Συγχώνευση ΕΣΡ - ΕΕΤΤ

Το ενδεχόμενο της συγχώνευσης ΕΣΡ και ΕΕΤΤ (εκτός από τη συγχώνευση ΑΠΔΠΧ και ΑΔΑΕ) αποτελεί μια ορθολογική λύση, τόσο από δημοσιονομομικής απόψεως, όσο και από πλευράς αρμοδιοτήτων αλλά και συνταγματικού δικαίου.

Τα επιχειρήματα του προέδρου του ΕΣΡ ότι δήθεν είναι αντισυνταγματική η συγχώνευση της Αρχής που προϊσταται με μια άλλη ανεξάρτητη αρχή, δεν θεμελιώνονται σε συγκεκριμένες απαγορευτικές διατάξεις του Συντάγματος. Το γεγονός ότι το Σύνταγμα αναφέρεται ονομαστικά στο "ΕΣΡ" στο άρθρο 15 δεν σημαίνει ότι η ΕΕΤΤ δεν έχει επίσης συνταγματική έδραση στο άρθρο 5Α του Συντάγματος. Το αν η νέα αρχή που θα προκύψει από τη συγχώνευση δεν φέρει τον γενικό τίτλο "ΕΣΡ" δεν σημαίνει ότι παραβιάζεται το Σύνταγμα ή ότι δεν μπορεί να συνεδριάζει με σύνθεση ως ΕΣΡ. Εξάλλου η ανεξαρτησία της ΕΕΤΤ προβλέπεται από το διεθνές δίκαιο (πρωτόκολλο στη Διεθνή Σύμβαση Τηλεπικοινωνιών) αλλά και από το κοινοτικό δίκαιο.

Επιπλέον, από πλευράς διοικητικών αρμοδιοτήτων, ο ρόλος της ΕΕΤΤ αφορά κλασικά τον ανταγωνισμό στα μέσα επικοινωνίας. Από τη στιγμή που ο καταλυτικός ρόλος του Διαδικτύου επέφερε την σύγκλιση των μέσων επικοινωνίας με τα μέσα ενημέρωσης και ιδίως τα ραδιοτηλεοπτικά, η ύπαρξη δύο ανεξάρτητων αρχών που εμμένουν στις παλιές κατηγοριοποιήσεις απηχεί ψηφιακό αναλφαβητισμό.

Εξυπακούεται ότι σε μια περίπτωση συγχώνευσης θα πρέπει βεβαίως να τροποποιηθεί το καταστατικό δίκαιο της ΕΕΤΤ και τα μέλη της να αναδεικνύονται με την διαδικασία του άρθρου 101Α του Συντάγματος. Οι αντιρρήσεις που κάποτε διατυπώθηκαν ως προς τη συνταγματικότητα της ανάδειξης των μη συνταγματικά κατοχυρωμένων ανεξάρτητων αρχών ουδέποτε θεμελιώθηκαν επίσης σε απαγορευτικούς νομικούς κανόνες.

Τέλος, από δικαιοπολιτικής σκοπιάς, θα άρμοζε στους "ηθικοπλάστες" του ΕΣΡ να συγχωνευθούν με τους "τεχνοκράτες" της ΕΕΤΤ. Θα ήταν μια ενδιαφέρουσα σύνθεση.

Απαγορεύει και τον σχολιασμό δημοσκοπήσεων το ΕΣΡ

Αθήνα, 5 Ιουνίου 2009 

Α.Π.  

 

Προς Όλους τους Τηλεοπτικούς  

και Ραδιοφωνικούς Σταθµούς της χώρας 

 

 

 

 

Υποµιµνήσκεται το άρθρο 3 παρ. 3 της Οδηγίας 2/19.05.2009 της Ολοµελείας του ΕΣΡ κατά την οποία από του µεσονυκτίου της σήµερον µέχρι της 7ης µεταµεσηµβρινής της προσεχούς Κυριακής δεν επιτρέπεται η µετάδοση δηµοσκόπησης ή αποτελέσµατος δηµοσκόπησης, πανελληνίου ή τοπικού χαρακτήρα ή σχολιασµού αυτής σχετικά µε πολιτικές τάσεις, απόψεις και προτιµήσεις της κοινής γνώµης για πολιτικά κόµµατα, πολιτικές θέσεις και πρόσωπα ή άλλα ζητήµατα που συνδέονται µε το αντικείµενο των επικείµενων ευρωεκλογών. 

 

Παρακαλούµε για τις δικές σας ενέργειες κατά το γράµµα και το πνεύµα της ως άνω Οδηγίας. 

 

 

Ο Πρόεδρος του ΕΣΡ 

www.esr.gr

Το πνεύμα της Οδηγίας.

Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης: Η τηλεοπτική προβολή ντοκιμαντέρ περί gay sex απαγορεύεται από το Σύνταγμα

Με την απόφαση 197/5.5.2009 το ΕΣΡ επέβαλε πρόστιμο 20.000 ευρώ στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ για την προβολή ντοκιμαντέρ σχετικά με την βιομηχανία gay&lesbian πορνοταινιών. 

Η εκπομπή προβλήθηκε μεταξύ 1.00 και 2.00 το πρωϊ και είχε τη δέουσα σήμανση "ακατάλληλο για ανηλίκους", αλλά το ΕΣΡ έκρινε ότι η προβολή της προσέβαλε τους "γενικά παραδεκτούς κανόνες ευπρέπειας και συμπεριφοράς στην γλώσσα και τη συμπεριφορά".

Η αιτιολογία της απόφασης αναφέρει:

Πρόκειται περί εκποµπής η οποία ασχολήθηκε µε την παραγωγή ταινιών πορνικού περιεχοµένου, καθώς και την αµοιβή των προσώπων που συµµετέχουν σε οµοφυλοφιλικό σεξ.  ΄Όµως η εκποµπή δεν περιορίστηκε στις εν λόγω αναφορές, αλλά προέβαλε και σκηνές οµοφυλοφιλικού σεξ και µάλιστα µε τις ιδιαίτερες εκφάνσεις της πεολειχίας και αιδοιολειξίας καθώς και απαράδεκτες φράσεις όπως: «Το αγαπηµένο µου πράγµα; Το γαµήσι» , «Τον γάµησα εγώ κι ύστερα αυτός», «∆εν µου σηκώνεται επειδή δεν µου αρέσει αυτός» κ.α.  Είναι αληθές ότι η εν λόγω εκποµπή προβλήθηκε µετά το µεσονύκτιο.  Από καµιά διάταξη νόµου δεν προκύπτει ότι οι εν λόγω εκποµπές, λόγω του χρόνου της προβολής των µπορούν να µην έχουν την από το άρθρο 15 παρ. 2 του Συντάγµατος αξιουµένη ποιότητα και τον από την αυτή διάταξη του Συντάγµατος αξιούµενο σεβασµό της αξίας του ανθρώπου.  Αναµφισβητήτως η υπό κρίσιν εκποµπή δεν έχει τη στάθµη που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της τηλεοράσεως, ούτε ενέχει τον απαιτούµενο σεβασµό στην αξία του ανθρώπου. ΄Αξιον παρατηρήσεως είναι ότι τµήµατα αυτής της εκποµπής προβλήθηκαν κατά την 11.1.2009 και 18.1.2009 και µάλιστα µε την προτροπή  «Θα µπορούσε να ήσουν εσύ» και να κάνεις «Τα πράγµατα που κάνουν κάποιες κοπέλες» εξωθώντας κατ΄ αυτό τον τρόπο τηλεθεατές όπως συµµετάσχουν στη παραγωγή οµοίων ταινιών. Για την εν λόγω εκτροπή ενδείκνυται όπως επιβληθεί στον τηλεοπτικό σταθµό η διοικητική κύρωση του προστίµου.   

Με την απόφαση αυτή δηλαδή το ΕΣΡ κρίνει ότι τα τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ για την βιομηχανία του πορνό δεν θα πρέπει να περιέχουν τις παραπάνω απαράδεκτες εκφράσεις και σκηνές. Δηλαδή οι ντοκιμαντερίστες πρέπει να παρουσιάζουν μόνο κοινωνιολόγους να αναλύουν το φαινόμενο κλπ.  Είναι προφανές ότι το ΕΣΡ συγχέει την μετάδοση μιας ταινίας πορνό με την μετάδοση ενός ντοκιμαντέρ για τις συνθήκες παραγωγής αυτών των ταινιών, ένα κοινωνικό θέμα που σαφώς και συνδέεται με το γενικότερο δημόσιο διάλογο για την σεξουαλικότητα και την εμπορευματοποίησή της.

Εντελώς εκτός αρμοδιότητας του ΕΣΡ είναι βέβαια η "κρίση" ότι οι τηλεθεατές εξωθούνται στην παραγωγή ομοίων ταινιών!

Τέλος, είναι άκρως εντυπωσιακό το γεγονός ότι το ΕΣΡ εμμένει και υπερτονίζει το γεγονός ότι οι σκηνές σεξ που προβλήθηκαν είναι ομοφυλοφιλικές κι όχι ετεροφυλοφιλικές. Αξιολογεί δηλαδή ως ιδιαίτερα παραβατικό αυτό το στοιχείο. 

Είναι η πέμπτη απόφαση με την οποία το ΕΣΡ αρνείται να αντιμετωπίσει επί ίσοις όροις τον διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό, γεγονός για το οποίο έχει ήδη καταδικαστεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας. (βλ. εδώ τις προηγούμενες τέσσερις ομοφοβικές αποφάσεις του ΕΣΡ). Φαίνεται ότι η καταδίκη από το ΣτΕ για ανάλογη περίπτωση (πάλι το ΕΣΡ επικαλούνταν τις αθυροστομίες, ενώ το βασικό "πρόβλημα" ήταν το φιλί ανάμεσα σε δύο άνδρες) δεν φτάνει.

Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα για πιο δραστικά μέτρα εναντίον του ΕΣΡ; Ένα από αυτά θα μπορούσε να είναι η κλήση τους σε λογοδοσία από την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής που ασκεί τον κοινοβουλευτικό έλεγχο στις ανεξάρτητες αρχές και να ερωτηθούν για ποιο λόγο αντιμετωπίζουν με τόση περιφρόνηση τους διαφορετικούς σεξουαλικούς προσανατολισμούς. 

Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης: Σύσταση για "αναξιοπρεπή" παρουσίαση δελτίου καιρού

Mε την απόφαση 200-2009 το ΕΣΡ ασχολήθηκε με την αισθησιακή παρουσίαση του δελτίου καιρού από ιδιωτικό σταθμό. Στο κείμενο της απόφασης παρατίθενται αποσπάσματα από το εν λόγω δελτίο καιρού καθώς και η παρακάτω αιτιολογία της επιβολής της διοικητικής κύρωσης της συστάσεως:

Πρόκειται περί δελτίου καιρού το οποίο προβάλλεται από νεαρή τηλεπαρουσιάστρια η οποία µε κινήσεις και φράσεις υποβαθµίζει το προβαλλόµενο δελτίο καιρού.    Για την εν λόγω εκτροπή, ενδείκνυται όπως επιβληθεί στον τηλεοπτικό σταθµό η  διοικητική κύρωση της συστάσεως.  Μειοψήφησαν τα µέλη Εύη ∆εµίρη και Γιάννης Παπακώστας και ΄Ιρις Αυδή Καλκάνη κατά τους οποίους θα έπρεπε να επιβληθεί η διοικητική κύρωση του προστίµων των 70.000, 70.000 και 100.000 ευρώ αντιστοίχως, µε την ακόλουθη αιτιολογία:  Η µόλις 19 ετών Πετρούλα Κωστίδου προσλήφθηκε από τον Τ7V STAR  για να παρουσιάζει το ∆ελτίο Καιρού µε σκοπό όµως όχι την ενηµέρωση του κοινού αλλά την αύξηση της τηλεθέασης µέσα από την «αξιοποίηση» των σωµατικών της προσόντων.  ΄Ετσι, η Πετρούλα παρουσιάζει τη συγκεκριµένη εκποµπή µε σεξουαλικά προκλητική συµπεριφορά και λεκτικά σεξουαλικά υπονοούµενα.  Χρησιµοποιείται δηλαδή ως σεξουαλικό αντικείµενο αποξενωµένη από την όλη της προσωπικότητα, παρά τις αντίθετες σχετικές διεθνείς συµβάσεις, την εθνική νοµοθεσία µας για τα ΜΜΕ και την συνταγµατική επιταγή για την κοινωνική αποστολή της τηλεόρασης.  Θλιβερό είναι και ότι η Πετρούλα µπορεί να αποτελέσει πρότυπο για κάποιες νεαρές που θα θελήσουν να την µιµηθούν βέβαιες ότι «αξιοποιώντας» τα σωµατικά τους προσόντα θα µπορέσουν να πετύχουν την οικονοµική και την συνυφασµένη µε αυτήν κοινωνική τους άνοδο και καταξίωση. 

Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης ξεπερνάει με αυτή την απόφαση το όριο της θεσμικής παρέμβασης που νομιμοποιείται να ασκεί ενα δημοσίο οργάνο σε μια δημοκρατική κοινωνία. 

Το κήρυγμα ηθικής στο οποίο προβαίνει περί κινδύνου δημιουργίας "προτύπου για κάποιες νεαρές που θα θελήσουν να την μιμηθούν" (γιατί όχι και νεαρούς ή και μεγαλύτερες ηλικίες;) καθώς και η έκφραση συναισθημάτων ("θλιβερό") σε μια διοικητική πράξη καταδεικνύουν ότι η ανεξάρτητη αρχή έχει επισήμως πλέον εκτραπεί από ένα όργανο κρατικού ελέγχου ποιοτικής στάθμης (άρθρο 15 παρ. 2 Συντάγματος) σε ένα όργανο διοικητικής επιβολής μικροαστικών αντιλήψεων στην κοινή γνώμη. 

Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης: Πρόστιμο 30.000 ευρώ για συνωμοσιολογική εκπομπή

Με την απόφαση 192-2009, το ΕΣΡ επέβαλε πρόστιμο για την εκπομπή "ΔΥΝΑΤΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ", με το παρακάτω σκεπτικό:

Πρόκειται περί εκποµπής λόγου και εντεύθεν κατά το άρθρο 1 του Π.∆/τος 77/2003 υπόκειται στους από το ∆ιάταγµα τούτο προβλεποµένους περιορισµούς.  Με αφορµή εκδιδόµενα βιβλία ο τηλεπαρουσιαστής αναλύεται σε επιχειρηµατολογίες, σε «κοινωνία ελεγχοµένη από λαµόγια», «πλανήτη φυλακή», «αρχαίο εχθρό»,  «τεχνολογία του κακού»,  «µορφές θεοτήτων και δαιµόνων», «ανοµία που πλησιάζει», «µηχανισµούς παρακολούθησης από το υπερπέραν», και άλλα φαντασιώδη πράγµατα, µε αποτέλεσµα να δηµιουργείται σύγχυση στους τηλεθεατές.  

Αναµφιβόλως πρόκειται περί εκποµπής στην οποία εκτίθενται ανακρίβειες χωρίς στοιχειώδες αίσθηµα ευθύνης.  Πρέπει να σηµειωθεί ότι η εκποµπή µεταδόθηκε µε τη σήµανση «ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΕΠΙΘΥΜΗΤΗ Η ΓΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ» ενώ, λόγω του περιεχοµένου της, έπρεπε να προβληθεί µε τη σήµανση «ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΓΙΑ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ ΑΝΩ ΤΩΝ 15 ΕΤΩΝ» και να προβληθεί κατά την 6138/Ε/17.3.2000 

απόφαση του Υπουργού Τύπου και Μ.Μ.Ε. µετά την 22.:30.      Για τις εν λόγω εκτροπές ενδείκνυται όπως επιβληθεί στον τηλεοπτικό σταθµό η διοικητική κύρωση του προστίµου.   Μειοψήφησε ο Κωνσταντίνος Τσουράκης κατά τον οποίο θα έπρεπε να επιβληθεί η διοικητική κύρωση της συστάσεως. 

Το ΕΣΡ έκρινε πως η εν λόγω εκπομπή (τηλεπώλησης βιβλίων) εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του π.δ. 77/2003 (Κώδικας Δεοντολογίας Ειδησεογραφικών και άλλων δημοσιογραφικών κι επιστημονικών εκπομπών).  Το ΕΣΡ διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής θεωρώντας ότι σε αυτό εντάσσεται και η εν λόγω εκπομπή, ως "εκπομπή λόγου". Το άρθρο 1 του π.δ. όμως αναφέρει: 

Άρθρο 1

Πεδίο εφαρμογής

Οι κανόνες του παρόντος κώδικα ισχύουν για ειδησεογραφικές, δημοσιογραφικές και πολιτικές εκπομπές στη δημόσια και την ιδιωτική ραδιοφωνία και τηλεόραση. Στην έννοια της δημοσιογραφικής εκπομπής εμπίπτουν όλες οι εκπομπές λόγου, που έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα, ανεξάρτητα από το χαρακτηρισμό που τους προσδίδεται από τον ραδιοφωνικό ή τον τηλεοπτικό φορέα. Στις ειδησεογραφικές εκπομπές εμπίπτουν τα δελτία ειδήσεων και στις πολιτικές εκπομπές εμπίπτουν εκείνες που έχουν αντικείμενο πολιτικά θέματα.

Μια εκπομπή με συνωμοσιολογικό περιεχόμενο θα ενέπιπτε περισσότερο στην έννοια του infotainment, δηλαδή την υβριδική κατηγορία εκπομπών ανάμεσα σε ψυχαγωγία και ενημέρωση. Οι υποχρεώσεις ποιότητας εξακολουθούν να ισχύουν κατά το άρθρο 15 παρ. 2 του Συντάγματος και για αυτές τις εκπομπές. Αλλά η άμεση υπαγωγή τους στο π.δ. 77/2003 μπορεί να έχει και σοβαρό αντίλογο. 

ΕΣΡ: Σύσταση για χαρακτηρισμό Μητροπολίτη-blogger ως "θλιβερού ρασοφόρου"

Με την απόφαση 161-2009  του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης επιβλήθηκε η διοικητική κύρωση της σύστασης στον τηλεοπτικό σταθμό MEGA για τα σχόλια που έκαναν οι τηλεπαρουσιαστές σε σχόλια ενός Μητροπολίτη στο blog του, σχετικά με τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο.

Το ΕΣΡ έκρινε ότι υπήρξε προσβολή της προσωπικότητας του Μητροπολίτη. Το κρίσιμο απόσπασμα της εκπομπής είναι το εξής:

κ. Καµπουράκης: Και θέλω πριν πάµε στα καθαυτό πολιτικά, έχω εδώ πέρα µια άποψη του Μητροπολίτη Καλαβρύτων Αµβρόσιου. 

κ. Οικονοµέας: Ναι. 

κ. Καµπουράκης: Που απαντάει στο µπλοκ του προφανώς, στην ιστοσελίδα του, σε κάποιο «Yellow Kid». Κάποιος «Yellow Kid» του ’χε στείλει λοιπόν µία αυτή για τα  γεγονότα και απαντάει ο Αµβρόσιος. 

Σε πρώτο πλάνο επί της οθόνης παρουσιάζεται έγγραφο, στο οποίο αναφέρεται ο κ. Καµπουράκης. Εικονίζεται ο Μητροπολίτης Αµβρόσιος και ακολουθεί η απάντησή του  στον επονοµαζόµενο ως «Yellow Kid»: 

Ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων……µε αφορµή τη δολοφονία του Αλέξη και την 

επιστολή που µοίρασαν οι φίλοι του: «ΘΕΛΟΥΜΕ ΕΝΑΝ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΚΟΣΜΟ! 

ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΜΑΣ», ΑΠΑΝΤΩ ΣΤΟΝ ΑΓΑΠΗΤΟ «Yellow Kid» 

Αγαπητό µου παιδί. ∆ιάβασα µε προσοχή το σχόλιό σου,……………….  

κ. Καµπουράκης: Λοιπόν, µε αφορµή λοιπόν τη δολοφονία του Αλέξη, «θέλουµε έναν κόσµο καλύτερο, βοηθήστε µας» και τα λοιπά, απαντάει. Θέλω να σου πω ότι αυτός ο θλιβερός ρασοφόρος, γιατί δεν µπορώ να τον πω αλλιώς- να µην τον πω χειρότερα. 

κ. Οικονοµέας: Όχι, είναι σεβάσµιος γέροντας. 

κ. Καµπουράκης: Όχι, δεν είναι καθόλου σεβάσµιος. Είναι θλιβερός ρασοφόρος. 

κ. Οικονοµέας: Όχι! 

κ. Καµπουράκης: Απ’ αυτό εδώ πέρα το κείµενο, αφού λοιπόν εξηγεί ότι αυτός, η γενιά του δεν είχε παπούτσια, δεν είχε ρούχα, σε γκαζιέρα, ήταν ο πατέρας του τσαγκάρης, η µάνα του µοδίστρα… 

κ. Οικονοµέας: Συγγνώµη, δεν ήταν και χωροφύλακας παλιά; 

κ. Καµπουράκης: Λοιπόν, ναι. Ήταν χωροφύλακας. Άκου να δεις πώς καταλήγει! Άκου να δεις πώς καταλήγει, αφού τα λέει όλα αυτά, ότι η γενιά µου δεν είχε τίποτα αυτό, αλλά είχαµε αγάπη, πιστεύαµε στο Χριστό και τα λοιπά, καταλήγει. Σ’ αυτό το σηµείο στο κάτω µέρος της οθόνης εµφανίζεται η λεζάντα: 

Τηλ. Εκποµπής 210 6903640-3 

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ: 

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΛΕΞΗ ΕΛΕΙΠΕ Η ΠΙΣΤΗ ΣΤΟ ΘΕΟ 

Ο κ. Καµπουράκης βάζει τα γυαλιά του και αναγιγνώσκει από έγγραφο που 

παρουσιάζεται επί της οθόνης σε πρώτο πλάνο. 

κ. Καµπουράκης: Αυτή ήταν η γενιά µας. Λέει για τη δική του γενιά. 

κ. Οικονοµέας: Ναι. 

κ. Καµπουράκης: Και καταλήγει: « Η γενιά όµως του Αλέξη αντίθετα σήµερα τα έχει όλα, αλλά δεν έχει ευτυχία. Ο Αλέξης, ο Αλέξης ήταν παιδί πλούσιας οικογένειας και καλοµαθηµένο. Πήγαινε σε σχολείο ιδιωτικό. Είχε επάρκεια αγαθών. Ένα µόνο του έλειπε: ο Χριστός, η πίστη στο Χριστό και η ελπίδα, που χαρίζει ο Χριστός σ’ αυτούς, που τον ακολουθούν. 

[Στο συγκεκριµένο σηµείο η κάµερα κάνει ζουµ στο κείµενο.] 

Αυτό λείπει σχεδόν από όλα τα νέα παιδιά της εποχής µας. ∆ηλαδή αυτός φταίει. 

κ. Οικονοµέας: Ε, βέβαια, δεν… 

κ. Καµπουράκης: Ο Αλέξης φταίει που τον σκοτώσανε. 

κ. Οικονοµέας: Σου λέει, αν πήγαινε στην εκκλησία κι όχι στα Εξάρχεια… 

κ. Καµπουράκης: Κατάλαβες; Ο άθλιος ρασοφόρος, ο γελοίος τύπος. Να µην πω καµιά χειρότερη κουβέντα! 

κ. Οικονοµέας: Αν πήγαινε στην εκκλησία κι όχι στα Εξάρχεια, δεν θα τον πυροβολούσαν. Άρα… 

κ. Καµπουράκης: Μπράβο! ∆εν φταίει ο αστυνοµικός, δεν φταίει το κράτος. Φταίει ο πιτσιρικάς που δεν πίστευε στο Χριστό, που τα ’χε όλα, που ’τανε καλοµαθηµένος. Γι’ αυτό τον σκοτώσανε! [Ο λόγος του δηµοσιογράφου συνοδεύεται από ανάλογες έντονες κινήσεις] Μπράβο, ρε Αµβρόσιε! Μπράβο, ρε Αµβρόσιε! 

κ. Οικονοµέας: Λοιπόν… 

κ. Καµπουράκης: Είδες τώρα ορισµένοι; ∆ες διαφορά που έχουν ορισµένοι απ’  αυτούς τους τύπους- αυτός ήταν ταγµατάρχης χωροφυλακής, έχει δείρει κόσµο αυτός. Ο Αµβρόσιος έχει δείρει κόσµο πολύ. 

κ. Οικονοµέας: Ναι. 

κ. Καµπουράκης: Με στολή, µε στολή, αλλά µετά… ∆ες διαφορά που ’χουνε µε τον Αρχιεπίσκοπο! 

κ. Οικονοµέας: Του οποίου ένα απόσπασµα από το άρθρο του διαβάσαµε προηγουµένως για το πώς προσπαθεί να… «Τα παιδιά µας είναι θυµωµένα επειδή µας  αγαπούν.» 

Στο σηµείο αυτό η λεζάντα στο κάτω µέρος της οθόνης µεταλλάσσεται σε: 

ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ: ΤΑ ΠΑΙ∆ΙΑ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ 

ΘΥΜΩΜΕΝΑ ΕΠΕΙ∆Η ΜΑΣ ΑΓΑΠΟΥΝ 

κ. Σαραντάκος: Εγώ δεν καταλαβαίνω τις αναφορές που γίνονται στο ιδιωτικό  σχολείο, στο αν είχε λεφτά, αν δεν είχε λεφτά, τι ήτανε. ∆ηλαδή θα ’ταν διαφορετικό  µάλλον, αν δεν είχε ή αν δεν πήγαινε στο ιδιωτικό σχολείο. 

κ. Οικονοµέας: Αυτό που θέλουνε να πούνε, αν δεν τολµάνε να το πούνε όλοι αυτοί, 

είναι ότι ήταν ένοχος. 

κ. Καµπουράκης: Έτσι. 

κ. Οικονοµέας: Ήταν ένοχος, καλώς κάνανε και τον πυροβολήσανε. 

κ. Καµπουράκης: Έτσι! Αυτό ακριβώς! 

κ. Σαραντάκος: Και που το λένε… 

κ. Καµπουράκης: Αυτό λένε! 

κ. Οικονοµέας: Αυτό θέλουν να πουν και δεν τολµάνε να το πουν. ∆υστυχώς! 

κ. Καµπουράκης: Αυτό λένε, αυτό λένε. 

κ. Οικονοµέας: Λοιπόν… 

Το ΕΣΡ αναφέρει στην απόφαση: "Ο ένας εκ των τηλεπαρουσιαστών, προδήλως προς δηµιουργία εντυπώσεων, απεκάλεσε τον Μητροπολίτη «θλιβερό ρασοφόρο» και µάλιστα σε παρέµβαση του άλλου τηλεπαρουσιαστού ότι είναι σεβάσµιος γέροντας, επέµεινε  «όχι δεν είναι καθόλου σεβάσµιος, είναι θλιβερός ρασοφόρος».  Πρόκειται αναµφιβόλως περί έλλειψης σεβασµού προς την προσωπικότητα του Μητροπολίτη, αλλά ενόψει του ότι ο εν λόγω τηλεπαρουσιαστής µε το από 18.2.2009 έγγραφό του προς τον ως άνω Μητροπολίτη αναγνώρισε το σφάλµα του και ζήτησε συγνώµη, ενδείκνυται όπως επιβληθεί στον ευθυνόµενο για τη συµπεριφορά του προστηθέντος τηλεπαρουσιαστού τηλεοπτικό σταθµό, η διοικητική κύρωση της συστάσεως. "

Δεν συμφωνώ με την απόφαση του ΕΣΡ. Ο Μητροπολίτης είναι κρατικός λειτουργός, δημόσιο πρόσωπο, όπως έχει κριθεί και από τη νομολογία. Συνεπώς ο νόμος επιτρέπει την σκληρή, ακόμη και την οξεία κριτική. 

Το επίθετο "θλιβερός" (το  "ρασοφόρος" είναι κυριολεξία για έναν Μητροπολίτη) είναι ένας οξύς και δυσμενής χαρακτηρισμός, ο οποίος όμως αποτελεί μια αξιολογική κρίση, χωρίς μάλιστα το στοιχείο της αναξιοπρεπούς έκφρασης (δεν είναι ύβρις). "Θλιβερός" είναι αυτός που προκαλεί το συναίσθημα της θλίψης, τίποτε παραπάνω. 

Ο  δημοσιογράφος προέβη σε αυτόν τον οξύ χαρακτηρισμό για να εκφράσει την αποδοκιμασία του για τις απόψεις του κρατικού λειτουργού, οι οποίες διέπονταν μάλιστα από αρνητικές εκφράσεις για την κοινωνική τάξη και για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις ενός θύματος ανθρωποκτονίας. 

Στην υπόθεση Κατράμη κατά Ελλάδας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την χώρα μας επειδή έκρινε ότι οι χαρακτηρισμοί "επίορκος" και "καραγκιόζης" που χρησιμοποίησε μια δημοσιογράφος για να επικρίνει έναν δικαστικό λειτουργό ήταν αξιολογικές κρίσεις και όχι "εξύβριση" όπως είχε κρίνει η Ελληνική Δικαιοσύνη. 

Εφόσον λοιπόν οι όροι "επίορκος" και "καραγκιόζης" κρίθηκαν ως ανεκτές αξιολογικές κρίσεις για έναν δημόσιο λειτουργό από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, δεν είναι ιδιαίτερα συνεπές το ΕΣΡ να εκλαμβάνει τον όρο "θλιβερός ρασοφόρος" ως προσβολή προσωπικότητας ενός κρατικού λειτουργού. 

Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης: Πρόστιμο 75.000 για την "Στιγμή της Αλήθειας"

Με την εκπομπή απαντήσεων σε άκρως προσωπικές ερωτήσεις ασχολήθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης με την απόφασή τουn 105-2009.

Αφού παραθέτει αποσπάσματα από τις εκπομπές του τηλεπαιχνιδιού, στις οποίες οι παίκτες αποκαλύπτουν πληροφορίες που αφορούν την ερωτική τους ζωή, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων ομοφυλοφιλίας, το ΕΣΡ αποφάσισε να επιβάλλει την κύρωση του προστίμου, ενώ τρία μέλη του που μειοψήφησαν είχαν εισηγηθεί την επιβολή της κύρωσης της οριστικής διακοπής της εκπομπής. 

Το αιτιολογικό της απόφασης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: 

"Είναι βέβαιον ότι ουδείς των παικτών θα προέβαινε σε τοιούτου είδους αυτοεξευτελισµό και σε έκθεση της προσωπικής του ζωής εάν δεν υπήρχε η υπόσχεση αδρής αµοιβής η οποία µάλιστα επαυξάνεται αναλόγως της σοβαρότητος των προσωπικών αποκαλύψεων.  Κατ΄ αυτό τον τρόπο εξωθούνται πρόσωπα σε  αποκάλυψη µυχίων και ανοµολογήτων σκέψεων ή πράξεων έναντι αµοιβής µε αποτέλεσµα την εκµετάλλευση και τον διασυρµό της αξίας τόσο του ιδίου του παίκτου όσο και των οικείων του οι οποίοι είναι παρόντες, αντί χρηµατικής αµοιβής.   

Ενδεικτικόν είναι ότι δεν αναζητάται η αλήθεια ως προς τα προσόντα και τις αρετές του παίκτη, αλλά επιδιώκεται η αποκάλυψη των  εκτροπών του, των παρανόµων πράξεών του των σκανδαλωδών περιστατικών της ζωής του και των ανοµολογήτων επιθυµιών και επιδιώξεών του µε αποτέλεσµα την αποδόµηση της προσωπικότητάς του και τον ευτελισµό του.  Οι ως άνω εκποµπές δεν έχουν την από το Σύνταγµα και το νόµο αξιουµένη ποιότητα που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της τηλεόρασης και πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας, ούτε εξασφαλίζει τον επιβαλλόµενο σεβασµό της αξίας του ανθρώπου σε συνάρτηση µε την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας. "

Τέτοιου είδους αποφάσεις εγείρουν το τεράστιο ζήτημα της ατομικής αυτονομίας και του ρόλου του κράτους σχετικά με την προστασία της ανθρώπινης αξίας. Η κριτική που ασκείται σε τέτοιου είδους αποφάσεις συνδέεται με το κατά πόσον εμπιστευόμαστε σε μια ανεξάρτητη αρχή να αποφασίζει ότι ο πολίτης δεν έχει δικαίωμα να "αυτοεξευτελίζεται". 

Είναι αναμφίβολα μια πατερναλιστική απόφαση, όπως παλαιότερα και η απόφαση 92/2001 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, για την εκπομπή Big Brother.  Το ΕΣΡ λέει στους πολίτες ότι δεν πρέπει να "αυτοεξευτελίζονται" δημοσιοποιώντας λεπτομέρειες της ερωτικής τους ζωής στην τηλεόραση με κίνητρο το χρηματικό έπαθλο.

Το Σύνταγμα όμως λέει ότι "πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας" είναι όχι μόνο η "προστασία", αλλά και ο "σεβασμός" της "ανθρώπινης αξίας" (άρθρο 2 παρ. 1 Σ.). Άρα και της αυτονομίας της επιλογής. Αν ο παίκτης έχει αποφασίσει ότι θέλει να πάει εκεί και να δημοσιοποιήσει τις προσωπικές του στιγμές με σκοπό το έπαθλο, ποιος είναι αυτός που μπορεί να του πει ότι "δεν έχεις δικαίωμα να το κάνεις"; Κι από που κι ως που η ομοφυλοφιλική επιθυμία και πράξη αποτελεί "εκτροπή", "παράνομη πράξη", "σκανδαλώδες περιστατικό", "ανομολόγητη επιθυμία και επιδίωξη";

Ακόμα δεν συνειδητοποίησε το ΕΣΡ ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας του ακύρωσε την απόφαση με την οποία έλεγε τα παραπάνω αντίστοιχα για ένα φιλί μεταξύ ανδρών στην εκπομπή "Κλείσε τα μάτια" (βλ. Απόφαση 3490/2006 ) ενώ ήδη ο Συνήγορος του Πολίτη υιοθετεί αυτή τη νομολογία στις παρατηρήσεις του για την ομοφοβική λογοκρισία στην "Ρούσαλκα" αναφέροντας ότι " Η ομοφυλόφιλη ερωτική επιθυμία αποτελεί άλλωστε κοινωνικό δεδομένο και προστατεύεται στην συνταγματική μας έννομη τάξη , στο πλαίσιο της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος) και του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου (άρθρο 2 του Συντάγματος)."

Ωστόσο, το ΕΣΡ, αν και λειτουργεί παρεμβατικά στην συγκεκριμένη περίπτωση, στην πραγματικότητα δεν εμποδίζει βέβαια τους ίδιους τους συμμετέχοντες στην ελευθερία της έκφρασής τους. Απευθύνεται - με μία αρκετά χαλαρή κύρωση, 75.000 ευρώ - στην ιδιοκτησία του τηλεοπτικού σταθμού, ο οποίος φιλοξενεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα και του επισημαίνει ότι η εμπομπή αυτή, η οποία μεταδίδεται χρησιμοποιώντας τον δημόσιο πόρο των περιορισμένων τηλεοπτικών συχνοτήτων, δεν ανταποκρίνεται σε ορισμένες γενικές προδιαγραφές που περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα. 

ΑΝΤ1 και ΣΚΑΪ λογοδοτούν για ανακρίβειες του Δεκέμβρη 2008

Είναι γνωστή η περίπτωση κατά την οποία 2 τηλεοπτικοί σταθμοί παρουσίασαν ως αληθινή δεδηλωμένη φάρσα blog περί στοιχημάτων καψίματος του 2ου χριστουγεννιάτικου δέντρου στο Σύνταγμα. Επρόκειτο για "είδηση" που μεταδόθηκε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 (27.12.2008) και δύο μέρες μετά - παρά την κατακραυγή- από τον ΣΚΑΪ (29.12.2008).

Υποβλήθηκε τότε σχετική αναφορά από την Data&Protection στο ΕθνικόΣυμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, για παράβαση της υποχρέωσης διασταύρωσης της είδησης και μετάδοσης τεκμηριωμένων πληροφοριών από τα δελτία ειδήσεων.

Στις 31.3.2009 το ΕΣΡ κάλεσε σε ακρόαση τα δύο κανάλια σχετικά με τα παραπάνω δελτία ειδήσεων (βλ. 30/3/2009 Συνεδρίαση 11η Ημερήσια Διάταξη). Συγκεκριμένα το ΕΣΡ υιοθετεί στην κλήση ακρόασης πλήρως τη νομική βάση που υποστήριξε η Data&Protection στην αναφορά της, καλόντας τους σταθμούς για παροχή εξηγήσεων: 

"1. Ακρόαση του τηλεοπτικού σταθμού "ΑΝΤΕΝΝΑ" για παροχή διευκρινίσεων σχετικά με ενδεχόμενη παραβίαση των διατάξεων που αφορούν στα άρθρα: 

5 παρ. 1 και 2 του Π.∆. 77/2003 – η µετάδοση των γεγονότων πρέπει να είναι αληθής, ακριβής και όσο το δυνατό πλήρης, 8 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 –  δεν πρέπει να µεταδίδονται πληροφορίες χωρίς να έχουν ελεγχθεί, 14 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 – τα δελτία ειδήσεων πρέπει να συντάσσονται µε ακρίβεια και αντικειµενικότητα και µε τη µεγαλύτερη δυνατή πολυµέρεια, 15 του Π.∆. 77/2003 –  ειδήσεις και σχόλια, κρίσεις ή απόψεις πρέπει να διακρίνονται µε τρόπο σαφή, 1 στοιχ. ε, στ της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 - αρχές δεοντολογίας του δηµοσιογραφικού επαγγέλµατος, 2 στοιχ. η της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 – ο δηµοσιογράφος δικαιούται και οφείλει, να συλλέγει και να διασταυρώνει τις πληροφορίες και να εξασφαλίζει την τεκµηρίωσή τους,  (κεντρικό δελτίο ειδήσεων 27/12/2008)"  

και 

"3. Ακρόαση του τηλεοπτικού σταθµού «ΣΚΑΪ TV», για παροχή διευκρινίσεων σχετικά µε ενδεχόµενη παράβαση των διατάξεων που αφορούν στα άρθρα :  (α) 5 παρ. 1 εδ. α΄, 2 του Π.∆. 77/2003 – η µετάδοση γεγονότων πρέπει να είναι αληθής, ακριβής και όσο το δυνατό πλήρης, 8 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 –  δεν πρέπει να µεταδίδονται πληροφορίες χωρίς να έχουν ελεγχθεί, 14 παρ. 1 εδ. α΄ του Π.∆. 77/2003 – τα δελτία ειδήσεων πρέπει να συντάσσονται µε ακρίβεια και αντικειµενικότητα και µε τη µεγαλύτερη δυνατή πολυµέρεια, 15 του Π.∆. 77/2003 – ειδήσεις και σχόλια, κρίσεις ή απόψεις πρέπει να διακρίνονται µε τρόπο σαφή, υποθέσεις ή πιθανολογήσεις δεν παρουσιάζονται ως γεγονότα, 1 στοιχ. ε, στ της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 - αρχές δεοντολογίας του δηµοσιογραφικού επαγγέλµατος, 2 στοιχ. η της απόφασης της Ε.Σ.Η.Ε.Α. 19 και 20.5.1998 – ο δηµοσιογράφος δικαιούται και οφείλει, να συλλέγει και να διασταυρώνει τις πληροφορίες και να εξασφαλίζει την τεκµηρίωση τους,  (κεντρικό δελτίο ειδήσεων 29/12/2008) "

Αυτή η νομική βάση αποτελεί μια κωδικοποίηση των θεμελιωδών αρχών τεκμηρίωσης της είδησης που οφείλουν να τηρούν τα μέσα ενημέρωσης. Το π.δ. 77/2003 αφορά βέβαια μόνο τη ραδιοτηλεόραση και τις ενημερωτικές εκπομπές της (όχι δηλ. τις ψυχαγωγικές και άλλες εκπομπές) αλλά παρατηρούμε ότι το ΕΣΡ αναφέρεται και στον Κώδικα Δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ, στον οποίο προσδίδει μια ιδιαίτερη δεσμευτικότητα, όπως εξάλλου έχει δεχθεί και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με τα "καθήκοντα και ευθύνες" που συνεπάγεται η ελευθερία της έκφρασης. 

Οι δύο ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί θα υποβάλουν τις διευκρινίσεις τους έως την Δευτέρα 6.4.2009 και στη συνέχεια το ΕΣΡ θα πρέπει να λάβει την απόφασή του. 

Το ΕΣΡ και τα όρια της σάτιρας με αφορμή την υπόθεση Λαζόπουλου - Ντενίση

"Ο ισχυρισμός ότι η σάτιρα δεν έχει περιορισμούς είναι αβάσιμος διότι κατά το άρθρο 15 παρ. 2 του Συντάγματος, όλες οι εκπομπές άνευ εξαιρέσεως πρέπει να έχουν την ποιοτική στάθμη που επιβάλλει ο σεβασμός της αξίας του ανθρώπου"

ΕΣΡ 626/2008 

Το ΕΣΡ με αυτή την απόφαση απηύθυνε τη διοικητική κύρωση της συστάσεως  σε κανάλι: 

"όπως κατά τις σατιρικές εκπομπές σέβεται την προσωπικότητα, την τιμή, την υπόληψη, τον ιδιωτικό και οικογενειακό βίο, την επαγγελματική, κοινωνική ή άλλη συναφή δραστηριότητα κάθε προσώπου το όνομα του οποίου προσδιορίζεται, ενώ εξάλλου τα πρόσωπα που αναφέρονται σε αυτές τις εκπομπές πρέπει να απολαμβάνουν δίκαιης, ορθής και αξιοπρεπούς συμπεριφοράς." 

Θα μπορούσα να το διατυπώσω με διαφορετικούς όρους, αλλά κατά κύριο λόγο συμφωνώ. Η σάτιρα, όπως και γενικότερα η Τέχνη, δεν είναι πέρα και πάνω από τον νόμο (ο οποίος συνήθως ακόμα και σε περιπτώσεις που διώκει, κατά κύριο λόγο επιλέγει τις πιο "απαλές" κυρώσεις, όπως εν προκειμένω με τη σύσταση του ΕΣΡ - ενώ ο Πρόεδρος ήθελε να επιβληθεί πρόστιμο).

Οπωσδήποτε στην σάτιρα πρέπει να αφήνεται ένα μεγαλύτερο πεδίο ελευθερίας και ο νόμος πρέπει να εφαρμόζεται με τεράστια προσοχή και ο εφαρμοστής του να επιδικνύει τη μεγαλύτερη δυνατή ανεκτικότητα.

Αλλά μην ξεχνάμε ότι  ο ρόλος του δικαίου είναι η εξασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης και το γεγονός ότι κάποιος είναι δημόσιο πρόσωπο δεν σημαίνει ότι μπορεί να ανέχεται τα πάντα. Αν δηλαδή η Ντενίση, όπως ο Κούγιας παλαιότερα, θεωρεί ότι υπέστη μια επίθεση και αντιδρούσε με χειροδικία και όχι με αντίλογο, σαφώς ο νόμος δεν θα είχε επιτύχει την εξασφάλιση της ειρήνης στις σχέσεις αυτών των δύο πολιτών.

Βλ. και παλαιότερη απόφαση για την έννοια της σάτιρας εδώ. 

Data&Protection: Αναφορά στο ΕΣΡ για τα δελτία ειδήσεων ΑΝΤ1 και ΣΚΑΙ περί "στοιχημάτων πυρπόλησης του χριστουγεννιάτικου δέντρου"

Η ελευθερία της έκφρασης προϋποθέτει το δικαίωμα καθενός  να έχει πρόσβαση σε ακριβείς και έγκυρες πληροφορίες, διότι αλλιώς δεν μπορεί να διαμορφώσει ελεύθερα την άποψη που ενδεχομένως επιθυμεί να εκφράσει. Η παραδοχή αυτή συνεπάγεται ότι τα μέσα ενημέρωσης οφείλουν να μεταδίδουν μόνον ελεγμένες και διασταυρωμένες πληροφορίες, όπως εξάλλου γίνεται δεκτό από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και όπως προβλέπεται από όλους τους κώδικες δημοσιογραφικής δεοντολογίας. 

Στην Ελλάδα, η ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία επιβάλλει με δεσμευτικό τρόπο την τήρηση αυτών των αρχών εκ μέρους των επιχειρήσεων της ενημέρωσης και το Σύνταγμα έχει αναθέσει την σχετική εποπτεία στο Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο.

Μετά την διαδικτυακή κατακραυγή των δελτίων ειδήσεων του ΑΝΤ1 και του ΣΚΑΪ που αναπαρήγαγαν ως σοβαρή είδηση (και ως... "δυσφήμηση της χώρας μας" από τους "ξένους", όπως μεταδόθηκε από τον ΑΝΤ1) τη δηλωμένη φάρσα ενός blog, ήρθε η ώρα της δημόσιας λογοδοσίας.

Ενώπιον του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, κατατέθηκε αναφορά με όλα τα στοιχεία, προκειμένου η ανεξάρτητη αρχή να ασκήσει τις αρμοδιότητές της, όπως το έχει κάνει και στο παρελθόν.

Μετά από τόσα χρόνια χρήσης του Διαδικτύου από τα ελληνικά μέσα  ενημέρωσης, ο πήχυς της αυστηρότητας ανεβαίνει και ήρθε η ώρα ως πολίτες να ασκήσουμε τα δικαιώματά μας, κινητοποιώντας τους θεσμούς.

Το πληρες κείμενο της αναφοράς που κατατέθηκε από τις νομικές υπηρεσίες Data&Protection σήμερα στο ΕΣΡ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.  

Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης: Πρόστιμο στη ΝΕΤ για παιδική διαφήμηση

Σύμφωνα με απόφαση του ΕΣΡ, δεν έπρεπε να είχαν μεταδοθεί διαφημησεις μετά τις 7.00 για τα παρακάτω προϊόντα:

1. Κονσόλα P.R.

2. Τραπέζι και καρεκλάκι spiderman

3. Τραπέζι και καρεκλάκι WINX

4. Aτζέντα "κρυφά μυστικά"

5.Θρανίο Fisher Price.

Στη θυελλώδη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου, κονταροχτυπήθηκαν διαμετρικά αντίθετες απόψεις για την ερμηνεία του νόμου ως προς την μετάδοση τηλεοπτικών διαφημήσεων που αφορούν το παιδικό κοινό:

"Πρόκειται περί παιχνιδιών στα οποία δεν προέχει ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας και εντεύθεν δεν έπρεπε να προβληθούν μετά την 07:00 πρωϊνή ώρα. Μειοψήφησε ο Πρόεδρος Ιωάννης Λασκαρίδης κατά τον οποίο το υπ΄αριθμ. 1,2,3 και 5 αντικείμενο δεν είναι παιχνίδια αλλά έπιπλα προς χρήση παιδιών, ενώ το υπ΄αριθμ. 4 αντικείμενο είναι μεν παιχνίδι (mini ηλεκτρονικός υπολογιστής – ηλεκτρονική ατζέντα) που περιλαμβάνει προγράμματα τα οποία εξασκούν τη μνήμη και οξυδέρκεια του παιδιού, εντεύθεν δε προέχει ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας του παιχνιδιού. Κατόπιν τούτου νομίμως προβλήθησαν τα αντικείμενα αυτά μετά την 07:00 πρωϊνή και δεν θα έπρεπε να επιβληθεί καμία κύρωση. Για την εν λόγω εκτροπή ενδείκνυται όπως επιβληθεί στον τηλεοπτικό σταθμό η διοικητική κύρωση του προστίμου. Μειοψήφησε ο Αντιπρόεδρος Νέστωρ Κουράκης και εκ των μελών Κωνσταντίνος Τσουράκης, κατά τους οποίους θα έπρεπε να επιβληθεί η διοικητική κύρωση της συστάσεως." 

Υπάρχει όμως και το ζήτημα της αλληλεπικάλυψης αρμοδιοτήτων, καθώς το ΕΣΡ από το άρθρο 15 του Συντάγματος είναι μεν αρμόδιο να προστατεύει την παιδική ηλικία από προσβολές που, όπως η παραπάνω, προσβάλλoυν τις αθώες ψυχές των ανηλίκων, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι από το 2003, στο πλαίσιο του Συνηγόρου του Πολίτη λειτουργεί και ειδικός "κύκλος" για τα δικαιώματα του παιδιού, δηλ. ο Συνήγορος του Παιδιού. Μπορεί να μην έχει κυρωτικές αρμοδιότητες, αλλά αυτή η αλληλεπικάλυψη, για την αποφυγή αντιφατικών αιτιολογιών θα επέβαλε, πριν το ΕΣΡ εκδώσει την απόφασή του, να αποστείλει το διοικητικό φάκελο στο Συνήγορο του Πολίτη, προκειμένου Αυτός να αποφανθεί για το ποια από τις απόψεις είναι ορθές: του Προέδρου του ΕΣΡ ότι το τραπεζάκι δεν εμπίπτει στην αόριστη νομική έννοια "παιχνίδι", αλλά συνιστά "έπιπλο"; H άποψη ότι ο mini ηλεκτρονικός υπολογιστής - ηλεκτρονική ατζέντα αποτελεί συσκευή στην οποία "προέχει ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας"; Η άποψη του Αντιπροέδρου και του μέλους ότι δεν θα έπρεπε να επιβληθεί το πρόστιμο  στην ΝΕΤ, αλλά μια απλή σύσταση, ή μήπως είχε δίκιο η πλειοψηφία ότι μια απλή σύσταση θα περάσει απαρατήρητη ενώ τα 15.000 ευρώ θα ακυρώσουν, με τη βαρύτητά τους, κάθε πρόθεση μελλοντικής παράβασης της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας εκ μέρους της ΝΕΤ.

Αυτές οι αποφάσεις δεν πρέπει να λαμβάνονται εν θερμώ, ειδικά όταν, όπως αποδεικνύεται από το αιτιολογικό τους, έχουν προκύψει τόσες αντικρουόμενες απόψεις. Θα έπρεπε να γίνει μια κοινή Ολομέλεια Συνηγόρου του Παιδιού - Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης - Συνηγόρου του Καταναλωτή, με τη συμμετοχή εκπροσώπου της Εισαγγελίας Ανηλίκων, καθώς και εκπροσώπους από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις για τα δικαιώματα των παιδιών και να εξεταστεί πιο σφαιρικά το ζήτημα των κινδύνων από διαφημήσεις που προβάλλονται μέχρι τις 9 το πρωί.

Ας ελπίσουμε ότι στο μέλλον θα αποτραπούν τέτοιες παραβάσεις από την ΝΕΤ και οι υπεύθυνοί της θα σεβαστούν επιτέλους τα δικαιώματα των παιδιών και όχι μόνο το κέρδος που αποκομίζει η κρατική τηλεόραση από διαφημήσεις, κέρδος που τελικά γεμίζει τα ταμεία του ΕΣΡ. 

Aπό 1η Σεπτέμβρη η απαγόρευση δημοσίευσης δημοσκοπήσεων

Σύμφωνα με την Γνωμοδότηση 1/2007 του ΕΣΡ, η απαγόρευση δημοσίευσης δημοσκοπήσεων αρχίζει από την 1η Σεπτεμβρίου 2007.

Το ΕΣΡ εκλήθη να ερμηνεύσει άρθρο 7 παρ. 1αβ του Ν. 3603/08.08.2007 κατά το οποίο δεκαπέντε (15) ηµέρες πριν από την διενέργεια των βουλευτικών εκλογών, των εκλογών για
την ανάδειξη αντιπροσώπων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και των δηµοψηφισµάτων έως και την 19:00 ώρα της ηµέρας της ψηφοφορίας, απαγορεύεται η δηµοσιοποίηση δηµοσκοπήσεων για την πρόθεση ψήφου των εκλογέων και η καθ’ οιονδήποτε τρόπο µετάδοση αποτελεσµάτων των δηµοσκοπήσεων, καθώς και η καθ’ οιονδήποτε τρόπο µετάδοση και αναµετάδοσή τους από τα µέσα ενηµέρωσης, µε οποιονδήποτε τρόπο και αν διανέµονται ή εκπέµπουν», ενώ εξάλλου απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο δηµοσιοποίηση, ή µετάδοση ή αναµετάδοση οποιασδήποτε έρευνας γνώµης, µε οποιονδήποτε τρόπο και αν διενεργείται, σχετικά µε τις πολιτικές τάσεις, απόψεις, και προτιµήσεις της κοινής γνώµης, για πολιτικά κόµµατα, πολιτικές θέσεις και πρόσωπα ή άλλα οικονοµικά και κοινωνικά ζητήµατα.

Βεβαίως, η αρμοδιότητα του ΕΣΡ αφορά μόνο τη ραδιοτηλεόραση. Αλλά σε κάθε περίπτωση, ο νόμος είναι σαφής: 15 μερες πριν.

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το πως θα κινηθούν τα ελληνικά ιστολόγια που σκοπεύουν να δημοσιεύσουν δημοσκοπήσεις και κυρίως για το αν θα παραμείνουν καλυμένοι πίσω από την διαδικτυακή ανωνυμία ή αν θα ακολουθήσουν το παράδειγμα του γάλλου μπλόγκερ, ο οποίος στις προεδρικές εκλογές εμφανίστηκε και πλήρωσε το πρόστιμο πριν προβεί στη δημοσίευση της δημοσκόπησης.

Δικαίωση Σ.Τσιτουρίδη από το ΕΣΡ

Η ανακριβής μετάδοση γεγονότων αποτελεί μία μορφή παράβασης των υποχρεώσεων της ραδιοτηλεόρασης που προβλέπεται από τον Κώδικα Δεοντολογίας Ενημερωτικών Εκπομπών (π.δ.77/2003) και αποτελεί αντικείμενο ελέγχου από το ΕΣΡ.

Το ΕΣΡ έχει εκδώσει πάνω από 10 αποφάσεις για αυτή την περίπτωση παράβασης, ενώ πρόσφατα εκδόθηκαν τρεις σημαντικές αποφάσεις, οι οποίες σχετίζονται με την υπόθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και την απόπειρα σύνδεσης εμπλεκόμενων σ’ αυτήν την υπόθεση προσώπων με τον πρώην υπουργό Απασχόλησης.

Με την απόφαση 226/2007 επιβλήθηκε πρόστιμο 40.000 ευρώ (υπήρξαν μειοψηφίες για το ύψος του προστίμου) σε τηλεοπτικό σταθμό για τη μετάδοση της πληροφορίας ότι ο ειδικός γραμματέας του υπουργείου απασχόλησης ανήκε «στην παρέα των Βρυξελλών» και είχε τοποθετηθεί στην ως άνω θέση από τον Υπουργό Απασχόλησης.

Το ΕΣΡ κατέληξε ότι «ο εν λόγω γραµµατεύς ουδέποτε είχε θητεύσει σε κοινοτικό όργανο στο εξωτερικό και ότι εντεύθεν δεν ανήκε στην «παρέα των Βρυξελλών». Εποµένως η αποδοθείσα στον ως άνω Υπουργό ευθύνη για δήθεν διορισµό προσώπου µετέχοντος στην ως άνω «παρέα» ως ειδικού γραµµατέα του Υπουργείου Απασχόλησης, ήταν ανακριβής. Η ως άνω πληροφορία µεταδόθηκε άνευ προηγουµένου ελέγχου και χωρίς του προσήκοντος αισθήµατος ευθύνης µε αποτέλεσµα τον διασυρµό του προαναφερθέντος Υπουργού».

Με την απόφαση 227/2007 επιβλήθηκε πρόστιμο 40.000 ευρώ (και πάλι υπήρξαν μειοψηφίες για το ύψος) σε άλλο τηλεοπτικό σταθμό για την μετάδοση της πληροφορίας ότι ο υπουργός είχε διορίσει σύμβουλό του στο υπουργείο άλλο πρόσωπο εμπλεκόμενο στην υπόθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Το ΕΣΡ κατέληξε ότι «η ως άνω αναφορά δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια διότι ο *** δεν διορίστηκε σύµβουλος στον προαναφερθέν Υπουργείο από τον ως άνω Υπουργό. Πρόκειται περί µεταδόσεως πληροφορίας άνευ προηγουµένου ελέγχου και του προσήκοντος αισθήµατος ευθύνης, µε αποτέλεσµα τον διασυρµό του προαναφερθέντος Υπουργού.»

Τέλος, με την απόφαση 228/2007 επιβλήθηκε πρόστιμο 100.000 ευρώ (πάλι με μειοψηφίες για το ποσό) σε τρίτον τηλεοπτικό σταθμό για τη μετάδοση της πληροφορίας ότι ο υπουργός διόρισε σύμβουλό του στο υπουργείο το παραπάνω πρόσωπο και ότι συνεργάστηκε το 1994 με έτερο πρόσωπο εμπλεκόμενο στην υπόθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Το ΕΣΡ αποφάσισε ότι «ούτε ο *** διορίστηκε σύµβουλος στο προαναφερθέν Υπουργείο, ούτε ο *** είχε συνεργαστεί στις Βρυξέλλες µε τον προαναφερθέντα Υπουργό. Πρόκειται περί µεταδόσεως πληροφοριών άνευ προηγουµένου ελέγχου και του προσήκοντος αισθήµατος ευθύνης, µε αποτέλεσµα τον διασυρµό του προαναφερθέντος Υπουργού. Η µετά διήµερον αναφορά στον κεντρικό δελτίο ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθµού ότι η δεύτερη των ως άνω πληροφοριών ήταν ανακριβής, δεν αίρει την υπαιτιότητα του τηλεοπτικού σταθµού, καθόσον κατά το άρθρο 5 παρ. 2 του Π.∆/τος 77/2003 οι ανακρίβειες διορθώνονται «αµέσως» στο πλαίσιο της ίδιας ή παρόµοιας εκποµπής.»

Πρέπει να παρατηρηθεί ότι το ΕΣΡ επισημαίνει στις αποφάσεις ότι η μετάδοση ανακριβών πληροφορίων είχαν ως συνέπεια τον διασυρμό του υπουργού, γεγονός που φαίνεται ότι πάντως δεν άσκησε επιρροή στη βαρύτητα της κύρωσης, αφού αντίστοιχου ύψους πρόστιμα έχουν επιβληθεί και σε άλλες περιπτώσεις που τα θιγόμενα πρόσωπα δεν ήταν αξιωματούχοι.

Επίσης, στην τελευταία περίπτωση, το ΕΣΡ λαμβάνοντας υπόψη το ότι η επανόρθωση έγινε μετά από δύο ημέρες, έκρινε ότι αυτή δεν πληρούσε την υποχρέωση της αμεσότητας που επιβάλει το τηλεοπτικό μέσο. Αυτή η τελευταία κρίση συνδέεται με τη φύση της μετάδοσης της πληροφορίας από την τηλεόραση: δεν υπάρχει επανόρθωση όταν αυτή απέχει χρονικά από το σημείο που μεταδόθηκε η ανακριβής πληροφορία, αφού πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι θα υπάρχει κι ένα μέρος του κοινού που άκουσε την ανακριβή είδηση χωρίς να ακούσει την επανόρθωση και συνεπώς θα έμεινε με εσφαλμένη εντύπωση για το πρόσωπο.

Η συγκεκριμένη δεοντολογική παράβαση (μετάδοση ανακριβών πληροφοριών) είναι ίσως από τις πιο ξεκάθαρες περιπτώσεις που το ΕΣΡ μπορεί να ασκήσει αντικειμενικό έλεγχο για την ποιότητα της ραδιοτηλεόρασης. Σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις (π.χ. την παράβαση της υποβάθμισης της ποιότητας), σε αυτές τις περιπτώσεις η παράβαση είναι αδιαμφισβήτητη. Το γεγονός ότι η ροή πληροφοριών είναι ταχεία σε περιπτώσεις κάλυψης γεγονότων της τρέχουσας επικαιρότητας δεν απαλλάσσει τα μέσα ενημέρωσης από την υποχρέωση διασταύρωσης της είδησης και παράθεσης των τυχόν στοιχείων που έχουν για την επιβεβαίωσή της.

Συχνά η ακατέργαστη, ανεξακρίβωτη είδηση μπορεί να ακούγεται πιο ενδιαφέρουσα, άρα να είναι πιο «εμπορική» με αποτέλεσμα οι δημοσιογράφοι να μπαίνουν στον πειρασμό να την μεταδώσουν ως έχει. Αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ανεκτό σε μια σύγχρονη κοινωνία των πληροφοριών, ιδίως όταν η ανεξακρίβωτη είδηση μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις, όπως τον διασυρμό προσώπων. Μια συγγενής και χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση είναι η μετάδοση του ότι κάποιος είναι ένοχος, κατά παράβαση του τεκμηρίου της αθωότητας, η οποία τυποποιείται και ως ειδικότερη δεοντολογική παράβαση που επίσης ελέγχεται από το ΕΣΡ.

Σε αυτό το πεδίο, δηλαδή, ο ρόλος του ΕΣΡ καθίσταται σαφέστερος και αντικειμενικός. Το ερώτημα είναι αν η κοινωνία των τηλεθεατών προτιμά την έγκυρη είδηση ή την, ενδεχομένως πιο «διασκεδαστική», ανεξακρίβωτη και ατεκμηρίωτη πληροφορία, η οποία όμως συχνά αγγίζει την παραπληροφόρηση.

Το δίλημμα τίθεται στην πραγματική του βάση από την απάντηση στο ερώτημα του πότε έχουμε ψυχαγωγία και πότε πληροφόρηση. Χωρίς να λείπουν και οι γκρίζες ζώνες του infotainment, όταν η λειτουργία που επιτελεί ένα μέσο ενέχει και τον ελεγκτικό χαρακτήρα της δημόσιας ζωής (watchdog), ανεξάρτητα από το αν παρεισφρέουν και ψυχαγωγικά ή σατιρικά στοιχεία –πράγμα που δεν συμβαίνει πάντως στα δελτία ειδήσεων- ειδικά ως προς την μετάδοση πληροφοριών που παρουσιάζονται ως γεγονότα (και όχι ως σχόλια ή προσωπικές απόψεις), οι κανόνες είναι ξεκάθαροι.