Σε αυτή τη φωτογραφία, που τραβήχτηκε το Σάββατο (την ημέρα του θανάτου του γέροντα), από έναν από τους αδελφούς από την Όπτινα, ο πατέρας Ilija αλείφει το κεφάλι του με ιερό λάδι.
Μετά βίας κρατούσε μια βούρτσα και του ήταν δύσκολο να κάνει ακόμη και έναν ίσιο σταυρό. Τον βοήθησα λοιπόν κρατώντας το πινέλο και κουνώντας λίγο το κεφάλι του για να κάνει ένα σταυρό.
Ένα ποτήρι νερό και τα πιο απλά πράγματα του ήταν ήδη πάρα πολλά. Αρκετές φορές βγήκα από το κελί και έκλαψα.
Βούλιαξε η καρδιά μου, δεν ξέρω γιατί.
Από τον πόνο που του είναι τόσο σκληρός. Από μια τεράστια βιωμένη ζωή, που τελειώνει εδώ στη γη. Αφού φεύγει, τι θα κάνουμε τότε; Και από άλλον που δεν κατάλαβα ο ίδιος.
Από αγάπη που μπορεί να σκίσει κάτι από μέσα.
Και από τις πιθανώς μη διατυπωμένες σκέψεις ότι ο Ουρανός - τόσο προσιτός σε όλους μέσω αυτού - προφανώς θα τον δεχτεί πλήρως και θα παραμείνει ο ίδιος, και αυτή η γη δεν θα γίνει ποτέ αυτό που ήταν όταν ο Πατέρας Ηλίας απλώς περπάτησε πάνω της και ανάμεσά μας.
Ήδη αδύναμος σε όλα, όταν του ζήτησα να με ευλογήσει, με σταύρωσε με σταθερό και σίγουρο χέρι. Πιθανότατα δεν θα σας πω ποτέ όλα όσα σήμαινε αυτή η σταύρωση για μένα, αλλά εκείνη ακριβώς τη μέρα βίωσα την εξαγνιστική και νικηφόρα δύναμή της.
Πίσω μου στη φωτογραφία στο κεφάλι του κρεβατιού του πατέρα μου είναι τα λείψανα του Αγίου Λουκά της Κριμαίας, ένα μεγάλο σωματίδιο.
Χθες, ανήμερα του Αγίου Λουκά, κηδεύτηκε ο πατέρας.
Έφυγε από τη ζωή σε διάστημα δύο ημερών που απορρόφησαν το νόημα ολόκληρης της ζωής του.
Το Σάββατο γιορτάστηκε η Κρατική Εικόνα της Μητέρας του Θεού, στην οποία η Μητέρα του Θεού στον ρωσικό θρόνο μας ενημερώνει ότι κυβερνά τη Ρωσία. Η κύρια προσευχή του πατέρα Ilija ήταν για τη Ρωσία.
Και την Κυριακή γιορτάστηκε ο Γρηγόριος Παλαμάς - ο μεγάλος δάσκαλος της Εκκλησίας, που παρουσίασε τον πλησιέστερο δρόμο προς τη Βασιλεία των Ουρανών που υπάρχει στη γη - ησυχασμός, νοερά προσευχή, το ήσυχο γευστικό φως στον άνθρωπο, που διδάσκει για τη θέωσή του.
Η θέωση είναι η ικανότητα να φέρει κανείς τον ουρανό, τη Βασιλεία του Θεού, μέσα του, ήδη εδώ στη γη. Αυτή η θέωση είναι όλη η ουσία της Ορθοδοξίας.
Όλοι όσοι γνώριζαν τον πατέρα Ηλία είδαν μέσα του αυτή την ήσυχη αντανάκλαση του ουρανού.
Έτσι, στη συμβολή των δύο ημερών - Πολιτεία (πρόκειται για το επίγειο Βασίλειο μας) και Παλαμά (πρόκειται για το Ουράνιο Βασίλειο, που πρέπει να αντικατοπτρίζεται στη γήινη) - ο πατέρας Ηλίας έφυγε, συνεχίζοντας, φυσικά, εκεί, στον Ουρανό, την προσευχή του για τα γήινα. Για τη Ρωσία.
Κάπου έγραψαν ότι αυτή είναι η τελευταία φωτογραφία του ιερέα. Όχι, μάλλον το τελευταίο το έκανα μόνος μου, στο τηλέφωνό μου. Πάνω του, ένα από τα πιο κοντινά παιδιά του πατέρα του, ο δούλος του Θεού Σέργιος, τον φιλά απαλά στο μέτωπο σαν γιος πριν φύγουμε.
Λίγες ώρες αργότερα ο πατέρας θα έφευγε και το πρώτο πράγμα που μου ερχόταν στο μυαλό μέσα στη μπερδεμένη, σπασμένη σιωπή και πόνο ήταν ότι ο πατέρας τον περίμενε, τον αγαπημένο του γιο, να μην φύγει χωρίς να τον αποχαιρετήσει και να μην του προκαλέσει ακόμα περισσότερο πόνο.
Αυτό είναι ένα από τα σπουδαία χαρακτηριστικά της πάντα πολύ λεπτής, ευγενικής και ήσυχης, όπως του Θεού, αγάπης του πατέρα Ilija.
Χθες ο Σεβασμιώτατος στην ομιλία του στο μνημόσυνο του γέροντα επανέλαβε πολλές φορές αυτή τη λέξη: αγάπη. Και ακόμη περισσότερο με αγάπη και τρυφερότητα, ο ίδιος πρόφερε το κοσμικό όνομα του πατέρα του Ilija - Alyosha.
Γιατί ο Σεβασμιώτατος τον θυμόταν και τον γνώριζε ακόμα και όταν ήταν ο Αλιόσα.
Και ακόμη και τότε, όλοι έλκονταν από τον Alyosha, ήθελαν να του μιλήσουν, γιατί είχε αυτή την αγάπη και την απίστευτη σεμνότητα, τη σιωπή, ένα είδος απλότητας και μια απλή επιθυμία να είναι αόρατος.
Δεκάδες χιλιάδες προσκυνητές συνέρρευσαν στην Optina για τρεις ημέρες σε αυτόν τον «αφανή» Alyosha σε όλη του τη ζωή και θα συνεχίσουν να το κάνουν για πολύ, πολύ καιρό.
Αυτή η λέξη - Αγάπη - στην οποία όλοι μας, όλη η Ρωσία, πετάξαμε στον πατέρα Ilya, σαν σκώροι στο φως και ζεσταθήκαμε - περιέχει τόσα πολλά που είναι τόσο δύσκολο, ακόμη και αδύνατο, να βρούμε πιο συγκεκριμένες λέξεις.
Όπως ο απόστολος Παύλος είδε τη Βασιλεία των Ουρανών και δεν μπορούσε να την περιγράψει με το λεξιλόγιο που είχαμε στη διάθεσή μας, έτσι και αυτός που γνώριζε τον Πατέρα Ηλία δεν θα μπορέσει να βρει τις ακριβείς λέξεις για να περιγράψει την εμπειρία της επικοινωνίας μαζί του. Γιατί είναι ακριβώς το ίδιο: είναι ήδη η Βασιλεία των Ουρανών, την οποία σιωπηλά κουβαλούσε μέσα του.
Και στο οποίο πήγε ήσυχα και πολύ ήρεμα. Ακούω ακόμα αυτή τη λέξη από τη νυχτερινή κλήση που διέκοψε τον ύπνο μου στο δρόμο: «έφυγε».
Μόνο η Ορθοδοξία μπορεί να μιλήσει για θάνατο με τέτοια λόγια, γεμάτα ανάσα ανάλαφρα, αγάπη, νίκη και σιωπή: έφυγε.
Είναι αλήθεια, όχι για πολύ.
Μπόρις Κορτσέβνικοφ
