Όχι, όχι το μωρό μου

Καταρχάς, για τα γεγονότα της περασμένης πέμπτης.
Κάποιοι ισχυρίζονται ότι το παμε περιφρουρούσε τη βουλή. Έχει καμία βάση αυτός ο ισχυρισμός; Όχι, δεν έχει την παραμικρή βάση. Μπορούμε μήπως να πούμε ότι όσοι επιτέθηκαν στα μπλοκ μας ήταν στο σύνολό τους ασφαλίτες παρακρατικοί; Όχι σύντροφοι, δεν μπορούμε να το ισχυριστούμε αυτό. Μήπως αυτό σημαίνει ότι ο αυτοαποκαλούμενος αντιεξουσιαστικός χώρος, δεν είναι διάτρητος από ασφαλίτικους μηχανισμούς, ή ότι δεν έχει αντικειμενικά προβοκατόρικη δράση μες στο κίνημα; Όχι, ούτε αυτό ισχύει.


Σχετικά με τις λαϊκές αντιδράσεις στις κατά τόπους παρελάσεις.
Φέρουν μέσα τους άραγε εν σπέρματι μια εκδοχή εθνοσοσιαλιστικού φασισμού, ή μιας μελλοντικής εξέγερσης; Αυτή είναι μια σύνθετη ερώτηση, μερικής άγνοιας που δεν απαντιέται με ένα ναι ή ένα όχι. Κι όποιος αγνοήσει μία απ’ τις δυο πλευρές, μπορεί να βρεθεί προ δυσάρεστων εκπλήξεων. Ούτε να συμμετέχουμε ανεπιφύλακτα έπρεπε, ούτε όμως να τις καταδικάσουμε.

Μήπως μπορούμε να πούμε σύντροφοι ότι έχουμε επαναστατική κατάσταση; Όχι, δε μπορούμε να το πούμε ακόμα αυτό. Μήπως αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βάζουμε μικρούς, ενδιάμεσους στόχους και να μην προπαγανδίζουμε ως άμεσο αίτημα τη λαϊκή εξουσία; Όχι σύντροφοι, δε σημαίνει κάτι τέτοιο. Μήπως όμως αυτό σημαίνει ότι τα μεταθέτουμε όλα στη δευτέρα παρουσία; Βεβαίως κι όχι. Δε μεταθέτουμε τίποτα απολύτως στη δευτέρα παρουσία.

Μήπως η κρίση που διανύουμε είναι μια κρίση χρέους; Όχι σύντροφοι, αυτά είναι ανοησίες ολκής (γέλια, επιφωνήματα επιδοκιμασίας). Μήπως την λύση μπορεί να μας την δώσει ένα κούρεμα του χρέους, ή κάποια παρεμφερή μεταβατικά αιτήματα γύρω απ’ αυτό; Μήπως είναι λύση μια ελλάδα καπιταλιστική εκτός εε ή ευρωζώνης; Όχι, αυτά είναι ημίμετρα που δε μπορούν να δώσουν λύσεις.

Μήπως ο κόμπος του ζητήματος είναι το νόμισμα; Όχι, είναι σαφές αυτό. Μήπως αυτό σημαίνει ότι στη λαϊκή εξουσία θα έχουμε ευρώ, αντί για εθνικό νόμισμα; Όχι, δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Μήπως οι περιβόητες δηλώσεις της αλέκας για το ευρώ παρερμηνεύτηκαν από κάποιους καλοπροαίρετους; Όχι, είναι σχεδόν απίθανο.

Σχετικά με το σύνθημα κάτω η κυβέρνηση.
Σημαίνει μήπως ότι επιδιώκουμε να έρθει στη θέση της μια άλλη κυβέρνηση με διαφορετικό μίγμα πολιτικής; Ή κάποια άλλη προοδευτική, που να λειτουργεί υπό την πίεση του κινήματος, με μαζικό πολιτικό εκβιασμό; Όχι σύντροφοι, δεν είναι αυτός ο στόχος μας.
Μήπως έχουμε κοινοβουλευτικές αυταπάτες; Μήπως ο τελικός μας ορίζοντας είναι οι εκλογές; Όχι σύντροφοι, αυτό δεν ισχύει. Τότε μήπως αυτό δικαιώνει κάποιες ομάδες του εξωκοινοβουλίου που έβαζαν από πριν το σύνθημα και συνολικά τη γραμμή τους; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά αρνητική. Όχι!

Μήπως υπάρχουν σήμερα άλλες δυνάμεις με συνεπή, αντικαπιταλιστική πρόταση και δράση που δεν είναι ενσωματώσιμη; Όχι σύντροφοι, δυστυχώς δε μπορούμε να το ισχυριστούμε αυτό. Μήπως αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει από θέση αρχής να επιζητούμε συνεργασία –επιμέρους ή συνολική- με άλλες δυνάμεις; Όχι, αυτό θα ήταν λάθος.

Μήπως ένα ενδεχόμενο δημοψήφισμα θα ήταν η γιορτή της αμεσοδημοκρατίας, μία μικρή νίκη για το κίνημα των πλατειών; Πρόκειται άραγε να εκφραστεί ελεύθερα η λαϊκή βούληση, χωρίς ψεύτικα, εκβιαστικά διλήμματα και τρομοκράτηση της κοινής γνώμης; Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι ΌΧΙ!
Αυτό σημαίνει ότι οι κομμουνιστές δε θα συμμετάσχουν σε ένα τέτοιο δημοψήφισμα, αν προκηρυχθεί τελικά; Όχι, απαραίτητα. Αλλά η θέση τους σε αυτό, ανεξαρτήτως ερωτήματος, είναι ένα ξερό όχι.

Όχι σε όλα που μου δένουν κόμπο την αλήθεια
τα χω γραμμένα τα παλιά και νέα παραμύθια.
Όχι σε όλα που κουρέλια κάνουν τα όνειρά μου
τα χω γραμμένα κι έχω φτιάξει τον κρυφό έρωτά μου.

Είναι δυνατόν να προβλέψει κανείς με ακρίβεια τις εξελίξεις στο επόμενο χρονικό διάστημα; Όχι σύντροφοι, δε μπορούμε να το πούμε αυτό. Κι εν κατακλείδι. Μήπως έχει δίκιο ο σφος γιαροσένκο; Όχι, δεν έχει.

(Θυελλώδη χειροκροτήματα, ουρανομήκεις επιδοκιμασίες)

Παράρτημα σχετικά με το διαδίκτυο
Πρέπει μήπως να συζητιούνται και στο διαδίκτυο τα εσωκομματικά ζητήματα; Όχι, αυτό είναι ανεπίτρεπτο. Μήπως αυτό σημαίνει ότι πρέπει να στοχοποιήσουμε το μέσο καθαυτό, ή τα διάφορα blogs; Ότι πρέπει να αδιαφορήσουμε για την παρέμβασή μας σε αυτόν τον τομέα; Ότι θέματα που αφορούν την πολιτική του κόμματος, θα σταματήσουν να απασχολούν ένα ευρύτερο κοινό, φίλους ή εχθρούς, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο; Όχι, δε μπορούμε να το πούμε αυτό.

Υγ: Θα μπορούσαν να μπουν κι άλλα παραρτήματα, πχ για το δεύτερο τόμο ιστορίας του κόμματος, ή το θέμα της εξάρτησης, για το οποίο έχει ανοίξει μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση στα σχόλια του πιο κάτω κειμένου. Αλλά έτσι η ανάρτηση θα ξέφευγε απ’ τους αρχικούς στόχους της, αλλά και σε έκταση.

Οι συνειρμικές αφετηρίες της ανάρτησης ήταν κατά σειρά:
-οι αντιρητορικές ερωτήσεις του συντρόφου με το μουστάκι. Που είναι το ακριβώς αντίθετο από τις ρητορικές ερωτήσεις, κι η σωστή απάντηση σε αυτές είναι αυτονόητα αρνητική.
-η επέτειος του όχι, και τα λαϊκά δρώμενα τη μέρα της παρέλασης.
-η σχετική σάτιρα της ελληνοφρένειας για το κόμμα που έχει μια καθαρή πρόταση για όλα: όχι.
-κι η πολιτική επικαιρότητα με τη σχετική (παρα)φιλολογία για το ενδεχόμενο δημοψήφισμα.

Οι τρεις δεκαετίες ήταν η αρχή...

…εμπρός για μια πραγματική και ριζική αλλαγή.

Με κατεύθυνση το σοσιαλισμό. Ο σοσιαλισμός είναι σαν το βορρά, ένα σημείο του ορίζοντα, που όσο το πλησιάζουμε απομακρύνεται, όπως λέει ο πι-πι στο βιβλίο του επιστροφή στο μέλλον. Μα τι ποιητικός που είναι ο πι-πι! Γι’ αυτό πάρτε καλύτερα το βιβλίο του μπογιό, κι ας μην έχει τόσο λογοτεχνική εσάνς για τους εστέτ αναγνώστες. Τα λέει λαϊκά κι ωραία, για να καταλαβαίνουν οι απλοί ανθρώποι. Όχι επειδή τους θεωρεί ηλίθιους, ο τίτλος σε άλλους αναφέρεται. Είναι ο καπιταλισμός, όχι το χρέος ηλίθιε. Επειδή όμως οι ηλίθιοι είναι αήττητοι, η τελική νίκη θα είναι δική τους κι αυτό είναι αντικειμενικό. Ή μάλλον χαϊδεύει τις παρυφές της νομοτέλειας, για να γίνουμε κι εμείς πιο ποιητικοί.

Υπάρχουν λοιπόν οι διανοούμενοι που θεωρητικολογούν, δηλαδή θεωρούν την πραγματικότητα από ψηλά, αφ’ υψηλού, και χάνονται στον κόσμο των αφαιρέσεων. Υπάρχουν αυτοί που για να εκλαϊκεύσουν τα γεγονότα, τα φέρνουν στα μέτρα τους και τα φτωχαίνουν, τα αποξηραίνουν απ’ την ουσία και την πολυπλοκότητά τους. Κι υπάρχουν κι αυτοί που μιλάνε ανάλογα με το ακροατήριο που έχουν και του λένε αυτά που θέλει να ακούσει.

Πότε σαν ντούροι επαναστάτες και μαιτρ της τακτικής που κατηγορούν τους άλλους για ιδιότυπο αναχωρητισμό από τα πραγματικά επίδικα της πάλης που συναπαρτίζουν ένα σύγχρονο, επαναστατικό σχέδιο με μεταβατικά, «μπολσεβίκικα» αιτήματα, πλατιά και παλλαϊκά –σαν το εαμ- κατανοητά στον κόσμο. Και πότε σαν υπεύθυνοι και σοβαροί, αστοί αναλυτές που στηλιτεύουν την εθνικά επικίνδυνη και καταστροφική πολιτική του μνημονίου.

Απ’ τη μια πλευρά οι λαοί κι οι οικονομίες, δηλ τα κράτη κι από την άλλη οι τράπεζες, που λέει κι ο καζάκης (3.33). Από δω το κράτος, από εκεί οι τράπεζες. Κι η κοινή μαρξιστική λογική, πάει περίπατο. Αλλά τα δικά του μαργαριτάρια δεν έχουν το μάρκετινγκ της αλέκας κι έτσι μένουν στο απυρόβλητο.

Ο πι-πι λοιπόν μπορεί να ταξιδεύει για το βορρά, αλλά να μη φτάσει ποτέ. Ο βορράς είναι απλώς ένα σημείο του ορίζοντα, κατεύθυνση κι όχι τελικός προορισμός. Κι ο βόρειος πόλος είναι γεμάτος πάγους που δεν έσπασαν και δρόμους που δεν χαράχτηκαν. Γι’ αυτό προβάλλει η ανάγκη ενός τρίτου πόλου, για να βαδίσει στα χνάρια του τρίτου δρόμου, πάνω στα ερείπια της τρίτης διεθνούς που χρεοκόπησε, και του παπανδρέου του τρίτου, του μακρύτερου, που θα πέσει από τα κάτω κι αριστερά.

Αλλά αν εμείς σπρώχνουμε από κάτω κι αριστερά, το πράγμα θα πάει στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση, προς τα πάνω και δεξιά. Σε μια κυβέρνηση που θα λειτουργεί υπό μαζικό, λαϊκό εκβιασμό για να πάρει μέτρα υπέρ μας, και θα εφαρμόσει το μεταβατικό, αντικαπιταλιστικό μας πρόγραμμα, με το λαϊκό πιστόλι στον κρόταφο. Ρώσικη ρουλέτα είναι αυτή όμως και μπορεί να σκάσει στα μούτρα σου, σαν τη ρώσικη επανάσταση. Γιατί τα όπλα που έστελναν οι σοβιετικοί ήταν παμπάλαια και δυσλειτουργικά. Πουλούσαν απλώς διεθνισμό για να ξεφορτωθούν τις τσαρικές παλιατζούρες. Τέτοιοι ήσαν οι άτιμοι οι σταλινικοί και τέτοιοι παραμένουν μέχρι και σήμερα.

Μπορείς λοιπόν να ξεκινήσεις για το βορρά, ακολουθώντας τον πολικό αστέρα, στο δρόμο που δείχνει η μεγάλη σοβιετική άρκτος, που ανελήφθη εις τους ουρανούς, χωρίς να περιμένει τους πιστούς της να κάνουν μαζί της την επουράνια έφοδο. Και να φτάσεις σαν την τρόικα των μάγων με τα δώρα. Ο μπαλτάσαρ θα φέρει έξοδο από την ευρωζώνη, ο μέλχιοτ κρατικοποιήσεις τραπεζών κι ο κορέα ελέ και διαγραφή (μέρους) του χρέους. Θα αλλάξουν με μαγικό ραβδάκι τον καπιταλισμό και το χρηματοπιστωτικό σύστημα που είναι η καρδιά του και θα αρχίσει να χτυπά φιλολαϊκά. Στο μισά του ταξιδιού θα κάνουμε και μια στάση, πληρωμών κατά προτίμηση.

Να βγει κι ο πι-πι, ως κύκλος της χαριλάου τρικούπη –προσοχή στους συνειρμούς όμως, γιατί οι άλλοι με το θείο βρέφος μετακόμισαν στην ιπποκράτους- και να πει: δυστυχώς επτωχεύσαμεν ιδεολογικά κι ακολουθούμε παλιές χρεοκοπημένες συνταγές για τρίτους δρόμους, από τον τσελεμεντέ του αναρχικού, που πάλιωσαν οι σελίδες τους κι έγιναν κίτρινες σαν τη δεύτερη διεθνή του κάουτσκι.

Μια παραλλαγή της αλλαγής. Ή μάλλον αλλαγή της αλλαγής. Ο επαναπροσδιορισμός της αλλαγής της αλλαγής. Τσάκα την τσαπού οε-οε. Χρωστάμε κι ένα αφιέρωμα στο λεωνίδα που φυλούσε θερμοπύλες, πριν να κλείσει η χρονιά.

Αλλά ας επιστρέψουμε στα έργα των κλασικών. Χάρρυ κλυνν, δίσκος ραντεβού με την εισαγγελία. Έτος 1989, το σωτήριο και καθαρτήριο. Η οπτική γωνία ενός μικρού παιδιού της εποχής για την αλλαγή που έπνεε τα λοίσθια.

Αλλαγή; Αυτό το πλάμα, είναι ένα πλάμα που ένας παππούλης έρχεται με το αεροπλάνο και κάνει το χελάκι του έτσι, και μια κοπέλα με μεγάλα βυζιά, πηγαίνει δίπλα του και τον πιάνει για να μην πέσει. Η μαμά μου λέει πως αυτός ο παππούλης θέλει να παντλευτεί αυτή την κοπέλα με τα μεγάλα τα βυζιά, αλλά ο μπαμπάς μου λέει πως αυτή θα τον καταστλέψει, γιατί αυτός ο παππούλης που θέλει να παντλευτεί την κοπέλα με τα μεγάλα τα βυζιά, δεν κοιτάει τη δουλειά του. Κι αυτό το πλάμα είναι όλοι που κλέβουν και που λέει ο μπαμπάς μου πως όπου να ‘ναι θα φύγουνε νύχτα. Κι αυτό το πλάμα το βλίζει όλη μέρα ο μπαμπάς μου και μόλις το βλέπει στην τηλεόλαση, φωνάζει και λέει στη μαμά μου: κλείσ’ τη γαμώ το γονιό τους, γιατί θα τη σπάσω. Και τότε η μαμά μου την κλείνει, κι ο μπαμπάς μου βάζει ένα βίντεο, και βλέπει μια κοπέλα, με μεγάάλα βυζιά, που δεν είναι όμως η κοπέλα με τα μεγάλα τα βυζιά που θέλει να παντλευτεί ο παππούλης.

Τώρα που ενταφιάζεται η αλλαγή κι οι κατακτήσεις της μεταπολίτευσης, ο νεκρός δεδικαίωται στη συλλογική μνήμη. Που θέλουν να τη θάψουν κι αυτή μαζί, να μας πείσουν ότι όλοι μαζί τα φάγαμε και να ‘χουμε τύψεις για το μεγάλο πάρτι της μεταπολίτευσης, όπου φάγαμε πόρτα και δεν πατήσαμε ποτέ.

Τι εναλλακτική –λένε ότι- υπάρχει; Η νοσταλγία για το νεκρό κουφάρι της μεταπολίτευσης και μια εξιδανικευμένη εικόνα του παρελθόντος. Που την πλασάρουν ένα σωρό απο-κόμματα υπό διαμόρφωση, ζυμώνουν διεργασίες κι απλώνουν την εκλογική τους πραμάτεια: εδώ το καλό πασόκ. Το πραγματικό, το τιμιο πασοκ. Το σοσιαλιστικό, το ενωμένο και δυνατό.
Δε βάζεις κι ένα νέο εαμ, μπας και συγκινήσουμε τον κόσμο, όπως ο ανδρέας το 81’ που λεηλάτησε τις ψήφους των παλιών εαμιτών και τους έδωσε σύνταξη αντιστασιακού;

Ο κάρολος μας λέει ότι το κεφάλαιο δημιουργεί αντικειμενικά και το νεκροθάφτη του, δηλαδή το προλεταριάτο. Η σύγχρονη εργατική τάξη εκτός από το κεφάλαιο καλείται να θάψει και τις αυταπάτες της, που της καλλιεργούνται έντεχνα εντός του συστήματος.
Η αλλαγή είναι το όπιο του λαού. Όχι σε όλα τα πασόκ, σκληρά και μαλακά.

Θέατρο του παραλόγου

Η κε του μπλοκ δεν πήγε πολλές φορές στις πλατείες, αλλά είχε ανταποκριτές. Τις πρώτες μέρες στο λευκό πύργο, μια ερασιτεχνική ομάδα μουλάδων ανέβασε μια θεατρική παράσταση με βαθιά νοήματα κι αγαπημένα κλισέ: αμερικάνους, καπιταλιστές, προλετάριους, απεργιακή συνέλευση, εργατική αριστοκρατία. Και μια κνίτισσα να μετρά το πλήθος και να αποχωρεί καταγγέλλοντας.
Ένας, δυο, τρεις... εκατό. Α-α! Εκφυλισμός, εκφυλισμός.
Ο σοσιαλιστικός σουρεαλισμός στα καλύτερά του.

Αλλά τα πιο ωραία σουρεάλ δεν τα είχαμε δει ακόμα. Κι η πραγματική ζωή ξεπερνά τη φαντασία του συντρόφου και γίνεται φαντασία στην εξουσία και μάης του παρισιού, ή της πλατείας συντάγματος.

Κι εκεί αρχίζουν τα μεγάλα ερωτήματα περί τέχνης. Ποιος είναι ο πραγματικός σκηνοθέτης; Το αυθόρμητο κίνημα ή τα κανάλια; Ποιο είναι το μήνυμα του έργου; Υπάρχει ταξικό δίδαγμα ή φτιάχνει καθένας το δικό του; Μήπως είναι τέχνη για την τέχνη; Και τι έγινε στην οντισιόν με τη διανομή των ρόλων;

-Είστε από κάποιο κόμμα είπατε; Στοπ! Ευχαριστούμε πολύ. Θα σας ειδοποιήσουμε αν χρειαστεί. Ο επόμενος παρακαλώ.
-Γεια σας. Με λένε ρούντι κι είμαι εργαζόμενος. Ήρθα για το ρόλο του αγανακτισμένου κομμουνιστή δίχως κόμμα. Θα σας παίξω ένα μονόπρακτο για την πολιτικοποίηση της πλατείας, με τα τρία δεν που όρισε ο σύντροφος μάο: δεν πληρώνω, δεν χρωστάω, δεν είμαι μέλος κόμματος.

Κι έτσι κάποιοι κομπάρσοι βρέθηκαν με πρωταγωνιστικό ρόλο κι είπαν να θάψουν τη λογική μαζί με την κομματική τους ταυτότητα. Ζωγράφισαν απ’ την αρχή τη μουντή πραγματικότητα με τα χρώματα των επιθυμιών τους, την επαναθεμελίωσαν φαντασιακά, και είδανε με τα μάτια της ψυχής τους ένα παλλαϊκό κύμα εξέγερσης, μια λαοθάλασσα σαν τη μεσόγειο, που ήταν όλη μια πλατεία ταχρίρ εξεγερμένη, πλημμυρισμένη με όνειρα κι αγανάκτηση και ψυχολογία σεκίτη, με λέιζερ, μούντζες και σφυρίχτρες. Αλλά χωρίς το σεκ τα αξεσουάρ και τα καπέλα του. Γιατί στην πλατεία απαγορεύονταν τα κόμματα, ακόμα και τα κατ’ ευφημισμόν τέτοια.

Κάτι σαν σοβιέτ χωρίς μπολσεβίκους δηλ. Αλλά αν είναι αστείο να συγκρίνεις τους μπολσεβίκους με το σεκ –ποιος να συγκριθεί μαζί τους άλλωστε- είναι εξίσου αστείο να βλέπεις τις πλατείες σαν σοβιέτ κι εργατικά συμβούλια, χωρίς ταξική αναφορά, αλλά με εδαφική βάση, όπως στο σύνταγμα του 36’. Και σα λαογέννητους θεσμούς που εκλέγουν αντιπροσώπους για τη βουλή των κάτω. Αν κι αυτό θα κατέλυε βάναυσα τις αμεσοδημοκρατικές μας αρχές και την πραγματική δημοκρατία. Που εφόσον είναι πραγματική, μα το σταυρό τον αγκυλωτό στην πάνω πλατεία, δεν χρειάζεται να ρωτήσουμε σαν τους παλαιοκομμουνιστές: δημοκρατία για ποιον; Για ποια τάξη και ποιον σκοπό;

Κι έτσι φτιάξαμε σοβιέτ χωρίς τάξεις και πήγαμε ένα βήμα πέρα από τα σοβιέτ χωρίς μπολσεβίκους. Κι ένα πίσω από τη γαλλική επανάσταση. Που ήταν αστική, αλλά με καθαρές, ταξικές αναφορές. Τουλάχιστον υιοθετήσαμε τα αιτήματά της για ελευθερία κι ισότητα. Κι αφήσαμε τις ταξικές αναλύσεις για να βρούμε το πλήθος του νέγκρι και την κρυφή γοητεία της μικρομπουρζουαζίας, γιατί κι οι μικροαστοί θα πάρουν μέρος στην επανάσταση.
Ένα βήμα μπρος, ένα πίσω, που θα έλεγε κι ο βλαδίμηρος. Αλλά δεν (τον) κρατήσαμε σταθερό, ως σημείο αναφοράς και κάναμε βήματα χάνοντας τον μπούσουλα.

Οι περιθωριακές ομάδες πλατσουρίζουν άγαρμπα μες στη λαοθάλασσα κι ενθουσιάζονται σαν την ινδή φίλη του φιλέα φογκ που δεν είχε ξαναδεί χιόνι στη ζωή της. Παίζουν με τις διαθέσεις του κόσμου, μέχρι να τις λιώσουν σα νιφάδες με την αγωνιστική τους θέρμη, αντί να στρώσουν η μία πάνω στην άλλη και να γίνουν συνειδητές. Κι είδαν στο χιόνι -επιτέλους- μια άσπρη μέρα. Η ώρα ζύγωνε, οι καρέκλες τρίζανε απ’ τα κάτω κι αριστερά, η κάτω βουλή της πλατείας έβγαζε διατάγματα, ζούσαμε μέρες δυαδικής εξουσίας. Μία κυριακή πριν νωρίς, μία μετά, καύσωνας και μπάνια του λαού.

Μιλούσαν για λαϊκή εξέγερση, ενώ είχαν μείνει μεταξύ τους. Για την πολιτικοποίηση της πλατείας, ενώ αυτή ψήφιζε να καταργηθούν τα πολιτικά κόμματα. Κι εν τω μεταξύ ο κόσμος πείστηκε από την πείρα του πως δεν θα βγει τίποτα έτσι κι άρχισε να φυλλορροεί, πάνω στο άνθος της πολιτικοποίησής του. Μείναμε δυο, μείναμε τρεις, μείναμε μόνο εμείς κι εμείς. Αλλά ακόμα κι ένας άσχετος να είχε μείνει, ήταν κέρδος για την οργανωτική ή για την κάλπη.

Κι εκεί το έργο χώριζε στα δυο. Κάποιοι έμειναν και συνέχισαν την κατά φαντασίαν μαζική παρέμβαση. Σε μια συνέλευση που άρχισε να θυμίζει διήμερο συντονιστικό, με ένα σώμα ευέλικτο, πλασμένο από πηλό, και τη γραφειοκρατία της αμεσοδημοκρατίας να σφραγίζει τα πάντα. Κι οι άλλοι παρακολουθούσαν διακριτικά από απόσταση. Αλλά συνέχισαν να παίζουν το ίδιο μονόπρακτο στους απ’ έξω, για τις ανάγκες του ρόλου και της πολεμικής με τους απόντες, που σνομπάρουν ό,τι δε μπορούν να ελέγξουν. Άλλο καπέλο αν ψηφίσαμε την κατάργησή τους.

Κάθε απόπειρα κριτικής στις αντιφάσεις της πλατείας σταματούσε σε ένα ακλόνητο, απλοϊκό σχήμα που ήταν σαν καθρεφτάκι. Εμείς ήμασταν εκεί για να παρέμβουμε, εσείς λείπατε και το σνομπάρατε.
Κι οι αντιφάσεις;
Ναι, υπάρχουν, αλλά εμείς ήμασταν εκεί, ενώ εσείς όχι.
Τι κι αν αυτό το εμείς αφορά σκόρπιες ατομικότητες (ορέστη απ’ το βόλο, μαρία απ’ τη σπάρτη); Τι κι αν αφορά συλλογικότητες που αυτοαναιρέθηκαν; Ή αν οι μάζες παρευρίσκονταν ερήμην τους –με εξαίρεση τις κυριακές; Εμείς ήμασταν εκεί. Εσείς όχι.
Και τώρα που η αυλαία έπεσε κι εάλω η πλατεία; Ραντεβού το σεπτέμβρη.
Μας πήραν την πλατεία, λα-λα-λα-λα. Μονάχα για έναν μήνα, λα-λα-λα-λα.

Το θέμα δεν είναι οι αντιφάσεις καθαυτές –που θέλει ξεχωριστή ανάλυση*. Ούτε η συνήθης γραφικότητα κι η έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα. Το θέμα είναι η εκούσια παράκρουση ενός χώρου που έγλειφε τις πλατείες κι έφτυνε τις οργανώσεις, μαζί με τον εαυτό του, για να ξεχωρίσει, να πάρει πρόσκαιρα οφέλη, να δικαιολογήσει τη στάση και την ύπαρξή του. Κι έπαιξε συνειδητά ένα θέατρο του παραλόγου που έβαλε ανάχωμα σε κάθε σοβαρή προοπτική.

Θα μου πεις, δεν πρέπει οι κομμουνιστές να παρεμβαίνουν στις μάζες; Ακόμα και στις αντικαπνιστικές λέσχες, όπως έλεγε ο βλαδίμηρος (αν και σήμερα μάλλον δε θα είχαν πολλή πέραση, πιο πολύ κόσμο θα συσπειρώναμε για το αντίθετο). Μια γραμμή μαζών που έλεγε κι η τρίτη διεθνής -κι από εκεί το ξεσήκωσε κι η αράν. Ναι, αρκεί αυτές να υπάρχουν όντως. Κι ύστερα βλέπουμε και το πώς που είναι μεγάλο ζήτημα.

Ο βλαδίμηρος έλεγε επίσης ότι όποιος περιμένει να δει μια εξέγερση σε καθαρή μορφή δε θα τη δει ποτέ του. Και δε θα ζήσει μια πραγματική επανάσταση με αντιφάσεις που είναι η πηγή κάθε ζωντανής κίνησης ή οργανισμού εν γένει. Αυτό είναι σωστό, αλλά έχει και συμπλήρωμα.
Όποιος φαντάζεται παντού και πάντα εξεγέρσεις και κάνει την επιθυμία του πραγματικότητα, δε θα δει ποτέ –ούτε αυτός- μια πραγματική επανάσταση, και θα τη βγάζει με φαντασιώσεις κι υποκατάστατα. Ή θα κινδυνεύει να την πατήσει σαν την ιστορία του βοσκού που έκανε φάρσα στους συγχωριανούς του για τον λύκο. Κι όταν αυτός ήρθε πραγματικά, δεν τον πίστεψε κανείς και τον άφησαν μόνο, να χαθεί σαν πρόβατο.


*για τη σχέση συνειδητού-αυθόρμητου, που δεν είναι απλή ενότητα, αλλά διαλεκτική αντίθεση. Τις συνειδήσεις που γεννιούνται στους δρόμους, αλλά διαμορφώνονται και στην πορεία, αλλιώς μένουν θνησιγενείς και στάσιμες. Και για τις αντιφάσεις. Που ένα πράγμα είναι να τις εντοπίσεις –παραμένει ζητούμενο για αρκετούς. Κι ένα άλλο να παρέμβεις για να τις αλλάξεις συνειδητά.

Μεταλλαγμένο καλτ

Στο ναρ κάνουν λόγο για νέο στάδιο του καπιταλισμού. Όχι τον ιμπεριαλισμό, το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, όπως είχε αναλύσει ο λένιν, αλλά τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό. Ας δούμε πώς στοιχειοθετείται και τεκμαίρεται σύμφωνα με την ανάλυσή τους η ύπαρξη αυτού του νέου σταδίου.

Αφετηρία της ανάλυσής τους λένε, είναι η ταξική πάλη γύρω από τις μορφές απόσπασης υπεραξίας, τη βασική σχέση εκμετάλλευσης, την εξέλιξη του ποσοστού υπεραξίας. Βέβαια η εξέλιξη του ποσοστού είναι λίγο ποσοτικό, δευτερεύον κριτήριο, αλλά τι στο διάολο, διαλεκτικά δεμένα είναι όλα και η ποσότητα μετατρέπεται σε ποιότητα. Οπότε πάμε παρακάτω.
Με αυτό το καθοριστικό κριτήριο συνδέονται και μια σειρά άλλες καίριες πλευρές της εργασίας και της παραγωγής: η σχέση τυπικής - πραγματικής υπαγωγής της εργασίας στο κεφάλαιο, η σχέση σύνθετης - απλής εργασίας, η χειρωνακτική και διανοητική εργασία, ο ρόλος της επιστήμης στην παραγωγή, ο καταμερισμός εργασίας, η οργάνωση της εργασίας, οι μορφές αύξησης της παραγωγικότητας, η σχέση παραγωγικής και μη παραγωγικής εργασίας, η σχέση του όγκου της εργασίας με τη μάζα των μέσων παραγωγής που κινεί. Τα στοιχεία αυτά συναρθρώνονται και με τις εξελίξεις σε άλλα κομβικά πεδία, όπως οι διαδικασίες κοινωνικοποίησης της παραγωγής, οι διαδικασίες διανομής του εισοδήματος, οι μορφές των κρίσεων, η σχέση παραγωγικών δυνάμεων - παραγωγικών σχέσεων, το διεθνές σύστημα, οι μορφές πολιτικής διαμεσολάβησης και ηγεμονίας, η σχέση των εργατικών τάσεων χειραφέτησης και υποταγής.
Πολλά κλισέ και από ουσία τίποτα αφενός, αλλά από την άλλη καλά τα λένε τα παιδιά, θα διαβάσουμε σοβαρή, μαρξιστική ανάλυση.

Ας τη δούμε αυτή την ανάλυση.
μιλάμε σήμερα για το πέρασμα σε ένα νέο στάδιο ανάπτυξης και κρίσης του καπιταλισμού, το στάδιο του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Οι βασικές ποιοτικές αλλαγές που σημαδεύουν την ανάπτυξη αυτού του σταδίου είναι:
- η διαμόρφωση ενός νέου ασύγκριτα πιο εκμεταλλευτικού καθεστώτος απόσπασης υπεραξίας, που συνδυάζει πιο οργανικά την έξαλλη αναζήτηση της σχετικής υπεραξίας και την επίσης αναβαθμιζόμενη αναζήτηση της απόλυτης υπεραξίας που τροποποιεί τις μορφές απόσπασης και της απόλυτης και της σχετικής υπεραξίας, οδηγώντας σε παροξυσμό το βαθμό εκμετάλλευσης.
βαθαίνει ποσοτικά και ποιοτικά η υπαγωγή της εργασίας στο κεφάλαιο.
- η συμπίεση της αξίας της εργατικής δύναμης όχι μόνο σχετικά (κάτω από την άνοδο της παραγωγικότητας και από το νέο ιστορικό όριο των αναγκών των εργαζομένων) αλλά συχνά και απόλυτα (κάτω από το ιστορικό όριο αναγκών της προηγούμενης περιόδου, με λεηλασία ακόμα και του κοινωνικά αναγκαίου χρόνου εργασίας).
- η ανάπτυξη της κοινωνικά συνδυασμένης εργασίας, του καταμερισμού εργασίας, μιας νέου τύπου οργάνωσης της εργασιακής διαδικασίας και της άμεσης ουσιαστικής υπαγωγής της επιστήμης στην παραγωγή.
- η ανάπτυξη του ηγεμονικού ρόλου των πολυεθνικών- πολυκλαδικών μονοπωλίων, που αποτελούν μια υπεραναπτυγμένη σχέση παραγωγής και κυριαρχίας του κεφαλαίου. Τα ΠΠΜ έχουν ένα δεσπόζοντα ρόλο που απορρέει, σε μεγάλο βαθμό, από την δυνατότητα τους να ελέγχουν την επιστήμη, την έρευνα και την πληροφορία.
ένα νέο μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής παρέμβασης του κράτους, κράτος επιτελείο-στρατηγείο της ανάπτυξης.
- η μεγαλύτερη συχνότητα, μεταδοτικότητα σε όλο τον κόσμο και το νέο βάθος των κρίσεων, που είναι κρίσεις υπερσυσσώρευσης του κεφαλαίου.
- η καθολική υπαγωγή των διεθνών σχέσεων στο κεφάλαιο, η ανάπτυξη της καπιταλιστικής διεθνοποίησης με ηγεμονική μορφή αυτή της διεθνοποίησης του παραγωγικού κεφαλαίου, οι καπιταλιστικές ολοκληρώσεις σαν μορφές κίνησης, οργάνωσης και λειτουργίας των ΠΠΜ, η ένταση με νέους τρόπους και μορφές της ανισόμετρης ανάπτυξης στο εσωτερικό του διεθνούς πλέγματος του κεφαλαίου. Ιδιαίτερη σημασία έχει το ότι κυριαρχούν οι εξαγωγές κεφαλαίων μεταξύ αναπτυγμένων χωρών που αντανακλούν τόσο τις αυξημένες δυνατότητες υπεξαίρεσης υπεραξίας όσο και την όξυνση του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού.
- το περιεχόμενο και οι μορφές του σύγχρονου πολέμου, που έρχεται πιο κοντά στην πραγματική ουσία του ως ανώτερο μέσο καταπίεσης, εκμετάλλευσης και κυριαρχίας, όχι βασικά ενός έθνους απέναντι σε άλλο, αλλά μιας τάξης απέναντι στην άλλη.
- η "επιστροφή" της πολιτικής στη βάση των κοινωνικών σχέσεων και η ασφυκτικότερη υποταγή της στην καπιταλιστική παραγωγή και οικονομία. Ο αυταρχισμός και η ανάπτυξη των μηχανισμών καταστολής σε εθνική και διεθνική κλίμακα αποτελούν εσωτερικό συστατικό στοιχείο του νέου σταδίου και συνδυάζονται αλλά και συγκαλύπτουν την ανυπαρξία θετικού αστικού ιδεολογικού οράματος.
- οι τάσεις κρίσης του συστήματος της υπεραξίας, του εμπορευματικού χαρακτήρα της εργασίας, του χρήματος, των αστικών μορφών οργάνωσης του διεθνούς συστήματος, του αστικού πολιτικού συστήματος και η ανάπτυξη της τάσης χειραφέτησης της εργατικής τάξης, της βαθύτερης σύνδεσης κοινωνικού-οικονομικού και πολιτικού αγώνα και των δυνατοτήτων κατάλυσης της αστικής ηγεμονίας στο εργατικό κίνημα. Κατά συνέπεια, οξύνεται η ταξική πάλη σε συνθήκες περιορισμού των ενδιάμεσων στρωμάτων και διεύρυνσης της εργατικής τάξης.
- το βάθεμα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και κρίσης έχει δραματικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον με την αλόγιστη κατασπατάληση, στρεβλή χρήση και καταστροφή φυσικών πόρων. Στην πραγματικότητα η επιδείνωση των σχέσεων ανθρώπων-φύσης είναι αποτέλεσμα των εκμεταλλευτικών σχέσεων μεταξύ ανθρώπων που επιβάλει και βαθαίνει ο καπιταλισμός.

Στο πρώτο κριτήριο βλέπουμε ότι ο βαθμός εκμετάλλευσης οδηγείται σε παροξυσμό. Πριν υπήρχε εκμετάλλευση, αλλά όχι παροξυσμός. Άσε που πλέον υπάρχει έξαλλη αναζήτηση της σχετικής υπεραξίας...

-υπάρχουν ένα σωρό βαθέματα -λατρεμένη λέξη για αναλύσεις. Εγώ μέτρησα τέσσερα: βάθεμα -ποσοτικό και ποιοτικό- της υπαγωγής εργασίας στο κεφάλαιο (κι ο μαρξ τα είχε πει, αλλά τόσο κοντά στην αμερική δεν πλησίασε), νέο βάθος των κρίσεων που είναι κρίσεις υπερσυσσώρευσης (ποιος θα το πίστευε! οι κρίσεις είναι κρίσεις υπερσυσσώρευσης), βαθύτερη σύνδεση οικονομικού-κοινωνικού και πολιτικού αγώνα (περνάμε πάνω από το πέλαγος των σαργασών), βάθεμα καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και κρίσης (προσεγγίζουμε την κούβα).
Κάπου αλλού έχουμε ανάπτυξη. Της κοινωνικά συνδυασμένης εργασίας (είναι πλέον ορατές οι ακτές), του καταμερισμού εργασίας (να και το άγαλμα της ελευθερίας, είδες τι φτιάχνουν οι ερυθρόδερμοι;), της άμεσης, ουσιαστικής υπαγωγής της επιστήμης στην παραγωγή (όχι στο κεφάλαιο; στην παραγωγή δεν ήταν πάντοτε; όπως και να 'χει φτάσαμε γκραν κάνιον) και του ηγεμονικού ρόλου των πολυεθνικών, πολυκλαδικών μονοπωλίων (ώπα, πιάσαμε ειρηνικό, με αυτό το τελευταίο. Σηάτλ για την ακρίβεια). Και κάπου αλλού "μεγάλωμα" (εκεί που λέει για τις κρίσεις, που είναι πιο συχνές και πιο μεταδοτικές!).
Γενικά όσο πιο βαθιά η ανάλυση, τόσο περισσότερα τα βαθέματα. Κι ας μη βρήκαμε κάτι καινούριο μέχρι τώρα.

Έχουμε και την "επιστροφή" της πολιτικής στη βάση των κοινωνικών σχέσεων. Πότε ακριβώς είχε φύγει η πολιτική από αυτή τη βάση; Πού πατούσε, στον αέρα; Και τι εννοεί ο ποιητής με τα εισαγωγικά;

-υπάρχουν ένα σωρό καινούρια και πρωτόγνωρα χαρακτηριστικά. Προσωπικά μέτρησα πέντε:
νέο ασύγκριτα πιο εκμεταλλευτικό καθεστώς απόσπασης υπεραξίας, νέος τύπος οργάνωσης εργασιακής διαδικασίας, νέο μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής παρέμβασης του κράτους, νέο βάθος των κρίσεων, νέοι τρόποι και μορφές της ανισόμετρης ανάπτυξης.
Αν περιγράφονταν και το τι ακριβώς θεωρείται νέο σε όλα αυτά, θα τους ήμασταν υπόχρεοι.

Εν κατακλείδι τα περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά είναι τόσο καινούρια όσο κι ο μαρξ. Ο οποίος όμως ίσως είναι πράγματι κάτι καινούριο για αρκετούς από τους συντρόφους του ναρ και (ειδικά αυτής) της νΚΑ...

υγ: έχουμε και λίγο πόλεμο τάξεων (η πάλη των τάξεων τι μας πείραζε;) για να πιάσουμε και το ευρύ αναρχικό κοινό. Με τόσο σοσιαλιστικό σουρεαλισμό θα χρειαστεί πιθανότατα και δεύτερο κείμενο...