O νέος νόμος για τα διαδικτυακά (και άλλα) τυχερά παιχνίδια

Στα τέλη του καλοκαιριού, ψηφίστηκαν τελικά οι διατάξεις που αφορούν γενικά τα διαδικτυακά παίγνια, καθώς και άλλα τυχερά και ψυχαγωγικά παιχνίδια off-line. Οι διατάξεις προστέθηκαν ως το Τέταρτο Μέρος του Ν.4002/2011 (βλ. εδώ), ενός νόμου, ο οποίος στον τίτλο του δεν περιλαμβάνει καμία υπόμνηση για το συγκεκριμένο θέμα.

Ο νόμος περιέχει αρκετές οριοθετήσεις γενικά για την έννοια των παιγνίων (στο άρθρο 25), αλλά το πεδίο εφαρμογής του αφορά μόνον τα "ηλεκτρονικά παίγνια" και τα "τυχερά παίγνια" που διενεργούνται με "παιγνιομηχανήματα" ή μέσω του Διαδικτύου. Οι διατάξεις του νέου νόμου δεν αφορούν τα τυχερά παιχνίδια για τα οποία έχει ήδη δοθεί άδεια σε καζίνο και στον ΟΠΑΠ και ΟΔΙΕ, εκτός από τις διατάξεις που αφορούν την αρμοδιότητα της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων, καθώς και τις διατάξεις που αφορούν την διαφήμιση.

Η διεξαγωγή κι εκμετάλλευση παιγνίων με παιγνιομηχανήματα ή μέσω Διαδικτύου προϋποθέτει την προηγούμενη έκδοση διοικητικής άδειας από την ΕΕΕΠ. Σύμφωνα με το νόμο, στην Ελληνική Επικράτεια επιτρέται να λειτουργήσουν 35.000 παιγνιομηχανήματα για τυχερά παίγνια (άρθρο 39), από τα οποία, τα 16.500 εκμεταλλεύεται ο ΟΠΑΠ μέσω των πρακτορείων του και τα υπόλοιπα 18.500 σε αμιγείς χώρους, αλλά τα εκμεταλλεύονται 4 έως δέκα παραχωρησιούχοι του ΟΠΑΠ, που αποκτούν άδεια κατόπιν προκήρυξης δημόσιου διεθνούς πλειοδοτικού διαγωνισμού με όρους που εγκρίνονται από την ΕΕΕΠ. Η άδεια για παιγνιομηχανήματα για τα τυχερά παίγνια είναι προσωπική κι αμεταβίβαστη και ισχύει για δέκα χρόνια που αρχίζουν δώδεκα μήνες μετά τη χορήγησή της.

Η ΕΕΕΠ είναι στην ουσία η παλιά Eπιτροπή Ελέγχου Τυχερών Παιχνιδιών (του Ν.3229/2004). Παράλληλα ιδρύεται η "Συμβουλευτική Επιτροπή Παιγνίων", με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και με αρμοδιότητα να εισηγείται μέτρα και να διατυπώνει απόψεις για τις κανονιστικές αποφάσεις της ΕΕΕΠ. Η ΕΕΕΠ ασκεί τις αρμοδιότητες που είχε από τον νόμο του 2004 κι επιπλέον εποπτεύει κι ελέγχει την αγορά των τεχνικών - ψυχαγωγικών και τυχερών παιγνίων με παιγνιομηχανήατα ή μέσω διαδικτύου καθώς και των μορφών παιγνίωνγια τα οποία δεν ορίζεται άλλη εποπτική αρχή. Ασκεί έλεγχο νομιμότητας, οικονομικής διαχείρισης, τήρησης κανόνων διεξαγωγής, έλεγχο απόδοσης κερδών στους παίκτες και το Δημόσιο, τη χρηστή λειτουργία του παιγνίου, τον έλεγχο εφαρμογής των όρων της άδειας λειτουργίας. Επίσης παρακολουθεί και διενεργε ελέγχους σε συμμετέχοντες στους αδειοδοτικούς διαγωνισμούς κλπ. Ελέγχει, χαρακτηρίζει, ταξινομεί και πιστοποιεί κάθε τύπο παιγνίου ή λογισμικού τους και λαμβάνει ή ανακαλεί τις σχετικές αποφάσεις μετά από αίτηση κατασκευαστών, προμηθευτών, αδειούχων κλπ. Επίσης έχει αρμοδιότητα τεχνικού πραγματογνώμονα, κατόπιν αίτησης δικαστικής αρχής. Εκδίδει κανονιστικές αποφάσεις για την προστασία των ανηλίκων κι ευάλωτων ομάδων και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης και καταστολής, όπως η απαγόρευση παιγνίων με περιεχόμενο ρατσιστικό, ξενοφοβικό, πορνογραφικό ή αντίθετο τους κανόνες της δημόσιας τάξης και μέτρων πρόληψης και παρεμπόδισης ξεπλύματος χρήματος. Συνεργάζεται με άλλες εθνικές και διακρατικές υπηρεσίες κι αρμόδιες αρχές. Επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις, όπως η αφαίρεση άδειας διενέργειας παιγνίων και ασκεί άλλες συναφείς διοικητικές αρμοδιότητες (άρθρο 28).

Ο νόμος ορίζει ότι το ελάχιστο αποδιδόμενο ποσοστό κέρδους (pay out) ανέρχεται σε 80%, ενώ το μέγιστο ορίζεται με τον Κανονισμό Διεξαγωγής κι Ελέγχου Παιγνίων της ΕΕΕΠ, ο οποίος θα προσδιορίσει κι άλλους όρους σχετικά με τα κέρδη. Πάντως, τα κέρδη από παιγνιομηχανήματα αποδίδονται άμεσα στον παίκτη (άρθρο 31).

Η συμμετοχή σε τυχερά παίγνια επιτρέπεται μόνο σε φυσικά πρόσωπα που έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος ηλικίας, με τρόπο που επικυρώνεται σύμφωνα με απόφαση της ΕΕΕΠ. Γι' αυτό και οι ανήλικοι καθώς και τα άτομα ηλικίας 18-21 απαγορεύεται να εισέρχονται σε χώρους που διεξάγονται τυχερά παίγνια και πρέπει σε αυτούς τους χώρους να υπάρχει σχετική σήμανση. Αυτοί οι περιορισμοί για τους πολίτες 18-21 ετών είναι αδικαιολόγητοι: πρόκειται για άτομα με πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα, καθώς και δικαίωμα ψήφου. Δεν υπάρχει κάποια δικαιολόγηση για την οποία θα έπρεπε να εξομοιώνονται με τους ανήλικους. Στην αιτιολογική έκθεση (σελ. 17) υπάρχει μάλιστα και η παραδοξολογία της αναφοράς σε "ανήλικους κάτω των 21 ετών"! Οι ανήλικοι επιτρέπεται να μετέχουν μόνο σε τεχνικά - ψυχαγωγικά παίγνια, κατάλληλα για την ηλικία τους, σύμφωνα με πιστοποίηση της ΕΕΕΠ. Το ελάχιστο ποσό συμμετοχής για τα παιγνιομηχανήματα είναι από 0,10 λεπτά έως 2 ευρώ, ποσά που μπορούν να αναπροσαρμόζονται με απόφαση της ΕΕΕΠ. Απαγορεύεται η διεξαγωγή κάθε τυχερού παιγνίου με πίστωση και με παροχή έκπτωσης στο κόστος συμμετοχής. Απαγορεύεται επίσης ο παίκτης να χάσει ποσό μέγιστο από το ποσό συμμετοχής του. Ο αδειούχος και το πάσης φύσης προσωπικό του καθώς και τα μέλη των οργάνων διοίκησής του απαγορεύεται να μετέχουν στα παίγνια που διεξάγουν οι ίδιοι.

Η συμμετοχή σε τυχερά παίγνια με παιγνιομηχανήματα ή μέσω διαδικτύου γίνεται με ατομική κάρτα παίκτη, ώστε να διαπιστώνονται στοιχεία όπως η ηλικία, ο ΑΦΜ και να διασφαλίζονται πρόσθετοι περιορισμοί που θέτει ο ίδιος ο παίκτης. Η κάρτα εκδίδεται σύμφωνα με τους όρους που θα ορίσει η ΕΕΕΠ με απόφασή της. Κανονικά, βέβαια, η εν λόγω κάρτα όσον αφορά το Διαδίκτυο θα πρέπει να εκδίδεται και ως ηλεκτρονικό έγγραφο, πράγμα για το οποίο θα πρέπει να μεριμνήσει η ΕΕΕΠ.

Τα προσωπικά δεδομένα των παικτών διασφαλίζονται ειδικά, καθώς σύμφωνα με το νόμο δεν επιτρέπεται η ΕΕΕΠ, οι αδειούχοι και οι φορείς εκμετάλλευσης να δημοσιοποιήσουν οποιοδήποτε σχετικό στοιχείο, αλλά οφείλουν να λαμβάνουν τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα για την ανωνυμοποίηση των παικτών. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν όμως για ελεγκτικούς σκοπούς (λ.χ. προστασία ανηλίκων), όπως οι φορολογικοί έλεγχοι.

Η διαφήμιση ("εμπορική επικοινωνία") των παιγνίων υπόκειται σε περιορισμούς, όπως η υποχρεωτική αναγραφή ατόμων που απαγορεύεται να παίζουν τυχερά παίνγια και των γραμμών και υπηρεσιών υποστήριξης για απεξάρτηση από το παίγνιο. Απαγορεύεται η εμπορική επικοινωνία περί παροχής πίστωσης στους παίκτες για τη συμμετοχή σε τυχερά παίγνια. Μέχρι τη θέσπιση Κώδικα Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων απαγορεύεται η εμπορική επικοινωνία για τυχερά παίγνια, εκτός από όσα διεξάγονται με άδεια που έχει εκδοθεί από την Ελληνική Δημοκρατία (άρθρο 35). Η προσωρινή αλλά απόλυτη αυτή απαγόρευση των νέων τυχερών παιγνίων ενδεχομένως θα δημιουργήσει προβλήματα σε υπηρεσίες που κατέχουν ήδη άδεια από άλλα κράτη της Ε.Ε., καθώς ιδρύει ένα εμπόδιο στην ελεύθερη κίνηση υπηρεσιών εντός της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο, οι φορείς εκµετάλλευσης που έχουν λάβει άδεια σε ένα κράτος µέλος µπορούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους στους καταναλωτές σε άλλα κράτη µέλη, εκτός εάν τα εν λόγω κράτη µέλη επιβάλλουν περιορισµούς που δικαιολογούνται από επιτακτικούς λόγους δηµοσίου συµφέροντος, όπως η προστασία του καταναλωτή και η γενική ανάγκη διατήρησης της δηµόσιας τάξης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πράσινη Βίβλος "Τυχερά παιχνίδια σε απευθείας σύνδεση στην ευρωπαϊκή αγορά", 24.3.2011 βλ. εδώ, σελ. 7).

Πέρα από τα ανωτέρω, η Έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής (βλ. εδώ, σελ. 21), αναφέρει ότι η καθολική απαγόρευση διαφήμισης για τα τυχερά παίγνια που θα αδειοδοτηθούν μετά τη θέσπιση του νέου νόμου, αλλά πριν την θέσπιση του Κώδικα δημιουργεί ένα ζήτημα άνισης μεταχείρισης που δεν δικαιολογείται ειδικότερα. Δηλαδή ο νόμος εισάγει μια απόλυτη απαγόρευση που θα καταλαμβάνει και τα νέα τυχερά παίγνια που θα αδειοδοτηθούν πριν την έκδοση του Κώδικα, ενώ δεν απαγορεύει τη διαφήμηση όσων έχουν ήδη αδειοδοτηθεί. Σε αυτό το σημείο η Έκθεση διατυπώνει ένα ερώτημα συμβατότητας αυτού του αποκλεισμού προς το συνταγματικό δικαίωμα της οικονομικής ελευθερίας. Συνεπώς, κατά σύμφωνη με το Σύνταγμα ερμηνεία, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι δεν απαγορεύεται η διαφήμηση των νέων τυχερών παιγνίων που θα αδειοδοτηθούν μετά την θέσπιση του Ν.4002/2011 και πριν την έκδοση του Κώδικα.

Ο νόμος επιβάλλει υποχρεωτική σήμανση, με επιγραφές στα καταστήματα, αλλά και στις οθόνες των μηχανημάτων, προβλέποντας και ποινικές κυρώσεις για τους παραβάτες (άρθρο 36). Επίσης ο αδειούχος πρέπει να διαθέτει στο κοινό και "έντυπο προγράμματος", σε αναλογική ή ψηφιακή μορφή (άρθρο 37). Τα καταστήματα με παίγνια πρέπει να έχουν πιστοποίηση από την ΕΕΕΠ και απαγορεύεται να έχουν μη πιστοποιημένα παίγνια και παιγνιομηχανήματα, ενώ απαγορεύεται και η εγκατάσταση σε αυτά ΑΤΜ (άρθρο 42).

Η πιστοποίηση των ίδιων των παιγνίων και παιγνιομηχανημάτων γίνεται από την ΕΕΕΠ, αλλά οι ειδικότεροι όροι για το φάκελο αίτησης που πρέπει να υποβληθεί ορίζεται με τον Κανονισμό Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων. Γενικώς οι περισσότερες ουσιαστιές διατάξεις του νόμου εξαρτώνται από την θέσπιση αυτού του Κανονισμού.

Ειδικά για τα διαδικτυακά τυχερά παίγνια, ο νόμος αναφέρει ότι η διεξαγωγή τους "ανήκει στην αποκλειστική δικαιοσία του Δημοσίου που την ασκεί μέσω ειδικά αδειοδοτημένων παρόχων". Εισάγεται δηλαδή η έννοια του "παρόχου διαδικτυακού τυχερού παιγνίου", ιδιότητα που αναγνωρίζεται με άδεια της ΕΕΕΠ, η οποία καθορίζει τα τεχνικά χαρακτηριστικά των servers και του λογισμικού. Ο Υπουργός Οικονομικών προκηρύσσει άδειες των τυχερών παιγνίων μέσω του διαδικτύου, ύστερα από διεθνή πλειοδοτικό διαγωνισμό. Οι άδειες αυτές θα έχουν 5ετή διάρκεια από την κατακύρωση. Κάθε ανάδοχος μπορεί να πάρει μία άδεια. Η συμμετοχή στον διαγωνισμό αυτό επιτρέπεται σε κεφαλαιουχικές εταιρίες, με καταβεβλημένο κεφάλαιο τουλάχιστον 200.000 ευρώ και για την συμμετοχή στον διαγωνισμό πρέπει να κατατεθεί εγγυητική επιστολή 100.000 ευρώ από πιστωτικό ίδρυμα. Ο νόμος αναφέρει μάλιστα ότι "οι ιστότοποι στους οποίους διενεργούνται τυχερά παιχνίδια μέσω διαδικτύου έχουν υποχρεωτικά ονομασία με κατάληξη .gr". Εδώ προκύπτουν σοβαρές ενστάσεις, διότι έρχεται το κράτος να ορίσει έναν σοβαρό περιορισμό στη χρήση του Διαδικτύου, χωρίς όμως επαρκή και τεκμηριωμένη αιτιολόγηση. Το κράτος δεν κατά τη γνώμη μου την αρμοδιότητα να περιορίσει με τόσο αυστηρό τρόπο τα δικαιώματα των πολιτών του για διεθνή οικονομική δραστηριότητα μέσω του Διαδικτύου. Τέτοιοι περιορισμοί νομίζω ότι είναι αντίθετοι στο Σύνταγμα και κυρίως στην Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως προς την παροχή υπηρεσιών στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Αντισυνταγματική είναι η διάταξη κατά την οποία "το πρόσωπο που ασκεί την εκμετάλλευση ιστοτόπων τυχερών παιγνίων υποχρεωτικά ασκεί και την λειτουργία των ιστοτόπων αυτών" (άρθρο 48 παρ. 2). Δηλαδή είναι παράλογο να απαιτείται από τον δικαιούχο της άδειας να μην μπορεί να αναθέσει την λειτουργία της ιστοσελίδας του σε εξειδικευμένη εταιρία διαχείρισης διαδικτυακών μέσων. Το ίδιο και η διάταξη που αναφέρει ότι "απαγορεύεται η δημιουργία και λειτουργία ιστοτόπων από μη κατόχους άδειας". Δηλαδή οφείλει ο κάτοχος της άδειας να είναι ταυτόχρονα και web designer - web developer. Πρόκειται περί παράνοιας (άρθρο 48 παρ. 3). Περαιτέρω, οι αδειούχοι δεν επιτρέπεται να παρέχουν την δυνατότητα σε μη δικαιούμενα πρόσωπα να παίξουν. Ορθή είναι η διάταξη κατά την οποία ο παίκτης πρέπει να συνομολογήσει σύμβαση προσχώρησης στο παίγνιο, δηλαδή να αποδεχθεί τους "όρους χρήσης", οι οποίοι πρέπει πλέον υποχρεωτικά να είναι αναρτημένοι στους σχετικούς ιστοτόπους (άρθρο 48 παρ. 6).

Τα διοικητικά πρόστιμα που προβλέπει ο νόμος ανέρχονται σε ποσά από 1.000 έως 2.000.000 ευρώ (άρθρο 51 παρ. 1 εδ. α'). Ως κύρωση προβλέπεται και η προσωρινή (έως 3 μήνες) ή μόνιμη ανάκληση άδειας. Οι διοικητικές κυρώσεις προσβάλλονται στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια. Στις διοικητικές κυρώσεις υπάρχει και μία διάταξη, η οποία θίγει σοβαρά την ουδετερότητα του Διαδικτύου: "Απαγορεύεται στους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου (ISPs) με καταστατική έδρα ή έδρα πραγματικής διοίκησης ή μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του ν. 2238/1994, να επιτρέπουν την πρόσβαση σε παράνομους παρόχους τυχερών παιγνίων μέσω του διαδικτύου, όπως αναφέρονται στον οκείο κατάλογο (black list) που τηρεί η Ε.Ε.Ε.Π.. Στον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου που παραβαίνει την υποχρέωση αυτή επιβάλλεται πρόστιμο που ορίζεται με τον Κανονισμό Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων." (άρθρο 51 παρ. 5). Τέτοιου είδους νομοθετικές παρεμβάσεις στην λειτουργία των ISPs είναι πρωτοφανείς ενόψει του διεθνούς αλλά και του ευρωπαϊκού δικαίου των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Ο παραλογισμός συνεχίζεται και στην πρόβλεψη ποινικών κυρώσεων για τους ISPs: "Από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, απαγορεύεται στους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου (ISPs) με καταστατική έδρα ή έδρα πραγματικής διοίκησης ή μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του ν. 2238/1994, να επιτρέπουν την πρόσβαση σε παρόχους τυχερών παιγνίων μέσω του διαδικτύου, οι οποίοι δεν έχουν λάβει άδεια σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου. Αν παραβιάζεται η διάταξη του προηγουμένου εδαφίου τα πρόσωπα που ορίζονται στην παράγραφο 11 τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και με χρηματική ποινή από εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ μέχρι πεντακόσιες χιλιάδες (500.000) ευρώ ανά παράβαση." (άρθρο 52 παρ. 10).

Για τη διεξαγωγή τυχερών παιγνίων από τα τηλεοπτικά μέσα (όχι όμως και από τα ραδιοφωνικά!) απαιτείται άδεια της ΕΕΕΠ ύστερα από σύμφωνη γνώμη του ΕΣΡ (άρθρο 53).

Στις μεταβατικές διατάξεις ορίζεται ότι μέσα σε έξι μήνες από το διορισμό των μελών της Ε.Ε.Ε.Π., τα τεχνικά – ψυχαγωγικά παίγνια που ήδη διεξάγονται με παιγνιομηχανήματα χωρίς να έχουν άδεια από την ελληνική πολιτεία και κατά παράβαση της εθνικής νομοθεσίας, λαμβάνουν όλες τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις και άδειες από το νόμο αυτόν. Άλλως, εφαρμό-

ζονται οι κυρώσεις των άρθρων 51 και 52.

Πρόκειται για έναν νόμο, ο οποίος έχει σοβαρά προβλήματα και εκτιμώ ότι θα οδηγήσει εκ νέου τη χώρα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ίσως και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Νομοσχέδιο για την ορθή νομοθέτηση

Σε δημόσια διαβούλευση δόθηκε το νομοσχέδιο για την "βελτίωση της ρυθμιστικής διακυβέρνησης" (βλ. εδώ), το οποίο θεσπίζει τις αρχές της "καλής νομοθέτησης" (good legislation).

Eίναι ένα νομοσχέδιο που θα αποτελέσει στην πραγματικότητα μια check-list όλων όσων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα νομοθετικά όργανα, προκειμένου η νομοθεσία να ανταποκρίνεται στα πρότυπα ενός σύγχρονου κράτους δικαίου. Παράλληλα θεσμοθετεί και την πρακτική της δημόσιας διαβούλευσης, την οποία καθιστά ένα υποχρεωτικό πλέον μέσο καλής νομοθέτησης.

Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ένα από τα κλασικά νομοθετήματα "καλών προθέσεων" που τίποτε δεν μπορεί να διασφαλίσει την εφαρμογή τους εάν δεν υπάρχει πολιτική βούληση. Η διασφάλιση της εφαρμογής του εναπόκειται κυρίως σε εσωτερικές δράσης της νομοθετικής λειτουργίας, οπότε η τυχόν δικαστηριακή επιδίωξη αναγνώρισης της παραβίασής του θα προσκρούει στην άτυπη αυτοσυγκράτηση των δικαστών ως προς τον μη-έλεγχο των interna corporis της Βουλής.

Θα έπρεπε ο πολίτης που θίγεται από ένα νόμο, να μπορεί να επιδιώξει την ακύρωσή του εαν, λ.χ. δεν έχει τεθεί καν σε δημόσια διαβούλευση. Όπως οι αποφάσεις που δεν έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο μπορούν να ακυρωθούν εξ αυτού του λόγου, έτσι και οι νόμοι που δεν έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, θα πρέπει να μπορούν να ακυρώνονται, γιατί διαφορετικά η καλή νομοθέτηση καταντάει ένα ευχολόγιο. Επανέρχεται έτσι στην πραγματικότητα ένα παλαιότερο αίτημα - που έχει αποτελέσει και πρόταση για συνταγματική αναθεώρηση - ώστε η αρχή της ορθής νομοθέτησης να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικού ελέγχου: η ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Υπάρχουν βέβαια ορισμένες από τις αναφερόμενες αρχές της καλής νομοθέτησης οι οποίες αντιστοιχούν σε κανόνες συνταγματικής αναγνώρισης, όπως η αρχή της αναλογικότητας, η οποία ούτως ή άλλως ελέγχεται δικαστικά. Αφού όμως αποφασίστηκε να περιληφθούν τέτοιες αρχές στο άρθρο 2 του νομοθετήματος, θα πρέπει να προστεθούν κι άλλες.

Ένα πρόβλημα που παρατηρείται στην ελληνική νομοθεσία είναι η παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης. Θα πρέπει λοιπόν στο άρθρο 2 που μνημονεύονται οι αρχές της καλής νομοθέτησης, να προβλεφθεί και αυτή: "Η αρχή της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου".

Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα είναι η παραβίαση της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη, η οποία θα πρέπει επίσης να περιληφθεί, μαζί με την αρχή της ασφάλειας δικαίου.

Και βέβαια δεν υπάρχει καλή νομοθέτηση χωρίς την παρακολούθηση της νομολογίας των δικαστηρίων, η οποία κάποια στιγμή θα πρέπει να λάβει την θεσμική θέση που της αρμόζει σε ένα κράτος δικαίου και να επιβληθεί η υποχρεωτική δημοσίευση όλων των δικαστικών αποφάσεων (πλήρες κείμενο) σε δελτία νομολογίας της ιστοσελίδας κάθε δικαστηρίου.

Οι τροποποιήσεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας

Δημοσιεύθηκε προχθες στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Ν.3994/2011 με τον τίτλο "Εξορθολογισμός και βελτίωση στην απονομή της πολιτικής δικαιοσύνης και άλλες διατάξεις", ο οποίος επέφερε ορισμένες σημαντικές τροποποιήσεις στην δικονομία των ιδιωτικών διαφορών. Ήταν μια νομοθετική παρέμβαση που προετοιμαζόταν εδώ και χρόνια, με σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στα διάφορα σχέδια νόμου που κατά καιρούς είδαν τη δημοσιότητα.

[Το ΦΕΚ μπορείτε να δείτε εδώ και την Αιτιολογική Έκθεση εδώ].

Καθ' ύλην αρμοδιότητα δικαστηρίων

Στα Ειρηνοδικεία πλέον θα εισάγονται αγωγές με αντικείμενο που δεν υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ (ενώ πριν το όριο ήταν στις 12.000).

Στην ειδική διαδικασία των μικροδιαφορών εμπίπτουν πλέον υποθέσεις έως 5.000 ευρώ (ενώ πριν έως 1.500 ευρώ, νέο άρθρο 466).

Στα Μονομελή Πρωτοδικεία πλέον θα εισάγονται αγωγές με αντικείμενο από 20.000+ ευρώ έως 120.000 ευρώ (ενώ πριν το maximum ήταν τα 80.000).

Διατηρείται η εξαιρετική αρμοδιότητα του Μονομελούς Πρωτοδικείου ακόμα και για διαφορές άνω των 120.000 για όλες τις κατηγορίες του άρθρου 16, με την νέα εξαίρεση των διαφορών οικογενειακού δικαίου της παρ. 10 (συνεισφορά στις ανάγκες, διατροφής κλπ). Δηλαδή αυτές οι διαφορές της παρ. 10 θα εκδικάζονται κατά την καθ' ύλην αρμοδιότητα.

Στα Μονομελή Πρωτοδικεία θα εισάγονται επίσης πλέον και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων (ενώ πριν οι εφέσεις εισάγονταν στα Πολυμελή Πρωτοδικεία), εφόσον ασκούνται μετά την δημοσίευση του Ν.3994/2011 (25.7.2011).

Στα Μονομελή Εφετεία (νέος δικαστικός σχηματισμός) θα εισάγονται οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των Μονομελών Πρωτοδικείων και στα Τριμελή Εφετεία θα εισάγονται οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των Πολυμελών Πρωτοδικείων.

Κατά τόπον αρμοδιότητα

Επαναδιατυπώνεται το άρθρο 35 προβλέποντας αρμόδιο το δικαστήριο στον τόπο που επήλθε ή πρόκειται να επέλθει το ζημιογόνο γεγονός μιας αδικοπραξίας (ενώ πριν αφορούσε μόνο "αξιόποινη πράξη" και μόνο τόπο που έχει τελεστεί ήδη αυτή). Η συγκεκριμένη διάταξη παίζει ιδιαίτερο ρόλο για τις διαδικτυακές αδικοπραξίες, ιδίως εάν δεν αντιστοιχούν και σε ποινικά αδικήματα.

Παράλληλα καταργείται το άρθρο 40Α που αφορά την κατά τόπο αρμοδιότητα για ζημιές από αυτοκίνητα. Προφανώς οι διαφορές εμπίπτουν στην αρμοδιότητα που ορίζεται με το νέο άρθρο 35.

Με το νέο άρθρο 39Α ορίζεται νέα δωσιδικία του τόπου του δικαιούχου της διατροφής.

Παράσταση ενάγοντος χωρίς δικηγόρο

Ενώ με το προϊσχύον δίκαιο επιτρεπόταν η παράσταση στο Ειρηνοδικείο χωρίς δικηγόρο, με την νέα ρύθμιση αυτό επιτρέπεται μόνο για τις διαφορές έως 12.000 ευρώ (δηλ. έως την παλαιά αρμοδιότητα του Ειρηνοδικείου). Άρα η παράσταση στο Ειρηνοδικείο για διαφορές από 12.000+ ευρώ έως 20.000 ευρώ γίνεται υποχρεωτικώς με δικηγόρο.

Πληρεξουσιότητα

Εκτός από το συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο και την προφορική δήλωση, προστίθεται ως τύπος και το ιδιωτικό έγγραφο με βεβαίωση υπογραφής από δημόσια αρχή (στο προϊσχύον αυτό επιτρεπόταν μόνο για το Ειρηνοδικείο), με την εξαίρεση του Αρείου Πάγου και των διαδικασιών του άρθρου 98, όπου ισχύει μόνο η συμβολαιογραφική και η προφορική δήλωση.

e-Justice

Η "έκθεση" μπορεί να συνταχθεί και με ηλεκτρονικά μέσα (άρθρο 117 παρ. 2)

Επιτρέπεται ηλεκτρονική υποβολή δικογράφων εφόσον φέρουν "προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή" (π.δ. 150/2001). Το δικόγραφο θεωρείται ότι κατατέθηκε εφόσον επιστραφεί στον αποστολέα του εγγράφο από το δικαστήριο ηλεκτρονική απόδειξη, που θα φέρει προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή και θα περιέχει την έκθεση κατάθεσης. (άρθρο 119 παρ. 4).

Επιτρέπεται η ηλεκτρονική επίδοση δικογράφων εφόσον φέρουν προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή. Το δικόγραφο θεωρείται ότι επιδόθηκε εφόσον επιστραφεί στον αποστολέα του εγγράφου από τον παραλήπτη ηλεκτρονική απόδειξη με προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή (άρθρο 122 παρ. 5). Προφανώς βέβαια ο "αποστολέας" θα είναι ο δικαστικός επιμελητής, αφού δεν αναιρείται η αποκλειστική αρμοδιότητά του για επίδοση δικογράφων...

Η έκθεση κατάθεσης αγωγής και η επίδοση αγωγής μπορεί να γίνεται και με τον παραπάνω τρόπο. Στη γραμματεία κάθε δικαστηρίου τηρείται "ηλεκτρονικό αρχείο" αγωγών (άρθρο 215).

Το δικαστήριο ύστερα από αίτηση των διαδίκων ή και αυτεπαγγέλτως μπορεί να επιτρέψει την διεξαγωγή της συζήτησης με συμμετοχή διαδίκων, δικηγόρων ή μαρτύρων/πραγματογνωμόνων με ταυτόχρονη μετάδοση ήχου και εικόνας στην αίθουσα συνεδριάσεως του δικαστηρίου και στον τόπο που παρίστανται οι διάδικοι και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι τους. Η σχετική απόφαση για την εξέταση μαρτύρων δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα και έχει την ίδια αποδεικτική ισχύ με την εξέταση στο ακροατήριο (άρθρο 270 παρ. 7 και 8).

Όλα τα παραπάνω καθώς και ο τρόπος καταβολής και είσπραξης τελών και ενσήμων για τα δικόγραφα που κατατίθενται και επιδίδονται ηλεκτρονικά τελούν υπό την έκδοση προεδρικού διατάγματος (άρθρο 72 Ν.3994/2011).

Επιδόσεις

Ούτε το Σάββατο χωρίς συναίνεση παραλήπτη ή άδεια δικαστή (άρθρο 125).

Αποκλεισμός επίδοσης σε ανήλικα πρόσωπα (άρθρο 128 παρ. 1).

Ο θεσμός της θυροκόλλησης εμπλουτίζεται με εγγυήσεις για την τήρηση του απορρήτου: το έγγραφο κολλάται στην πόρτα της κατοικίας ή στην κεντρική είσοδο της πολυκατοικίας "σε ενσφράγιστο φάκελο, επί του οποίου θα υπάρχουν μόνο τα στοιχεία του δικαστικού επιμελητή και του προς όν η επίδοση".

Προθεσμίες

Το Σάββατο θεωρείται "για τον παρόντα Κώδικα" εξαιρετέα και μη εργάσιμη ημέρα.

Επαναπροσδιορίζεται ο κατάλογος των διαδικασιών για τις οποίες δεν υπολογίζεται το διάστημα 1 έως 31 Αυγούστου (αρθρο 147).

Δικαστικά έξοδα

Σε δίκες διατροφής, προκαταβάλλονται από τον υπόχρεο με αναπροσαρμογή του maximum στα 300 ευρώ (από 150 που όριζε το προϊσχύον άρθρο 173).

Ευεργέτημα της πενίας

Εκτός από τους αλλοδαπούς, μπορεί να δοθεί και σε ανιθαγενείς (άρθρο 195 παρ. 1).

Καταργείται το "πιστοποιητικό αμοιβαότητας" που έπρεπε να προσκομίζει ο αλλοδαπός αιτών (άρθρο 196 παρ. 2 περ. γ).

Αυξάνεται το πλαίσιο χρηματικης ποινής (100-200 ευρώ, από 1,5-15 ευρώ που προϊσχυε) για όσους πέτυχαν το ευεργέτημα με αναληθείς δηλώσεις και στοιχεία.

Ποινές

Αυξάνεται το πλαίσιο ποινών (500-1.500 ευρώ από 150-880 ευρώ) για αβάσιμα ένδικα βοηθήματα ή μέσα και παρέλκυση, παράβαση χρηστών ηθών ή καλής πίστης ή το καθήκον αλήθειας. Αυξάνεται το πλαίσιο ποινών (100-500 ευρώ από 29-290 ευρώ) για θόρυβο ή ανυπακοή στο ακροατήριο ή έξω από αυτό.

Συμβιβασμός

Καταργείται η προϋπόθεση παραδεκτού της υποχρεωτικής απόπειρας εξωδικαστικής επίλυσης διαφοράς. Όλο το νέο άρθρο 214Α περιγράφει τα χαρακτηριστικά μιας διαδικασίας για την επίλυση της διαφοράς μέχρι και την έκδοση τελεσίδικης απόφασης. Μόνη δικονομική συνέπεια είναι ότι με την επικύρωση του σχετικού πρακτικού από τον δικαστή, επέρχεται η κατάργηση της δίκης.

Ο δικαστής επιχειρεί συμβιβασμό κατά την εκδίκαση της υπόθεσης, σε κάθε στάση της δίκης μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης. Μπορεί να επιχειρήσει την απόπειρα αφού εκδικάσει τις υποθέσεις του πινακίου ή να διακόψει και για άλλη μέρα και ώρα. Η συνέχιση μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε αίθουσα του δικαστικού μεγάρου ή και στο γραφείο του δικαστή. Μπορεί επίσης να αναβάλλει για μία φορά, για την επόμενη δικάσιμο της ίδιας δικαστικής σύνθεσης. Οι σχετικές προφορικές ανακοινώσεις του δικαστηρίου που καταγράφονται στα πρακτικά επέχουν θέση κλήτευσης των διαδίκων (άρθρο 233 παρ. 2).

Εάν η απόπειρα αποτύχει, όλα όσα διατυπώθηκαν από το δικαστήριο ή τους διαδίκους δεν λαμβάνονται υπόψη κατά την εκδίκαση της υπόθεσης (άρθρο 233 παρ. 3).

O δικαστικός συμβιβασμός που περιλήφθηκε στα πρακτικά του δικαστηρίου υποκαθιστά τον τύπου του συμβολαιογραφικού εγγράφου που προβλέπεται από το ουσιαστικό δίκαιο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τίτλος προς εγγραφή ή εξάλειψη υποθήκης (άρθρο 291 παρ. 1).

Αγωγές διάρρηξης δικαιοπραξίας

Εγγράφονται στα βιβλία δεκδικήσεων του άρθρου 220.

Διόρθωση ισχυρισμών

Είτε με προτάσεις, είτε με προφορική δήλωση του ενάγοντος (στην πράξη γίνονταν μέχρι τώρα και τα δύο, άρθρο 224).

Πινάκιο

Ελλείψεις ή σφάλματα διορθώνονται με αίτηση διαδίκου ύστερα από απόφαση του προέδρου (226 παρ. 4)

Υποθέσεις που δεν περιέχουν εμμάρτυρη απόδειξη συζητούνται αμέσως (άρθρο 270 παρ. 5).

Αοριστία

Ο δικαστής φροντίζει για την συμπλήρωση αόριστων ισχυρισμών με την υποβολή προσωπικών δηλώσεων που καταγράφονται στα πρακτικά (άρθρο 236).

Και ο ενιστάμενος αποκτά δικαίωμα να διορθώσει τυχόν αόριστους ισχυρισμούς με σχετική προφορική δήλωση που καταχωρείται στα πρακτικά (άρθρο 262 παρ. 1). Διάταξη που αποκτά προφανώς πρακτική σημασία στο Πολυμελές Πρωτοδικείο, όπου υπάρχει προκατάθεση των προτάσεων.

Ερημοδικία

Σημαντική αλλαγή επέρχεται με την τροποποίηση των άρθρων 270 και 271. Ενώ κατά το προϊσχύον η ερημοδικία του εναγομένου ήταν αντικείμενο "ελεύθερης εκτίμησης" από το δικαστήριο, πλέον, η ερημοδικία του εναγομένου που έχει κληθεί νομίμως κι εμπροθέσμως συνιστά ομολογία των πραγματικών ισχυρισμών της αγωγής. , εφόσον βέβαια επιτρέπεται ομολογία για τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς κι εφόσον η αγωγή είναι νόμιμη και "δεν υπάρχει ένσταση που εξετάζεται αυτεπαγγέλτως".

Η ερημοδικία του ενάγοντος οδηγεί στην απόρριψη της αγωγής (άρθρο 272 παρ. 1).

Η ερημοδικία του κυρίως παρεμβαίνοντος επίσης (άρθρο 273).

Η ερημοδικία του προσθέτως παρεμβαίνοντος δεν επηρεάζει την πρόοδο της συζήτησης, με υποπεριπτώσεις για κάθε παραλλαγή (άρθρο 274).

Σε περίπτωση ερημοδικίας του εκκαλούντος εφαρμόζονται οι διατάξεις για την ερημοδικία του ενάγοντος. Το ίδιο και για την ερημοδικία του εφεσίβλητου στην αντέφεση (άρθρο 524 παρ. 3).

Ο παριστάμενος διάδικος στην έφεση υποχρεούται σε πέντε ημέρες από τη συζήτηση να προσκομίσει αντίγραφα του εισαγωγικού δικογράφου και των προτάσεων του αντιδίκου του που κατατέθηκαν στην πρωτοβάθμια δίκη καθώς και τα πρακτικά και τις εκθέσεις που λήφθηκαν κατ' αυτήν διαφορετική η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη (άρθρο 524 παρ. 4).

Αν ασκηθεί έφεση από τον διάδικο που δικάσθηκε ερήμην, η εκκαλούμενη απόφαση εξαφανίζεται μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους ανεξάρτητα από τη διαδικασία που τηρήθηκε. Ο εκκαλών δικαιούται να προβάλει όλους τους ισχυρισμούς που μπορούσε να προβάλλει πρωτοδίκως. (άρθρο 528).

Πραγματογνωμοσύνη

Τους πραγματογνώμονες μπορεί να αντικαταστήσει για εύλογη αιτία το δικαστήριο [που τους διορισε με αίτηση των διαδίκων ή αυτεπαγγέλτως.

Εμμάρτυρο της απόδειξης

Για τις συμβάσεις και τις συλλογικές πράξεις το εμμάρτυρο της απόδειξης ανεβαίνει στα 20.000 ευρώ (από τα 5.900 του προϊσχύοντος). Εναντίον περιεχομένου εγγράφου δεν επιτρέπεται η απόδειξη με μάρτυρες έστω κι αν είναι μικρότερη από 20.000 ευρώ (από τα 5.900 του προϊσχύοντος). (άρθρο 393)

Εξέταση διαδίκων

Αποσυνδέεται από την αδυναμία απόδειξης από άλλα μέσα και καθίσταται εν δυνάμει κύριο αποδεικτικό μέσο (άρθρο 415 παρ. 1).

Μηχανική απεικόνιση

Δίδεται ορισμός της, ο οποίος περιλαμβάνει κάθε μέσο που χρησιμοποιείται από υπολογιστή ή περιφερειακή μνήμη υπολογιστή για εγγραφή, αποθήκευση ή αναπαραγωγή στοιχείων που δεν μπορούν να διαβαστούν άμεσα κλπ, "εφόσον τα μέσα και τα υλικά αυτά προορίζονται ή είναι πρόσφορα να αποδείξουν γεγονότα που έχουν έννομη σημασία" (άρθρο 444 παρ. 2).

Όμως οι μηχανικές απεικονίσεις αποτελούν πλήρη απόδειξη ως ιδιωτικά έγγραφα αν συντάχθηκαν κατά τους νόμιμους τύπους (νέο 448 παρ. 3 με παραπομπή στις επιφυλάξεις του 445).

Έγγραφα

Κατά την έννοια που παρέχουν απόδειξη για τον εκδότη τους, αποτελούν πλέον απόδειξη και για το περιεχόμενο των δικαιοπρακτικών δηλώσεων (άρθρο 445).

Νέος λόγος αναψηλάφισης

Προστίθεται 10ος λόγος αναψηλάφησης: "αν το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης επηρεάστηκε ουσιωδώς από δωροληψία ή από άλλη εκ προθέσεως παράβαση καθήκοντος συμπράττοντος στην έκδοσή της δικαστή, εφόσον η δωροληψία ή η παράβαση καθήκοντος αποδεικνύονται με αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου. Αν η άσκηση της ποινικής αγωγής ή η πρόοδος της ποινικής διαδικασίας είναι αδύνατη, η αναγνώριση της δωροληψίας ή της παράβασης καθήκοντος γίνεται με απόφαση που εκδίδεται σε κύρια αγωγή, η οποία ασκείται μέσα σε έξι μήνες από την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης και αν η αδυναμία επήλθε κατόπιν, μέσα σε έξι μήνες από αυτην." (άρθρο 544)

Η προθεσμία αναψηλάφησης σε αυτήν την περίπτωση εκκινεί από το αμετάκλητο της απόφασης με την οποία αναγνωρίστηκε η δωροληψία ή παράβαση καθήκοντος. Η αναψηλάφηση όμως είναι απαράδεκτη μετά την παρέλευση ενός έτους από την δημοσίευση της αμετάκλητης απόφασης των ποινικών ή πολιτικών δικαστηρίων και η προθεσμία δεν αρχίζει πριν την επίδοση της απόφασης (άρθρο 545 παρ. 5).

Αναίρεση

Καταργείται ο προέλεγχος του παραδεκτού από τριμελές συμβούλιο που μπορούσε να οδηγήσει σε κήρυξη της συζήτησης ως απαράδεκτης με διάταξη. Πλέον ο προέλεγχος του παραδεκτού περιορίζεται σε συνοπτική έκθεση του εισηγητή για το παραδεκτό και το βάσιμο που την καταθέτει στην γραμματεία του Αρείου Πάγου οκτώ τουλάχιστον μέρες πριν την δικάσιμο, των διαδίκων εχόντων δικαίωμα πληροφόρησης του περιεχομένου της έκθεσης (άρθρο 571).

Προσωρινή διαταγή

Ορίζεται υποχρεωτική κλήση αντιδίκου προ 24 ωρών, εκτός αν ο δικαστής ορίσει συντομότερη ή αν υφίσταται κίνδυνος βλάβης αιτούντος οπότε επιτρέπεται και χωρίς κλήτευση. Στην τελευταία περίπτωση η αίτηση ασφαλιστικών συζητείται υποχρεωτικά εντός 30 ημερών, άλλως παύει αυτοδικαίως η ισχύς της προσωρινής διαταγής. Σε περίπτωση που η προσωρινή διαταγή έχει ως αντικείμενο απαγόρευση μεταβοής πραγματικής ή νομικής κατάστασης σε ακίνητ0/πλοίο/αεροσκάφος, επιδίδεται στην αρχή που επιναι αρμόδια να τηρεί το βιβλίο κατασχέσεων/νηολόγιο/μητρώο και εγγράφεται στο αντίστοιχο βιβλίο (άρθρο 691 παρ. 4-5).

Ασφαλιστικά μέτρα

Δεν είναι πλέον υποχρεωτική η άσκηση αγωγής για τη διατήρηση των ασφαλιστικών μέτρων, αλλά τίθεται στην ευχέρεια του δικαστή ο καθορισμός προθεσμίας για την άσκησή της (νέο άρθρο 693).

Καταργείται η αρμοδιότητα του εισαγγελέα για άσκηση αναίρεσης εναντίον αποφάσεων ασφαλιστικών μέτρων (άρθρο 699).

Αναγκαστική εκτέλεση

Η δημόσια κήρυξη στον τόπο του πλειστηριασμού γίνεται πέντε (5) τουλάχιστον μέρες πριν (3 κατά το προϊσχύον, άρθρο 943 παρ. 3 προτελευταίο εδάφιο).

Αναγκαστική εκτέλεση για απόδοση ακινήτου δεν γίνεται 23 Δεκ. - 7 Ιαν. του επόμενου έτους, την Μεγάλη Εβδομάδα μέχρι και την Κυριακή του Θωμά, την προηγούμενη και επόμενη εβδομάδα των εθνικών και τοπικών εκλογών και των ευρωεκλογών καθώς και των επαναληπτικών εκλογών μόνο για τις περιφέρειες στις οποίες διεξάγονται αυτές ( άρθρο 943 νέα παρ. 5).

Η αυτεπάγγελτη δικαστική καταδίκη οφειλέτη σε πράξη που δεν μπορεί να γίνει από τον τρίτο ανέρχεται σε χρηματική ποινή έως 50.000 ευρώ (ενώ κατά το προϊσχύον 5.900 ευρώ), άρθρο 946 παρ. 1.

Η απειλή σε υποχρέωση παράληψης ή ανοχής πράξης για την περίπτωση που ο οφειλέτης παραβεί την υποχρέωσή του ανέρχεται σε χρηματική ποινή έως 100.000 ευρώ (ενώ κατά το προϊσχύον έως 5.900 ευρώ). Άρθρο 947.

Η ποινή για την περίπτωση μη παράδοσης τέκνου αναπροσαρμόζεται έως 50.00 ευρώ (ενώ κατά το προϊσχύον έως 5.900 ευρώ). Άρθρο 950.

Πλειστηριασμός

Αν ο πλειστηριασμός αφορά κινητά πράγματα, μπορεί κατά την κρίση του δικαστικού επιμελητή να γίνει είτε στο ειρηνοδικείο του τόπου της εκτέλεσης είτε στον τόπο της κατάσχεσης είτε στον τόπο που φυλάσσονται τα πράγματα. Κατάργηση του υποχρεωτικού μισάωρου από την τελευταία προσφορά έως το στάδιο της αποσφράγισης (άρθρο 959).

Καταργείται η ακυρότητα του πλειστηριασμού αν δεν γίνει η κήρυξη του άρθρου 963.

Ανάρτηση περίληψης κατασχετηριας έκθεσης κινητής περιουσίας

Στην ιστοσελίδα Δημοσιεύσεων Πλειστηριασμών του Δελτίου Δικαστικών Δημοσιεύσεων του Τομέα Ασφάλισης Νομικών του Ταμείου Ανεξάρτητα Απασχολούμενων (άρθρο 960).

Κατάταξη δανειστών

Μαζί με τις απαιτήσεις από παροχή εξηρτημένης εργασίας και των δασκάλων τοποθετούνται οι αποζημιώσεις των δικηγόρων και οι αποζημιώσεις λόγω καταγγελίας της σχέσης εργασίας και οι απαιτήσεις των φορέων κοινωνικής ασφάλισης (άρθρο 975 παρ. 3).

Κατάσχεση στα χέρια πιστωτικού ιδρύματος

Ως τρίτου, το έγγραφο επιδίδεται στην έδρα του ή σε οποιοδήποτε κατάστημά του (άρθρο 983 παρ. 4).

Κατάσχεση κινητών αξιών ή χρηματοπιστωτικών μέσων σε άυλη μορφή

Εφόσον εκποιούνται σε χρηματιστήριο ή άλλη ρυθμιζόμενη αγορά που λειτουργεί στην ημεδαπή, εφαρμόζονται ανάλογα οι διατάξεις του 983 επ. Θεωρείται κατάσχεση στα χέρια τρίτου. Η εκποίηση γίνεται στο πλαίσιο δημόσιου αναγκαστικού πλειστηριασμοπύ σύμφωνα με διαδικασία που προβλέπεται σε απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (νέο άρθρο 991Α).

Κατάχεση μεριδίων οργανισμών συλλογικών επενδύσεων

Θεωρείται κατάσχεση απαίτησης στα χέρια τρίτου και καταλαμβάνει αξίωση οφειλέτη για εξαγορά μεριδίων. Εφαρμόζονται αναλόγως διατάξεις 983 επ. Ως τρίτος που του επιδίδεται το έγγραφο νοείται η εταιρία διαχείρισης που έχει εκδώσει τα μερίδια (νέο άρθρο 991Β).

Κατάσχεση ακινήτων

Εξαιρούνται ως ημέρες και η προηγούμενη κι επόμενη Τετάρτη των εκλογών βουλευτών, τοπικής αυτοδικοίκησης και ευρωβουλευτών και οι επαναληπτικές τους μόνο για τις περιφέρειες που διεξάγονται τέτοιες (άρθρο 998 παρ. 4).

Το απόσπασμα της έκθεσης αναρτάται στην Ιστοσελίδα των Δημοσιεύσεων Πλειστηριασμών κλπ. (άρθρο 999 παρ. 3).

Προσωπική κράτηση

Καταργείται κατά εμπόρων για εμπορικές απαιτήσεις και για απαιτήσεις κάτω των 30.000 ευρώ (1.500 ευρώ κατά το προϊσχύον) άρθρο 1047. Ως προς το νέο ποσόν, ο περιορισμός ισχύει και για εκκρεμείς αγωγές (άρθρο 72 παρ. 12 Ν.3994/2011).

Η σύλληψη για προσωπική κράτηση απαγορεύεται επίσης από 23 Δεκ έως 7 Ιαν., από τη Μ.Δευτέρα έως την Κυριακή του Θωμά, από την προηγούμενη έως και την επόμενη εβδομάδα εκλογών και επαναληπτικών εκλογών (άρθρο 1049 δ έως στ΄).

Αναπροσαρμογή ποσών

Όλα τα ποσά του ΚΠολΔ αναπροσαρμόζονται με π.δ. ύστερα από πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης.

Εκκρεμείς δίκες

Στις δίκες που κατά την εισαγωγή του νέου νόμου είναι εκκρεμείς στον πρώτο βαθμό, οι διαδικαστικές πράξεις ρυθμίζονται από τις διατάξεις του, όσες όμως είχαν ενεργηθεί πριν την εισαγωγή του ρυθμίζονται από το προγενέστερο δίκαιο.

Οι διατάξεις των 214Α και 233 2-4 (δηλ. οι νέες) εφαρμόζονται και στις αγωγές που ασκήθηκαν πριν την έναρξη ισχύος του νέου νόμου αλλά δεν έχουν ακόμη συζητηθεί.

Το παραδεκτό των ένδικων μέσων, το επιτρεπτό προβαλλόμενων λόγων και ο χρόνος άσκησης κρίνονται σύμφωνα με το νόμο που ισχύει κατά το χρόνο δημοσίευσης της απόφασης.

Γενικότερα για το διαχρονικό δίκαιο βλ. άρθρο 72 Ν.3994/2011.

Ο νέος νόμος για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση

Το σημαντικότερο νομοθέτημα των τελευταίων ετών, όσον αφορά τη διαφάνεια της κρατικής δράσης, είναι αυτό που αφορά το πρόγραμμα "Διαύγεια". Το αμέσως επόμενο είναι ο νέος νόμος για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στο ΦΕΚ, προσβάσιμος εδώ).

Πρόκειται για έναν νόμο - πλαίσιο που κατοχυρώνει ορισμένα βασικά δικαιώματα που διασφαλίζουν ότι η επικοινωνία του πολίτη με τις δημόσιες υπηρεσίες θα μπορεί να γίνεται και μέσω διαδικτύου. Έτσι θεσπίζεται υποχρεώση όλων των δημόσιων υπηρεσιών να διαθέτουν διαδικτυακούς τόπους με βασικές πληροφορίες, αλλά και με τη δυνατότητα για διοικητικές εργασίες, όπως λ.χ. η υποβολή αναφορών από τους πολίτες. Μέχρι σήμερα αυτό ήταν εφικτό μόνο για ελάχιστες υπηρεσίες, όπως η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (βλ. εδώ).

Ανάμεσα στα νέα δικαιώματα είναι και η δυνατότητα του ατόμου να παρακολουθεί την πορεία της υπόθεσής του με τη χρήση του σχετικού κωδικού, ώστε να ενημερώνεται για το στάδιο στο οποίο έχει φτάσει (άρθρο 16).

Στις οργανωτικές καινοτομίες του νόμου ανήκει και η δημιουργία σε κάθε φορέα του δημοσίου Ομάδων Διοίκησης Έργου που αποτελείται από ανθρώπους των δημοσίων υπηρεσιών που θα μεριμνούν για την εφαρμογή της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (άρθρο 36). Ένα από τα μέλη της ομάδας ορίζεται ως εσωτερικός Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων, ένα πρόσωπο που έχει την υποχρέωση να λειτουργεί ως μια μικρή αρχή προστασίας προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο του εκάστοτε δημόσιου φορέα. Υλοποιείται έτσι μια θεσμική δυνατότητα που προβλέπεται από την Οδηγία 95/46 και η οποία εδώ και χρόνια εφαρμόζεται σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Βεβαίως όπως σε κάθε νόμο - πλαίσιο, δεν τελειώσαμε την ψήφισή του. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, για την εφαρμογή των διατάξεών του απαιτείται η έκδοση 34 διοικητικών πράξεων (υπουργικών αποφάσεων, προεδρικών διαταγμάτων, αποφάσεων της αρχής προστασίας δεδομένων κλπ).

Επίσης, το νομοθέτημα είναι τελικά "φουτιέρα", αφού περιλαμβάνει κι ένα σωρό άσχετες τροπολογίες, παρά τις δεσμεύσεις της Κυβέρνησης ότι δεν θα μπαίνουν άσχετα θέματα σε νομοθετήματα. Για παράδειγμα, στο άρθρο 57 υπάρχει η παντελώς άσχετη διάταξη περί παραμονής των μελών του Ε.Σ.Ρ. ως "υπηρεσιακών" για όσο χρόνο δεν διορίζονται νέα μέλη. Και μάλιστα η διάταξη εμφανίζεται ως "ερμηνευτική" του ισχύοντος Ν.3051/2002 που αφορά γενικά τις ανεξάρτητες αρχές κι όχι ειδικώς το Ε.Σ.Ρ. Αλλά βλέπετε τώρα είναι που το ΣτΕ αποφάσισε ότι ο μη έγκαιρος διορισμός νέων μελών του Ε.Σ.Ρ. καθιστά άκυρες της αποφάσεις του, οπότε ο νομοθέτης σπεύδει να παρέμβει στο έργο της δικαιοσύνης προλαβαίνοντας τυχόν αιτήσεις ακύρωσης που θα ζητήσουν την αντίστοιχη εφαρμογή αυτής της νομολογίας. Αλλά βέβαια το Σύνταγμα έχει κάποιες προβλέψεις για την αναδρομικότητα των "ερμηνευτικών" νόμων.

Ένας πολύ καλός νόμος, ο οποίος όμως θα πρέπει να ασκηθεί πολύ πίεση για να εφαρμοστεί, όπως εξάλλου και για κάθε νόμος που ρυθμίζει τη σχέση των πολιτών με το κράτος.

Ο Ν.2225/1994 για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών

Ν. 2225/1994: Για την προστασία της ελευθερίας της ανταπόκρισης 
 
και επικοινωνίας και άλλες διατάξεις. 
 
 
 
 
 
 Αρ. 1  
 
Το παρόν άρθρο καταργήθηκε με το άρθρο 13 Ν. 3115/2003 (ΦΕΚ Α' 47).  
 
  
 
Αρ. 2  
 
Το παρόν άρθρο καταργήθηκε με το άρθρο 13 Ν. 3115/2003 (ΦΕΚ Α' 47).  
 
  
 
Αρ.: 3  
1. Αίτηση για άρση του απορρήτου μπορεί να υποβάλλει μόνο δικαστική ή άλλη 
 
πολιτική, στρατιωτική ή αστυνομική δημόσια αρχή στην αρμοδιότητα της οποίας 
 
υπάγεται το θέμα εθνικής ασφάλειας που επιβάλλει την άρση.  
 
2. Η αίτηση υποβάλλεται προς τον Εισαγγελέα Εφετών του τόπου της αιτούσας αρχής 
 
ή του τόπου, όπου πρόκειται να επιβληθεί η άρση. Ο Εισαγγελέας Εφετών 
 
αποφασίζει μέσα σε είκοσι τέσσερις (24) ώρες για την άρση ή όχι του απορρήτου με 
 
διάταξή του στην οποία περιέχονται τα αναφερόμενα στην παράγραφο 1 του άρθρου 
 
5 στοιχεία. Αν κατά την κρίση του, μετά από εισήγηση της αιτούσας αρχής, ειδικές 
 
περιστάσεις εθνικής ασφάλειας επιβάλλουν την παράλειψη ή τη συνοπτική παράθεση 
 
ορισμένων από τα στοιχεία αυτά, γίνεται ειδική μνεία στη διάταξη.  
 
 
 
Αρ. 4: Αρση του απορρήτου για διακρίβωση εγκλημάτων (ως ισχύει μετά τον ν. 
 
3658/2008 (Α΄ 70/22.4.2008).  
 
 
 
1. Η άρση του απορρήτου είναι επιτρεπτή για τη διακρίβωση των κακουργημάτων 
 
που προβλέπονται από:  
 
 
 
α) τα άρθρα 134, 135 παρ. 1, 2, 135Α, 137Α, 137Β, 138, 139, 140, 143, 144, 146, 148 
 
παρ. 2, 150, 151, 157 παρ. 1, 168 παρ. 1, 187 παρ. 1, 2, 207, 208 παρ. 1, 264 περ. β', 
 
γ', 270, 272, 275 περ. β', 291 παρ. 1 εδ. β', γ', 299, 322, 324 παρ. 2, 3, 374, 380, 385 
 
του Ποινικού Κώδικα". β) τα άρθρα 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 39, 40, 41, 63, 
 
64, 76, 93 και 97 του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα,  
 
 
 
γ) το άρθρο 15 παρ. 1 του ν. 2168/1993,  
 
δ) τα άρθρα 5, 6, 7 και 8 του ν. 1729/1987,  
 
 
 
ε) τα άρθρα 89, 90 και 93 του ν. 1165/1918.  
 
 
 
Επίσης επιτρέπεται η άρση του απορρήτου για τη διακρίβωση των 
 
προπαρασκευαστικών πράξεων για το έγκλημα της παραχάραξης νομίσματος κατά το 
 
άρθρο 211 του Ποινικού Κώδικα.  
«1α. Η άρση του απορρήτου είναι επίσης επιτρεπτή για τη διακρίβωση παραβάσεων 
 
των άρθρων 3 έως 7, 29 και 30 του ν. 3340/2005 (ΦΕΚ 112 Α').»  
 
 
 
«1β. Επιτρέπεται, επίσης, η άρση του απορρήτου για τη διακρίβωση των 
 
κακουργημάτων που προβλέπονται από το ν. 3028/2002 «Για την προστασία των 
 
Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς» (ΦΕΚ 153 Α΄), όπως ο 
 
νόμος αυτός εκάστοτε ισχύει.».  
 
 
 
2. Η άρση στις περιπτώσεις αυτές είναι επιτρεπτή μόνο αν αιτιολογημένα το αρμόδιο 
 
δικαστικό συμβούλιο διαπιστώσει ότι η διερεύνηση της υπόθεσης ή η εξακρίβωση 
 
του τόπου διαμονής του κατηγορουμένου είναι αδύνατη ή ουσιωδώς δυσχερής χωρίς 
 
αυτήν.  
 
 
 
3. Η άρση στρέφεται μόνο κατά συγκεκριμένου προσώπου ή προσώπων που έχουν 
 
σχέση με την υπόθεση που ερευνάται ή για τα οποία, βάσει συγκεκριμένων 
 
περιστατικών, προκύπτει ότι λαμβάνουν ή μεταφέρουν συγκεκριμένα μηνύματα που 
 
αφορούν ή προέρχονται από τον κατηγορούμενο ή χρησιμοποιούνται ως σύνδεσμοί 
 
του.  
 
 
 
4. Η άρση του απορρήτου στις περιπτώσεις του παρόντος άρθρου επιβάλλεται με 
 
διάταξη του Συμβουλίου Εφετών ή Πλημμελειοδικών στην καθ' ύλην και κατά τόπο 
 
αρμοδιότητα του οποίου υπάγεται η διακρίβωση του συγκεκριμένου εγκλήματος με 
 
το οποίο σχετίζεται η άρση.  
5. Την αίτηση για την άρση υποβάλλει στο Συμβούλιο ο καθ' ύλην και κατά τόπο 
 
αρμόδιος εισαγγελέας, ο οποίος εποπτεύει ή ενεργεί προανάκριση ή προκαταρκτική 
 
εξέταση και ο ανακριτής, ο οποίος ενεργεί τακτική ανάκριση για τα πιο πάνω 
 
εγκλήματα. Το Συμβούλιο αποφασίζει μέσα σε είκοσι τέσσερις (24) ώρες για την 
 
άρση ή όχι του απορρήτου, με διάταξή του, στην οποία περιέχονται τα κατά την παρ. 
 
2 του άρθρου 5 στοιχεία.  
 
 
 
«Στις περιπτώσεις της παραγράφου 1α αυτού του άρθρου την άρση μπορεί να ζητήσει 
 
και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, με απόφαση της Εκτελεστικής της Επιτροπής, η 
 
οποία υποβάλλεται στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών ή τον ανακριτή, οι οποίοι την 
 
υποβάλλουν στο Συμβούλιο Εφετών.»  
 
 
 
6. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις την άρση μπορεί να διατάξει ο εισαγγελέας 
 
που ενεργεί την προανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση και ο ανακριτής που ενεργεί 
 
την τακτική ανάκριση. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο εισαγγελέας ή ο ανακριτής 
 
υποχρεούνται να εισαγάγουν το ζήτημα με σχετική αιτησή τους στο Συμβούλιο μέσα 
 
σε προθεσμία τριών (3) ημερών. Η ισχύς της διάταξης του Εισαγγελέα ή του 
 
ανακριτή για την άρση παύει αυτοδικαίως με τη λήξη της τριήμερης αυτής 
 
προθεσμίας ή, αν το ζήτημα εισαχθεί εμπροθέσμως, από την έκδοση της σχετικής 
 
διάταξης του Συμβουλίου.  
 
 
 
7. Στις περιπτώσεις εγκλημάτων που υπάγονται στην αρμοδιότητα των στρατιωτικών 
 
δικαστηρίων την άρση του απορρήτου επιβάλλει, με απόφασή του, το δικαστικό 
 
συμβούλιο του καθ' ύλην και κατά τόπο αρμοδίου στρατιωτικού δικαστηρίου μετά 
 
από αίτηση του ασκούντος την ποινική δίωξη ή του ανακριτή που ενεργεί τακτική 
 
ανάκριση.  
Αρ. 5: Διαδικασία άρσης του απορρήτου, ως ισχύει μετά τον Ν. 3606/2007 (ΦΕΚ Α' 
 
195).  
 
 
 
1. Η διάταξη που επιβάλλει την άρση του απορρήτου για λόγους εθνικής ασφάλειας 
 
σύμφωνα με το άρθρο 3 του παρόντος νόμου, περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία:  
 
 
 
α) το όργανο που διατάσσει την άρση,  
 
 
 
β) τη δημόσια αρχή ή τον εισαγγελέα ή τον ανακριτή που ζητούν την επιβολή της 
 
άρσης,  
 
 
 
γ) το σκοπό της επιβολής της άρσης,  
 
 
 
δ) τα μέσα ανταπόκρισης ή επικοινωνίας στα οποία επιβάλλεται η άρση, ε) την 
 
εδαφική έκταση εφαρμογής και τη χρονική διάρκεια της άρσης, στ) την ημερομηνία 
 
έκδοσης της διάταξης.  
 
 
 
2. Η διάταξη που επιβάλλει την άροη του απορρήτου για διακρίβωση εγκλημάτων, 
 
σύμφωνα με το άρθρο 4 του παρόντος νόμου, περιλαμβάνει, εκτός των στοιχείων της 
 
προηγούμενης παραγράφου, και τα εξής: α) το όνομα του προσώπου ή των 
 
προσώπων κατά των οποίων λαμβάνεται το μέτρο της άρσης και τη διεύθυνση 
 
διαμονής τους, εφόσον είναι γνωστή. β) την αιτιολογία επιβολής της άρσης.  
 
 
 
3. Διάταξη που απορρίπτει αίτημα άρσης του απορρήτου περιέχει μόνο: α) το όργανο 
 
που αποφασίζει. 
β) τη δημόσια αρχή που είχε ζητήσει την επιβολή της άρσης, γ) την ημερομηνία 
 
έκδοσης της διάταξης.  
 
 
 
"4. Απόσπασμα της διάταξης, που περιλαμβάνει το διατακτικό της, παραδίδεται με 
 
απόδειξη, μέσα σε κλειστό φάκελο:  
 
 
 
α) Στον πρόεδρο ή το διοικητικό συμβούλιο ή το γενικό διευθυντή ή τον εκπρόσωπο 
 
του νομικού προσώπου στο οποίο υπάγεται το μέσο ανταπόκρισης ή επικοινωνίας. Σε 
 
περίπτωση ατομικής επιχείρησης, το ως άνω απόσπασμα παραδίδεται στον 
 
επιχειρηματία. β) Αν το νομικό πρόσωπο υπάγεται στον έλεγχο ή την εποπτεία του 
 
κράτους, το ως άνω απόσπασμα παραδίδεται και στον Υπουργό που εποπτεύει το 
 
νομικό αυτό πρόσωπο ή στον Υπουργό που προίσταται της δημόσιας υπηρεσίας. Στην 
 
Α.Δ.Α.Ε. παραδίδεται, μέσα σε κλειστό φάκελο, όλο το κείμενο της διάταξης που 
 
επιβάλλει την άρση του απορρήτου.  
 
 
 
Η σχετική αλληλογραφία είναι απόρρητη και τηρείται σε ειδικό αρχείο, στο οποίο 
 
έχουν πρόσβαση ο Πρόεδρος της Α.Δ.Α.Ε. και ένα ακόμη μέλος της, το οποίο είναι 
 
ειδικά εξουσιοδοτημένο προς τούτο από την Α.Δ.Α.Ε. Ο Πρόεδρος της Α.Δ.Α.Ε. 
 
ενημερώνει σε κάθε περίπτωση τους αρχηγούς των κομμάτων που εκπροσωπούνται 
 
στη Βουλή και κοινοποιεί τη διάταξη στον Υπουργό Δικαιοσύνης."  
 
 
 
"5. Μετά την εκτέλεση της διάταξης συντάσσονται μία ή περισσότερες, κατά τις 
 
περιστάσεις, εκθέσεις από την υπηρεσία η οποία διενήργησε τις πράξεις άρσης του 

απορρήτου. Οι εκθέσεις υπογράφονται από το εντεταλμένο όργανο της αιτούσας 
 
αρχής και σε αυτές αναφέρονται:  
 
 
 
α) οι ενέργειες που έγιναν για την εκτέλεση της διάταξης,  
 
 
 
β) ο τόπος, η ημερομηνία και ο τρόπος εκτέλεσης των πιο πάνω ενεργειών, γ) το 
 
ονοματεπώνυμο των υπαλλήλων που τις διενήργησαν, εφόσον το κρίνει αναγκαίο το 
 
όργανο που εξέδωσε τη διάταξη.  
 
 
 
Αντίγραφα των εκθέσεων αυτών διαβιβάζονται με απόδειξη, μέσα σε κλειστό 
 
φάκελο, στην αιτούσα αρχή, στη δικαστική αρχή, που εξέδωσε τη διάταξη και στην 
 
Α.Δ.Α.Ε."  
 
 
 
6. Η χρονική διάρκεια της άρσης του απορρήτου δεν μπορεί να υπερβαίνει τους δύο 
 
(2) μήνες. Παρατάσεις της διάρκειας αυτής, οι οποίες δεν υπερβαίνουν κάθε φορά 
 
τους δύο (2) μήνες, μπορούν να διαταχθούν με την διαδικασία, που προβλέπεται κατά 
 
περίσταση, για την επιβολή του μέτρου και υπό τον όρο ότι εξακολουθούν να 
 
υφίστανται οι λόγοι της άρσης. Σε κάθε περίπτωση οι παρατάσεις δεν μπορούν να 
 
υπερβαίνουν συνολικά τη διάρκεια των δέκα (10) μηνών. Το ανώτατο αυτό χρονικό 
 
όριο δεν ισχύει στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η άρση διατάσσεται για λόγους 
 
εθνικής ασφάλειας.  
 
7. Μετά τη λήξη της διάρκειας της άρσης, ή μετά τη λήξη του επιτρεπόμενου 
 
ανώτατου χρονικού ορίου της, παύει αυτοδικαίως η άρση του απορρήτου.  
 
 
 
8. Με διάταξη του οργάνου που επέβαλε την άρση μπορεί να διαταχθεί η παύση της 
 
και πριν από την πάροδο της ορισμένης διαρκείας της, αν εκπληρώθηκε ο σκοπός ή 
 
έλλειψαν οι λόγοι επιβολής του μέτρου.  
 
 
 
 
 
9. "Μετά τη λήξη του μέτρου της άρσης και υπό την αναγκαία προϋπόθεση ότι δεν 
 
διακυβεύεται ο σκοπός για τον οποίο διατάχθηκε, μπορεί η Α.Δ.Α.Ε. να αποφασίζει 
 
τη γνωστοποίηση της επιβολής του στους θιγόμενους." Τα στοιχεία που είχαν 
 
συλλεγεί ή κατασχεθεί και το υλικό που εγγράφηκε ή αποτυπώθηκε σε εκτέλεση της 
 
διάταξης για την άρση του απορρήτου σε περίπτωση διακρίβωσης εγκλημάτων, 
 
σύμφωνα με το άρθρο 4, επισυνάπτονται στη δικογραφία, αν συνιστούν από δεικτικά 
 
μέσα για την ποινική δίωξη κατά την κρίση της αρχής που εξέδωσε τη διάταξη. "Στις 
 
περιπτώσεις της παραγράφου 1α του άρθρου 4 τα στοιχεία αυτά χρησιμοποιούνται 
 
επιπλέον κατά τη διοικητική διαδικασία για τη διαπίστωση της παράβασης των 
 
άρθρων 3 έως 7, 29 και 30 του ν. 3340/2005 και επισυνάπτονται στη σχετική 
 
δικογραφία κατά τη διαδικασία ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων". Διαφορετικά 
 
επιστρέφονται στον κύριό τους, εφόσον έχει αποφασισθεί η κατά το προηγούμενο 
 
εδάφιο γνωστοποίηση του μέτρου. Αν δεν συντρέχει αυτή η περίπτωση 
 
καταστρέφονται ενώπιον της αρχής που εξέδωσε τη διάταξη και συντάσσεται έκθεση 
 
για την καταστροφή. Υποχρεωτικώς καταστρέφεται το υλικό που δεν έχει σχέση με 
 
το λόγο επιβολής του μέτρου.  
 
10. Το περιεχόμενο της ανταπόκρισης ή επικοινωνίας, το οποίο έγινε γνωστό λόγω 
 
της άρσης του απορρήτου, καθώς και κάθε άλλο σχετικό με αυτή στοιχείο 
 
απαγορεύεται, με ποινή ακυρότητας, να χρησιμοποιηθεί και να ληφθεί υπόψη ως 
 
άμεση ή έμμεση απόδειξη σε άλλη ποινική, πολιτική, διοικητική και πειθαρχική δίκη 
 
και διοικητική διαδικασία για σκοπό διαφορετικό από εκείνον που είχε καθορισθεί με 
 
τη διάταξη. Κατ' εξαίρεση η αρχή που εξέδωσε τη διάταξη μπορεί, κατά την 
 
αιτιολογημένη κρίση της, να επιτρέψει με νεότερη διάταξή της να χρησιμοποιηθούν 
 
και να ληφθούν υπόψη τα παραπάνω στοιχεία, αν χρησιμεύουν για τη διακρίβωση 
 
άλλου ιδιαιτέρως σοβαρού εγκλήματος από αυτά που αναφέρονται στην παρ. 1 του 
 
άρθρου 4 του παρόντος νόμου, καθώς και για υπεράσπιση κατηγορουμένου σε 
 
ποινική δίκη για πλημμέλημα ή κακούργημα.  
 
11. Υπάλληλος της υπηρεσίας, στην οποία ανήκει το μέσο ανταπόκρισης ή 
 
επικοινωνίας για το οποίο επιβλήθηκε η άρση, αν παρότι είναι αρμόδιος, δεν παρέχει 
 
στο εντεταλμένο όργανο πληροφορία σχετική με το περιεχόμενο της διάταξης και 
 
τεχνική ή υπηρεσιακή γενικά συνδρομή για την εκτέλεσή της τιμωρείται, με 
 
φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών. Αν ανακοινώνει σε τρίτους ή χρησιμοποιεί το 
 
περιεχόμενο των κάθε είδους μηνυμάτων, πληροφοριών και στοιχείων που περιήλθαν 
 
σε γνώση του λόγω της άρσης του απορρήτου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 
 
δύο (2) ετών.  
 
 
 
 Αρ. 6  
 
 
 
Το παρόν άρθρο καταργήθηκε με το άρθρο 13 Ν. 3115/2003 (ΦΕΚ Α' 47).  
 
  
 
 Αρ. 7: Καταργούμενες διατάξεις.  
 
 
 
1. Από την έναρξη της ισχύος του παρόντος νόμου καταργούνται: α) Το ν.δ. 792/1971 
 
(ΦΕΚ 1 Α'). 
 
 
 
β) Το άρθρο 1 παρ. 2 περ. ιβ' του α.ν. 511/1947 (ΦΕΚ 299 Α'), που κυρώθηκε με το ν. 
 
539/1948. 
 
 
 
γ) Το άρθρο 3 του ν. 4277/1929 (ΦΕΚ 265 Α') που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 
 
52 παρ. 3 του ν.δ. 165/1973 (ΦΕΚ 228 Α'). 
 
δ) Το άρθρο 3 περ. α του Τηλεφωνικού Κανονισμού, που έχει εγκριθεί με την 
 
απόφαση 1130/1969 του Δ.Σ. του Ο.Τ.Ε. (ΦΕΚ 820 Β') και το άρθρο 5 παρ. 4 εδάφιο 
 
2 του ίδιου Κανονισμού, όπως αντικαταστάθηκε με την απόφαση 1198/1971 του 
 
παραπάνω Συμβουλίου (ΦΕΚ 797 Β'), όπως ισχύουν μετά την απόφαση 1845/1984 
 
του ίδιου Συμβουλίου (ΦΕΚ 678 Β'). ε) Το άρθρο 88β της απόφασης 
 
103782/16.05.1960 του Υπουργού Συγκοινωνιών και Δημοσίων Εργων (ΦΕΚ 310 
 
Β'). 
 
 
 
στ) Το άρθρο 3α του Νέου Τηλεγραφικού Κανονισμού Εσωτερικού που έχει 
 
δημοσιευθεί στο ΦΕΚ/Β' 799/1971 με την πράξη 737655/301112/1.9.1971 του 
 
Διοικητή και Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Ο.Τ.Ε., το άρθρο 5 παρ. 7, 
 
8, 9, του ίδιου Κανονισμού καιτο άρθρο 17 παρ. 1, 2, 3, 4 και 5 του ίδιου 
 
Κανονισμού, όπως η παράγραφος 3 έχει τροποποιηθεί με την απόφαση 1277/1973 
 
του Δ.Σ. του Ο.Τ.Ε. που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 1122/1973 τεύχος Β' με την πράξη 
 
301, 122/3091/75/28.8.1973 του Διοικητή και Προέδρου του Δ.Σ. του Ο.Τ.Ε., όπως 
 
ισχύουν μετά την απόφαση 1852/18.9.1984 του ίδιου Συμβουλίου (ΦΕΚ 823 Β'). 
ζ) Τα άρθρα 33 παρ. 1, 34, 35, 36 και 37 του Κανονισμού Ταχυδρομικής Υπηρεσίας - 
 
Επιστολικού Ταχυδρομείου (1953) κατά το μέρος τους που αναφέρονται στις κατά το 
 
άρθρο 19 του Συντάγματος επιστολές. η) Κάθε άλλη διάταξη νόμου, γενική ή ειδική, 
 
που αναφέρεται σε θέματα που ρυθμίζονται από τον παρόντα νόμο.  
 
  
 
 
 [...]
 
 

  Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην
υβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου του Κράτους.                   
          Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ                        
                     Μύκονος, 18 Ιουλίου 1994                          
       ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ                              ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ  
ΟΝΗΣ                                 Γ. ΑΡΣΕΝΗΣ         ΕΣΩΤΕΡ
  ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ                         ΕΘΝ. ΑΜΥΝΑΣ         Α. ΠΕ
ΠΙΚΩΝ                              ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ     Κ. ΣΚΑΝΔΑΛΙΔΗΣ                              Γ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ  
ΒΕΛΑΚΗΣ       ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ                       ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Κ
       ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ                                 ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ      Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ                             Γ. ΚΟ
ΥΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ  ΣΤΥΛ. - ΑΓΓ. ΠΑΠΑΘΕΜΕΛΗΣ                         Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ       ΥΦΥΠ. ΕΜΠΟΡΙΟΥ                      ΤΥΠ. & ΜΕΣΩΝ ΜΑΖ. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ 
, 20 Ιουλίου 1994                       Ο ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΥΠ
     Ν. ΧΡΥΣΟΧΟΙΔΗΣ                              ΕΥΑΓ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ    Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.                          Αθήν
αΟΥΡΓΟΣ                          ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΒΕΛΑΚΗΣ