβαιώνει, δίνοντας πάτημα στους εκδότες, τα κανάλια και τον τύπο της Δεξιάς, να τη χτυπάνε με σπερμολογίες και κίτρινα δημοσιεύματα που δεν διαψεύδονται. Πχ για την πρόταση κυβερνητικών βουλευτών να σπουδάζουν με δίδακτρα στα ΑΕΙ όσοι δεν τα καταφέρνουν στις πανελλαδικές εξετάσεις. Ή για τον Αρβανίτη και τις προσλήψεις των συγγενών του.

Παρεμπιπτόντως, είναι εντελώς λογικό να καλύπτεις με πρόσωπα της απόλυτης εμπιστοσύνης σου κομβικά πόστα του κρατικού μηχανισμού. Αυτό που δεν είναι λογικό είναι να βολεύεις τους δικούς σου και να επικαλείσαι μετά τις αντιστασιακές τους ρίζες, για να το δικαιολογήσεις. Και μια που το έφερε η κουβέντα, τι παλικάρι κι αυτός ο Αρβανίτης (και ιδεολόγος, πάνω από όλα).

Κλείνουμε τη σημερινή ανάρτηση με μια δόση εξωκοινοβούλιο, που έχει κι αυτό να αντιμετωπίσει τα δικά τoυ προβλήματα. Όπως την τροτσκιστική ονείρωξη του ενιαίου μετώπου με τη ΓΣΕΕ και το λατρεμένο εισοδισμό τους με τις σημαίες και τα πανό της Ανταρσυα, που είχε πάρει όμως απόφαση για συμμετοχή στη συγκέντρωση του Μουσείου.
Τον Σεκίτη κι αν το δέρνεις, τα καδρόνια σου χαλάς...

Το αυθόρμητο του Δεκέμβρη

Πρόσφατα έτυχε να διαβάσω ένα κείμενο του Μαυροειδή στο Πριν, που επαναφέρει ένα γνωστό και διαδομένο μύθο, αυτόν του αυθόρμητου ξεσπάσματος του Δεκέμβρη και της ανεπαρκούς επίσημης Αριστεράς, που δεν το εξέφρασε και δεν κατάφερε να του δώσει άλλα, βαθύτερα χαρακτηριστικά. Εκεί κολλάει συνήθως μια μπηχτή για την Αλέκα και τη δήλωση για το Σύριζα που χαϊδεύει τα αυτιά αντιεξουσιαστών και την ατάκα της για την πραγματική εξέγερση, όπου δε θα σπάσει ούτε ένα τζάμι. Λες και η Οχτωβριανή δηλ –για να πάρουμε τη μεγαλύτερη των επαναστάσεων- δεν επικράτησε εύκολα και σχετικά αναίμακτα, σε πρώτη φάση, προτού δοθεί διεθνής χείρα βοηθείας στη μαύρη αντίδραση των λευκοφρουρών.

Ένας βασικός περιορισμός τέτοιων αναλύσεων από το συγκεκριμένο χώρο, που πρέπει πάντα να μετριούνται με κριτήριο την πράξη, είναι πως το εξωκοινοβούλιο πάσχει από το σύνδρομο του χαρταετού, γαντζώνεται από το αυθόρμητο, ζει και πεθαίνει μαζί του, γίνεται ουρά του, ενώ βαυκαλίζεται πως το καθοδηγεί, κι είναι καταδικασμένο να πέσει μαζί με το χαρταετό, μόλις εξαντληθεί η αρχική δυναμική του, ή αρχίσει να φυσάει κόντρα, και να περιμένει καρτερικά το επόμενο φύσημα του ανέμου, για να ανέβει, να νιώσει πως ταξιδεύει ή ότι εφοδεύει στον ουρανό.

Μια οργάνωση, συλλογικότητα, χώρος, μετωπικό σχήμα, ομάδα ανθρώπων (τέλος πάντων οτιδήποτε εκτός από κόμμα), που πίστευε ή έθετε ως στόχο να παρέμβει στο αυθόρμητο, έπρεπε να έχει συγκεκριμένο σχέδιο, να μετράει τα βήματα που καταφέρνει, να αναπροσαρμόζει τα πλάνα της, να δοκιμάζει συνθήματα, μορφές, μέσα, να τα εναλλάσσει, κτλ. Όποιος πιστεύει πως έχει καταφέρει κάτι από αυτά και πως τα ακολούθησε έστω κατά προσέγγιση, μπορεί να μιλήσει σε διαφορετική βάση. Αλλιώς αυτά που λέει δεν έχουν ιδιαίτερη αξία ούτε κάποιο πρακτικό αντίκρισμα.

Μπορεί ωστόσο να διηγείται ωραίες ιστορίες (για να τρώνε το φαγητό τους οι υπόλοιποι) και να μοιραστεί την πείρα του από το μπόλιασμα του αυθόρμητου με το συνειδητό στις μαύρες καταλήψεις του (μαύρου) Δεκέμβρη, όπου πήγαινε με τους συντρόφους του, με παλμό κι αλυσίδες (Θεοδωράκης-Φαραντούρη, Θεοδωράκης-Φαραντούρη) να το συναντήσουν κι έμεναν παγωτό αντικρίζοντας το συγκεντρωμένο λούμπεν στοιχείο, που καλούνταν να γίνει το επαναστατικό υποκείμενο της εξέγερσης.

Ένα βασικό συμπέρασμα που βγαίνει κι από την πρόσφατη πείρα, είναι πως το αυθόρμητο εκπαιδεύεται, διαπαιδαγωγείται. Κι αυτό σημαίνει ότι είναι εγκληματικό να το αφήνεις στην τύχη του, να το εξιδανικεύεις ή να πηγαίνεις με τα νερά του, για να το καλοπιάσεις και να το προσεγγίσεις. Αν άφησε κάτι πίσω του ο Δεκέμβρης, ως κληρονομιά στα κινηματικά ήθη και έθιμα και την πολιτική παιδεία ενός κόσμου, είναι ένα άγριο, αντιμπατσικό, αντικρατικό ένστικτο, που εξαντλεί τη στόχευση και τη δυναμική του σε βιτρίνες και τα όργανα της τάξης, αλλά είναι σχεδόν τυφλό, για να σημαδέψει την τάξη που υπηρετούν τα τελευταία.

Η αγανάκτηση των πλατειών ξεθύμανε σε ακίνδυνα (ή επικίνδυνα αν σκεφτείς το ξέπλυμα και τη νομιμοποίηση της Χρυσής Αυγής) εκλογικά μονοπάτια, με βασικά χαρακτηριστικά το αμεσοδημοκρατικό ακομμάτιστο (έξω τα κόμματα) και τις αντιμνημονιακές μούντζες. Όταν πας με τέτοιους όρους και βασικά χωρίς δικούς σου όρους, δε σου μένει παρά να υποκλιθείς μπροστά του και να περιμένεις να τσιμπήσεις εκλογικά μερικές ψήφους συμπάθειας. Κι όσο για το μπόλιασμα, αυτό μένει στα χαρτιά των μακροσκελών ανακοινώσεων.

Οφείλουμε επίσης να θυμηθούμε την πολύ χρήσιμη σημείωση του Βλαδίμηρου για την αυθόρμητη συνείδηση της εργατικής τάξης, που δεν μπορεί να φτάσει από μόνη της πέρα από το επίπεδο των οικονομικών διεκδικήσεων, στην αναγκαιότητα μιας άλλης κοινωνίας και μιας επαναστατικής εξουσίας που θα καθοδηγήσει το πέρασμα σε αυτήν. Η δουλειά των κομμουνιστών δεν είναι να ποτίζουν το αυθόρμητο για να μας δώσει από μόνο του καρπούς, αλλά η καλλιέργεια, που περιλαμβάνει πολύ περισσότερα πράγματα κι ανάμεσά τους και το ξερίζωμα (αυταπατών, ιδεοληψιών, κτλ), σε διάκριση με το «αφήστε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν».

Σε αυτό το τελευταίο βασίζεται η ανάλυση του εξωκοινοβουλίου (και όχι μόνο) για τα μεταβατικά προγράμματα, που γεφυρώνουν θεωρητικά το χάσμα ανάμεσα στις άμεσες διεκδικήσεις και το στρατηγικό στόχο. Κι εδώ παρουσιάζεται μια βασική λογική αντινομία το αρχικού σχήματος που εξετάζουμε, καθώς προκρίνονται κάποιοι ενδιάμεσοι στόχοι, για να διαπαιδαγωγήσουν ένα «αυθόρμητο», που εκφράζεται είτε με βία, ανεβασμένα μέσα (πχ Δεκέμβρης), είτε με απογειωμένους στόχους, όπως η κατάργηση του χρήματος και των κομμάτων (στην περίπτωση των πλατειών).

Αυτό κατά τη γνώμη μου θέτει ένα σοβαρό ζήτημα τι ακριβώς ονομάζουμε αυθόρμητο και κατά πόσο είναι όντως αυθόρμητο (που εκφράζεται με αυθεντικό τρόπο) ή αν κουβαλά τα σημάδια της κυρίαρχης ιδεολογίας, που τα έχει ενσωματώσει ως δικές του ιδέες, κι όχι απλά μια ανώριμη ανυπομονησία. Οι «αυθόρμητες» απαντήσεις που λαμβάνουν πχ οι δημοσκόποι είναι αυτές που έχουν φροντίσει να καταστήσουν «κοινό τόπο» δια της επανάληψης, μέσω των ΜΜΕ και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (που ήταν και βασικοί δίαυλοι προώθησης των πλατειών). Κι ως γνωστόν, όποιος δεν έχει γνώμη, δανείζεται τα κλισέ των ΜΜΕ, όταν καλείται να εκφράσει μια άποψη γύρω από ένα ζήτημα.

Εν πάση περιπτώσει, αν υπήρχε κάτι θετικό κι αυθόρμητο στο Δεκέμβρη, αυτό ήταν ότι κατέβηκαν μαθητές στους δρόμους, σχεδόν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, ακόμα και σε μέρη-χωριά, που δεν είχε ξανασυμβεί ποτέ κάτι τέτοιο. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι πρέπει να του προσδίδουμε χαρακτηριστικά και βαρύγδουπους τίτλους που δεν αντιστοιχούν στην εικόνα του (πχ η πρώτη εξέγερση ενάντια στην οικονομική κρίση) κι ότι δεν είναι προβληματική η απουσία οποιασδήποτε συνέχειας σε αυτό το ξέσπασμα, και τα επιλεκτικά αντανακλαστικά για τα Εξάρχεια, ως κινηματική έδρα, που δεν εκδηλώθηκαν με την ίδια ορμή και ένταση, σε άλλες περιπτώσεις, με πιο ταξικά χαρακτηριστικά, όπως το παιδί στα δυτικά προάστια, που δεν είχε εισιτήριο και σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια ενός πιεστικού ελέγχου.

Δεν αρκεί πάντως η καταπολέμηση των μύθων που εξιδανικεύουν το αυθόρμητο –καθώς λειτουργεί παράλληλα κι η εξωραϊστική λειτουργία της επιλεκτικής μνήμης, με το πέρασμα του χρόνου, και μπορείς να ακούσεις κάποιους «μπαρουτοκαπνισμένους βετεράνους» να σου μιλάνε για το Δεκέμβρη, όπως μιλούσε για το Πολυτεχνείο ο Σπύρος Παπαδόπουλος στους Απαράδεκτους. Χρειάζεται ένας σοβαρός και συστηματικός προβληματισμός γύρω από τα χαρακτηριστικά του και τους τρόπους προσέγγισης και διαπαιδαγώγησής του.

Αυθόρμητα ξεσπάσματα έχουμε όταν εισέρχονται απότομα και μαζικά στο αγωνιστικό προσκήνιο λαϊκές μάζες, που δεν είχαν ξαναπεράσει αυτό το κατώφλι, υπάρχει ανεβασμένη αγωνιστική διάθεση κι αντίστοιχα ανεβασμένη συμμετοχή (δεν είναι λίγες εξάλλου αυτές οι περιπτώσεις, που μπορεί να γνωρίζει ο καθένας μας την τελευταία πενταετία).

Η οργανωμένη πρωτοπορία κρίνεται από την ικανότητά της να προσελκύει το αυθόρμητο, να το κινητοποιεί και να το οργανώνει, να οικοδομεί δεσμούς μαζί του, να μην το αφήνει να ξεθυμάνει, αλλά να εξασφαλίζει το βάθεμα και τη συνέχειά του, να μπορεί να εκφράσει και να αγκαλιάσει την ανεβασμένη αγωνιστική διάθεση, την έντασή της, και να τη βγάζει ακόμα πιο δυνατή από κάθε αγωνιστικό σταθμό. Που είναι ένα πράγμα να το λες και να συμφωνείς, κι ένα άλλο, πολύ πιο δύσκολο, να το πετύχεις κιόλας…

Kommon people

Το κείμενο που ακολουθεί επιχειρεί μια (από σπόντα) επισκόπηση κάποιων πρόσφατων εξελίξεων στο ευρύτερο εξωκοινοβουλευτικό γίγνεσθαι, όπου μετά τη μικροαστική καταστροφή της ΛαΕ στις εκλογές, χρειάζεται μια ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ ΝΑΡ και ΑΡΑΝ, και πιο συγκεκριμένα των δεξιών Ναριτών που ζητούσαν μεταξύ άλλων την κοινή εκλογική κάθοδο ΚΚΕ, ΛαΕ και Ανταρσυα (και βασικά των δύο τελευταίων) και των αριστερών Αρανιτών που έμειναν στην Ανταρσυα κι δεν ακολούθησαν τη δεξιά Αραν στο λαφαζανικό βούρκο.

Αυτό το δεξιό (και θεωρητικά μειοψηφικό) ΝΑΡ διοργάνωσε πριν μερικές μέρες εκδήλωση για την Αριστερά και τη διέξοδο από το «αριστερό μνημόνιο», όπου παραβρέθηκε το όλον ρεύμα με το Χάγιο, και το δεξιό με το Σκαμνάκη (εκ της διοργανώτριας ιστοσελίδας Kommon), μαζί με το Λαφαζάνη της ΛαΕ και τον Καλαματιανό, πιθανότατα εκ μέρους του Εργατικού Αγώνα, αν κι είχε αναγγελθεί στην ΕφΣυν ως «ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ», δηλ με την πιο σπουδαία πολιτική ιδιότητα που είχε ή θα έχει ποτέ (αν υποθέσουμε δηλ ότι ο ΕΑ θα αποτολμήσει τη μετεξέλιξή του σε κάτι περισσότερο από ιστοσελίδα/κίνηση κομμουνιστών). Είναι ζήτημα βέβαια πώς ακριβώς ορίζεται η έννοια «ιστορικό στέλεχος» και ποιος δικαιούται να φέρει αυτόν τον τίτλο, αλλά δε θα τα χαλάσουμε σε αυτό.

Παρεμπιπτόντως, συζητούσαμε σε μια παρέα πως αν οι διεθνείς και τα υποκατάστατά τους έχουν φτάσει κάπου τις πέντε ή τις έξι (ή και παραπάνω, γιατί χάνεις κανείς το μέτρημα από ένα σημείο κι έπειτα, και βασικά μετά την 3η), τα τελευταία μόνο χρόνια πρέπει να έχουμε δει καμιά 15αριά κινήσεις-πρωτοβουλίες συγκρότησης ενός νέου ΕΑΜ κι άλλα τόσα καλέσματα για το νέο ΚΚ της εποχής μας –κάτι σαν κόμμα νέου-νέου τύπου.

Τα σημειώνω αυτά γιατί ένα αρκετά δημοφιλές επιχείρημα στις τάξεις του μετωπικού Αντάριζα είναι πως δεν έφτιαξε μόνο το ΚΚΕ το ΕΑΜ, αλλά και το ΕΑΜ έφτιαξε-γιγάντωσε το ΚΚΕ. Κι εφόσον διαθέτουν τη στοιχειώδη αυτογνωσία για να καταλάβουν πως δεν είναι σε θέση (ούτε κατά προσέγγιση) να φτιάξουν κάτι που να μοιάζει ή να πλησιάζει να γίνει κομμουνιστικό κόμμα ή και σκέτο κόμμα (to be or wannabe, ιδού η απορία), αφήνουν να εννοηθεί πως το μέτωπο είναι ένα πρώτο βήμα (και) προς αυτό το στόχο, προϋπόθεση και όχι αποτέλεσμά του. Ένα μέτωπο που κατά το Σκαμνάκη και τα ωραία ελληνικά του, είναι… πιο δυνατότητα από ποτέ.

Πιο πλατύ; Γίνεται. Πιο ενωτικό; Γίνεται. Πιο μινιμαλιστικό για να χωράει τους πάντες; Γίνεται. Πιο γάλακτος; Κι αυτό γίνεται. Πιο δυνατότητα όμως δε γίνεται. Κι από τότε που θυμάμαι να διαβάζω αντίστοιχα κείμενα, ίσχυε πάντα πως «σήμερα περισσότερο από ποτέ είναι επίκαιρη, δυνατή κι αναγκαία η…» κι ακολουθούσε κάτι που κυμαινόταν από την κοινή δράση μέχρι την επανάσταση και τη σοσιαλιστική προοπτική.

Γιατί όπως λέει ο Σκαμνάκης, το ζήτημα δεν είναι πώς να αποκαλύψεις τους ρεφορμιστές αλλά πώς να συνεργαστείς μαζί τους χωρίς να υποκύψεις στη στρατηγική τους.

(Ε ναι λοιπόν, αυτό είναι το ζήτημα).

Αυτή δεν είναι μια λενινιστική αντίληψη της πολιτικής τακτικής; Όπως αναρωτιέται ο ίδιος ρητορικά, λίγο παραπάνω.

Μμ, ναι, όχι ακριβώς. Και βασικά, αντί απάντησης, μου έρχεται συνειρμικά ένα σύνθημα που είδα φέτος γραμμένο στους τοίχους του Πολυτεχνείου.

ΟΧΙ ΚΑΟΥΤΣΚΙ

Όσο για την παρομοίωση με τα σπίρτα, που επιμένουμε να τα ξοδεύουμε σε άφλεκτα υλικά ενώ η κοινωνία βράζει, ομολογώ πως μου θύμισε συνειρμικά το κεφάλαιο για το Μαρξ από τον Κόσμο της Σοφίας, ένα βιβλίο που εισάγει τα παιδιά στον κόσμο της φιλοσοφίας, και συνδέει τον κομμουνισμό με το κοριτσάκι με τα σπίρτα, που αντί να πεθάνει από το κρύο, βάζει φωτιά για να εκδικηθεί τον καπιταλιστή. Παραμύθια για μικρά παιδιά και παιδικές αρρώστιες...

Επικεντρώνω στο Σκαμνάκη, γιατί βρήκα στο Kommon σε γραπτή μορφή την παρέμβασή του, ενώ οι υπόλοιπες μαγνητοσκοπήθηκαν κι ανέβηκαν (με αρκετή καθυστέρηση) στην ιστοσελίδα του Χατζηστεφάνου (που για να πω την αμαρτία μου, και χωρίς να υποτιμώ τη δουλειά του, μου θυμίζει κάπως Θεοδωράκη της Αριστεράς, με την έμφαση που δίνει στην εικόνα και τα πλάνα στα ντοκιμαντέρ του).

Κι αν πρέπει να βγει ένα συμπέρασμα από τα παραπάνω, είναι πως αφού το ΠαΣοΚ δεν έπαψε να υπάρχει, αλλά μετακόμισε στο Σύριζα, οι αυταπάτες για την αριστερή κυβέρνηση μετακόμισαν στη ΛαΕ (που κάλυψε το κενό του Σύριζα), χωρίς να νιώσουν την παραμικρή ανάγκη για αυτοκριτική και χωρίς να αντλήσουν κανένα δίδαγμα από την πικρή τους πείρα. Και τώρα μπορεί ο καθένας να αναλογιστεί πόσο διορατική κι εύστοχη ήταν στον καιρό της η εκτίμηση του κόμματος για τη δημιουργία ενός νέου αναχώματος που θα καλύψει το κενό του Σύριζα και τις δυνάμεις που θα το συγκροτήσουν ή θα φλερτάρουν μαζί του. Καθώς και πόσες αντιδράσεις είχε ξεσηκώσει τότε η επισήμανση του αυτονόητου –κι επιβεβαιωμένου πλέον στην πράξη.

Αντί επιλόγου στο σημερινό κείμενο θα μπορούσαν να μπουν.

Μια αναφορά στο οργανωτικό της Ανταρσυα και την «ετήσια» πανελλαδική συνδιάσκεψή της, που έχει 2½ χρόνια να γίνει, βρήκε αρκετά εκλογικά προσχήματα στο ενδιάμεσο, για να αναβληθεί και τώρα πάει για 16’ και βλέπουμε. Εξάλλου χρόνος υπάρχει… (κι ας μην υπάρχουν λεφτά τελικά, αν και ο χρόνος είναι χρήμα, και στην τελική και λεφτά υπάρχουν, αλλά το θέμα είναι πού πηγαίνουν).

Κάποιες ουρές από το φετινό Πολυτεχνείο, πχ για τις αξιοθρήνητες ανακοινώσεις κάποιων εκ των οργανώσεων, που δέχτηκαν το παρακρατικό χτύπημα –πχ το ΕΕΚ έκανε στην αρχή λόγο για τραμπούκικη, προβοκατόρικη ενέργεια, και κατέληγε καλώντας τους συντρόφους (δηλ τους τραμπούκους-προβοκάτορες) να φυλάνε τα πυρά τους για τους φασίστες.

Και η ανακοίνωση μιας αναρχικής συνέλευσης που γνωστοποιεί ουσιαστικά τη διαγραφή (αν και δεν το λένε έτσι στη δική τους διάλεκτο) των μελών τους που συμμετείχαν σε αυτή την ενέργεια. Ας ενημερώσουν όμως και τους ομοϊδεάτες τους στη Θεσσαλονίκη που έβγαλαν μια αστεία, παιδιάστικη ανακοίνωση, όπου καμαρώνουν για την καταστροφή και απαλλοτρίωση (πιθανότατα με αυτήν ακριβώς τη σειρά) υλικού του ΚΚΕ από σχολές και μερικών αφισών, όπου δεν είχε στεγνώσει ακόμα η γλουτολίνη!

Ένας γενικός προβληματισμός (που δεν αφορά το σύγχρονο κοινό του μπλοκ) για το αν ήταν φυσική η κατάληξη του δεξιού ΝΑΡ, αφότου επικράτησε της χαρι-τάσης, και πώς συνεχίζει να θριαμβεύει ο κεντρισμός, που μετακινείται χωρίς να το καταλαβαίνει από το εκάστοτε κυρίαρχο άκρο.

Και η πρόσφατη συνδιάσκεψη της ΛαΕ, με μια κορυφαία αποστροφή από το λόγο της Βαλαβάνη: ότι έχουν αποδεχτεί το πρόγραμμα ΚΚΕ και Ανταρσυα (που είναι, σα να λέμε, το ίδιο), ενώ το ζήτημα είναι να κάνουν κάτι πιο ευρύ, με μεγαλύτερη απήχηση.

Αυτή τουλάχιστον είναι ειλικρινής…

Τροτσκισμός για αρχάριους

Όλα ξεκίνησαν από ένα διάλογο με τον «πιο παλιό» και τις απορίες του.

-Δεν είναι θετικό που κατεβαίνει το Εεκ με την Ανταρσυα;

-Εε… όχι ακριβώς ρε συ. Έχουν ματώσει οικονομικά από τόσες κάλπες συνεχόμενες, γι’ αυτό δεν κατεβαίνουν μόνοι τους. Είναι και ζήτημα επιβίωσης, εκλογικής, οικονομικής… Αυτοί συνεργάζονταν παλιά και στο Μερα, αλλά είχαν διαφωνήσει με την Ανταρσυα, μεταξύ άλλων γιατί είχαν τα ενδοτροτσκιστικά τους με το Σεκ. Τι έχει αλλάξει δηλ από τότε προς το καλύτερο στην Ανταρσυα, για να αλλάξουν κι αυτοί γνώμη;

-Έφυγαν Αραν κι Αρας.

-Ναι αλλά έμεινε το Σεκ κι όλοι οι άλλοι το προσπέρασαν από δεξιά κι έγιναν χειρότεροι.

-Και ποια είναι η διαφορά του Σεκ με το Εεκ; Το Σίγμα στην αρχή;

Κι έτσι ανοίξαμε τις πύλες του ανεξήγητου…

Μολονότι οι τροτσκιστές νιώθουν την ανάγκη να αυτοπροσδιοριστούν ως ρεύμα από τις ιδέες του ιστορικού τους ηγέτη (όπως κάνουν δηλ κι οι Μαοϊκοί, αλλά όχι πλέον οι Σταλινικοί) αφενός χρειάζεται να γίνει ένας διαχωρισμός μεταξύ των τροτσκιστών και του Τρότσκι (που δεν είχε κατρακυλήσει στο χαμηλό επίπεδο πολλών επιγόνων του), αφετέρου πρέπει να προσδιορίσουμε σε τι ακριβώς συνίσταται ο τροτσκισμός κι αν έχει λόγο ύπαρξης σήμερα ως πολιτικό ρεύμα, σχεδόν έναν αιώνα μετά την εμφάνισή του στο ιστορικό προσκήνιο, και τις συγκεκριμένες συνθήκες που την υπαγόρευσαν. Να απαντήσουμε δηλ: τι εστί τροτσκισμός (μαοϊσμός, σταλινισμός, κτλ) στον 21ο αιώνα;

-Αυτοί δεν είναι με την παγκόσμια επανάσταση; Ότι δεν μπορεί να γίνει σε μία μόνο χώρα; Ε με αυτούς είμαι εγώ, είπε ο «πιο παλιός», εκφράζοντας το «νέο».

-Μπα, μην είσαι τόσο σίγουρος. Δε θυμάσαι που όταν έλεγαν οι άλλοι τροτσκιστικό το Κουκουέ, μου έλεγες κι εσύ για την εξαρτημένη Ελλάδα, που την κάνουν ό,τι θέλουν οι Γερμανοί;

Κι έπειτα, δε λένε ακριβώς αυτό οι Τρότσκες. Λένε πως η επανάσταση ξεκινάει ή μπορεί να ξεκινήσει από μια χώρα, αλλά μπορεί να νικήσει μόνο παγκόσμια (που αν με αυτή τη νίκη εννοούσαν τον κομμουνισμό, θα μπορούσαμε και να συμφωνήσουμε). Αλλά ξέρεις, γλώσσα λανθάνουσα ταληθή λέγει. Γιατί για κάποιους (όχι μόνο τρότσκες απαραίτητα), αυτό απέχει ένα βήμα για να φτάσουν στο συμπέρασμα πως σήμερα είναι αδύνατη και η επανάσταση σε μια μόνο χώρα (γιατί θα της την πέσουν αυτόματα από τον εχθρικό, καπιταλιστικό περίγυρο), συνεπώς πρέπει να την επιδιώξουμε παγκόσμια στην κλίμακα των διαφόρων ολοκληρώσεων (πχ εντός της ΕΕ), όπως περίπου ο Τσίπρας περιμένει να αλλάξουν οι κυβερνήσεις κι οι συσχετισμοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στα εισαγωγικά στοιχεία πρέπει να σημειώσουμε επίσης τη δυσκολία να αντιμετωπιστούν οι τροτσκιστές ως κάτι ενιαίο, αφενός γιατί πολιτικά κάλυπταν μέχρι πρότινος ένα φάσμα από τον κυβερνητικό Σύριζα ως το εξωκοινοβούλιο ή ακόμα και την κριτική στήριξη του Κκε (ω ναι, υπάρχουν κι αυτοί)· αφετέρου γιατί οι διασπάσεις τους επέρχονται με κινηματογραφικούς ρυθμούς αμοιβάδας –και ως προς αυτό αξίζει να διαβάσει κανείς κάποια γλαφυρά στατιστικά στο σχετικό κεφάλαιο από το βιβλίο του Γκίκα για το Κκε και το μεσοπόλεμο: ο μέσος όρος ζωής κάθε οργάνωσης κι η μέση κομματική ηλικία του κάθε τροτσκιστή, που σπανίως ξεπερνά την τριετία.

Μετά από αυτά μπορούμε να περάσουμε στο ψητό με την τροτσκιστική ποικιλία και να ξεχωρίσουμε τα διάφορα είδη. Μια βασική διάσπαση στο διεθνές τροτσκιστικό ρεύμα είναι οι οπαδοί του Τόνι Κλιφ και της θεωρίας του κρατικού καπιταλισμού, που διαφωνεί με την κλασική, τροτσκιστική θεώρηση της ΕΣΣΔ ως εκφυλισμένου (μεν), εργατικού (δε) κράτους, και ψάχνει να τεκμηριώσει την (κρατικο)καπιταλιστική της φύση και την πραγματοποίηση κέρδους-υπεραξίας στις εμπορικές συναλλαγές με τις χώρες του εξωτερικού και στην πώληση οπλικών συστημάτων!

Από αυτή τη μήτρα προέρχεται το Σεκ (Ανταρσυα), η διάσπασή του, η Δεα (που είναι στη ΛαΕ) και μια διάσπαση της διάσπασης, το Κόκκινο, με την οποία όμως υπήρχαν ζυμώσεις για την επανένωσή τους.

-Δηλ αυτοί με τις σφυρίχτρες;

Ναι αυτοί. Με τα πλακάτ στην τσάντα, τα πανομοιότυπα πανό με τις διαφορετικές υπογραφές, με τα απαγορευτικά σηματάκια-αυτοκολλητάκια, με τις ανακοινώσεις, τις εφημερίδες, τη συλλογή υπογραφών και γενικά μη σου τύχει.

Οι μεταξύ τους διασπάσεις έχουν κατά κανόνα διεθνείς αναφορές. Το Σεκ είναι στην ουσία το ελληνικό παράρτημα του αγγλικού Swp, απ’ όπου κληρονόμησε τη λογική των καλών σχέσεων με τους εργατικούς (δηλ το Πασοκ και τη Γσεε), καθώς φαντασιώνονται πως οικοδομούν το ενιαίο μέτωπο της εργατικής τάξης. Εξ ου και το περιβόητο σύνθημα της περιόδου 93-96: ψηφίζουμε Πασοκ χωρίς αυταπάτες. Αλλά αυτοί οι Πασόκοι με τις σφυρίχτρες αποτελούν βράχο λογικής στην Ανταρσυα συγκριτικά με τους υπόλοιπους και τις μεταλλάξεις τους.

Η Δεα αντιθέτως ακολούθησε την αμερικάνικη διάσπαση του κλιφικού ρεύματος. Ενώ το Swp διερχόταν πρόσφατα μια πολύ σοβαρή κρίση, που εξ όσων γνωρίζω δεν έχει το ελληνικό της αντίστοιχο (και είναι ζήτημα πώς θα εξελιχθεί τώρα που στους εργατικούς της Αγγλίας αναδείχτηκε στην ηγεσία ένας άγγλος Τσίπρας).

Μια άλλη ομάδα οργανώσεων έχει αδελφικές σχέσεις με κόμματα του γαλλικού τροτσκισμού. Η Οκδε-Σπάρτακος έχει σχέση με τα υπολείμματα της επίσημης έκφρασης της τέταρτης διεθνούς, ενώ το Εεκ με ένα γραφείο που επιδιώκει την ανασυγκρότησή της. Η Οκδε σκέτο (ή Οκδε-Εργατική Πάλη) είναι καρπός μιας διάσπασης του 87’, με λεπτές κι αδιόρατες διαφορές σε ζητήματα διεθνισμού. Τέτοιου διεθνισμού, που το 04’ για παράδειγμα κάποια από τις δύο οργανώσεις πρέπει να είχε υποστηρίξει το Ναι, στο δημοψήφισμα Ανάν για την Κύπρο.

Η Οκδε σκέτο ήταν κι αυτή στο Μερα, μαζί με το Εεκ, το Ναρ και τους Οικολόγους Εναλλακτικούς, και αποχώρησε από την Ανταρσυα, θεωρητικά για μια φράση σε μια προεκλογική της διακήρυξη που μιλούσε για τις καλύτερες παραδόσεις του Εαμ (που ήταν όμως προδοτικό και Σταλινικό, κατά τη δική τους εκτίμηση). Στην πράξη έφυγαν, γιατί δεν τους είχαν δώσει δύο υποψήφιους στο ευρωψηφοδέλτιο κι έτσι (πίστευαν πως) αλλοιώνονταν οι συσχετισμοί. Φαντάσου δηλ να είχαν να μοιράσουν και βουλευτικές-υπουργικές θέσεις, τι είχε να γίνει…

-Δηλ αυτοί δεν ήταν με το Εαμ;

Κάποιοι λένε πως ήταν, αλλά δεν τους θέλαμε εμείς. Κάποιοι άλλοι παραδόθηκαν στους Γερμανούς από τις κατοχικές αρχές κι εκτελέστηκαν (όπως πχ ο Πουλιόπουλος). Και άλλοι διακήρυσσαν τη συναδέλφωση με τους ναζί στρατιώτες που είναι ταξικά αδέρφια μας. Ενώ υπήρχαν κι αυτοί που μετά το αντάρτικο του Δσε έδιναν συγχαρητήρια στο βασιλιά για τη νίκη του εθνικού στρατού (πχ ο πρεσβύτερος Γιωτόπουλος).

-Κι ο Σάββας που δεν παρέδωσε ποτέ;

Το Εεκ είναι μια πολύ περίεργη ιστορία, που πριν φτάσει να θεωρείται η επιτομή του μαξιμαλιστικού αριστερισμού, θέτοντας ως μίνιμουμ αίτημα τις ενωμένες σοσιαλιστικές πολιτείες της Ευρώπης και τον παγκόσμιο κομμουνισμό, είχε ταχθεί υπέρ της πολιτικής της Περεστρόικα, στην οποία έβλεπε την πολιτική ενσάρκωση της αντιγραφειοκρατικής επανάστασης ενάντια στο σταλινισμό, που διακήρυττε ο Τρότσκι. Σε αυτά τα πλαίσια, πρέπει να συμμετείχε για ένα φεγγάρι και στην ίδρυση του Ενιαίου Συνασπισμού!

-Στο Ναρ είναι τροτσκιστές;

Όχι ακριβώς, αλλά τροτσκίζουν σαφώς, μέχρι πρότινος τουλάχιστον. Κάτι σαν το Πουμ στον Ισπανικό εμφύλιο. Και τώρα, αν εξαιρέσεις το Εκκε, οι μόνοι σύμμαχοί τους είναι τροτσκιστές. Εεκ, Οκδε-Σπάρτακος, Σεκ.

-Κι η Αραν-Αρας τι είναι;

Καμία σχέση, αυτοί είναι αλτουσεριανοί. Και διασπάστηκαν μεταξύ τους γιατί λέει οι άλλοι κρύβουν τις αντιθέσεις κάτω από το χαλί. Μη με ρωτάς ποιοι είμαστε εμείς και ποιοι οι άλλοι. Το Λαϊκό Στρώμα είχε ρωτήσει μια φορά κάποιον δικό τους και του είχε δώσει αυτή την απάντηση. Μετά όμως διασπάστηκε κι η Αρας, και βγήκε η Αριστερή Συσπείρωση, που θα έπρεπε να τη λέμε ΑρΣυ, αλλά τη λέμε ΑριΣ, βασικά νομίζω για να μην τους μπερδεύουμε με την ΑρΣυ, που είναι κάτι σαν Αντάριζα στους γιατρούς. Και η Αρις κατήγγειλε τους πρώην δικούς της για παραγοντισμό, και τώρα που η Αρας έφυγε και πήγε με τη ΛαΕ, αυτοί παρέμειναν στην Ανταρσυα, ίσως για να τους ξεχωρίζει κάπως κι αυτούς ο αμύητος κόσμος (που και μυημένος να είσαι δηλ, πόσα να θυμάσαι. Και τι διάολο είναι οι 53 της Αραν; Οι διαφωνούντες που έμειναν; Και πόσο τυχαία είναι η σύμπτωση με τους 53 ντεμέκ διαφωνούντες του Σύριζα; Και με το ότι ο Στάλιν πέθανε το 53’; Τυχαία κι αυτά σύντροφοι;)

-Και το Κουκουέ γιατί το λένε τροτσκιστικό;

Έλα ντε. Κράτα το κάβα για το δεύτερο μέρος, γιατί αυτό παραξεχείλωσε…

Βαθύτατα συγκινημένος

Η πρώτη εβδομάδα της κυβέρνησης σύριζα (με το αναγκαίο καλό των ανελ) ολοκληρώνεται με ρίγη συγκίνησης και μια διάχυτη αίσθηση ντεζαβού (ή ντεζαβί, πες το κι έτσι) στην ατμόσφαιρα. Πράγματι, είμαι βαθύτατα συγκινημένος, όπως θα ‘λεγε και ο ανδρέας στις μέρες του. Ζούμε μέρες 81’ σφοι, σε μια ευρώπη που αλλάζει. Οσονούπω θα εκλεγεί ο μιτεράν στη γαλλία κι ο γκονζάλες στην ισπανία.

Ο εκνευρισμός του ντάισελμπλουμ κι αυτό το κάτι σαν χειραψία με το βαρουφάκη, στο τέλος της κοινής τους συνέντευξης τύπου, έκανε τον.. έλληνα V κάτι σα θεό-επαναστάτη για τους επαναστάτες του τουίτερ και του ευρύτερου κινηματικού χώρου. Η τελευταία φορά που θυμάμαι να υπάρχει αντίστοιχος ενθουσιασμός, ήταν στην επίσκεψη κλίντον, με την περιβόητη συγνώμη των ηπα για την επταετία και την περήφανη ομιλία του ΠτΔ στεφανόπουλου –τόσο περήφανη, που σχεδόν ξεχνούσες την ελεύθερη διέλευση των νατοϊκών στρατευμάτων από το ελληνικό έδαφος την ίδια χρονιά, για τον πόλεμο της γιουγκοσλαβίας. Κι όσο επαναστάτης ήταν ο στεφανόπουλος με το ποδήλατο, άλλο τόσο είναι κι ο βαρουφάκης με τις μηχανές μεγάλου κυβισμού. Με τη διαφορά πως τώρα, με κυβέρνηση σ-ανελ, ο κλίντον δε θα χρειαζόταν να ζητήσει καμία συγνώμη, καθώς στην περσινή ανακοίνωσή του σύριζα για το πολυτεχνείο δεν υπήρχε καμία ενοχλητική αναφορά στο ρόλο των ηπα για το πραξικόπημα.

Μα τι τα θέλεις τώρα και τα συζητάς, με σκέψεις με πεθαίνεις με πονάς…

Το μόνο χειρότερο απ’ τις λεγόμενες βαρουφίτσες (κατά το ρουβίτσες) που αυξάνονται και πληθύνονται με ανησυχητικούς ρυθμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυτές τις μέρες, και ανταριάζουν με την εμφάνιση, τη γοητεία και το σεξ-απίλ του νέου υπουργού οικονομικών, είναι οι πολιτικές βαρουφίτσες, που υποκύπτουν στην κρυφή γοητεία του ρεφορμισμού, τρώνε αμάσητες τις γλυκερές υποσχέσεις του δον ζουάν βαρουφάκ (με ένα νι, εκ των πραγμάτων) και με την κλασική τύφλωση του ερωτευμένου (γιατί ο έρως είναι επιλεκτικά τυφλός), βλέπουν μόνο αυτά που θέλουν να δουν, αγνοώντας προκλητικά τα προειδοποιητικά μηνύματα που τους στέλνει η επικαιρότητα. Και τα φουσκωμένα, σαν μπαλόνια, περήφανα στήθη ετοιμάζονται να σκάσουν με πάταγο, μόλις προσκρούσουν στην πρώτη αιχμηρή γωνία της αμείλικτης πραγματικότητας.

Ο βαρουφάκης λέει πχ πως συμφωνεί με την ιδιωτικοποίηση του ολπ, αλλά αυτό περνάει στα ψιλά ή προβάλλεται από τα αστικά μέσα ως σοβαρή, υπεύθυνης στάση. Αρνείται να αναγνωρίσει ως συνομιλητή του την τρόικα, αλλά θέλει απευθείας συνομιλίες με τους φορείς-διεθνείς οργανισμούς, που την απαρτίζουν –κι όπως λέει ο ποε απ’ τα χανιά, είναι σα να μη θες συνεργασία με την οικογένεια μητσοτάκη, αλλά με το δρακουμέλ, τη ντόρα και τον κυριάκο ξεχωριστά. Κι ετοιμάζεται να διαπραγματευτεί για την τεχνική επέκταση-επιμήκυνση ενός προγράμματος το οποίο θεωρεί (θεωρητικά) καταστροφικό, απαράδεκτο κι αποτυχημένο (που κάθε άλλο παρά τέτοιο ήταν αν ξέρεις να βλέπεις τα πράγματα από ταξική σκοπιά και να απαντάς κάθε φορά στο στοιχειώδες ερώτημα: «για ποιον;».

Σε αυτή τη μόδα προσχωρεί (με πιο ήπιες, συγκρατημένες μορφές, με «ναι μεν αλλά», πάντως προσχωρεί) σύσσωμο σχεδόν το εξωκοινοβούλιο, που διαπιστώνει αλλαγή τοπίου, γύρισμα σελίδας, κτλ, αλλά φιλοδοξεί να στηρίξει και να σπρώξει το σύριζα σε μια πιο συνεπή στάση, ένα πιο τολμηρό, αποφασιστικό ξεφύλλισμα σελίδων, κοκ, ή στην καλύτερη να εκφράσει το ίδιο αυτή τη πιο συνεπή στάση. Και να φανταστείς πως το βαρύ … μαρξιστικό πυροβολικό του σύριζα (λαπαβίτσας, μηλιός, κουβελάκης, κτλ) παραμένει στην εφεδρεία. Παρόλα αυτά, η πίεση προς αυτές τις δυνάμεις είναι ήδη τεράστια, ακόμα και στον (κατεξοχήν προνομιακό γι’ αυτές) χώρο του πανεπιστημίου, όπου η κυβέρνηση παίζει μεγάλη επικοινωνιακή μπάλα, με τη διάσωση των αιώνιων φοιτητών, το διοικητικό προσωπικό, κτλ.

Κι ενώ διανύουμε μια περίοδο που προσφέρεται για απαλλαγή από διάφορες επιζήμιες αυταπάτες (για τη δυνατότητα μιας «καλής» εναλλακτικής αξιολόγησης των δημόσιων υπαλλήλων ή μιας διαφορετικής πορείας σε αυτό το γενικό πλαίσιο του ευρωμονόδρομου, ενός… «φιλικού κράτους» που θα ευνοούσε το ξεδίπλωμα της ταξικής πάλης, κοκ), η καλλιέργειά τους βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Πολύ χαρακτηριστική από αυτή την άποψη είναι η επιστροφή των αγανακτισμένων (πού είχαν χαθεί αυτές οι ψυχές άραγε;) και το κάλεσμα για συλλαλητήριο στήριξης της ελληνικής κυβέρνησης, τη μέρα που αυτή θα διαπραγματεύεται με τους ευρωπαίους εταίρους!

Τα παραπάνω καθιστούν πρόδηλη την ανάγκη άμεσης ανάπτυξης κινηματικών διεργασιών και διεκδικητικών αγώνων, που να μη βγάζουν από το κάδρο της ευθύνης την κυβέρνηση και τις αντιλαϊκές εφαρμογές της πολιτικής της. Εκεί είναι (και όχι μόνο στην εκλογική αντοχή του κόμματος) που θα δοκιμαστεί και θα κριθεί πρωτίστως ο δικός μας βαθμός ετοιμότητας στις νέες ιδιαίτερες συνθήκες, για την έμπρακτη αντιμετώπισή τους.

Ο φόβος αλλάζει πλευρό

Προεκλογικό ημερολόγιο – 19 ημέρες πριν τις εκλογές

Ας πιάσουμε καταρχάς μερικές ουρές από το χτεσινό κείμενο.

-Το μέλλον ξεκίνησε: δε λέω, ο σημίτης είναι δεινός ρήτορας, από τους πιο συναρπαστικούς της μεταπολίτευσης, αλλά εμένα η φράση αυτή μου έχει κολλήσει από αλλού. Από μια γελοιογραφία του δερμεντζόγλου στο πριν, που σατίριζε την εκσυγχρονιστική προπαγάνδα με τους επίδοξους επιβάτες να είναι στην άκρη μιας σιδηροδρομικής πλατφόρμας και να κουνάνε μαντίλι, αποχαιρετώντας ένα τρένο που απομακρυνόταν από το σταθμό κι έγραφε: το μέλλον ξεκίνησε. Χωρίς αυτούς.

(Προχωράμε χωρίς αυτούς, όπως έλεγε και το προεκλογικό σύνθημα του σύριζα, το 12’).

-Η κε ασκεί δημόσια την αυτοκριτική της. Η συγκρότηση του.. δούρειου γύψου κι ενός ευρύτερου φιλελφασιστικού πόλου ήταν τελικά μπαγιάτικη πληροφορία, καθώς η συνεργασία δεν ευοδώθηκε κι ο τζήμερος θα κατέβει μόνος του. Αλλά δε συμπληρώνει τις θέσεις των ψηφοδελτίων του και έβαλε κάτι σαν αγγελία –μάλλον, παρά πολιτική ανακοίνωση- όπου ζητά να του στείλουν βιογραφικά οι… υποψήφιοι υποψήφιοι, θυμίζοντας αρκετά ένα παλιότερο αντίστοιχο κάλεσμα της οακκε (που έπρεπε να έχει κι αυτή μια θέση στη φιλελεύθερη συμμαχία) στους φίλους της να την ενισχύσουν οικονομικά για να μπορέσει να κατέβει στις εκλογές. Και επειδή όλοι λίγο-πολύ ανήκουμε στην κατηγορία των φανατικών θαυμαστών της, οφείλουμε να κάνουμε την αυτοκριτική μας, που δεν τη στηρίξαμε πολύ κι έτσι η οακκε απέχει από αυτές τις εκλογές, της 25^ης γενάρη, αφήνοντας πίσω της δυσαναπλήρωτο κενό.

Εξωκοινοβούλιο: ενώ η σημερινή πσο της ανταρσυα αναμένεται να επικυρώσει την προειλημμένη απόφαση που εγκρίθηκε από τη βάση για τη συμπόρευση με τον αλαβάνο, γίνεται φανερό ότι μια μερίδα του εεκ –με το οποίο τελικά χάλασε στις λεπτομέρειες ο εκλογικός αρραβώνας- ήθελε μια κοινή εκλογική κάθοδο, όπως αντίστοιχα ένα κομμάτι της ανταρσυα προτιμούσε το σάββα από τον αλέκο για εκλογικό σύμμαχο. Και θα έπρεπε, κανονικά, για αυτές τις περιπτώσεις, να προβλέπεται κάτι σαν ανταλλαγή πληθυσμών, που να διευθετεί το σχετικό πρόβλημα.

Το πιο ωραίο πάντως είναι η επικοινωνιακή διαχείριση της μη συμπόρευσης, καθώς σε ένα ημι-ανεπίσημο γκρουπ της ανταρσυα στο φβ, στέκονται σε ένα σημείο της απόφασης της συνδιάσκεψης του εεκ, που καλεί τη βάση του σύριζα να πιέσει την ηγεσία για μια πιο ριζοσπαστική πορεία. Το εεκ, που αν δεν κάνω λάθος είχε στηρίξει στο β’ γύρο των περιφερειακών τη ρένα δούρου, ερμηνεύει την παραπάνω τοποθέτησή του στο πλαίσιο της κλασικής τροτσκιστικής λογικής για το ενιαίο μέτωπο κι επισημαίνει πως προβάλλεται προσχηματικά από στελέχη της ανταρσυα, για να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις από τη συνεργασία με τον αριστερό εθνικισμό του αλαβάνου. Και το καλύτερο είναι πως, κατά τη δική μου υποκειμενική αντίληψη, βασικά έχουν δίκιο και οι δύο!

Κατά τα άλλα, τα χτεσινά δελτία ειδήσεων είχαν πρώτο θέμα τον χριστόδουλο ξηρό (η ιστορία με το λαθρεμπόριο πετρελαίου στη λιβύη και το πλοίο του μελισσανίδη δεν ιεραρχήθηκε ως σημαντική) τη σύλληψή του, τα τρομερά σχέδια που ετοίμαζε και τον τρόπο που καλείται να νιώσει απαραίτητα κι αυθόρμητα ο τηλεθεατής. Μπορεί ο ξηρός να προκάλεσε από θυμηδία (λόγω της ξανθιάς κόμης) ως συμπάθεια, γιατί τάιζε δυο γατάκια στην ανάβυσσο, αλλά τα δελτία αντιμετωπίζουν το κοινό τους σα γατάκια, που τρομοκρατούνται με το παραμικρό κέλευσμά τους: ξουτ!

Οι απαραίτητοι συνειρμοί για τη σύνδεση τρομοκρατίας κι αριστεράς (εντός κι εκτός εισαγωγικών) κλείδωσαν με τις ατάκες του ξηρού στην κάμερα για έξοδο από το ευρώ και με την κωδική ονομασία «γοργοπόταμος» της επιχείρησης απελευθέρωσης των συντρόφων του από τις φυλακές κορυδαλλού. Ενώ ο δήμαρχος της πόλης έκανε δηλώσεις στα κανάλια, όπου βασικά θρηνούσε ήδη για τις ζωές που δυνητικά θα κινδύνευαν από αυτό το χτύπημα και τους εκατοντάδες μαθητές στα παρακείμενα σχολεία. Εν τω μεταξύ οι συνεργάτες του ξηρού παραμένουν ασύλληπτοι, αλλά ως τις 25 γενάρη έχουμε ακόμα χρόνο για να δούμε κι άλλες αστυνομικές επιτυχίες.

Αλλά ο κόσμος δεν τρομοκρατείται πια τόσο εύκολα, γιατί έχει κάτι απτό να ελπίζει. Ο φόβος αλλάζει πλευρά, όπως λέει μια αφίσα της νεολαίας σύριζα, εννοώντας πιθανότατα κάτι τέτοιο.

Κι ο λαός μπορεί να αλλάξει πλευρό, γιατί είναι πολύ σημαντικό αν παραμένοντας σε λήθαργο και μακριά από το επίκεντρο των εξελίξεων, θα ξαπλώνει από την αριστερή ή τη δεξιά μεριά, για να συνεχίσει μακάρια τον ύπνο του.

 Σε άλλα θέματα του δελτίου μας. Ο σαμαράς πήγε δίπλα στο φράχτη του έβρου που κάποιοι θέλουν να τον γκρεμίσουν και να δώσουν στους μετανάστες ιθαγένεια και περίθαλψη. Ανήκουστο! Ευτυχώς όμως σε λίγο δε θα έχει μείνει τίποτα όρθιο στην υγεία κι οι φτωχοδιάβολοι που έκαναν το λάθος να αναζητήσουν καταφύγιο στην χώρα μας, δε θα έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τη δική μας τύχη και την περίθαλψη που απολαμβάνουμε.

Ο τσίπρας απάντησε στα σενάρια του grexit με ένα άρθρο για το ρόλο του σύριζα στη διάσωση του ευρώ (και του στρατιώτη ράιαν). Ενώ ο θεοδωράκης έλεγε στο κοινό του χτες πως εφόσον ο σύριζα είναι ευρωπαϊκό κόμμα, δεν είναι και τόσο περίεργο να απευθύνει πρόταση συνεργασίας σε ένα άλλο ευρωπαϊκό κόμμα σαν το ποτάμι. Περίεργο είναι που επιμένει να απευθύνει προτάσεις συνεργασίας σε δύο αντιευρωπαϊκά κόμματα, όπως το κκε κι η ανταρσυα.

Πες τα σταύρο να μην τα λέμε μόνοι μας.

Εν τω μεταξύ ο σύριζα ολοκληρώνει την πασοκική μετάλλαξή του και στις τελικές της λεπτομέρειες, ζητώντας debate για δύο, με τσίπρα-σαμαρά, και συναινώντας ουσιαστικά στην άνιση κατανομή του προεκλογικού τηλεοπτικού χρόνου, τώρα που δεν είναι στο 4%. Χώρια η εμφανής πασοκοαλαζονεία του στα τηλεοπτικά πάνελ, όπως χτες στον ενικό του χατζηνικολάου, όπου δεν ήθελαν να αφήσουν το σοφιανό να σταυρώσει κουβέντα (αλλά ήταν, παρόλα αυτά, πάρα πολύ καλός).

Αλλά την καλύτερη στιγμή την πρόσφερε ο καρχιμάκης, που είπε πως ο γαπ είναι ο πιο αδικημένος πολιτικός της μεταπολίτευσης –με τα χάχανα του κοινού να περνάνε από τα μικρόφωνα και να ακούγονται καθαρά. Και πιο πριν να επιμένει πως ο γιώργος ανατράπηκε (και δεν κατέρρευσε ούτε έφυγε πχ) από εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Σαν τον υπαρκτό ένα πράγμα ο μνημονιακός σοσιαλισμός του γιωργάκη.

Υγ: το κείμενο δεν πρόλαβε τη σημερινή θρησκευτική παράσταση του ηγέτη αλέξη σε ρόλο χέρι-χέρι με το περιστέρι. Αλλά έχουμε μέρες μπροστά μας..

Τα μυστικά του βάλτου

Η ιστορία, ως γνωστόν, έχει την τάση να επαναλαμβάνεται ως φάρσα ή τραγωδία κι ενίοτε ως φαρσοτραγωδία, με έντονη δόση τραγική ειρωνείας. Το 08’ η συγχώνευση μέρα κι ενάντια στο μετωπικό σχήμα της ανταρσυα, και βασικά η παρουσία του σεκ, προκάλεσε οργισμένες αντιδράσεις και τελικά την αποχώρηση του μισού μέρα (εεκ, οκδε σκέτο). Ο σάββας ήταν κομμουνισταράς και δεν παρέδωσε ποτέ σε σεκ, αραν, αρας. Για να ‘ρθει όμως έξι χρόνια μετά και να παραδώσει, κατά τα φαινόμενα σε μια πολύ χειρότερη εκδοχή συμφωνίας, που θα περιλαμβάνει και τον αλαβάνο. Δηλ το μέτωπο αλληλεγγύης κι ανατροπής, δηλ το σχέδιο β’, δηλ την πρωτοβουλία για την αριστερή συμπόρευση, δηλ τον αλέκο, για να μην κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας. Ενώ το σεκ, που ήταν η πέτρα του σκανδάλου και για το οποίο όλοι μας, λίγο-πολύ, έχουμε μια φαιδρή ιστορία πολιτικής γραφικότητας να θυμηθούμε (μπους-μπους-μπους-μπους, σαρόν… μη στύβετε ανθρώπους, στύψτε πορτοκάλια… πασόκ χωρίς αυταπάτες) είναι η μόνη οργάνωση (η ανταρσυα δεν έχει συνιστώσες) μαζί με την οκδε σπάρτακος, που αντιδρά στις φαστ-τρακ διαδικασίες εκλογικής ενοποίησης και φαίνεται να εκπροσωπεί στην παρούσα φάση τη φωνή της λογικής.

Και γιατί λέμε πως επαναλαμβάνεται η ιστορία; Γιατί το 07’ το ναρ, νιώθοντας πως χάνει τους προνομιακούς του συμμάχους στα εαακ (αραν, αρας) που σχημάτισαν με το σεκ την ενάντια, φλέρταρε με μια ευρύτερη εκλογική σύμπραξη. Που ναι μεν δεν ευδοκίμησε τότε (το σεπτέμβρη του 07’), αλλά μπήκε η μαγιά για τις επόμενες εκλογές του 09’, με την ανταρσυα να παρουσιάζεται, όχι ως ένα αποτέλεσμα συμφωνιών κορυφής από χώρους που δε συναντιούνται καν στο κίνημα, αλλά ως ώριμος καρπός του δεκέμβρη και τέκνο της οργής του και της ανάγκης.

Κατ’ αντιστοιχία, κι ακολουθώντας το ίδιο εθιμοτυπικό, ο εκλογικός αρραβώνας με τον αλαβάνο, δεν έκλεισε τελικά στις τελευταίες ευρωεκλογές, που η ανταρσυα κόντεψε να διασπαστεί για το 0,2% που έπιασε ο αλέκος, αλλά μπήκαν οι βάσεις για να κλείσει η συνεργασία μες στο 15’, από τα πάνω, χωρίς την τυπική έστω έγκριση κάποιας συνδιάσκεψης –που στην τελική μπορεί να είναι το τελευταίο αλλά είναι συνάμα κι ενδεικτικό για την ποιότητα και το βάθος αυτών των συμμαχιών.

Τι άλλαξε όμως από την περασμένη άνοιξη; Υπήρχαν προγραμματικές μετατοπίσεις ή διεργασίες που ωρίμασαν; Η μία πλευρά λέει πως ο αλαβάνος συμφώνησε στο ίδιο ακριβώς κείμενο-πλαίσιο, που είχε απορρίψει αρχικά πέρσι –που εμένα μου θυμίζει λίγο ως τακτική το περίφημο «και εις τη λαοκρατίαν πιστεύομεν» του παπανδρέου. Η άλλη υποστηρίζει πως ούτως ή άλλως δεν υπήρχαν τόσο σημαντικές διαφορές, ήδη από πέρσι –θυμίζω την αξεπέραστη καλτ ανακοίνωση της αρας «βρείτε τις διαφορές και κερδίστε μια μετωπική συμπόρευση». Σε κάθε περίπτωση, θα ‘ταν μάλλον ματαιοπονία για έναν αμύητο εξωτερικό παρατηρητή, να προσπαθήσει να ερμηνεύσει σε αμιγώς προγραμματική βάση τις τελευταίες εξελίξεις. Μπορεί κάποτε το ναρ που αγαπήσαμε (επί χαριτάσης) να ξεψείριζε κάθε ντοκουμέντο του κκε, για να δει πόσες φορές και πόσο ρητά αναφέρεται ο στόχος της εξόδου-αποδέσμευσης κι αν αυτή είναι από αντικαπιταλιστική σκοπιά ή όχι, αλλά η σημερινή μετεξέλιξή του φαίνεται τελικά πρόθυμη να συμφωνήσει σε μια... σαφή διατύπωση, που να περιλαμβάνει «έξοδο από την ευρωζώνη – ρήξη κι έξοδο από την εε». Που στην επόμενη διεύρυνση μπορεί να γίνει «από ρήξη έως ενσωμάτωση» για να χωρέσει τον ύστερο μπιτσάκη και τα ύστερα του κόσμου.

Το βασικό σκεπτικό της συνένωσης απορρέει από το αντικειμενικό γεγονός πως η πορεία του σύριζα προς την αυτοδυναμία θα πιέσει ασφυκτικά, στο όριο της εκλογικής επιβίωσης οτιδήποτε κινείται στα αριστερά του –και πρωτίστως την ανταρσυα. Συνεπώς επισπεύδονται κάποιες εκλογικές συγκολλήσεις που κολλούσαν στις λεπτομέρειες για να σώσουν οτιδήποτε αν σώζεται. Αλλά το πιθανότερο σενάριο είναι πως, παρά τις όποιες δημοσκοπήσεις εμφανίζουν την ανταρσυα κοντά στο 2%, δεν μπορούν να σώσουν πολλά. Κι έτσι απλά θα φορτωθούν τη συμμαχία με έναν πολιτικό αριβίστα, χωρίς πρακτικό αντίκρισμα και χωρίς να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο που θέλουν να αποφύγουν.

Δεν είναι μόνο πως μετά το δελαστίκ, η ανταρσυα αποκτά ένα δεύτερο τηλεαστέρα, για να λέει τα δικά του δεξιά κηρύγματα για το σχέδιο β’ και το εθνικό νόμισμα που θα επανεκκινήσει την ελληνική οικονομία. Το βασικό πρόβλημα είναι η πολιτική στόχευση του αλαβάνου –που η ανταρσυα είτε την αγνοεί αφελώς, είτε γίνεται συνένοχή της- που χρησιμοποιεί ως όχημα αυτή την εκλογική σύμπραξη, για να αποκτήσει υπόσταση και να ξαναμπεί στο παιχνίδι, με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη μέρα: τις αναταράξεις στον κυβερνητικό σύριζα και τον πολιτικό φορέα έκφρασης της δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων του κι όσων φύγουν από τα αριστερά του. Η πολιτική εκτίμηση της κομεπ και του κόμματος για τη συγκρότηση ενός νέου οπορτουνιστικού πόλου, που θα κληθεί να καλύψει το κενό που άφησε η ολοκλήρωση της σοσιαλδημοκρατικής μετάλλαξης του σύριζα, μπορεί σε κάποιους να έμοιαζε με θεωρία συνωμοσίας, αλλά επιβεβαιώνεται πανηγυρικά από τις εξελίξεις.

Το ερώτημα είναι αν έχει θέση σε αυτή την εκλογική σύμπραξη το εεκ, που θα δώσει μεθαύριο την τελική του απάντηση. Το βασικό αγκάθι φαίνεται να είναι ο αλαβάνος και ο πατριωτικός πολιτικός του λόγος, αλλά αυτό ντύνεται ιδεολογικά προς τα έξω με τη θέση για τις «ενωμένες, σοσιαλιστικές πολιτείες της ευρώπης» -που όσο κι αν προτάσσεται προσχηματικά, είναι εξίσου λάθος να υποβαθμίζεται και να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα χωρίς ιδιαίτερη σημασία. Παραφράζοντας άλλωστε μια άλλη, παρεμφερή λενινιστική θέση, που κολλάει γάντι με την περίσταση: «οι ενωμένες πολιτείες του εξωκοινοβουλίου είναι είτε απραγματοποίητες είτε αντιδραστικές».

Θέση σε αυτό το μετωπικό εγχείρημα φαίνεται να έχουν και τα μέλη του κορδάτου (σύλλογος μεγάλος, δεν υπάρχει άλλος), ενώ είναι ζήτημα τι θα γίνει με την απεύθυνση στο ικεα και τη μεταξύ τους διαμάχη, που συμπυκνώνεται στο δίπολο φραξιονισμός-οπορτουνισμός. Οι μεν τηρούν δηλ μια τίμια (οπορτουνιστική) στάση, διαχωρίζοντας οριστικά τη θέση τους από τα τεκταινόμενα στο κκε κι αφήνοντας μόνο του το ικεα να φραξιονίζει για να αλλάξει τα πράγματα μες στο κόμμα. Οι δε όμως φραξιονίζουν, γιατί εξακολουθούν να αντλούν την ελπίδα τους από το δυναμικό και τη δυναμική του κόμματος κι όχι από τον οπορτουνιστικό χυλό με τον οποίο συμμαχούν οι πρώτοι.

Κι εμείς, με ποιον είμαστε; (Με κανέναν).

Υπάρχει επίσης μια δευτερεύουσα διαπάλη στο εσωτερικό της αραν, με την κίνηση των χιλίων που (έχει το βασικό της πυρήνα στην πάτρα και γκεστ σταρ το λαπαβίτσα και) δεν αρκείται στα ενωτικά βήματα της ανταρσυα με τον αλαβάνο, γι’ αυτό δηλώνει απευθείας εκλογική στήριξη στο σύριζα. Υπ’ όψιν πως η συγκεκριμένη διαμάχη κι οι πόλοι της δεν μπορούν να αποτυπωθούν σχηματικά έστω με όρους του στιλ «δεξιά κι αριστερή αράν», καθώς το τελευταίο ουσιαστικά δεν υφίσταται. Υπάρχει δηλ μόνο κεντροδεξιά αραν (που ήθελε εξ αρχής τον αλαβάνο) και ακροδεξιά αραν, η οποία ενδίδει στην κρυφή γοητεία της σοσιαλδημοκρατίας.

Κι αν η κίνηση των χιλίων δεν προκαλεί καμία απολύτως έκπληξη με τις επιλογές της, δεν ισχύει το ίδιο και για την κο ανασύνταξη του μπατίκα, που έβαζε εδώ και καιρό το σύνθημα της εργατικής κυβέρνησης, αλλά κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί εύκολα πως θα έβλεπε την υλοποίησή του –ή έστω την προσέγγισή του- μέσα από την κυβέρνηση εθνικής ενότητας του σύριζα. Και θυμάμαι σαν χτες τον πι-πι, σε ένα πηγαδάκι στη βιβλιοπαρουσίαση του μπατίκα να λέει πως ο κώστας, εάν ζούσε σήμερα, μπορεί να πήγαινε με το κκε, που έχει γίνει τελείως αριστερίστικο. Δυστυχώς δεν είχε τότε τη διορατικότητα ο πι-πι για να προβλέψει αυτή τη μετατόπιση προς το σύριζα και προς τις δικές του απόψεις για το ενιαίο-λαϊκό μέτωπο και την κυβέρνησή του, που «χωρίς το σύριζα δε γίνεται και χωρίς το κκε και την ανταρσυα δεν μπορεί να πετύχει»! Ό,τι περίπου έλεγε δηλ για το ζέρβα και για τον άρη ο γουντχάουζ, νομίζω, σχετικά με την επιχείρηση του γοργοποτάμου.

Και μες σε αυτήν την ωραία ατμόσφαιρα, η κινητικότητα στο δάσος και την κινούμενη άμμο του οπορτουνιστικού βάλτου, όπου στοιχειώνει κάθε είδους αυταπάτη, συνεχίζεται αμείωτη, με τα δεδομένα αλλάζουν διαρκώς, από μέρα σε μέρα..

Θεωρητική ανατομία του αριστερισμού

Εν αρχή ην το άτομο. Κι αμέσως μετά άρχισε να διασπάται και να πολλαπλασιάζεται σαν αμοιβάδα. Έτσι περίπου έγινε και με τον χώρο του εξωκοινοβουλίου, με τη διαφορά ότι η κοινή, αρχική μήτρα όλων των οργανώσεων ήταν το κόμμα κι οι κατά καιρούς διάφορες ιστορικές διασπάσεις του. Για να αποκρυπτογραφήσει κανείς λοιπόν το γενετικό υλικό αυτού του χώρου, πρέπει να μελετήσει αυτές τις διασπάσεις και τον χαρακτήρα τους. Κι αν από αυτές προκύπτουν κοινές πολιτικές ρίζες, πρόγονοι κι αναφορές με το κόμμα, υπάρχει και το αντεπιχείρημα πως το dna του ανθρώπου και του χιμπατζή είναι ίδια κατά 99%, αλλά είναι το υπόλοιπο 1% που κάνει τη διαφορά. Και αυτό εξηγεί την επιμονή κάθε οργάνωσης σε θέσεις πολιτικής καθαρότητας απέναντι στα άλλα ανθρωποειδή και τις μαϊμούδες απομιμήσεις της κομμουνιστικής φυσιογνωμίας (όπως την αντιλαμβάνεται ο καθένας τουλάχιστον).

Ο πρώτος βασικός διαχωρισμός στις γραμμές του κομμουνιστικού κινήματος, που καθορίζει και τη φυσιογνωμία του σύγχρονου εξωκοινοβουλευτικού χώρου, έρχεται με την εμφάνιση του τροτσκισμού στο μεσοπόλεμο. Η πρωτότυπη ιδιαιτερότητα αυτού του ρεύματος είναι ότι δέχεται να προσδιορίζεται από το όνομα και τις ιδέες του αρχηγού του, σε αντίθεση με το «αντίπαλο δέος» των (κατ’ αυτούς) σταλινικών, που είτε θεωρούν αντιεπιστημονικό τον όρο, είτε προσδιορίζονται με άλλο τρόπο, πχ μαρξιστές-λενινιστές και με έμφαση στην παύλα που τα συνδέει· και η οποία συνεχιζόταν κάποτε και με άλλες παυλίτσες (-σταλινικοί-ζαχαριαδικοί), αλλά αυτό προσδιόριζε στο σύνολό τους τους κομμουνιστές κι όχι κάποιο ιδιαίτερο ρεύμα.

Κι η βασική ιδιαιτερότητα του ελληνικού τροτσκισμού είναι πως δεν προέκυψε από κάποιες μαζικές «σταλινικές εκκαθαρίσεις» στο κόμμα, αλλά μάλλον από άτομα και ομάδες που συνάντησαν στην πορεία τον τροτσκισμό, δίνοντας θεωρητικό υπόβαθρο στις διαφωνίες και την αποχώρησή τους. Παρομοίως και ο μ-λ χώρος δεν προέκυψε από κάποια μαζική διάσπαση του κόμματος, αλλά ως παρακλάδι κάποιων διαγραμμένων ζαχαριαδικών της τασκένδης (χωρίς όμως τη σύμφωνη γνώμη του ίδιου του ζαχαριάδη).

Όσοι θεωρούν ξεπερασμένη κι αναχρονιστική τη διαπάλη και τη θεωρητική διαπάλη που ξεδιπλώθηκε πάνω σε ζητήματα επαναστατικής τακτικής και στρατηγικής στον καπιταλιστικό κόσμο και σοσιαλιστικής οικοδόμησης, είναι καταδικασμένοι να σκοντάψουν στους ίδιους ακριβώς κόμβους : μέτωπα, συμμαχίες, χαρακτήρας της επανάστασης, κτλ. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει εν μέρει και σήμερα, όπου μπορεί να μην μπαίνουν μπροστά μας καθήκοντα και θεωρητικά προβλήματα για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού σε μία ή περισσότερες χώρες, αλλά οι πολιτικές αναλύσεις του χώρου δανείζονται αρκετά στοιχεία από αυτά τα ρεύματα και τη μεταξύ τους διαμάχη. Γράφω για ρεύματα κι όχι για τους «ιδρυτές» τους ή τις ηγετικές φυσιογνωμίες στις οποίες αναφέρονται, γιατί είναι ζήτημα αν οι διάφοροι «επίγονοι» εκφράζουν πιστά κι ενιαία το πνεύμα τους και κατά πόσο μπορούν να συγκριθούν μαζί τους, λειτουργώντας σε τελείως διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο.

Σε κάθε περίπτωση, ο πολιτικός λόγος της ποικιλώνυμης αριστεράς (ριζοσπαστικής, επαναστατικής ή του γλυκού νερού) έχει σήμερα σαφείς επιρροές από το μεταβατικό πρόγραμμα της τέταρτης διεθνούς και των τροτσκιστών, διατυπώνει στόχους γύρω από το νόμισμα και το χρέος, δανείζεται αυτούσια αιτήματα από το αρχικό πρόγραμμα του 36’, όπως την κρατικοποίηση των τραπεζών, και διαμορφώνει ένα μεταβατικό πρόγραμμα εξόδου από την κρίση, με θεωρητικό στόχο να γεφυρώσει το ζοφερό παρόν, όπου δεν υπάρχει επαναστατική κατάσταση με τη μελλοντική προοπτική ενός ριζικού επαναστατικού μετασχηματισμού. Στη.. μεταβατικότητα αυτή μάλιστα διακρίνονται διάφορες διαβαθμίσεις και ταχύτητες με τους μεταβατικούς στόχους ενός τμήματος της ανταρσύα πχ να θεωρούνται από άλλα μαξιμαλιστικοί ή σεχταριστικοί, γιατί στενεύουν το πλαίσιο της μετωπικής συμφωνίας· σε διάκριση με το μεταβατικό ρεφορμισμό του σύριζα, που ζητάει ένα εύλογο μεταβατικό διάστημα, προκειμένου να προωθήσει πιο ενεργά αυτή τη μετάβαση (σε ένα αδιόρατο κι ασαφές μεταμνημονιακό τοπίο). Της μετάβασης το κιγκλίδωμα..

Τα παραπάνω θυμίζουν κάπως και το σχήμα της διαρκούς επανάστασης (που έλκει την καταγωγή του από τους κλασικούς, αλλά επανανοηματοδοτήθηκε από τον τρότσκι) που ξεκινούσε ως αστική αλλά εξελισσόταν συνεχώς και βάθαινε στην πορεία τον χαρακτήρα της. Σήμερα βέβαια μπορεί να μην μπαίνει ως καθήκον μπροστά μας ο αστικοδημοκρατικός εκσυγχρονισμός της ελληνικής κοινωνίας, μέσω μιας αστικής αρχικά (στη μορφή και το περιεχόμενο) επανάστασης που θα μετεξελιχθεί στη συνέχεια, αλλά το σχήμα αναπροσαρμόζεται και κινείται από μια μη επαναστατική μορφή και κατάσταση (πχ αντικαπιταλιστική ανατροπή) σε μια επαναστατική κίνηση-εκδήλωση, μέσω συνεχών τομών και ρήξεων, σε ένα ιδιότυπο στιλ «διαρκούς μη επανάστασης με επαναστατικά χαρακτηριστικά».

Η τροτσκιστική ηγεμονία στο πρακτικό κομμάτι συμπληρώνεται διαλεκτικά (;) από τη θεωρητική ανάλυση για τη θέση της χώρας στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, που προσεγγίζει τον πολιτικό λόγο του μ-λ ρεύματος για τον υποτελή κι εξαρτημένο ελληνικό καπιταλισμό –λογική που διατρέχει κι ένα κομμάτι του αριστερού κυβερνητισμού του σύριζα. Μπορεί οι διατυπώσεις στις προγραμματικές επεξεργασίες και τα επίσημα ντοκουμέντα να μην αλλάζουν ουσιαστικά, παράλληλα όμως η εκτίμηση για την υποβάθμιση της διεθνούς θέσης του ελληνικού καπιταλισμού συνοδεύεται με θέσεις περί κατοχής, υποτελών κυβερνήσεων, χούντας του δντ και της τρόικας, νέα μορφή εκδήλωσης του εθνικού ζητήματος, διάκριση «μητρόπολης-περιφέρειας» στην εε, κτλ.

Η κάθε θεωρητική ανάλυση βέβαια υπαγορεύει συγκεκριμένα πρακτικά καθήκοντα (με αντι-ιμπεριαλιστικό ή αντικαπιταλιστικό πρόσημο). Το πιο σημαντικό λοιπόν σε αυτή την εκρηκτική μίξη είναι το σπάσιμο αυτής της λογικής αλληλουχίας και το επιλεκτικό πάντρεμα των πιο ετερόκλητων στοιχείων από το θεωρητικό μπουφέ των διαφόρων πολιτικών ρευμάτων, που μόνο στη διαλεκτική τους υπέρβαση δεν οδηγεί. Χαρακτηριστική αυτής της ιδεολογικής σύγχυσης είναι και η πολεμική που ασκείται ενάντια στο κκε, πότε για επιστροφή στο σταλινισμό –sic- και την τρίτη περίοδο του σοσιαλφασισμού και πότε για τροτσκιστική παρέκκλιση, επειδή βλέπει κριτικά την ιστορική πείρα των λαϊκών μετώπων.

Μένει βέβαια να δούμε αν οι πολιτικές διαφορές αυτών των ρευμάτων, μπορούν να θεωρηθούν όντως ξεπερασμένες ή αν έχουν να προσφέρουν κάτι στη σημερινή συγκυρία, έξω από το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο εκδηλώθηκαν, καθώς και να απαντήσουμε στο «προβοκατόρικο» ερώτημα αν υπάρχουν στρατηγικές ομοιότητες μεταξύ του μεταβατικού προγράμματος και της τακτικής των λαϊκών μετώπων, με το λαοκρατικό στάδιο που φαίνεται να εισχώρησε σε ορισμένες περιπτώσεις κατά την εφαρμογή της. Όπως επίσης να δούμε την επίδραση που άσκησε περισσότερο στο εποικοδόμημα και την κουλτούρα του εξωκοινοβουλίου ο μάης του 68’, η νέα αριστερά και η διάσπαση του ευρωκομμουνιστικού ρεύματος. Όλα αυτά όμως θα ήταν αντικείμενα προσεχών αναρτήσεων.

Ο χάρτης της κρίσης

Ένα καλό παράδειγμα (αν και όχι το πιο χαρακτηριστικό) του πώς εννοεί η αστική τάξη και οι δημοσιολόγοι της ότι η κρίση δημιουργεί νέες ευκαιρίες (σσ: για κερδοφορία) είναι και ο χώρος του βιβλίου. Όπου, πέρα από την υπόθεση που έχει προκύψει για το σπάσιμο της ενιαίας τιμής και την ενίσχυση των μονοπωλίων, έχει ανοίξει τα τελευταία χρόνια μια φάμπρικα παραγωγής βιβλίων για την τρέχουσα καπιταλιστική κρίση (ο χάρτης της κρίσης, το λεξικό της κρίσης, ο μινώταυρος του χρέους, κοκ), με μπεστ σέλερ που κεντρίζουν το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού κι αποφέρουν ζεστό χρήμα στους εκδοτικούς οίκους –χώρια το προφίλ των «ανήσυχων εκδόσεων» με κοινωνικό προβληματισμό, που τους χαρίζουν.

Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι μες σε αυτή την πλουραλιστική πολυφωνία, μπορεί να βρει κανείς πολλά κι ενδιαφέροντα στοιχεία και να διαβάσει σχεδόν τα πάντα για την κρίση και τα βασικά της χαρακτηριστικά, εκτός από την ουσία (εξαιρούνται οι συνήθεις λακεδαιμόνιοι που επιβεβαιώνουν απλώς τον κανόνα): ότι πρόκειται δηλ για μια καπιταλιστική κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου. Κι όπου τελικά συναντάται αυτός ο όρος, αναφέρεται μάλλον τυχαία, ως ίσος μεταξύ άλλων, που τον ακυρώνουν και αναιρούν την ουσία του.

Ο δραγασάκης για παράδειγμα σε ένα άρθρο του (στο συλλογικό «κυβέρνηση της αριστεράς» από τις εκδόσεις τόπος), αναφέρει κάπου την κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίων μαζί με την κρίση του ευρωσυστήματος και του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Κι έτσι είναι καλυμμένος από κάθε πλευρά. Αν του ασκήσουμε κριτική ότι συσκοτίζει τον πραγματικό χαρακτήρα της κρίσης, θα μας παραπέμψει στο σχετικό απόσπασμα όπου αναφέρει την κρίση υπερσυσσώρευσης. Κι αν απευθύνεται σε άλλο κοινό με διαφορετικές αναφορές κι απαιτήσεις, θα προτάξει την εκδοχή της κρίσης του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, κλείνοντας το μάτι σε πιο κεϊνσιανές συνταγές διαχείρισης. Αλλά «και στην υπερσυσσώρευση πιστεύομεν», όπως θα ‘λεγε και μια ψυχή.

Μια άλλη εκδοχή αυτής της λογικής, μπορούμε να συναντήσουμε σε διάφορες αναλύσεις περί κρίσης χρέους, που περιορίζουν τη διέξοδο απ’ αυτήν σε μερικά αιτήματα γύρω από τη διαχείριση-εξάλειψή του και κάποια συναφή μέτρα, που απορρέουν άμεσα από αυτή την κίνηση. Τα οποία με τη σειρά τους μπορεί να κυμαίνονται από την παύση πληρωμών ως τη συνολική διαγράφη του χρέους και από την υιοθέτηση εθνικού νομίσματος ως την πλήρη ρήξη-αποδέσμευση από την εε -ανάλογα και με την πολιτική ένταξη του αναλυτή-οικονομολόγου. Όσοι εξ αυτών μάλιστα δεν έχουν πετάξει στον κάδο της αναθεώρησης το μαρξ και την ανάλυση του κεφαλαίου για τις κρίσεις, νιώθουν υποχρεωμένοι να κάνουν ένα διαχωρισμό με βάση τις διαλεκτικές κατηγορίες της Λογικής του χέγκελ (φαινόμενο-ουσία), για να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ναι μεν υπάρχει κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίων, αλλά εκδηλώνεται με τη μορφή της κρίσης χρέους.

Κι έτσι ανοίγει μια παλιά ενδιαφέρουσα συζήτηση μεθοδολογικού χαρακτήρα γύρω από την ουσία και το φαίνεσθαι, τη μορφή και το περιεχόμενο, την αιτία και το σύμπτωμα· σε τελική ανάλυση για το δίπολο τακτική-στρατηγική και τη μεταξύ τους σύνδεση. Οι όψιμοι εραστές της τακτικής θεωρούν μεθοδολογικά λάθος να αγνοούμε την ειδική μορφή εκδήλωσης του φαινομένου, με σωστές αλλά αφηρημένες εκτιμήσεις για το γενικό του χαρακτήρα και να μην καθορίζουμε την τακτική μας στη συγκυρία, συνυπολογίζοντας κι αυτή την παράμετρο.

Μεθοδολογικά μιλώντας βέβαια, όταν το πρόβλημα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε είναι η κρίση και ζητούμενο η διέξοδος προς όφελος του λαού, η λύση που προτείνουμε δεν μπορεί να περιοριστεί στην παράμετρο του χρέους και στην καταπολέμηση ενός συμπτώματος. Είναι δηλ τηρουμένων των αναλογιών, σα να προσπαθούμε να εξουδετερώσουμε ένα μικρόβιο ή μια ασθένεια με αντιπυρετικά, που αντιμετωπίζουν το σύμπτωμα, αφήνοντας όμως στο απυρόβλητο τη γενεσιουργό του αιτία. Ή σε ένα άλλο επίπεδο, να αναποδογυρίζουμε τη βασική αιτιακή σχέση, θεωρώντας πχ πως το μνημόνιο έφερε την κρίση –κι όχι αντίστροφα. Ενώ, όπως είχε πει σε μια ομιλία του και ο γόντικας, ο σεισμός φέρνει το τσουνάμι κι όχι το τσουνάμι το σεισμό.

Με άλλα λόγια η βασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος –εν προκειμένω της κρίσης- είναι να συμφωνήσουμε πρώτα στον εντοπισμό της ουσίας του. Επανερχόμαστε έτσι στον αρχικό προβληματισμό και την πληθώρα προσεγγίσεων, που σκεπάζουν σα σωρός από σκουπίδια και συσκοτίζουν το πραγματικό ερώτημα: ποιος έχει κρίση και τι είδους είναι αυτή;

Προτού σταχυολογήσουμε μερικές πιθανές κι απίθανες απαντήσεις, που έχουν δοθεί κατά καιρούς σε αυτό, θέλω να σταθώ σε δύο ακόμα προσεγγίσεις, που εκκινούν από τη θεωρία της υπερσυσσώρευσης, για να διαφοροποιηθούν στα σημεία, όχι τόσο απ’ αυτό καθαυτό το θεωρητικό σχήμα, αλλά από την πρόταση του κκε.

Έχω καταρχάς υπόψη μου μια προσέγγιση του μ-λ χώρου (που δεν έχω καταλάβει ακόμα τι στάση θα κρατήσει στις ευρωεκλογές, αν και λογικά οι πισωμουλούδες θα επιμείνουν στην αποχή), που έχει μαοϊκή προέλευση, ήδη από τα χρόνια του σινοσοβιετικού σχίσματος, με τους κινέζους να έχουν την πολιτική στο τιμόνι και να κατηγορούν τους σοβιετικούς για στείρο οικονομισμό και υποτίμηση της πολιτικής διάστασης. Τα ίδια περίπου πολιτικά κουσούρια, αν έχω καταλάβει καλά, αποδίδουν και τα μ-λ στο κόμμα, γιατί τάχα μιλάει για στενά οικονομική κρίση κι όχι συνολικά για κρίση του καπιταλισμού.

Την ίδια κατηγορία περί οικονομισμού χρεώνουν στο κκε διάφορες οπορτουνιστικές ομάδες, επειδή αρνείται να θέσει μεταβατικούς πολιτικούς στόχους στα πλαίσια του συστήματος και περιορίζεται σε άμεσες, οικονομικές διεκδικήσεις στο σήμερα. Εκκινούν ωστόσο από τελείως διαφορετική αφετηρία σε σχέση με τα μ-λ. που απορρίπτουν επίσης ως ρεφορμιστικό το λεγόμενο μεταβατικό πρόγραμμα, αλλά σχεδόν και κάθε άλλη άμεση διεκδίκηση.

Διαφορετική αφετηρία –εφόσον απαρνείται συνολικά κάθε έννοια πολιτικής- αλλά σχετικά παρόμοιο σκεπτικό, με υπερτίμηση-αποθέωση του υποκειμενικού παράγοντα, ακολουθεί και ένα κομμάτι της αναρχίας, που θεωρεί την κρίση αποτέλεσμα όχι κάποιων οικονομικών νόμων, αλλά αποκλειστικά καρπό των αυξημένων εργατικών αντιστάσεων και των μικρών παραγωγικών σαμποτάζ στους χώρους δουλειάς.

Η δεύτερη προσέγγιση προέρχεται κι αυτή από το εξωκοινοβούλιο και κάνει λόγο για δομική κρίση του καπιταλισμού –που δεν ξέρω αν απαντάται ως όρος στους κλασικούς ή αν έχει αλτουσεριανή προέλευση, αλλά δε μου φαίνεται εντελώς λάθος, εφόσον εννοεί ότι η κρίση αφορά κι απορρέει από τη φύση και την εσωτερική λογική του συστήματος κι όχι από κάποια τυχαία εξωτερικά χαρακτηριστικά του, που επιδέχονται διορθώσεων. Το πρόβλημα αρχίζει, όταν αντιπαρατίθεται το σχήμα της δομικής κρίσης, στην εκτίμηση του κόμματος περί κυκλικής καπιταλιστικής κρίσης, που υποτιμά –λέει- το βάθος της και την αντιμετωπίζει ως ‘μία από τα ίδια’ και όχι ως το μεγαλύτερο κλονισμό του συστήματος μετά το παγκόσμιο κραχ του 29’.

Κάτι τέτοιο όμως αφενός δεν προκύπτει από μια στοιχειωδώς σοβαρή εξέταση επίσημων θέσεων και ντοκουμέντων του κκε. Αφετέρου καταλήγει σε κάπως προβληματικά συμπεράσματα – διαπιστώσεις. Γιατί αν απορρίψουμε τον κυκλικό και επαναλαμβανόμενο κύκλο των καπιταλιστικών κρίσεων ως νομοτέλεια του συστήματος και ως στιγμή που εμπεριέχεται διαλεκτικά στις φάσεις ανάπτυξής του, είναι σα να υποκύπτουμε στον πειρασμό της εσχατολογίας, προσδίδοντας στην παρούσα συγκυρία χαρακτήρα τελικής κρίσης –μετανοείτε- και επιθανάτιου ρόγχου του καπιταλισμού. Αυτό ωστόσο απέχει πολύ από την πραγματικότητα και καταλήγει στο άλλο άκρο, να υποτιμά δηλ τις αντιφατικές δυνατότητες της κεφαλαιοκρατίας για σχετική υπέρβαση της κρίσης εις βάρος του εργαζόμενου λαού –όσο αυτός δεν οργανώνει τις αντιστάσεις του- οι οποίες [δυνατότητες] συμβαδίζουν χέρι-χέρι με τα αδιέξοδα και τις εγγενείς της αντιφάσεις.

Ας επανέλθουμε λοιπόν στο ερώτημα που θέσαμε πριν και να δούμε τι έχουμε ακούσει τα τελευταία χρόνια γι’ αυτό. Ποιος έχει κρίση και τι είδους είναι αυτή στον πυρήνα της;

Είναι μια κρίση ηθική, πνευματική, αξιών και προτύπων; Είναι κρίση της ευρωζώνης (που το 08’ θα μας προστάτευε λέει με τα τείχη της  από την κρίση, στο απάνεμο λιμάνι της), του ευρωσυστήματος ή της παρούσα δομής-αρχιτεκτονικής της εε; Είναι κρίση του παραγωγικού μοντέλου που είχαμε, όπου καταναλώναμε περισσότερα από όσα παράγουμε; Είναι κρίση του νεοφιλελευθερισμού και του καζινοκαπιταλισμού που εκτόπισε την πραγματική οικονομία; Και πόσο πλασματική είναι άραγε η ένταση της εκμετάλλευσης, η κεροδοφορία και η συγχώνευση του χρηματιστικού και βιομηχανικού κεφαλαίου που σημείωσε ο βλαδίμηρος έναν αιώνα πριν; Είναι μήπως κρίση χρέους, δημοσιονομική; Και ποιος πάσχει τελικά από κρίση; Το κράτος; Οι τράπεζες; Η οικολογία; Η εθνική μας οικονομία, γενικά κι αόριστα; Λες δηλ να έχουμε κρίση ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας, όπως λέει ο λαπαβίτσας, από «αριστερή σκοπιά», υιοθετώντας πλήρως τις έννοιες και τα αναλυτικά εργαλεία των αστών οικονομολόγων; Μήπως είναι κρίση πολιτική, του δικομματισμού, λανθασμένης διαχείρισης κι αποφάσεων; Μην είναι κρίση της αριστεράς, που δεν έχει αξιόπιστη πρόταση και πάσχει από τακτικό και στρατηγικό έλλειμμα; Μην είναι όλα αυτά μαζί και τίποτα συνάμα; Μήπως είναι τελικά θέμα ψυχολογίας, που λέει ο σαμαράς; Ή μια οφθαλμαπάτη, που αφήνουμε πίσω μας τώρα που θα φορέσουμε τα καλά μας για να ξαναβγούμε στις αγορές και έρχεται η ανάπτυξη;

Τίνος είναι βρε γυναίκα η κρίση αυτή;

Τίνος είναι βρε γυναίκα η κρίση αυτή;

Μία μου φωνάζει χρέος, μία μου φωνάζει spreads,

τίνος είναι βρε γυναίκα η κρίση αυτή;

Όχι σφε αναγνώστη, δεν είναι τίποτα από τα παραπάνω. Η κρίση δεν ήρθε γιατί τάχα δεν υπάρχουν αρκετά λεφτά ή κεφάλαια και πρέπει να γίνουμε φτηνοί κι ανταγωνιστικοί για να τα προσεγγίσουμε ή να κάνουμε το απαυτό μας παξιμάδι για να τα βγάλουμε πέρα και να μεγαλώσουμε την πίτα. Και να μείνει ολόκληρη για τα αφεντικά και τα σκυλιά που τα φυλάνε, για να μας δώσουν τα ψίχουλα που θα περισσέψουν. Η κρίση είναι η ομολογία ότι έχει συγκεντρωθεί τόσος πλούτος, ότι έχουν συσσωρευτεί τόσα κεφάλαια, που δεν μπορούν να είναι το ίδιο κερδοφόρα με πριν. Κι ότι πρέπει να βγουν από το παιχνίδι κάποιοι ανταγωνιστές –κατά κανόνα οι μικρότεροι παίκτες- για να μείνει αρκετός χώρος για τους υπόλοιπους. Και εκτός από τα κεφάλαια να απαξιωθεί κι η εργατική δύναμη, που τους πλουτίζει, για να αυγατίζουν τα κέρδη τους και να διασφαλίσουν τη διευρυμένη αναπαραγωγή τους.

Η ουσία της κρίσης είναι τόσο απλή, όσο την είχε περιγράψει ένας παλιός κομμουνιστής στις αρχές του αιώνα. Ένα μεγάλο παλούκι που έχουν στον πισινό τους οι αστοί και θέλουν να το χώσουνε στο δικό μας. Κι η λύση δε θα έρθει για όλους μαζί από κοινού, ούτε με διαπραγματεύσεις γύρω από την επιμήκυνσή του ή τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του.

Σίγουρα μένουν ανοιχτά προς μελέτη κι έρευνα αρκετά ζητήματα για την κρίση, πχ για την πορεία εξέλιξής της, το συγχρονισμένο χαρακτήρα της, τη μετατροπή της σε πολιτική, επαναστατική κρίση, την αναιμική ανάκαμψη της οικονομίας, κτλ. Αυτά όμως έρχονται επιπρόσθετα ως εξειδίκευση κι όχι για να συσκοτίσουν το βασικό πυρήνα.

Εαακίτη έχεις ταλέντο

Χτες στην αθήνα έγιναν μαζικές διαδηλώσεις για το σπάσιμο της απαγόρευσης των κινητοποιήσεων, με το σύριζα να σπάει τελικά το σπάσιμο και να εξαφανίζεται από νωρίς, εφόσον δεν υπήρχε αυτή τη φορά κάποιο κοινοβουλευτικό σόου, και με τα μπλοκ της ανταρσύα να πνίγονται στα χημικά από τις κρατικές δυνάμεις καταστολής. Μερικοί κοντόφθαλμοι προσπάθησαν να το κεφαλαιοποιήσουν αυτό ενάντια στο παμε που μπλόκαρε στην πανεπιστημίου και δεν κατάφερε να φτάσει στο σύνταγμα. Με τη λογική τους δηλ έπρεπε προφανώς οι δικοί μας να περάσουν πάνω από τα προπορευόμενα μπλοκ ή να τα ανοίξουν μαγικά στα δύο, όπως ο μωυσής την ερυθρά θάλασσα. Μην παραξενεύεσαι σφε αναγνώστη, αυτό το σκεπτικό είχαν πχ και για την 20ή οκτώβρη, τότε που είχαν μείνει πιο πίσω και το παμε «περιφρουρούσε το κοινοβούλιο» και τους εμπόδισε να καταλάβουν τη βουλή, τα χειμερινά ανάκτορα και την ανατολική θράκη.

Τιμής ένεκεν ωστόσο η κε του μπλοκ θα καταπιαστεί σήμερα με τα/την εαακ και το πρόσφατο αντιπολεμικό διήμερο που διοργάνωσαν για 13^η συνεχή χρονιά στα χανιά και για πρώτη φορά χωρίς εισιτήριο, με κουτιά προαιρετικής ενίσχυσης στην είσοδο –αν και πρέπει να τους πήρε αρκετές ώρες και μερικά ηρεμιστικά μέχρι να το συναποφασίσουν με την εξοντωτική αρχή της ομοφωνίας. Πρέπει όμως να δώσω προκαταβολικά μερικές εκατέρωθεν διευκρινίσεις: α. όποιος (ψευδώνυμα δε λέμε, υπολήψεις δε θίγουμε) το εκλαμβάνει αυτό ως «σαλιαρίσματα με τους αριστεριστές» κτλ, δεν χρειάζεται να υποβάλει τον εαυτό του σε τέτοιο μαρτύριο και να διαβάσει το κείμενο, και β. έχοντας αρκετό καιρό να έρθω σε επαφή με τον χώρο, πήρα μπόλικη δόση μαζεμένη και μου βγήκαν αυθόρμητα ορισμένα αντανακλαστικά, τα οποία ωστόσο αφορούν καθαρά το (παρα)πολιτικό κομμάτι και δεν απαξιώνουν συνολικά την αξιέπαινη προσπάθεια του διημέρου, που έχει καθιερωθεί πλέον ως θεσμός για την πόλη. Κι η γκαντεμιά της υπόθεσης είναι πως ενώ όλη την εβδομάδα είχε σχεδόν καιρό για μπάνιο, τις ημέρες του διημέρου, έπεσε αισθητά η θερμοκρασία κι αυτό μπορεί να αποθάρρυνε έναν κόσμο από το να κάνει ένα πέρασμα από το πάρκο ειρήνης.

Την πρώτη μέρα το πολιτικό πρόγραμμα είχε συζήτηση για το φασιστικό κίνδυνο και την απάντηση του κινήματος με το μήτσο από το φυσικό. Εμείς πήγαμε τη δεύτερη μέρα στη συζήτηση για την εε και πέσαμε διάνα, ακόμα κι όταν κάναμε λάθος συνεννόηση με μια αφίσα και πήγαμε με δυο σχεδόν ώρες καθυστέρηση. Αλλά τελικά, μόλις τότε άρχιζε η συζήτηση. Και στην είσοδο μας προσπέρασε τρέχοντας κι αλαφιασμένος ο καλτσώνης, που μάλλον είχε αργήσει ή έφερνε απέξω κάτι που ξέχασε. Και στο τέλος της εκδήλωσης το είχε δαγκώσει και σηκώθηκε όρθιος να ζεσταθεί κάπως. Από μια άποψη συμμεριζόμουν κι εγώ αυτή την παγωμάρα ως αίσθηση, όχι τόσο λόγω της θερμοκρασίας –βόρειος και εύσωμος γαρ- αλλά από αυτά που είχαμε ακούσει. Μαζί του στο πάνελ των ομιλητών ήταν η μαριάννα τσίχλη (που έχει μείνει στην αρας, αν δεν έχω χάσει κάποιο επεισόδιο) από την εναλλακτική παρέμβαση δικηγόρων και ο τοπικός υποψήφιος δήμαρχος (κυριακάκης) που τον έκοψα για κουκουνάρι ολκής και τον λυπήθηκε πολιτικά η ψυχή μου με αυτά που έχει μπλέξει και τραβάει.

Η εισηγητική ομιλία του καλτσώνη είχε κάποιες ενδιαφέρουσες επισημάνσεις για τον χαρακτήρα της εε. Μίλησε για την ιδιομορφία της σύμπλεξης της ελληνικής αστικής τάξης στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα και την εξάρτηση του ελληνικού καπιταλισμού που εκφράστηκε τόσο σε ιστορικά γεγονότα (όπως τα παρκερικά του 19^ου αιώνα και η παρουσία μοίρας του αγγλικού στόλου στο γουδή το 1909, για να καθορίζει τις εξελίξεις) όσο και σε άρθρα του εκάστοτε ελληνικού συντάγματος –που είναι πιο κοντά και στο αντικείμενο του καλτσώνη- με δεσμευτικές διερμηνευτικές δηλώσεις που δεν κρίθηκαν απαραίτητες σε άλλες χώρες-μέλη της ευρωπαϊκής ένωσης. Αναφέρθηκε στο χρέος ως βασικό μοχλό της εξάρτησης, το ελλειμματικό αγροτικό ισοζύγιο μετά από την ένταξη της ελλάδας στην εοκ, στην επιτάχυνση των αναδιαρθρώσεων μέσω των εσπα και την αποσάθρωση της παραγωγικής μας βάσης.

Και έφτασε στο δια ταύτα: «τι να κάνουμε». Μια λύση που περνά υποχρεωτικά από τη διαγραφή του χρέους και το κόψιμο του γόρδιου δεσμού της εε –ενώ βρήκε ευκαιρία να σχολιάσει καυστικά και τις θέσεις του σταθάκη για το επαχθές χρέος και του σύριζα για μια προοδευτική μετάλλαξη της εε. Για να κλείσει λέγοντας πως χρειάζονται δύο πράγματα: ενότητα κι ενότητα (ο βλαδίμηρος θα πρόσθετε κι ένα τρίτο: ενότητα), η οποία νοείται σε δύο επίπεδα, τα οποία δεν άκουσα γιατί σε αυτό το σημείο μιλούσα με το διπλανό μου, συγκράτησα όμως το δίπολο «ανεξαρτησία-λαϊκή κυριαρχία» όπως και την κατακλείδα για την ανάγκη να δημιουργηθεί (όχι ένα ααδμ, αλλά) ένα νέο εαμ.

Που το εξειδίκευσε κάπως στη δευτερολογία, μιλώντας για μίνιμουμ και μάξιμουμ πρόγραμμα και την προτεραιότητα του πρώτου. Γιατί αν μιλήσει στους μαθητές του στη σχολή για την επανάσταση, το σοσιαλισμό και την κοινωνικοποίηση, θα πουν: πάει το ‘χασε ο καλτσώνης. Ενώ αν τους μιλήσει για παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, που δεν μπορεί να γίνει στα πλαίσια της εε, θα καθίσουν να τον ακούσουν κι ενδέχεται να συμφωνήσουν. Γιατί το θέμα δεν είναι να απευθυνθούμε στους χιλιάδες αλλά στα εκατομμύρια.

Αυτό βέβαια δε συνιστά πολύ ισχυρό επιχείρημα, γιατί η «αυθόρμητη συνείδηση» μπορεί να ενθουσιαζόταν κι αν κάποιος τρίτος έριχνε το σύνθημα «έξω οι μετανάστες», που θα έδινε υποτίθεται άμεση λύση στα ζωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν, με πολύ πιο πειστικό κι απτό τρόπο από οποιοδήποτε πρόγραμμα (μεταβατικό ή μίνιμουν) της αριστεράς. Θέλω να πω δηλ ότι η συνείδηση ζυμώνεται σαφώς από την πείρα της στο πεδίο της πράξης (και όχι μόνο της θεωρητικής ζύμωσης), αλλά αυτό δεν μπορεί να περιοριστεί σχηματικά στα άμεσα κι ευκόλως εννοούμενα από τον κόσμο, χωρίς να δείχνει την προοπτική. Πόσο μάλλον που η διέξοδος από την κρίση απαιτεί μια συνολική πρόταση κι όχι κάποια μεσοβέζικα βήματα.

Από αυτό το τελευταίο πιάστηκε πάντως κι η τσίχλη (δε θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο) προς επίρρωση όσων είχε πει προηγουμένως (για την αναγκαιότητα ενός μετώπου ενάντια στο ευρώ, το οποίο –δε μας το είπε αλλά εξυπακούεται- θα χωρούσε προφανώς το σχέδιο β’ του αλαβάνου και ένας μηλιός ξέρει ποιον άλλο). Τα οποία μου φάνηκαν αρκετά γνωστά και οικεία γιατί ουσιαστικά τα είχα ξαναδιαβάσει πρόσφατα και με πανομοιότυπες διατυπώσεις σε κάποια σημεία σε ένα άρθρο του πι σωτήρη για την κυβέρνηση της αριστεράς –αλτουσεριανός και αυτός, αλλά σε άλλη οργάνωση της ανταρσύα.

Τι άλλο μας είπε η τσίχλη; Καταρχάς πως σε αντίθεση με κάποιες εκτιμήσεις από αριστερή σκοπιά (χωρίς να μας πει όμως ποιες) δεν έχουμε μια γενικευμένη κατάρρευση του συστήματος, αλλά μια σχετική σταθεροποίηση και υποτυπώδη ανάπτυξη –αναιμική και με αντιφατικά χαρακτηριστικά μεν, ωστόσο ανάπτυξη. Για να περάσει στον ελληνικό σχηματισμό και τη σχετική ύφεση των αγωνιστικών κινητοποιήσεων μετά το 12’. Και να προσθέσει λίγο μετά ότι το σύστημα σήμερα δεν έχει περιθώρια για παραχωρήσεις –ή για να το εκφράσουμε διαφορετικά:

Σε συνθήκες πολιτικής κι ιδεολογικής πόλωσης, σε συνθήκες ενός ιδιότυπου ακήρυχτου εμφυλίου πολέμου, σε συνθήκες μιας μεταηγεμονικής και μεταδημοκρατικής συνθήκης, δεν υπάρχει περιθώριο να λειτουργήσει ο κλασικός μηχανισμός της πίεσης από τα κάτω για αναπροσαρμογές της κυρίαρχης πολιτικής, δεν είναι σε λειτουργία ο μηχανισμός του «κινηματικού εκβιασμού». Αντίθετα η έμφαση είναι στην πλήρη κατίσχυση από την πλευρά των κυρίαρχων δυνάμεων. Με αυτή την έννοια, μόνο μια τομή στο επίπεδο της πολιτικής εξουσίας, μόνο η κατάληψη της πολιτικής και κυβερνητικής εξουσίας με τρόπο που εκπροσωπεί τις υποτελείς κοινωνικές τάξεις μπορεί να βάλει φραγμό στο μηχανισμό της καταστροφής

όπως λέει ο πι σωτήρης στο άρθρο του στο συλλογικό βιβλίο «κυβέρνηση της αριστεράς», εκδόσεις τόπος, σελ 59.

Το ωραίο της υπόθεσης βέβαια είναι πως αυτήν ακριβώς την άποψη χρεώνει η ανταρσύα στο κόμμα, που τα παραπέμπει όλα στη δευτέρα παρουσία ή μάλλον «στο επέκεινα», όπως είπε και η τσίχλη, που ακούγεται και πιο ψαγμένη λέξη. Ενώ ο σύριζα; Ο σύριζα λέει ναι μεν κάνει δεξιά στροφή, αλλά δεν αποτελεί στήριγμα της αστικής τάξης ή μια επανάληψη του πασόκ. Γιατί το πασόκ ήταν καθαρά μια εναλλακτική στρατηγική για την αστική τάξη, σε αντίθεση με το σύριζα (κάτι που φαίνεται κι από τα δημοσκοπικά ζόρια που αντιμετωπίζει).

Γενικώς πάντως υπήρχε μια αγωνία σε κάποιους που πήραν και στη συνέχεια το λόγο να αποδείξουν ότι το κουκουέ έχει λαθεμένες εκτιμήσεις είτε για το σύριζα είτε για τη στήριξη ή μη της εξόδου από την ευρωζώνη από μια μερίδα του ελληνικού κεφαλαίου που πλήττεται. Εγώ αυτό που καταλαβαίνω πάντως –χωρίς να αποκλείω να υπάρχει όντως τέτοια μερίδα και χωρίς να προσπαθώ να ερμηνεύσω πολιτικά τις θέσεις του κόμματος- είναι ότι η αστική τάξη προετοιμάζεται με ενιαίο πλάνο και σχέδιο για κάθε ενδεχόμενο, έχοντας τον σύριζα ως βασική πολιτική εφεδρεία για την περίπτωση που κληθεί να διαχειριστεί πολιτικά την έξωθεν επιβολή ενός πιθανού αποκλεισμού από την ευρωζώνη.

Ο τρίτος ομιλητής ήταν ένα μάλλον «καταπιεσμένο» κουκουνάρι, άξιο της πολιτικής του μοίρας με τους συμμάχους που βρήκε κι έμπλεξε, που τσίταρε από μπογιόπουλο στη ρίαλ μέχρι κι έναν παλιό ευρωβουλευτή του κκε (ευφραιμίδη) και θύμισε ότι ιστορικά δεν είχε όλη η αριστερά ενιαία θέση στο ζήτημα της εοκ και της εε –σημειώνοντας τις θετικές του ψήφους του εσ. για την ένταξη στην εοκ και του συνασπισμού για το μάαστριχτ. Επέμεινε στο σημείο ότι ο ελληνικός λαός δε ρωτήθηκε ποτέ για όλα αυτά κι εν συνεχεία έδωσε αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία πχ για την χρεοκοπία της ελλάδας στα 1897 και την έξοδό της από την επιτήρηση μόλις το 1978 (ενώ τώρα ο ορίζοντας της αποπληρωμής είναι μειωμένος κατά μία με δύο δεκαετίες), για τα εσπα που πλούτισαν τον μπόμπολα και για άλλα ζητήματα τοπικού ενδιαφέροντος. Μέχρι που τον έκοψε ένας ελαφρώς σουρωμένος απ’ το κοινό, που δεν είχε ούτε πέντε λεπτά στη συζήτηση και του φώναξε: για το σήμερα πες!

Και με αυτό εισερχόμαστε στη ζώνη του λυκόφωτος και μια πιο προλεκάλτ διάσταση του διημέρου, που θα δώσει τον τόνο ως το τέλος του κειμένου. Γιατί έχω βαρεθεί ειλικρινά αυτή τη «σημερολογία» του «εδώ και τώρα» και τις «μικρές κινηματικές νίκες στο σήμερα» που έρχονται κατά κύματα κι όλο χαμένοι βγαίνουμε στο τέλος, άσο ημίχρονο – διπλό τελικό, με (αντικαπιταλιστική) ανατροπή. Ε ας φέρουμε και καμιά ισοπαλία βρε αδερφέ, όχι μόνο νίκες –και η μπάγερν γκελάρει πότε-πότε, δεν χάλασε ο κόσμος. Κι αρχίζει μετά να παίζει μηχανικά στο πικάπ του μυαλού μου το «σήμερα» της μαρινέλας, όπου ο poe xania τρολάρει και το τραγουδάει «τζήμερο, άσε με να σ’ αγαπάω τζήμερο». Γιατί να αναβάλουμε για αύριο εξάλλου τις αυταπάτες που μπορούμε να μοιραστούμε τζήμερο;

Ύστερα μίλησε κι άλλο ένα κουκουνάρι, από τους φίλους των γραμμάτων, που είπε πολύ σωστά πως και στη βρετανία που είναι εκτός ευρωζώνης δεν αλλάζει τίποτα επί της ουσίας προς το καλύτερο. Δίκιο έχει αλλά πού να το βρει. Κι εγώ θα πρόσθετα πως και στη νορβηγία που δεν είναι ενταγμένη στην εε η ταξική ουσία του πράγματος παραμένει η ίδια και δεν αλλάζει, παρά μόνο για τον καζάκη που την αναφέρει συχνά ως πρότυπο και παράδειγμα προς μίμηση.

Κι ύστερα το κουκουνάρι είπε πως αυτή η ιστορία με τα μέτωπα του θυμίζει τον ψαρά με το δόλωμα που περιμένει τους άλλους να τσιμπήσουν στην πρότασή του –αν κατάλαβα καλά τον παραλληλισμό. Άσε που καμιά φορά μπορεί να μπλεχτούν στην πετονιά και τίποτα σκουπίδια –λέω εγώ. Και ξέρεις σφε αναγνώστη τι θα κολλούσε να γίνει στο καπάκι; Να βγει ο αλαβάνος πχ και να τραγουδήσει αντί απάντησης το διασκευασμένο ρεμπέτικο που λένε μεταξύ τους οι αρασίτες σύντροφοι της τσίχλη.

Γιατί δε με θες ναρίτη, επειδή είμαι (ψ)αράς;

Πιο πριν ένας φοιτητής, που δεν ξέρω αν του ξέφευγαν ή τα εννοούσε, έλεγε πως οι μυημένοι που έχουν παρακολουθήσει από κοντά τη δημιουργία του δημοτικού σχήματος, θα έμειναν μάλλον με την εντύπωση ότι... «σφαχτήκαμε μεταξύ μας». Αλλά οι παραδόσεις της πλουραλιστικής, ανανεωτικής αριστεράς επιβάλλουν να συζητιούνται και να επιλύονται ανοιχτά οι αντιθέσεις. Ναι αλλά έτσι που το διατύπωσε, είναι σα να ‘λεγε να πάρει κάθε κουζουλός ένα μαχαίρι για τα συντροφικά μαχαιρώματα και να δώσουν ραντεβού στα μαρμαρένια αλώνια να σφαχτούνε με διαφάνεια, μπροστά στο λαό. Αλλά το καλύτερο είναι άλλο: Ποιον ακριβώς εννοούσε λέγοντας «ανανεωτική αριστερά»; Τα εαακ;

Τα ύστερα της ιστορίας…

Ύστερα από ένα σημείο, η συζήτηση θύμιζε διαγωνισμό πλατφόρμερς σε ριάλιτυ –με προτεινόμενο όνομα τον τίτλο της ανάρτησης. Και με παράλληλο διαγωνισμό –το λεγόμενο drinking game- να πίνεις ένα ποτηράκι τσικουδιά, κάθε φορά που κάποιος λέει «ας πούμε» και να γίνεις ντίρλα πριν καν αρχίσουν οι συναυλίες.

Αν και οι περισσότεροι είχαν πιάσει ήδη θέση στην κερκίδα του συναυλιακού χώρου, σνομπάροντας τη συζήτηση. Αλλά δεν είχαν δίκιο, γιατί κάποιοι ταλαντούχοι πολυτεχνίτες της ενωτικής, μπορεί να μην είχαν τίποτα από τη νιότη του κόσμου και τη φρεσκάδα της ηλικίας τους αλλά σε κάποια σημεία του λόγου τους ήταν (μα τον τουτατί) σα να ραπάρουν σχεδόν, με το επιτηδευμένο στιλ και τις λέξεις φετίχ του χώρου για συμπλήρωμα. Και η σύνταξη έβγαινε περίπου ως εξής (Υ-Ρ-Α):

Ρα-πά-ρω, ρα-πά-ρω/ ας πούμε/ επίδικο

Ρα-πά-ρω, ρα-πά-ρω/ ας πούμε/ στοχοθεσία

Ρα-πά-ρω, ρα-πά-ρω/ ας πούμε/ επέκεινα

Και πάει λέγοντας…

Το καλύτερο βέβαια ήταν ο λιτός και περιεκτικός λόγος των πλατφόρμερς. Ένας φοιτητής μιλούσε ήδη κανά δεκάλεπτο κι ενώ περιμένεις το κλείσιμο, κάνει μια σύντομη παύση και λέει: «δεύτερο σύντροφοι…»

Τι εννοείς δεύτερο; Τόση ώρα στο πρώτο ήμασταν; Τι λε ρε λιοντάρι τρύφωνα; Μέχρι κι ο βέγγος, διαιτητής πυγμαχίας με το καμάρι της πλατανιάς ξάπλα στο ρινγκ, πιο γρήγορα θα έφτανε στο τρία.

Ένας άλλος εαακίτης πλατφόρμερ μιλούσε κι αυτός κανά δεκάλεπτο και ξαφνικά λέει: «τώρα, πώς θα το κάνουμε αυτό συγκεκριμένο». Γιατί τόση ώρα μας το έλεγε γενικά κι αφηρημένα, χωρίς τις πολλές λεπτομέρειες.

Είναι σαν εκείνη την ιστορία με το σπουργίτι του αρκά, που του δίνει ο ψυχίατρος μια μουτζούρα σε χαρτί να του πει τι βλέπει. Αλλά δεν ικανοποιείται με την προφανή απάντηση γιατί θέλει τη φαντασία να καλπάσει ελεύθερη. Κι ο μικρός αρχίζει να περιγράφει: έναν ιππότη, ένα δράκο, ένα κάστρο, τον βασιλιά και τη βασιλοπούλα, με στολές, δόντια, φωτιές, χρώματα και ένα σωρό λεπτομέρειες. Αυτά στο κάτω δεξιά μέρος. Στην υπόλοιπη εικόνα τώρα…

Να φανταστείς, ως και το κουκουνάρι επηρεάστηκε κάπως. Κι όταν ήρθε η σειρά του να μιλήσει, είπε πως αγχώθηκε γιατί οι προηγούμενοι δυο ομιλητές ήταν στον χρόνο τους, περιεκτικοί και σύντομοι, ενώ αυτός δεν ξέρει αν θα το κρατήσει. Ενώ το λογικό θα ήταν να αγχωνόταν για το αντίθετο, αν δηλ μιλούσαν με τις ώρες και δεν του είχε μείνει χρόνος να πει όσα ήθελε.

Θα μου πεις βέβαια σφε αναγνώστη πως αυτά είναι γνωστά κι αναμενόμενα. Αλλά καταφέρνουν πάντα να σου κάνουν εντύπωση –ιδίως αν έχεις ξεσυνηθίσει λίγο καιρό και σου ξανάρχονται ένα-ένα.

Ας κλείσουμε λοιπόν στο ίδιο μήκος κύματος, με το προλεκάλτ σχόλιο ενός φίλου που πέρασε από το φεστιβάλ της αραν στο ιβανώφειο και –δεν ξέρω τι ακριβώς είδε και αν τους αδικεί, αλλά- είπε στο τέλος ότι πρέπει βασικά να μετονομαστούν σε «αραπ» από το αριστερή αποσύνθεση. Θα τους πάει περισσότερο.

Τι είπες τώρα…