Μια συζήτηση με τον κ. Διομήδη Σπινέλλη

Η πρώτη εκπομπή του 2012, με καλεσμένο τον καθηγητή κ. Διομήδη Σπινέλλη.

Αρχικά μιλήσαμε για το φαινόμενο της αξιοποίησης των πανεπιστημαικών σε θέσεις ευθύνης στη δημόσια διοίκηση και για την σχέση "θεωρίας" και "πράξης". Ο καθηγητής μετέφερε εντυπώσεις κι εμπειρίες από την διετή θητεία του στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων.

Στη συνέχεια, συζητήσαμε για τη σχέση της πληροφορικής με τη νομική και για το κατά πόσον υπάρχει καχυποψία των πληροφορικών απέναντι στους νομικούς. Σε αυτόν τον κύκλο προβληματικής μιλήσαμε για τις σημαντικές διοικητικές καινοτομίες των τελευταίων ετών, όπως η Διαύγεια, το opengov και ο νόμος για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση. Ο καθηγητής τοποθετεπιται για το ζήτημα της διαφάνειας, καθώς και της ασφάλειας των πληροφοριακών συστημάτων και της προστασίας της ιδιωτικότητας του πολίτη.

Στο τρίτο μέρος της εκπομπής, ο καθηγητής μας μίλησε για το ανοικτό λογισμικό, τις καινοτόμες υπηρεσίες που μπορούν να αναπτυχθούν βάσει αυτού, καθώς και για το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην αξιοποίηση των ανοικτών δικτύων. Τέθηκε το ζήτημα των κινδύνων και προβλημάτων που μπορούν να προκύψουν από την αξιοποίηση των εφαρμογών, καθώς και ο νέος ρόλος του πολίτη, μέσα στις ψηφιακές κοινότητες δημιουργίας περιεχομένου, αλλά και διαμόρφωσης μιας κουλτούρας λογοδοσίας και διαφάνειας.

Ανάμεσα στις ενότητες ακούσαμε τα έργα "Διαμορφώσεις" (1957) και "Μεταστάσεις" (1953) του Ιάννη Ξενάκη.

Παρέμβαση για την νομοπαρασκευαστική επιτροπή περί ιστολογίων

Η μη κυβερνητική οργάνωση Ελληνική Δράση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ("Πλειάδες") έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα ένα κείμενο - παρέμβαση για την απόφαση του Υπουργείου Δικαιοσύνης περί σύστασης νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για τα blogs (βλ. εδώ όλο το κείμενο).

Με το δελτίο τύπου (βλ. εδώ) συνοψίζει την παρέμβασή της στα εξής:

- επισημαίνει τους συνταγματικούς φραγμούς που θα πρέπει να σεβαστεί ο νομοθέτης.

- αποδοκιμάζει έντονα την παντελή έλλειψη εκπροσώπησης στελεχών της κοινωνίας των πολιτών, των οργανώσεων ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δικηγορικών συλλόγων, των εταιριών παροχής υπηρεσιών διαδικτύου και άλλων φορέων.

- προτείνει την όσο το δυνατόν πιο διαφανή λειτουργία της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής καθώς και τη δυνατότητα υποβολής προτάσεων από ενδιαφερόμενους κατά τη διάρκεια της νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας

- επισημαίνει ότι η τυχόν κύρωση της Σύμβασης για το Κυβερνοέγκλημα δεν θα πρέπει να επιφέρει επ’ ουδενί μείωση του επιπέδου προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων

- καλεί την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου να ανακαλέσει για λόγους ασφάλειας δικαίου τις γνωμοδοτήσεις περί μη κάλυψης των εξωτερικών στοιχείων της επικοινωνίας από το απόρρητο

- προτείνει στην επιτροπή να εστιάσει στις υποχρεώσεις των φορέων παροχής κοινωνίας της πληροφορίας, εισηγούμενη γενικότερη πρόταση για ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ενεργοποιείστε τις μη κυβερνητικές οργανώσεις

Υπάρχει ένα μεγάλο κεφάλαιο στην Ελλάδα, το οποίο παραμένει εν πολλοίς αναξιοποίητο: η Κοινωνία των Πολιτών και οι οργανώσεις της. Για πρώτη φορά η καταγραφή τους έγινε από την πρωτοβουλία "ΜΚΟ στο Σύνταγμα", υπό τον συντονισμό αρχικά του εμπνευσμένου Νικήτα Λιοναράκη, η απουσία του οποίου είναι ιδιαίτερα αισθητή σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς. Είχαν καταγραφεί τότε πάνω από 700 μη κυβερνητικές οργανώσεις, διαφόρων τύπων και μορφών και διαφόρων αντικειμένων. Το γενικό αίτημα ήταν να προβλεφθεί μια συνταγματική διάταξη για την αναγνώριση του ρόλου τους και ουσιαστικά για την συνεργασία κράτους - κοινωνίας των πολιτών στους τομείς του ενδιαφέροντός τους.

Υπάρχει ένας πλούτος συλλογικοτήτων, πολλές από τις οποίες μέσα στα χρόνια έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη εμπειρία, know how και γνώση του αντικειμένου τους και συμμετέχουν ενεργά στην επίλυση προβλημάτων. Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει δημιουργήσει σχετικά δίκτυα για τις ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις, δημιουργώντας μια σχέση αλληλεπίδρασης και αλληλοβοήθειας στους σχετικούς τομείς. Αυτό θα έπρεπε να αξιοποιηθεί σε οριζόντιο πεδίο και κάθε δημόσιος φορέας να επιδιώκει την αξιοποίηση των θεματικών οργανώσεων του αντικειμένου του.

Πέρα από τους γνωστούς περιβαλλοντικούς φορείς, υπάρχουν οργανώσεις για την διαφάνεια που θα μπορούσαν να προσφέρουν πολύτιμες ιδέες για την καταπολέμηση της διαφθοράς, οργανώσεις με εμπειρία στην δικαστηριακή διεκδίκηση της ίσης μεταχείρισης, σύλλογοι για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενεργοί πολίτες για κάθε ειδικότερο θέμα στο οποίο ο δημόσιος τομέας αγωνίζεται να δώσει λύσεις. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να τους περιφρονήσουμε περισσότερο. Πρέπει το κράτος να τους εντοπίσει και να τους καλέσει αναθέτοντάς τους συγκεκριμένες αποστολές.

Προσωρινή διαταγή αναστολής της κατάχωσης του βωμού του 12θέου

Σήμερα το πρωί ενώπιον του Προέδρου Πρωτοδικών Αθηνών συζητήθηκε η υπόθεση της αίτησης προσωρινής διαταγής για να μην προχωρήσει η κατάχωση του βωμού του 12θέου που αποφασίσθηκε από τον Υπουργό Πολιτισμού κ. Γερουλάνο.

Στην διαδικασία άσκησε πρόσθετη παρέμβαση η Ελληνική Δράση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η οποία είχε υποβάλει και την αρχική μηνυτήρια αναφορά πριν από ενάμιση μήνα περίπου, ώστε να μην θαφτεί το ανυπολόγιστης αξίας μνημείο. Η Ελληνική Δράση παρέστη με την πρόεδρό της στη σημερινή διαδικασία, δικηγόρο Ηλέκτρα - Λήδα Κούτρα, την οποία είχα τη χαρά να συνδράμω κατά την εκδίκαση της αίτησης προσωρινής διαταγής. Μαζί με την Ηλέκτρα είχαμε παραστεί και στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο προ ημερών, το οποίο γνωμοδότησε τότε υπέρ της κατάχωσης, ανοίγοντας το δρόμο στον Υπουργό για την έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης (βλ. E-Lawyer: το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και η αρχή της αναλογικότητας). Η Ελληνική Δράση άσκησε επίσης χθες αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επικαλούμενη παραβίαση των άρθρων 8 (σεβασμός ιδιωτικής ζωής), 9 (ελευθερία συνείδησης και θρησκευτική ελευθερία) και 13 (έλλειψη αποτελεσματικού ένδικου βοηθήματος).

Η διαδικασία της κατάχωσης του μνημείου ξεκίνησε χθες και σύμφωνα με πληροφορίες θα συνεχιζόταν και σήμερα.

Κατά την δίωρη περίπου εκδίκαση της αίτησης προσωρινής διαταγής σήμερα ακούστηκαν όλα τα επιχειρήματα από όλες τις πλευρές που παρέστησαν. Η επανακατάχωση παρουσιάζεται ως ενδεδειγμένη λύση για την προστασία του μνημείου, ενόψει της ανάγκης της λειτουργίας του ηλεκτρικού σιδηρόδρομου, με την ευχή ότι κάποτε θα μπορούσε να μετατοπιστεί ο ηλεκτρικός και να αναδειχθεί το μνημείο. Φυσικά, δεν υπάρχει καμία δέσμευση και κανένας ρητός χρονικός ορίζοντας, μόνο η ευχή. Οι ευχές όμως δεν συμβάλλουν σε μια ισόρροπη στάθμιση των δύο εννόμων συμφερόντων: πρόσβαση στο πολιτισμικό αγαθό αφενός, λειτουργία του σιδηροδρόμου αφετέρου. Χρειάζεται μια πιο προσεγμένη αντιμετώπιση ενόψει της αρχής της βιώσιμης ανάπτυξης, η οποία κατοχυρώνεται και στο Σύνταγμα, ώστε να εξυπηρετούνται και τα δύο έννομα αγαθά κι όχι μόνο το ένα εις βάρος του άλλου.

Η δική μου συμβολή περιορίστηκε στην συνοπτική ανάπτυξη όσων είχα αναφέρει και στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Όταν δόθηκε η δυνατότητα να εξετάσω την μάρτυρα της άλλης πλευράς, η ερώτησή μου ήταν με ποιο τρόπο θα διασφαλιζεται η δυνατότητα της οπτικής πρόσβασης του κοινού στο συγκεκριμένο μνημείο. Η απάντηση που δόθηκε από την μάρτυρα ήταν ότι πράττουν όσα έχει ορίσει το Υπουργείο με την απόφασή του, ενώ η αρχαιολόγος απάντησε ότι υπάρχει η πινακίδα που αναφέρει το σημείο στο οποίο θα υπάρχει καταχωμένος ο βωμός και ότι έχουν λάβει φωτογραφίες και έχουν ετοιμάσει τρισδιάστατα γραφικά που αποδίδουν το σύνολο του μνημείου. Με λίγα λόγια, το κράτος και οι οργανισμοί του ισχυρίζονται ότι διασφαλίζουν το συνταγματικό δικαίωμα του κοινού για πρόσβαση στο μνημείο μέσω μιας ταμπέλας και μέσω τρισδιάστατων απεικονίσεων.

Μόνη εξαίρεση, η παρουσία του κ. Κ.Διάκου, περιφερειακού συμβούλου, ο οποίος παρενέβη υπέρ των αιτούντων την προσωρινή αναστολή και μετέφερε την πρόθεση της Περιφέρειας Αττικής να συμβάλλει στην διάσωση και ανάδειξη του μνημείου, με σχετική επιχορήγηση, όπως κατέθεσε ότι είπε ο περιφερειάρχης κ. Σγουρός χθες, από τον πλεονασματικό προϋπολογισμό της περιφέρειας. Ο Δήμος Αθηναίων έλαμψε δια της απουσίας του, σε αυτή την τόσο σημαντική δίκη, η οποία αφορά το αρχαίο κέντρο της πόλεως, το κεντρικό σημείο από το οποίο υπολογίζονταν οι αποστάσεις στην αρχαία Αθήνα.

Πριν από λίγο έγινε γνωστό ότι ο Πρόεδρος Πρωτοδικών Αθηνών αποδέχθηκε το αίτημα για έκδοση προσωρινής διαταγής και αποφάσισε να απαγορευθεί προσωρινά κάθε εργασία επί του μνημείου, στην μορφή που ήταν στις 12 Απριλίου, δηλαδή πριν ξεκινήσει η διαδικασία της κατάχωσης. Η προσωρινή διαταγή ισχύει μέχρι τη συζήτηση της αίτησης των ασφαλιστικών μέτρων.

retrospectiva 22: η ελεύθερη πρόσβαση στο δημόσιο χώρο

Με αφορμή τις πρόσφατες δράσεις της κοινωνίας των πολιτών, μια συζήτηση για την πρόσβαση στο δημόσιο χώρο, τις επιπτώσεις της παράνομης στάθμευσης, τους τρόπους ενάσκησης των δικαιωμάτων από τους πολίτες και την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνει η Πολιτεία.

Kαλεσμένοι της εκπομπής, η Πωλίνα Παπανικολάου και ο Κώστας Χαρβάτης.

Στην "Πλατεία Συντάγματος" ανάλυση του άρθρου 5 του Συντάγματος, για το δικαίωμα ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και την προσωπική ελευθερία.

Ακούστε την εκπομπή κάνοντας κλικ εδώ.

Τα κοινωνικά δικαιώματα ως κόκκινη γραμμή για τα νέα μέτρα

Με απόφασή της, η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επισημαίνει ότι τα μέτρα και οι νέες συνθήκες για την έξοδο από την οικονομική κρίση δεν πρέπει να θίξουν το επίπεδο προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η Επιτροπή υπογραμμίζει ιδίως την ανάγκη προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων (πρόσβαση στην υγεία, εργασία, εκπαίδευση, στέγαση), τα οποία θεωρεί έτσι - και ορθά - ενιαίο σύνολο με τα υπόλοιπα, ατομικά δικαιώματα.

(Βλ. εδώ την Απόφαση της ΕΕΔΑ και εδώ το Δελτίο Τύπου της ΕΕΔΑ)

Θεμελιώδη δικαιώματα είναι τόσο τα ατομικά (δικαίωμα στη ζωή, προσωπική ελευθερία, δίκαιη δίκη, ιδιωτικότητα, ελεύθερη έκφραση, ιδιοκτησία κλπ), όσο και τα κοινωνικά δικαιώματα (εργασία, εκπαίδευση, υγεία, στέγαση, περιβάλλον), καθώς κι αυτά κατοχυρώνονται συνταγματικά. Η νομική διαφοροποίηση έγκειται στο γεγονός ότι παραδοσιακά τα ατομικά δικαιώματα θεωρούνται "αγώγιμα" δικαστικά , ενώ τα κοινωνικά δικαιώματα όχι, επειδή δεν  αφορούν το άτομο αλλά κοινωνικές ομάδες. Αλλά κι αυτό σταδιακά αλλάζει. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μολονότι τυπικά δεσμεύεται να δικάζει τα κράτη για παραβάσεις ατομικών δικαιωμάτων, τελικά έχει καταλήξει να εντάσσει κοινωνικά δικαιώματα μέσα στο ευρύτερο σύνολο των ατομικών δικαιωμάτων. Για παράδειγμα, το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον - κλασικό κοινωνικό δικαίωμα - θεωρήθηκε ως συνιστώσα του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής ενός προσφεύγοντα που επλήγη η υγεία του από εκπομπές ρύπων γειτονικού εργοστασίου στη Ρωσία. 

Η απόφαση της ΕΕΔΑ έρχεται παράλληλα με την επικείμενη κύρωση του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη από τη Βουλή. Ο εν λόγω Χάρτης θεσπίστηκε το 1996 στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης, ως μια διεθνής συνθήκη ανθρώπινων δικαιωμάτων και υπογράφηκε το ίδιο έτος από την Ελλάδα, χωρίς όμως να έχει μέχρι σήμερα κυρωθεί με νόμο από τη Βουλή. Πρόκειται για ένα νομικό κείμενο που εγγυάται έναν μεγάλο κατάλογο κοινωνικών δικαιωμάτων: από το δικαίωμα στην εργασία, μέχρι το δικαίωμα προστασίας από την φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό (Διαβάστε εδώ το πλήρες κείμενο του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη). 

Την εφαρμογή του Χάρτη από τα Κράτη παρακολουθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων, ένα διακρατικό όργανο που λειτουργεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Επιτροπή δεν εξετάζει ατομικές προσφυγές, αλλά μόνο συλλογικές προσφυγές που υποβάλλονται από μη κυβερνητικές οργανώσεις ή ενώσεις εργαζομένων. Στην ιστοσελίδα της φιλοξενείται ένα εξαιρετικό και απολύτως αναλυτικό αρχείο όλων των προσφυγών, των υπομνημάτων απάντησης των Κρατών και των αποφάσεων της Επιτροπής. (βλ. εδώ την ιστοσελίδα της ΕΕΚΔ). 

Πέρα όμως από αυτό τον ελεγκτικό μηχανισμό, η κύρωση του Χάρτη τον καθιστά δεσμευτικό κείμενο και μάλιστα αυξημένης νομοθετικής ισχύος για τα Ελληνικά Δικαστήρια (άρθρο 28 του Συντάγματος), τα οποία, ύστερα από προσφυγή άμεσα θιγόμενου, θα είναι υποχρεωμένα να εξετάζουν την νομοθεσία των νέων μέτρων ως προς τη συμφωνία της με τις διατάξεις του Χάρτη.  

Σύμφωνα με τις Παρατηρήσεις της ΕΕΔΑ (βλ. εδώ) το άρθρο 24 του Χάρτη, για το οποίο η Ελλάδα έχει τηρήσει επιφύλαξη, επιβάλλει την αιτιολογημένη απόλυση εργαζομένου. Η ΕΕΔΑ θεωρεί ότι αυτό θα αποτελέσει σημαντική προστατευτική δικλείδα έναντι των νέων μέτρων του Ν.3845/2010.

Η ΕΕΔΑ ζητάει - ορθά - να κυρωθεί και το σχετικό πρωτόκολλο που επιτρέπει την υποβολή συλλογικών προσφυγών από ελληνικές ΜΚΟ. Βεβαίως, η πρόταση συνοδεύεται από μια ακατανόητη κορώνα : "Η ΕΕΔΑ φρονεί ότι κατ’ αυτό τον τρόπο η Πολιτεία θα δώσει μια ορθολογική διέξοδο στη δράση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται έντονα στην περιοχή της προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων, μετριάζοντας την αποκλειστικά επικοινωνιακή διέξοδο που σήμερα οι οργανώσεις αυτές διαθέτουν για την προώθηση της δράσης τους, η οποία έτσι τίποτε επί της ουσίας βελτιώνει και απλώς αμαυρώνει στην κοινή γνώμη την εικόνα της Πολιτείας ως εγγυητή της τήρησης, ευρύτερα, των δικαιωμάτων του ανθρώπου (άρθρο 25 παρ.  1 Συντ.)." Είναι κρίμα που η ΕΕΔΑ περιφρονεί τόσο απροκάλυπτα τον ελεγκτικό ρόλο που εκπληρώνουν οι ΜΚΟ με την δημόσια καταγγελία των παραβάσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων. Είναι σόλοικο για μια Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου να θεωρεί ότι η ενάσκηση της ελευθερίας έκφρασης και συλλογικής δράσης των ΜΚΟ "τίποτε επί της ουσίας βελτιώνει και απλώς αμαυρώνει στην κοινή γνώμη την εικόνα της Πολιτείας", λες και η κοινωνία των πολιτών θα έπρεπε να λειτουργεί με γνώμονα τον εξωραϊσμό της "εικόνας της Πολιτείας"! Και φυσικά συγχέει το φαίνεσθαι (εικόνα της Πολιτείας) με το δέον (εγγύηση τήρησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, άρθρο 25 Σ.), αυτοακυρώνοντας τον ρόλο της ως Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε κατά πόσον θα έχουν γίνει  δεκτές οι εισηγήσεις της Εθνικής Επιτροπής όταν το νομοσχέδιο δοθεί σε δημόσια διαβούλευση.

 

 

Οι εκδοχές της διαφάνειας και ο συνθετικός ρόλος του νέου Υπουργείου

Απάντηση Δημάρχου Ασπροπύργου σε E-Lawyer

O κ. Νικόλαος Μελετίου, Δήμαρχος Ασπροπύργου, εξέδωσε στις 9.9.2009 το ακόλουθο δελτίο τύπου ως απάντηση στο post  "Παγκόσμια Οργάνωση κατά Βασανιστηρίων: δικαστική παρενόχληση εκπροσώπων Ρομά από Δήμο Ασπροπύργου" και στο post "Απάντηση Δημάρχου Ασπροπύργου στην Παγκόσμια Οργάνωση κατά των Βασανιστηρίων". 

Τον ευχαριστώ για αυτή την επιστολή και την αναδημοσιεύω εδώ από την  ιστοσελίδα του Δήμου Ασπροπύργου, με μόνο σχόλιο ότι η έννοια της "δικαστικής παρενόχλησης" δεν αποτελεί ποινικό αδίκημα και ως εκ τούτου δεν τίθεται ζήτημα υποκατάστασης της Δικαιοσύνης από την χρήση αυτής της αξιολογικής κρίσης εκ μέρους μιας ΜΚΟ. Στο e-lawyer εξάλλου αναλύθηκε αλλά δεν υιοθετήθηκε η χρήση του όρου "δικαστική παρενόχληση" και σε κάθε περίπτωση υπογραμμίσθηκε ότι μόνη αρμόδια για την ουσία της υπόθεσης είναι η Δικαιοσύνη, ο ρόλος της οποίας είναι διακριτός σε σχέση με την κριτική που κάθε πολίτης μπορεί να ασκήσει ως προς την στάση της εκτελεστικής εξουσίας απέναντι στην Κοινωνία των Πολιτών.

ΔΕΛΤΙΟ  ΤΥΠΟΥ - ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΑΡΧΟΥ 

09/09/2009 

http://www.aspropyrgos.gr/PressOfficeNewsView.action?newID=155#

Δ  Ε  Λ  Τ  Ι  Ο     Τ  Υ  Π  Ο  Υ

ANOIXTH  ΕΠΙΣΤΟΛΗ – ΑΠΑΝΤΗΣΗ, ΤΟΥ  ΔΗΜΑΡΧΟΥ  ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ,  ΝΙΚΟΛΑΟΥ  ΜΕΛΕΤΙΟΥ,  ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ  ΠΟΥ  ΑΝΑΡΤΗΘΗΚΕ  ΣΤΟ  ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ  elawyer.blogspot.com 
(http://elawyer.blogspot.com/2009/08/blog-post_26.html και http://elawyer.blogspot.com/2009/08/blog-post_28.html)

Αγαπητέ «ηλεκτρονικέ Δικηγόρε» (elawyer),

Επειδή, διάβασα, με μεγάλο ενδιαφέρον, τα σχόλια σου, για τη δήλωση που έκανα, με αφορμή μια παρέμβαση της «Παγκόσμιας Οργάνωσης κατά των Βασανιστηρίων», θα μου επιτρέψεις να μοιραστώ μαζί σου, και με τους Πολίτες του τόπου μου, κάποιες επισημάνσεις και παρατηρήσεις, σε όσα ισχυρίζεσαι, απαντώντας παράλληλα στα ερωτήματα που θέτεις ευθέως και στα ζητήματα που προκύπτουν από το σημείωμά σου.

1^ον) Το γεγονός ότι, η υπόθεση της κατάληψης του Δημαρχείου Ασπροπύργου, και της μήνυσης που κατέθεσα, αφορά επεισόδιο του 2007, και η ανακοίνωση – επιστολή, της εν λόγω «Παγκόσμιας Μ.Κ.Ο.», δημοσιοποιήθηκε δύο χρόνια μετά, και συγκεκριμένα, σαράντα μέρες πριν τη δίκη, καθιστά ηλίου φαεινότερους τους πραγματικούς στόχους των επιστολογράφων.  Είναι ολοφάνερο ότι, δεν ενδιαφέρονται να «διαφωτίσουν», τους αποδέκτες της επιστολής τους, για τα περιστατικά στα οποία αναφέρονται, ούτε και επιθυμούν πραγματικά, την εξέταση των μαρτύρων των «Ρομά», όπως τους ονομάζετε.

Ειρήσθω εν παρόδω ότι, οι συγκεκριμένοι πολίτες, αυτοπροσδιορίζονται και αυτοαποκαλούνται, Έλληνες Αθίγγανοι. Κατά συνέπεια, υποχρεούμαι να αναρωτηθώ, ποια σύμβαση δικαιωμάτων του Ανθρώπου επιτρέπει, τόσο σε σας όσο και σε μια «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο.», να τους βαφτίζει «Ρομά»; Έχουν ή δεν έχουν το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού; Κι αν ναι; Γιατί δεν το σέβεστε και λειτουργείτε ως «ανάδοχοί» τους;

Επιστρέφω στην ουσία της πρωτοβουλίας, για  να επισημάνω τα εξής: Αν η «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο», είχε την πρόθεση να υπερασπισθεί πραγματικά, αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα των μηνυθέντων, μπορούσε να θέσει  το θέμα, της μη εξέτασης των μαρτύρων, που αυτοί πρότειναν. Δεν το έπραξε, βέβαια, επί δύο χρόνια και πλέον, διότι, απ΄ ότι φαίνεται, η «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο.», επί της ουσίας, δεν ενδιαφέρεται να διασφαλίσει τα δικαιώματά τους.  Μάλλον στόχευε και στοχεύει, να μετατρέψει τον ισχυρισμό που προβάλλει, σε στοιχείο πίεσης του δικαστηρίου, που θα εκδικάσει την υπόθεση, στις 9 Οκτωβρίου 2009.

2^ον) Επειδή, παραπάνω, αναφέρθηκα σε «αναδόχους» εθνικών ταυτοτήτων, και στην πρόσφατη δήλωσή μου, σε αυτούς που «εξέδωσαν ήδη ¨δικαστική απόφασ稻, μπορείτε να εξηγήσετε, με ποιο δικαίωμα, σεις και η «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο.»,  βαφτίζετε «δικαστική παρενόχληση», την απόφασή μου, ως Πολίτης και ως Δήμαρχος της Πόλης μου, να ασκήσω το αναφαίρετο δικαίωμά μου, να προσφύγω στη Δικαιοσύνη, για όσα διαδραματίστηκαν στο Δημαρχείο και στο Γραφείο μου; Αν δεν κάνω λάθος, αρμόδιο για να κρίνει, αν η μήνυσή μου, είναι ή όχι «δικαστική παρενόχληση», είναι το Δικαστήριο που θα την εξετάσει, και μόνον αυτό, και σίγουρα καμιά «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο.» και κανένα blog!

3^ον) Κι ας έρθουμε, τώρα, στην πολύπαθη έννοια της υπεράσπισης των ανθρώπινων δικαιωμάτων, και στην έκφρασή μου, για «επιλεκτικές ευαισθησίες», για την οποία αναρωτιέστε, τι τάχα σημαίνει. Σας γνωρίζω, λοιπόν, επειδή φαίνεται πως το αγνοείτε, ότι οι άνθρωποι που ονομάζετε «υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», είναι αυτοί που καταπατούν, το ανθρώπινο δικαίωμα συμπολιτών μου, να νέμονται περιουσίες τους, αφού -παράνομα και αυθαίρετα- καταπατούν οικόπεδα και αγροκτήματα πολιτών του Ασπρόπυργου. Οι εν λόγω «υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», είναι αυτοί που μετατρέπουν την πόλη μας, σε μια ανοιχτή χωματερή, εν ονόματι της «πολιτισμικής ιδιαιτερότητάς τους», να ασκούν το επάγγελμα του ρακοσυλλέκτη, μεταφέροντας κι αποθέτοντας, οπουδήποτε, ακόμη και σε ρέματα ή δρόμους, τα απορρίμματα όλου του Λεκανοπεδίου, πολλά από τα οποία μάλιστα είναι τοξικά. Οι ίδιοι «μάρτυρες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», παραδίδουν στην πυρά, κάθε βράδυ, ελαστικά αυτοκινήτων, αλλά και καλώδια, που αφαιρούν από ιδιωτικά και δημόσια κτίρια, ακόμη και Σχολεία, προκειμένου να διαχωρίσουν, από τα συστατικά τους, το μέταλλο, το οποίο εμπορεύονται. Αλήθεια, είναι ή δεν είναι βασανιστήριο, για τους 50.000 κατοίκους της Πόλης μας, να εισπνέουν τοξικά αέρια, για να «βιοπορίζονται», με το συγκεκριμένο τρόπο, αυτοί οι «αγωνιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων»;  

4^ον) Επειδή, θα αναρωτιέστε αν καταγγέλθηκαν ποτέ, όλα τα ανωτέρω, στην «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο», σας απαντώ ευθέως: Ναι, και κατ΄ επανάληψη! Μέσω αναφορών μας, στην Ανεξάρτητη Αρχή «Συνήγορος του Πολίτη», μέσω αναφορών μας, στην «Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου», μέσω επιστολών-αναφορών μας, στους ειδικούς εμπειρογνώμονες του Ο.Η.Ε., «για τα ανθρώπινα και μειονοτικά δικαιώματα», μέσω αναφορών μας στις ειδικές επιτροπές του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σε πολλές, μάλιστα, από τις παραπάνω Μ.Κ.Ο. και Ανεξάρτητες Αρχές, εκπροσωπούνται και οι εν Ελλάδι συνεργάτες της «Παγκόσμιας Μ.Κ.Ο.». Δε τους ρωτάτε, λοιπόν, γιατί παριστάνουν πως δε μας ακούν; Επιπλέον, σας γνωρίζω ότι, ο Δήμος μας, προσέφυγε και στη Διαρκή Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας του Ελληνικού Κοινοβουλίου, κατά νόμο υπεύθυνη να ελέγξει το γεγονός ότι, «Ανεξάρτητες Αρχές», περιφρονούν τις καταγγελίες-αναφορές μας, και εξακολουθούν να παρουσιάζουν τα θύματα ως θύτες και το αντίστροφο. Αναμένουμε τη σύγκλιση ειδικής συνεδρίασης, για το θέμα, προκειμένου να καταθέσουμε στοιχεία, που θα ξεσκεπάσουν τις τακτικές που ακολουθούνται σε βάρος μας.

5^ον) Σας υπενθυμίζω, ακόμη, πως υπάρχει και μια ακόμη όψη των ανθρώπινων δικαιωμάτων, που τη γνωρίζετε αλλά την αντιπαρέρχεστε. Οφείλω, λοιπόν, να σας τη θυμίσω: Δίπλα από τις καταπατημένες εκτάσεις, από αυτούς που ονομάζετε  «υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», διαμένουν περίπου 20.000 νεοπρόσφυγες, ομογενείς μας ποντιακής καταγωγής, και 10.000 περίπου οικονομικοί μετανάστες, κάθε φυλής και θρησκεύματος. Όλοι αυτοί, για την «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο.» και μια σειρά άλλων εκφάνσεων, της ψευδώνυμης «Κοινωνίας των Πολιτών», και για όσους αναπαράγουν άκριτα τις ανακοινώσεις τους, βάσει ποιας Ευρωπαϊκής ή Παγκόσμιας Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, υποχρεούνται να υφίστανται όσα προανέφερα, κι άλλα τόσα, πολλά εκ των οποίων αφορούν έκνομες δραστηριότητες των «αγωνιστών»;

Κι όπως αντιλαμβάνεσθε, το γεγονός ότι, σε μια πόλη 50.000 ανθρώπων, ζούμε αρμονικά, ντόπιοι, νεοπρόσφυγες ελληνικής καταγωγής, από τις χώρες της πρώην  Ε.Σ.Σ.Δ., οικονομικοί μετανάστες, και  αθίγγανοι συμπολίτες, μόνιμα εγκατεστημένοι στον Ασπρόπυργο, αποστερεί από τις «Παγκόσμιες Μ.Κ.Ο.», τη δυνατότητα να μας χαρακτηρίσουν «ξενοφοβικούς» ή «ρατσιστές». Και για έναν ακόμη λόγο: Διότι, οι «προσφιλείς και πεφιλημένοι» των Μ.Κ.Ο., οι παρουσιαζόμενοι ως «υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων»,  που καταγγέλλουν διαρκώς, «ρατσισμό» σε βάρος τους, δυστυχώς για όλους μας, εκδηλώνουν το πιο ρατσιστικό τους πρόσωπο, κυρίως σε βάρος των αθίγγανων, μόνιμων κατοίκων του Ασπρόπυργου, αλλά και των οικονομικών μεταναστών! Ίσως, γιατί τους θεωρούν, πιο αδύναμους!... Κι όλα αυτά, είναι γνωστά, μέσω των αναφορών μας, σε όλους τους προαναφερθέντες, Αρχές και ακτιβιστές, οι οποίοι καμώνονται πως δεν τα γνωρίζουν…

6^ον) Θα μπορούσα να σταματήσω εδώ, αφού κάλυψα τις απορίες και τα ερωτήματά σας. Ωστόσο, επειδή δε θέλω να αφήσω αναπάντητο εκείνο το «εξυπηρετούν άλλους στόχους», έκφραση που επιχειρείτε να μας αποδώσετε, σας κάνω γνωστή την ακολουθία κάποιων «κρυφών επισκέψεων» στον Ασπρόπυργο, και συγκεκριμένα σε καταυλισμούς των «υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», που κι αυτοί, όπως κι εσείς, τους βαφτίζουν «Ρομά»…  

Έχουμε  και λέμε, λοιπόν, για τον τελευταίο  ενάμιση χρόνο: Ο Πρέσβης των  Η.Π.Α. στην Αθήνα, μια ειδική απεσταλμένη  του Ο.Η.Ε., «για τα ανθρώπινα και  μειονοτικά δικαιώματα», και μια  αντιπροσωπεία του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι πρώτοι δύο μάλιστα ιεροκρυφίως, προκειμένου να αποφύγουν κάθε συζήτηση με τους άλλους πολίτες της περιοχής, και τη Δημοτική Αρχή, πραγματοποίησαν «επισκέψεις αστραπή», στους καταυλισμούς των Αθίγγανων, και προέβησαν, όλως τυχαίως, σε πανομοιότυπες δηλώσεις… Τώρα, έχουμε την «Παγκόσμια Μ.Κ.Ο.», που κρύβει επιμελώς ότι είναι Μ.Κ.Ο., κάτω από το βαρύγδουπο τίτλο «Παγκόσμια Οργάνωση κατά των Βασανιστηρίων», να προσάπτει «δικαστική παρενόχληση», στο Δήμαρχο του Ασπρόπυργου...

Να πιστέψουμε ότι, αυτή η «παρέλαση», των παραγόντων που προανέφερα, Διπλωματών και Μ.Κ.Ο., με κοινό χαρακτηριστικό, την προκλητική περιφρόνηση της τοπικής κοινωνίας, είναι τυχαία; Το σύνολο, πάντως, των πολιτών της περιοχής, μόνο τυχαία δεν τη θεωρεί, και μόνο δημοκρατική συμπεριφορά δεν εισπράττει, από τους διαπρύσιους «υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», που περιφρονούν προκλητικά, την τοπική κοινωνία, στην οποία προσάπτουν «ρατσιστική» συμπεριφορά! Ποιοι, με τι ηθικό ανάστημα, και σε βάρος ποιων; Των Πολιτών του Ασπρόπυργου, που πριν είκοσι (20) χρόνια, είχε πληθυσμό είκοσι χιλιάδες (20.000) κατοίκους, και σήμερα, με την έλευση και μόνιμη εγκατάσταση τριάντα χιλιάδων (30.000) και πλέον νεοφερμένων, Ελλήνων και Αλλοδαπών, ξεπέρασε τις πενήντα χιλιάδες (50.000) ψυχές; Ντροπή τους!... Και για ένα πράγμα να είναι σίγουροι: Θα μας βρίσκουν πάντα απέναντί τους, να ξεσκεπάζουμε τα βαθύτερα αίτια των επιλεκτικών ευαισθησιών τους!  

Εν κατακλείδι, θέλω να γνωρίζετε πως, είμαστε στη  διάθεσή σας, και στη διάθεση  κάθε ενδιαφερόμενου, για λεπτομερέστερη ενημέρωση,  όλων των ανωτέρω αναφερόμενων ζητημάτων.

Με τιμή                                               

ΝΙΚΟΛΑΟΣ  Ι.  ΜΕΛΕΤΙΟΥ

ΔΗΜΑΡΧΟΣ  ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ

Κοινωνία των Πολιτών: μια συζήτηση με τον υποψήφιο βουλευτή Νίκο Γιαννή

Δείτε επίσης:

Η Καμπάνια ΜΚΟ στο Σύνταγμα

Ιστοσελίδα Νίκου Γιαννή

Άλλα κείμενα e-lawyer  για την Κοινωνία των Πολιτών

Κοινωνία των Πολιτών και ανθρώπινα δικαιώματα

Το γεγονός ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα και σε Διεθνείς Συμβάσεις σημαίνει ότι πρέπει να γίνονται σεβαστά για καθέναν/καθεμιά, ανεξάρτητα από τις απόψεις της πλειοψηφίας ή κάθε μορφής εξουσίας (δημόσιας ή ιδιωτικής). Γι΄ αυτό στη Δημοκρατία δεν λειτουργούν μόνο πλειοψηφικοί θεσμοί (κοινοβούλιο, κυβέρνηση, πρωθυπουργός κλπ), αλλά και θεσμοί του κράτους δικαίου, οι οποίοι βρίσκονται πέρα από την αγωνία των εκλογών και του να είναι αρεστοί σε ψηφοφόρους (δικαστήρια, ανεξάρτητες αρχές).

Ο τρίτος πόλος είναι ο λαός: οι ίδιοι οι πολίτες μαζί με τους υπόλοιπους που δεν έχουν πολιτικά δικαιώματα. Η δημοκρατία δεν λειτουργεί χωρίς τους πολίτες. Οι πολίτες έχουν την δυνατότητα να ασκήσουν τα δικαιώματα τους τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και συλλογικά.  Η συλλογική δράση των πολιτών προστατεύεται ιδιαιτέρως από το Σύνταγμα στο άρθρο 11, αλλά και μεμονωμένα στο άρθρο 10  που κατοχυρώνει τη συλλογική διάσταση του αναφέρεσθαι στις αρχές. Ευρύτερη κατοχύρωση του δικαιώματος της ένωσης προβλέπεται από το άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

 Τα δικαιώματα συλλογικής δράσης των πολιτών παρέχουν την συνταγματική έδραση για την ανάπτυξη μιας "κοινωνίας των πολιτών", δηλαδή φορέων πέραν των κρατικών υποκειμένων, αλλά και πέραν των πολιτικών κομμάτων και των συνδικαλιστικών οργάνων. Τέτοιου είδους οργανώσεις, οι οποίες κινητοποιούνται  γύρω από ένα σύνολο κοινών στόχων που υπερβαίνουν την ατομική επιδίωξη αποκτούν σταδιακά μια ευρύτερη νομιμοποίηση στην κοινή γνώμη, η οποία διαπιστώνει ότι ο συνδυασμός συλλογικής δράσης και σωστής προβολής της από τα μέσα ενημέρωσης, αποτελεί ένα ισχυρό μοχλό πίεσης σε μια σειρά ζητημάτων προς τα οποία οι πλειοψηφίες και οι εξουσίες δεν είναι καθόλου φιλικές, ενώ οι αρμόδιοι κρατικοί μηχανισμοί χρειάζονται ενεργή κινητοποίηση και παρακολούθηση  για να προσφέρουν με αποτελεσματικό τρόπο τις υπηρεσίες τους. 

Το σύστημα αυτό γίνεται πολύ πιο "εκρηκτικό" με την είσοδο των νέων μέσων επικοινωνίας και των υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης. Όταν ένα μήνυμα μπορεί να υιοθετηθεί από χιλιάδες ανθρώπους, να υποστηριχθεί από την τεχνογνωσία των εξειδικευμένων μη κυβερνητικών οργανώσεων και ανεξάρτητων πολιτών και να επικοινωνηθεί προς το σύνολο των mainstream μέσω ενημέρωσης, η λειτουργία της Κοινωνίας των Πολιτών αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στα κέντρα λήψης των αποφάσεων. Διότι το ζητούμενο σε μια συμμετοχική δημοκρατία είναι να μετέχει ο πολίτης στην διαμόρφωση των αποφάσεων που αφορούν τα δημόσια πράγματα.

Στην πράξη υπάρχει βέβαια ιδιαίτερη καχυποψία, απ' όλες τις πλευρές. Από τις ίδιες τις οργανώσεις απέναντι στις άλλες, από τους κρατικούς φορείς απέναντι στις οργανώσεις, από τους μη ενεργούς πολίτες που η συνήθης πρακτική τους είναι η μηδενιστική αμφισβήτηση και η υπόνοια οικονομικών ή άλλων ιδιοτελών στόχων. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διαφάνεια αποτελεί μια κεντρική αρχή που θα πρέπει να γίνεται καθολικά σεβαστή, στο μέτρο φυσικά που δεν θίγει τον πυρήνα του δικαιώματος συλλογικής  δράσης ή άλλα δικαιώματα ή έννομα συμφέροντα. Εξάλλου, η κακόπιστη κριτική, όση διαφάνεια κι αν υπάρξει, θα συνεχίσει να βρίσκει λόγους για ανέξοδες κατηγορίες, όπως λ.χ. η αθέμιτη προσωπική προβολή, οι πολιτικές φιλοδοξίες κλπ. Είναι μια κριτική, η οποία βρίσκεται ένα στάδιο πίσω, γιατί αντιλαμβάνεται την Κοινωνία των Πολιτών ως εργαλείο ή εφαλτήριο και όχι ως αυταξία και πλαίσιο αυτόνομης δράσης.

 Ωστόσο, η κριτική αυτή δεν αποκλείεται να είναι βάσιμη σε περιπτώσεις που οι μη κυβερνητικές οργανώσεις χρησιμοποιούνται από άτομα που βρίσκονται σε σχέση διαπλοκής με την εξουσία και αποτελούν φορείς είτε διασπάθισης δημόσιου χρήματος, είτε προπετάσματος καπνού για την επικοινωνιακή πολιτική του εκάστοτε big boss. Οι περιπτώσεις αυτές σπάνια θα αφορούν οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον  τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων, διότι για εκεί εξ ορισμού προβλέπονται οι χαμηλότερες χρηματοδοτήσεις και τα λιγότερα συμφέροντα πολιτικής ή επιχειρηματικής εξουσίας. Η διαπλοκή εκεί μπορεί να αφορά τον διορισμό στο δημόσιο, οπότε το "δίπορτο" μέλος ΜΚΟ και δημόσιος υπάλληλος προάσπισης ανθρώπινων δικαιωμάτων δεν χρειάζεται καν  να αποτελέσει αντικείμενο κριτικής: τα λέει όλα από μόνο του. Εκεί αντιστρέφεται το "βάρος της απόδειξης" κι απομένει να αποδείξει κάποιος πόσο μπορεί να είναι και "δίπορτος" αλλά και ανεξάρτητος.

Εάν είχαμε μια ισχυρή κοινωνία των πολιτών στην Ελλάδα, είναι βέβαιο ότι δεν θα είχαν περάσει τα πακέτα αντισυνταγματικών νομοθεσιών που ψηφίστηκαν μέσα στον Ιούλιο από το Τμήμα Διακοπών στη Βουλή. Είδαμε ότι η Αρχή Προσωπικών Δεδομένων άργησε πάρα πολύ να δημοσιοποιήσει τις γνωμοδοτήσεις της, που αν τις είχαν στα χέρια τους οι βουλευτές κατά τον κρίσιμο χρόνο, θα ήταν αλλιώς. Φυσικά, η αντισυνταγματικότητα είχε επισημανθεί από διάφορες πλευρές, έλλειπε όμως ένα κύμα συλλογικής δράσης, επικοινωνίας και κινητοποίησης που θα μπορούσε να μεταφραστεί σε ενδεχόμενο "πολιτικό κόστος" (για να μιλήσω με όρους πλειοψηφικών θεσμών) ώστε οι Υπουργοί να σκεφτούν τελικά και τις ψήφους που θα φύγουν. Αν λειτουργούσαν τα αντίβαρα και ο μηχανισμός της Δημοκρατίας, ο Πρόεδρος θα έπρεπε να είχε αναπέμψει τα νομοσχέδια αυτά, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του. Θα χρειαζόταν όμως μια συλλογική νομιμοποίηση μια τέτοια κίνηση, την οποία μόνο η Κοινωνία των Πολιτών θα μπορούσε να του παράσχει. 

Περνάμε ένα καλοκαίρι με περισσότερες παραβάσεις του Συντάγματος απ' ότι στα Ιουλιανά. Το κεφάλαιο των ατομικών δικαιωμάτων, ιδίως όσον αφορά τις ελευθερίες της έκφρασης, της πρόσβασης στην πληροφόρηση, της προστασίας προσωπικών δεδομένων, του απορρήτου των επικοινωνιών και της ελευθερίας τηε τέχνης, έχει παραβιαστεί βάναυσα από αρκετούς δημόσιους φορείς. Ορισμένοι αντιδράσαμε και θα εξακολουθήσουμε να αντιδράμε, προσπαθώντας να κινητοποιήσουμε τους θεσμούς να παίξουν το ρόλο αντιβάρου στην αυθαιρεσία της εξουσίας. Οι υπόλοιποι;

 

Παρατηρητήριο για τη Δημοκρατία & τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Εκπαίδευση

Προχθές βρέθηκα στο χώρο του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, όπου οργανώθηκε μια συνάντηση γνωριμίας των ανθρώπων που περιστοιχίζουν την δημιουργία ενός νέου μη κυβερνητικού φορέα. Πρόκειται για μία σωματειακή ΜΚΟ, με τίτλο "Παρατηρητήριο για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Εκπαίδευση" (ΠΑΔΑΔΕ), στοιχεία για την οποία μπορείτε να βρείτε στο blog που έχει δημιουργηθεί.

Θέλω να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο του Παρατηρητηρίου κ. Αντώνη Λιοναράκη, αναπληρωτή καθηγητή του ΕΑΠ, για την πρόσκληση να μετέχω σε αυτή την σημαντική προσπάθεια που αποσκοπεί στην συλλογή πληροφοριών, την επεξεργασία των βέλτιστων πρακτικών και την ενεργοποίηση των πολιτών για την εφαρμογή των δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου στον ευρύτερο χώρο της Εκπαίδευσης. 

Στη συνάντηση είχαν συγκεντρωθεί πολλοί εκπαιδευτικοί με όρεξη για ενεργητική παρέμβαση στα θέματα της εκπαίδευσης και ο ενθουσιασμός τους, αλλά και οι δημοκρατικές τους και δικαιωματικές τοποθετήσεις τους, μου φάνηκαν ιδιαίτερα ελπιδοφόρες για το μέλλον του εγχειρήματος του ΠΑΔΑΔΕ.  Στη συνάντηση είχε προσκληθεί κι ένας βετεράνος παρατηρητής, η εμπειρία του οποίου είναι βέβαιο ότι θα είναι πολύτιμη για αυτή τη νέα ΜΚΟ: ο κ. Παναγιώτης Δημητράς, ο οποίος υπήρξε πανεπιστημιακός και η δράση του για τα δικαιώματα των παιδιών και εναντίον των διακρίσεων, στο πλαίσιο του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, είναι αναγνωρισμένη από διεθνείς οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Στην πολύ σύντομη παρέμβαση μου κατά την συνάντηση, υπογράμμισα ως ιδιαίτερα επιθυμητό έναν στόχο που επισήμανε και ο κ. Μόσχος (Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού) που ήταν παρών, ότι δηλαδή η δουλειά μιας ΜΚΟ που δεν είναι ένα "κλειστό" think tank ή μια "ακτιβιστική" ομάδα, αλλά ένα Παρατηρητήριο είναι να συλλέξει υλικό που αφορά τόσο τη νομοθεσία, όσο, κυρίως, τις βέλτιστες πρακτικές (best practices) οι οποίες σταδιακά θα πρέπει να ενσωματωθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία και διαχείριση ως αρχές καλής διοικητικής συμπεριφοράς. 

Η δημιουργία ενός νέου θεσμού της Κοινωνίας των Πολιτών είναι μια οργανωτική επιλογή που διέπεται από στρατηγικό στόχο και εμφορείται από την αρχή της διαφάνειας και της ουσιαστικής συλλογικής συμβολής. Η ίδρυση του Παρατηρητηρίου είναι μια συντεταγμένη αντίδραση ενεργών πολιτών που ενδιαφέρονται να λειτουργήσουν ως συλλογικότητα κι όχι ατομικιστικά, στον τομέα της δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην εκπαίδευση. Θεωρώ ότι η απάντηση που δίνουν αυτοί οι ενεργοί πολίτες παρέχει τις εγγυήσεις υπευθυνότητας, αντικειμενικότητας και δημόσιας λογοδοσίας που επιβάλλονται από ένα τόσο φιλόδοξο εγχείρημα. 

Πέρα όμως από αυτό, η απόφαση της ίδρυσης μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης εμπεριέχει αυταπόδεικτα την πρόθεση των μελών της για αφοσίωση στην αποτελεσματική παρέμβαση και την αναζήτηση του feed back,  κι όχι για μονόδρομες καταγγελίες. 

Εύχομαι καλή επιτυχία σε όλους τους νέους Παρατηρητές των εκπαιδευτικών μας πραγμάτων.

Η θεμελιώδης άγνοια για το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι

Στην Ελλάδα υπάρχουν πάνω από 700 μη κυβερνητικές οργανώσεις, δηλαδή συλλογικά υποκείμενα ιδιωτικού δικαίου που έχουν οργανωθεί με την πρωτοβουλία των π0λιτών και όχι από το κράτος. H πρώτη φορά που έγινε μια καταγραφή τους ήταν με την καμπάνια "ΜΚΟ στο Σύνταγμα" και τη σχετική προσπάθεια για μια συνταγματική διάταξη που να αναφέρεται στο σεβασμό και την συνεργασία του κράτους με τα μη κρατικά υποκείμενα. 

Το δικαίωμα ίδρυσης ενός σωματείου, μιας αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας, ενός συλλόγου, μιας ένωσης κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα στο άρθρο 12:

 "Οι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνιστούν ενώσεις και μη κερδοσκοπικά σωματεία, τηρώντας τους νόμους, που ποτέ όμως δεν μπορούν να εξαρτήσουν την άσκηση του δικαιώματος αυτού από προηγούμενη άδεια".

Το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι ή "της ενώσεως" προβλέπεται για κάθε άνθρωπο από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μαζί με την ελευθερία του συνέρχεσθαι:

"Παv πρόσωπov έχει δικαίωµα εις τηv ελευθερίαv τoυ συvέρχεσθαι ειρηvικώς και εις τηv ελευθερίαv συvεταιρισµoύ συµπεριλαµβαvoµέvoυ

τoυ δικαιώµατoς ιδρύσεως µετ’ άλλωv συvδικάτωv και πρoσχωρήσεως εις συvδικάτα επί σκoπώ πρoασπίσεως τωv συµφερόvτωv τoυ."

Η Ελλάδα από το 1998 έως το 2008 καταδικάστηκε 4 φορές από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, για παραβίαση του παραπάνω ανθρώπινου δικαιώματος που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση. Επρόκειτο για ενώσεις και σωματεία Ελλήνων της Β.Ελλάδας που δήλωναν τον διαφορετικό εθνοτικό αυτοπροσδιορισμό τους. 

Στην χώρα μας  που δεν υπάρχει αξιόλογη κουλτούρα Κοινωνίας των Πολιτών και των οργανώσεών της, παντού βλέπουμε θέλουμε να βλέπουμε "συνωμοσίες", "καπελώματα" και κινδύνους από τη δραση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Αμφισβητούμε λ.χ. το δικαίωμα μιας αστικής εταιρίας να λέγεται "Ένωση Ελλήνων Χρηστών Ίντερνετ" με το σκεπτικό ότι κι εμείς είμαστε Έλληνες χρήστες Ίντερνετ, αλλά "δεν μας εκπροσωπεί καμία ΕΕΧΙ". Μα προφανώς και δεν μας εκπροσωπεί κανένα σωματείο του οποίου δεν είμαστε μέλη και φυσικά έχουμε δικαίωμα να το δηλώνουμε ότι δεν μας εκπροσωπεί (αν και το θεωρώ βλακώδες, γιατί ταυτόχρονα θα έπρεπε να λέμε "δεν μας εκπροσωπεί" + καμια 200αριά άλλες Ενώσεις καταναλωτών κλπ.). Άλλο όμως αυτό κι άλλο να αμφισβητούμε το δικαίωμα ενός συλλόγου να μιλάει και να κινείται προς την κατεύθυνση της προώθησης των αρχών και των σκοπών που περιέχονται στο καταστατικό του. Αυτό είναι αμφισβήτηση συνταγματικού δικαιώματος. 

Η ίδια αμφισβήτηση και συνωμοσιολογική στάση υπάρχει από μέρος της κοινής γνώμης και για τις ΜΚΟ που ασχολούνται με καταναλωτικά δικαιώματα, αλλά και με ανθρώπινα δικαιώματα: "ποιοι είναι αυτοί που θα εκπροσωπήσουν εμένα που είμαι ΑΜΕΑ/Ρομά/κλπ". Είναι αυτοί οι οποίοι άσκησαν το συνταγματικό τους δικαίωμα στο συνεταιρίζεσθαι.

Κανείς δεν σου απαγόρευσε να το ασκήσεις κι εσύ. 

Όσο όμως δεν το κάνεις, δεν έχεις δικαίωμα να αμφισβητείς το συνταγματικό δικαίωμα όσων το άσκησαν. 

H κοινωνία των πολιτών πέτυχε παρέμβαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη συμφωνία Ελλάδας - Microsoft

Digitalrights.gr: Αποδομώντας την "διαβούλευση" του ΟΠΙ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ DIGITALRIGHTS.GR

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΣΤΗ “ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ” ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

Αθήνα 16/11/08.  Τον Φεβρουάριο του 2008, ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας ανάρτησε μέσω της ιστοσελίδας του ένα ερωτηματολόγιο, αναζητώντας τις απόψεις των πολιτών για την καταστολή της “πειρατείας” στο Διαδίκτυο. Ονόμασε μάλιστα αυτή τη διαδικασία “δημόσια διαβούλευση” και όρισε καταληκτική ημερομηνία, την οποία στη συνέχεια και παρέτεινε.

Η πρωτοβουλία digitalrights.gr για τα δικαιώματα του πολίτη στον ψηφιακό κόσμο, καθώς και μεμονωμένοι πολίτες, διαμαρτυρήθηκαν για τη διατύπωση των ερωτημάτων από τον ΟΠΙ. Σε ένα εμπεριστατωμένο υπόμνημα, η πρωτοβουλία digitalrights.gr εξηγούσε στον ΟΠΙ τα μεθοδολογικά σφάλματα του ερωτηματολογίου, καθώς και τους κινδύνους για παρανόηση των ερωτήσεων και σύγχυση της “πειρατείας” με κάθε τεχνική ανταλλαγής αρχείων (λ.χ. μέσω συστημάτων peer-to-peer).

Ωστόσο, ο ΟΠΙ δεν απάντησε στην πρωτοβουλία, αλλά απλώς ανάρτησε το υπόμνημά της στην ιστοσελίδα των αποτελεσμάτων της διαβούλευσης, αντιμετωπίζοντάς το ως απλή περίπτωση συμμετοχής σ’ αυτήν και όχι ως μια ουσιώδη ένσταση επί της διαδικασίας. Κατόπιν τούτου, η πρωτοβουλία digitalrights.gr και μεμονωμένοι πολίτες προσέφυγαν κατά του ΟΠΙ, ενώπιον του Συνηγόρου του Πολίτη. Σε πρόσφατη παρέμβασή του, ο Συνήγορος του Πολίτη εκτιμά ότι η διενέργεια “δημόσιας διαβούλευσης” δεν συνιστά ενάσκηση δημόσιας εξουσίας εκ μέρους του ΟΠΙ, και τον καλεί επιπλέον να απαντήσει στο υπόμνημα της πρωτοβουλίας digitalrights.gr [1][2].

Ο Βασίλης Σωτηρόπουλος, δικηγόρος της πρωτοβουλίας αναφέρει: “Η δημόσια διαβούλευση δεν είναι ιδιωτική δημοσκόπηση και ο ΟΠΙ δεν είναι εταιρία δημοσκοπήσεων. Κάθε κρατικός φορέας, στην επαφή του με τον πολίτη, οφείλει να σέβεται τις αρχές της ορθής διοικητικής συμπεριφοράς, οι οποίες απορρέουν από το σύγχρονο συνταγματικό δίκαιο. Ανάμεσα σε αυτές τις αρχές βρίσκεται και η υποχρέωση για εμπεριστατωμένη λογοδοσία και αιτιολογημένη απάντηση του κράτους στον πολίτη. Περιμένουμε τον ΟΠΙ να εκπληρώσει αυτή την υποχρέωσή του απέναντι στους πολίτες που ζήτησαν εξηγήσεις.”

Η πρωτοβουλία digitalrights.gr χαιρετίζει την θετική παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη στο σημαντικό αυτό ζήτημα ψηφιακών δικαιωμάτων, και επισημαίνει με την ευκαιρία ότι η προάσπισή τους, αλλά κι η εύρυθμη λειτουργία των θεσμών, επαφίεται στην επαγρύπνηση των ενεργων πολιτών.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Σε αρχικό έγγραφό του, στις 12 Σεπτεμβρίου 2008, ο Συνήγορος του Πολίτη αναφέρει: “Εν προκειμένω, η επιλογή του ΟΠΙ να συντάξει και να δημοσιεύσει κατάλογο ερωτήσεων, προσβλέποντας στη διερεύνηση της γνώμης των χρηστών του διαδικτύου ως προς ενδεχόμενες ενέργειες για τον περιορισμό φαινομένων διαδικτυακής πειρατείας, δεν συνιστά άσκηση δημόσιας εξουσίας [...]“. Δηλαδή ο Συνήγορος του Πολίτη διέγνωσε ότι ο ΟΠΙ δεν διενέργησε την “δημόσια διαβούλευση” στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του ως δημόσιος φορέας που ασκεί δημόσια εξουσία.

[2] Με έγγραφό του, στις 7 Νοέμβρη 2008, ο Συνήγορος του Πολίτη απευθύνεται στον ΟΠΙ, αναφέροντας ότι “Eπί του ζητήματος κατά πόσον θα ήταν σε κάθε περίπτωση επιβεβλημένη, για λόγους δεοντολογίας, η αποστολή χωριστής απάντησης του φορέα σας επί των ανωτέρω διαβημάτων, εκτιμώ ότι σε όσον αφορά τουλάχιστον, το περιεχόμενο της επιστολής της “Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα του Πολίτη στον Ψηφιακό Κόσμο”, προσήκει εν προκειμένω η αντιμετώπισή της υπό τους ίδιους όρους με τα αποσταλέντα από τον κ. ***, ομοίου περιεχομένου μηνύματα, δηλαδή η επιστολή ενημερωτικής απάντησης του φορέα σας προς την εν λόγω ένωση προσώπων”.

Περισσότερες πληροφορίες

Το παρόν δελτίο τύπου, καθώς και παλιότερα σχετικά με το θέμα, διατίθενται στη διεύθυνση http://www.digitalrights.gr/news

Για το digitalrights.gr: Βασίλης Σωτηρόπουλος, vsotiropoulos at gmail.com, 210-3389847

Το digitalrights.gr αποτελεί κόμβο πληροφόρησης για τα δικαιώματα του πολίτη στον ψηφιακό κόσμο. Μεταξύ άλλων, τα αντικείμενα δράσης περιλαμβάνουν ιδιωτικό απόρρητο (privacy), ανοικτά πρότυπα (open standards), πατέντες λογισμικού, πνευματικά δικαιώματα ψηφιακού περιεχομένου, και ελεύθερο λογισμικό.

_________________________

Για το αρχικό δελτίο τύπου της Data&Protection και το πλήρες κείμενο της αναφοράς στο Συνήγορο του Πολίτη, πιέστε εδώ.

Για τις νομικές αδυναμίες της παρέμβασης του Συνηγόρου του Πολίτη, πιέστε εδώ.

Σχετικά κείμενα από το e-lawyer:

-Eπιμένει η Γαλλία σε ανεξάρτητη αρχή κατά της "πειρατείας", παρά την ψήφο της Ευρωβουλής!

-"Διαβούλευση" ΟΠΙ: μια δεύτερη ανάγνωση των αποτελεσμάτων.

-Απάντηση ΟΠΙ: δεν κρίθηκε απαραίτητη η τροποποίηση του ερωτηματολογίου.

-Μετά την παρέμβαση e-lawyer ο ΟΠΙ δημοσιεύει τα αποτελέσματα της "διαβούλευσης".

-Ζητώντας εξηγήσεις από τον ΟΠΙ για την "διαβούλευση".

-Παράταση δίνει ο ΟΠΙ για τη "διαβούλευση".

-Πρόταση για συνάντηση bloggers με ΟΠΙ.

-Μετέχουμε στη διαβούλευση του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας κατά της πειρατείας στο Ίντερνετ!

Για μια άρθρο προς άρθρο ανάλυση του νόμου για την πνευματική ιδιοκτησία (μέχρι στιγμής άρθρα 1-17):

Ανάλυση e-lawyer  του Ν.2121/1993

_________________________

Eίναι γνωστό ότι κατά το τελευταίο έτος η προστασία του ιδιωτικού απορρήτου παρουσιάζεται να τελεί σε σχέση έντασης με την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Το δρόμο άνοιξε η Γαλλία, η οποία με πρωτοβουλία του προέδρου Σαρκοζί υποστήριξε την νομοθέτηση ενός συστήματος παρακολούθησης της "κίνησης" των χρηστών από τους παρόχους υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, προκειμένου να περιοριστεί η τηλεφόρτωση (download) αρχείων μεγάλου όγκου, λες και κάθε τέτοιο αρχείο είναι παράνομο!

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οι σχετικές προτάσεις απορρίφθηκαν μέχρι στιγμής, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τη Γαλλία να θεσπίσει σχετική νομοθεσία. Ενώ αρχικά υπήρχε η Συμφωνία Ολιβιέν, δηλαδή ένα Memorandum ανάμεσα σε παρόχους, στη συνέχεια, προχώρησε σε νομοθεσία.

Ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας έχει εκφράσει τη θαυμασμό του προς το μοντέλο της Συμφωνίας Ολιβιέν, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις της Γενικής Διευθύντριάς του σε συνέντευξη που έδωσε στον Ματθαίο Τσιμιτάκη (ακούστε το ηχητικό αρχείο στο μπλε πλαίσιο, στην αριστερή στήλη του blog). Σε αυτή τη συνέντευξη όμως δηλώθηκε ότι ο ΟΠΙ δεν θα προβεί σε μονομερείς ενέργειες, αλλά περιμένει την εμβάπτιση στην "αποδοχή" της κοινής γνώμης. Αποτέλεσμα, η "δημόσια διαβούλευση".

Το θέμα διαπερνά βέβαια τη "δεοντολογία" στην οποία αναφέρεται ο Συνήγορος του Πολίτη και καταλήγει στο κατά πόσον τα ατομικά δικαιώματα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης, ύλη επί της οποίας εφαρμόζεται η αρχή της πλειοψηφίας (επίσης τα ατομικά δικαιώματα δεν αποτελούν ύλη δημοψηφίσματος). Διότι ακριβώς αυτό έχουμε εδώ: ένας δημόσιος οργανισμός διερευνά  κατά πόσον η κοινη γνώμη είναι σε θέσει να αποδεχθεί την παρακολούθηση της κίνησης στο διαδίκτυο, δηλαδή τον περιορισμό του ατομικού δικαιώματος της ιδιωτικότητας, χάριν της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας. Προφανώς δεν πρόκειται για μια απλή δημοσκόπηση, αφού προέρχεται από τον ΟΠΙ, ο οποίος λειτουργεί ως νομοπαρασκευαστική επιτροπή για τροποποιήσεις του νόμου για την πνευματική ιδιοκτησία. 

Όλα αυτά αποτελούν βεβαίως ζητήματα στα οποία θα πρέπει να τοποθετηθούν κι άλλοι ανεξάρτητοι φορείς, πέραν του Συνηγόρου του Πολίτη, ο οποίος έμεινε στο διαδικαστικό θέμα.

Τα ζητήματα που τίθενται από εδώ και πέρα, εφόσον υπάρξει σχέδιο νόμου από τον ΟΠΙ είναι η συμβατότητα με το δίκαιο προστασίας προσωπικών δεδομένων, οπότε αρμόδια να γνωμοδοτήσει είναι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αλλά και γενικότερα η συμβατότητα με τα ανθρώπινα δικαιώματα, οπότε αρμόδια είναι η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Είναι θετικό που υπάρχει ένας φορέας της κοινωνίας των πολιτών, η  digitalrights.gr , η οποία παρακολουθεί τόσο στενά την εξέλιξη πάνω σε αυτό το θέμα. Σε σχέση με αυτό, συγκρατώ και ένα άρθρο του Καθηγητή και βουλευτή επικρατείας κ. Γ. Παπαδημητρίου προ μηνός περίπου στο Βήμα Ιδεών, όπου ανέφερε ότι σε περιόδους υποβάθμισης και υπολειτουργίας των θεσμών, η σκυτάλη πρέπει να περάσει στις μη κυβερνητικές οργανώσεις.  Έλεγε εκεί ο Καθηγητής:

Ηρθε η ώρα να αναλάβουν πρωτοβουλίες και δράση οι πολίτες και οι οργανώσεις τους. Μόνον έτσι θα σταματήσει ο κατήφορος και θα δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα επιτρέψουν την ανασυγκρότηση και την πρόοδο της κοινωνίας μας. Μόνον έτσι θα παύσουν τα κόμματα να συντηρούν ένα πολιτικό σύστημα που έχει προ πολλού ολοκληρώσει τον ιστορικό του κύκλο.

Αυτό όμως προϋποθέτει ότι φορείς όπως ο Συνήγορος και άλλοι ελεγκτικοί θεσμοί δεν θα βλέπουν ως σπάνια πουλιά τις πρωτοβουλίες πολιτών και δεν θα εξαντλούν τα φίλτρα τους στο κατά πόσον υπάρχει "ειδικό έννομο συμφέρον" των προσφευγόντων. Η νομοθεσία για την προστασία του καταναλωτή αναγνωρίζει από το 1994 το δικαίωμα των καταναλωτικών οργανώσεων που αριθμούν πάνω από ένα αριθμό μελών να ασκούν"συλλογικές αγωγές". Αυτό θα πρέπει να αναγνωριστεί και σε άλλες κατηγορίες συλλογικοτήτων. Η Ευρωπαϊκη Επιτροπή επίσης δεν εξαντλεί την αυστηρότητά της στο αν το υποκείμενο που καταθέτει την καταγγελία επικαλείται άμεσο έννομο συμφέρον, αφού το διακύβευμα δεν είναι αυτό, αλλά το κατά πόσον τα κράτη εφαρμόζουν την νομοθεσία. 

Η δημόσια διαβούλευση δεν μπορεί παρά να ακολουθεί ορισμένους στοιχειώδεις κανόνες. Όταν διεξάγεται με την πρωτοβουλία ενός κρατικού οργανισμού, οι κανόνες αυτοί πρέπει να αναζητηθούν στους γενικούς κανόνες που διέπουν την διοικητική διαδικασία. Η διοικητική διαδικασία προβλέπει την "αναφορά", την ένσταση δηλαδή για την ορθότητα ή μη μιας πράξης του κρατικού οργάνου. Σε αυτή την ένσταση, το κρατικό όργανο οφείλει να απαντήσει και να συμμορφωθεί αν την κρίνει βάσιμη, διαφορετικά ο πολίτης μπορεί να προσφύγει στον ιεραρχικό προϊστάμενο (λ.χ. τον εποπτεύοντα υπουργό). Aν δεν τηρούνται οι στοιχειώδεις κανόνες, αποκαλύπτεται ότι  η προσφυγή σε μια δημόσια διαβούλευση γίνεται για προσχηματικούς λόγους. Γεγονός που εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για την τήρηση της αρχής της χρηστής διοίκησης εκ μέρους του υπόλογου κρατικού οργάνου.